<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 84, pages 61–80 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-10-09">2026-10-09</date>) ; révisée par le même modèle (<date when="2026-10-10">2026-10-10</date>, <date when="2026-10-10">2026-10-10</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-10-10">2026-10-10</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">84</idno>
          </msIdentifier>
          <head>[Formes quadratiques] : notes manuscrites (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 61 à 80 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 4 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1982-vers 1986]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
        <language ident="en">anglais : le compte rendu des révisions, cité de l'en-tête de la source</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-10-10" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-10-10" who="#pass" xml:lang="en">re-read on the 700 dpi tiles; 5 \ill and 4 \uncertain resolved, 34 \ill and 21 \uncertain remain (second pass of the day; 3 new \uncertain where an \ill became a reading; p. 62 table set as written, p. 67 « de $U$ » as written, p. 75 « (uniquement de $B$) » placed as his insertion after « connu »).</change>
      <change when="2026-10-10" who="#pass" xml:lang="en">re-read on the 700 dpi tiles; 11 \ill and 9 \uncertain resolved, 39 \ill and 22 \uncertain remain (7 of the latter are new, on marginal notes now read).</change>
      <change when="2026-10-09" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="4">
<pb n="61" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=62"/><p><note type="editorial" resp="#pass">la page reprend un calcul commencé avant le lot : les conditions 1), 2), 3) invoquées p. 62 et les notations <formula notation="TeX">E</formula>, <formula notation="TeX">P_1</formula>, <formula notation="TeX">L</formula>, <formula notation="TeX">\psi</formula> viennent des pages précédentes.</note></p>
<p>J'avais, du côté <formula notation="TeX">E</formula>, la condition que
<formula notation="TeX" rend="display">Q_{T,N}(x) \overset{\mathrm{def}}{=} x^2 - xT + N \qquad (x \in \Gamma P_1)</formula>
à valeurs dans <formula notation="TeX">L^{\otimes 2}</formula>, ou encore
<formula notation="TeX" rend="display">Q_{T,N}(x) = x^2 - \psi(x)\,xT + \psi(x)^2 N \qquad (x \in \Gamma E)</formula>
à valeurs dans <formula notation="TeX">L^{\otimes 2}</formula>. Faisant <formula notation="TeX">x = T</formula>, on trouve la condition
<unclear>facile</unclear> (compte tenu de <formula notation="TeX">\psi(T) = 2</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">4N - T^2 \in \Gamma L^{\otimes 2} \subset \Gamma\,\mathrm{Sym}^2 E</formula>
mais elle ne suffit pas. En termes d'un scindage <formula notation="TeX">E \simeq L \oplus \mathcal{O}</formula>,
par choix d'un <formula notation="TeX">x_0 \in \Gamma P_1</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Sym}^2 E \simeq L^2 \oplus L \oplus \mathcal{O},
  \qquad
  L = x_0 \cdot L, \quad \mathcal{O} = x_0^2\,\mathcal{O}_X,</formula>
on aura
<formula notation="TeX" rend="display">x_0 = (0,1), \qquad T = (t,2) = 2x_0 + t, \quad t \in \Gamma L,</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">N = c - x_0 b + x_0^2 \qquad (\text{car } \psi_2(N) = 1),
  \qquad
  \left\{\begin{array}{l} t \in \Gamma L \\ b \in \Gamma L \\ c \in \Gamma L^{\otimes 2} \end{array}\right.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la lecture de « <formula notation="TeX">\psi_2(N) = 1</formula> » est douteuse.</note></p>
<p>Soit alors <formula notation="TeX">x = (u,1) = u + x_0</formula>, <formula notation="TeX">u \in L</formula>, on aura
<formula notation="TeX" rend="display">Q_{T,N}(x_0+u) = Q_{T,N}(x) = (x_0+u)^2 - (x_0+u)(2x_0+t) + c - bx_0 + x_0^2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$= \ldots u^2 - (\ldots)$}}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= u^2 - ut + (-bx_0 + c - x_0 t),
  \qquad u^2,\ ut \in L^{\otimes 2},</formula>
et la condition est que
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$x_0^2 - x_0(x_0$}}\quad
  \underbrace{x_0(-b - t)}_{\in\, \Gamma(E \otimes L)} + c \in \Gamma L^{\otimes 2},
  \qquad c \in \Gamma L^{\otimes 2} \subset \Gamma(E \otimes L).</formula>
Cela signifie <formula notation="TeX">\boxed{t = -b}</formula>, i.e. la condition est <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{N = x_0^2 - bx_0 + c
  \quad (b \in \Gamma L,\ c \in \Gamma L^{\otimes 2})
  \Longrightarrow T = 2x_0 - b}</formula>
d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{Q(x_0+u) = u^2 + bu + c},
  \qquad
  \text{d'où } \delta = T^2 - 4N = b^2 - 4c .</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Ceci <unclear>indépendant</unclear> <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> sur le <gap reason="illegible"/> des scindages de <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula> par <formula notation="TeX">L</formula>, <formula notation="TeX">b</formula> est <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">note marginale oblique, en bas à gauche, rattachée par une flèche à l'encadré ; on y devine encore « pour <formula notation="TeX">\Gamma L</formula> » et « ext. », le reste ne se lit pas.</note></p>
<pb n="62" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=63"/><p>Ainsi on trouve équivalence <unclear>1)</unclear> <formula notation="TeX">\Leftrightarrow</formula> 2), <formula notation="TeX">\wr</formula> 3), d'où (via 3) <formula notation="TeX">\Rightarrow</formula> 1)) la flèche 2) <formula notation="TeX">\to</formula> 1).
<note type="editorial" resp="#pass">le premier « 1) » est écrit sur un autre chiffre ; sous lui, un <formula notation="TeX">\wr</formula> renvoie à « 3) ».</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Produit contracté de rev. quadratiques</note></p>
<p>On voudrait maintenant définir le foncteur « produit contracté » sur la catégorie des revêtements quadratiques. On veut
<formula notation="TeX" rend="display">\mathbb{L}(X_1 \wedge X_2) \simeq \mathbb{L}(X_1) \otimes \mathbb{L}(X_2)</formula>
(les modules discriminants des revêt. quadratiques, notés <formula notation="TeX">\underline{L}</formula> ci-dessus)
<formula notation="TeX" rend="display">\delta_{X_1 \wedge X_2} = \delta_{X_1} \cdot \delta_{X_2}
  \qquad \in \Gamma\,\mathbb{L}(X_1 \wedge X_2).</formula></p>
<p>De plus, on veut que tout scindage de <formula notation="TeX">X_1</formula>, défini par <formula notation="TeX">x_1 \in E_1</formula> avec <formula notation="TeX">\psi_{X_1}(x_1) = 1</formula>, et tout scindage de <formula notation="TeX">X_2</formula>, défini par <formula notation="TeX">x_2 \in E_2</formula> avec <formula notation="TeX">\psi_{X_2}(x_2) = 1</formula>, en définisse un de <formula notation="TeX">X_1 \wedge X_2</formula>, via une application
<formula notation="TeX" rend="display">(x_1, x_2) \longmapsto x_1 \wedge x_2 : P_{X_1} \times P_{X_2} \to P_{X_1 \wedge X_2}</formula>
qui induise</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}
P_{X_1} \times P_{X_2} \arrow[r] &amp; P_{X_1 \wedge X_2} \\
X_1 \times X_2 \arrow[r] \arrow[u, hook] &amp; X_1 \wedge X_2 \arrow[u, hook]
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p>Si <formula notation="TeX">X_1</formula>, <formula notation="TeX">X_2</formula> sont munis des scindages <formula notation="TeX">x_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2</formula>, et si les modules discriminants sont <formula notation="TeX">L_1</formula>, <formula notation="TeX">L_2</formula>, alors les structures sont définies par
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
  b_1 \in \Gamma L_1 &amp; b_2 \in \Gamma L_1^{\otimes 2} &amp; b_1 = 2x_1 - T_1 \\
  \uncertain{c_1} \in \Gamma L_2 &amp; c_2 \in \Gamma L_2^{\otimes 2} &amp; b_2 = 2x_2 - T_2
  \end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">tel qu'écrit, la première colonne portant <formula notation="TeX">b_1</formula> puis (lettre coupée au bord de la feuille) un second symbole, la deuxième <formula notation="TeX">b_2</formula> puis <formula notation="TeX">c_2</formula> ; les exposants demandent <formula notation="TeX">b_1 \in \Gamma L_1</formula>, <formula notation="TeX">b_2 \in \Gamma L_2</formula>, <formula notation="TeX">c_1 \in \Gamma L_1^{\otimes 2}</formula>, <formula notation="TeX">c_2 \in \Gamma L_2^{\otimes 2}</formula>.</note></p>
<pb n="63" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=64"/><p>et on doit aussi alors (sauf erreur)
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{b \overset{\mathrm{def}}{=} b_{X_1 \wedge X_2} = b_1 b_2}</formula>
(car le discriminant <unclear>ce que ça aurait dû être</unclear>, au signe près …), d'où pratiquement aussi <formula notation="TeX">c</formula>, via
<formula notation="TeX" rend="display">4c = b^2 - \delta = (b_1 b_2)^2 - \delta_1 \delta_2 = 4(c_1\delta_2 + c_2\delta_1 + 4c_1c_2)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(b_1b_2)^2 = b_1^2 b_2^2 = (\delta_1 + 4c_1)(\delta_2 + 4c_2)</formula>
et on en tire
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{c = c_1\delta_2 + c_2\delta_1 + 4c_1c_1}
  = b_2^2 c_1 + b_1^2 c_2 - 4c_1c_2,
  \qquad \delta_2 = b_2^2 - 4c_2,\ \delta_1 = b_1^2 - 4c_1.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">4c_1c_1</formula> » sic dans l'encadré ; le calcul demande <formula notation="TeX">4c_1c_2</formula>, que donne le membre de droite.</note></p>
<p>Mais quelles sont les formules que
<formula notation="TeX" rend="display">(x_1+u_1) \wedge (x_2+u_2) \overset{?}{=} x_1 \wedge x_2 + \underbrace{f_{x_1,x_2}(u_1,u_2)}_{?},
  \qquad u_1 \in \Gamma L_1,\ u_2 \in \Gamma L_2,</formula>
où <formula notation="TeX">f_{x_1,x_2} : L_1 \times L_2 \to L_1 \otimes L_2</formula>.
<del>On a <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">L_1 \times \ldots</formula> dans <formula notation="TeX">L_1 \otimes L_2</formula></del></p>
<p>On a trois applications <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
  f_{x_2} : L_1 \to L_1 \otimes L_2 &amp; &amp; u_1 \mapsto u_1 b_2 \\
  f_{x_1} : L_2 \to L_1 \otimes L_2 &amp; &amp; u_2 \mapsto u_2 b_1 \\
  f_{x_1,x_2} : L_1 \times L_2 \to L_1 \otimes L_2 &amp; &amp; (u_1,u_2) \mapsto u_1 \otimes u_2
  \end{array}</formula></p>
<p>Je devine qu'on a
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{(x_1+u_1) \wedge (x_2+u_2) = x_1 \wedge x_2
  + \underbrace{(u_1b_2 + u_2b_1 + 2u_1u_2)}_{\in\, \Gamma(L_1 \otimes L_2)}}</formula></p>
<pb n="64" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=65"/><p>Vérifions que (pour <formula notation="TeX">x_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2</formula> fixés, i.e. pour <formula notation="TeX">(L_1, b_1, c_1)</formula> et <formula notation="TeX">(L_2, b_2, c_2)</formula> fixés) cette application
<formula notation="TeX" rend="display">P_1 \times P_2 \to P \quad \text{i.e.} \quad L_1 \times L_2 \to L_1 \otimes L_2</formula>
<del><gap reason="illegible"/></del> envoie bien <formula notation="TeX">X_1 \times X_2</formula> dans <formula notation="TeX">X</formula>, i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.\begin{array}{l}
  \overbrace{u_1^2 + b_1u_1 + c_1}^{Q_1(u_1)} = 0 \\
  \underbrace{u_2^2 + b_2u_2 + c_2}_{Q_2(u_2)} = 0
  \end{array}\right\}
  \Longrightarrow
  \underbrace{u^2 + bu + c}_{Q(u)} = 0</formula>
avec
<formula notation="TeX" rend="display">\left\{\begin{array}{l}
  u = u_1b_2 + u_2b_1 + 2u_1u_2 \\
  b = b_1b_2 \\
  c = b_2^2 c_1 + b_1^2 c_2 - 4c_1c_2
  \end{array}\right.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">[u_1b_2 + u_2b_1 + 2u_1u_2]^2 + b_1b_2(u_1b_2 + u_2b_1 + 2u_1u_2)
  + b_2^2c_1 + b_1^2c_2 - 4c_1c_2 \overset{?}{=} 0 .</formula></p>
<p>Le premier membre s'écrit (<formula notation="TeX">\forall\, u_1 \in \Gamma L_1</formula>, <formula notation="TeX">u_2 \in \Gamma L_2</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">b_2^2(u_1^2 + b_1u_1 + c_1) + b_1^2(u_2^2 + b_2u_2 + c_2) + 4u_1^2u_2^2
  + 4b_1b_2u_1u_2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">+ 4u_1^2b_2u_2 + 4u_2^2b_1u_1 - 4c_1c_2
  \quad \text{\struck{$+ 4u_1u_2b_1b_2$}}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= b_2^2 Q_1(u_1) + b_1^2 Q_2(u_2) + 4(Q(u_1) - c_1)(Q(u_2) - c_2)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$- 4b_1b_2u_1u_2$}} \quad - 4c_1c_2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= b_2^2 Q_1(u_1) + b_1^2 Q_2(u_2)
  + 4[Q(u_1)Q(u_2) - c_1Q(u_2) - c_2Q(u_1)]
  \quad \text{\struck{$-4b_1b_2u_1u_2$}}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans la marge droite, un essai biffé sur <formula notation="TeX">4u_1^2u_2^2</formula> ; au-dessous, deux lignes de calcul raturées.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\begin{array}{l}
  Q(u_1 * u_2) = b_2^2 Q_1(u_1) + b_1^2 Q_2(u_2) \\
  \qquad + 4[Q_1(u_1)Q_2(u_2) - c_1Q_2(u_2) - c_2Q_1(u_1)]
  \end{array}}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le premier membre de l'encadré est surchargé : « <formula notation="TeX">Q((x_1+u_1)\wedge(x_2+u_2))</formula> » biffé, puis une forme en <formula notation="TeX">*</formula> ; une accolade à gauche porte « <formula notation="TeX">u^2 - bu + c =</formula> ».</note></p>
<p>Faisant <formula notation="TeX">u_1 = 0</formula>, <formula notation="TeX">u_2 = 0</formula>, on trouve <formula notation="TeX">u = 0</formula> d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\underbrace{Q(x_1 * x_2)}_{= c} = b_1^2 c_2 + b_2^2 c_1
  + 4\underbrace{(c_1c_2 - c_1c_2 - c_1c_2)}_{-4c_1c_2}</formula>
la formule déjà donnée.
<note type="editorial" resp="#pass">le facteur 4 devant la parenthèse et l'accolade « <formula notation="TeX">-4c_1c_2</formula> » sont tels qu'il les écrit.</note></p>
<pb n="65" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=66"/><p>Retenons donc
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\underbrace{Q(x_1 * x_2)}_{c} = \underbrace{Q_1(x_1)}_{c_1}\delta_2
  + \underbrace{Q_2(x_2)}_{c_2}\delta_1 + 4Q_1(x_1)Q_2(x_2)}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">c_1\delta_2 + c_2\delta_1 + 4c_1c_2</formula></p>
<div>
<div type="subsection">
<head>Digression affine.</head>
<p>Soit <formula notation="TeX">(X, \mathcal{O})</formula> <unclear>espace</unclear> ou topos annelé, muni d'une section
<formula notation="TeX" rend="display">\chi \in \Gamma\mathcal{O}.</formula>
On s'intéresse à la catégorie des triples <formula notation="TeX">(L, P, T)</formula>, où</p>
<list rend="itemize">
<item><formula notation="TeX">L</formula> un <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula>-Module,</item>
<item><formula notation="TeX">P</formula> un <formula notation="TeX">L</formula>-torseur,</item>
<item><formula notation="TeX">T</formula> une trivialisation de <formula notation="TeX">{}_{\chi}P \overset{\mathrm{def}}{=} P \wedge^{L} (L \xrightarrow{\chi} L)</formula>,</item>
</list>
<p>ou encore la catégorie des <del>triples</del> systèmes
<formula notation="TeX" rend="display">(M, E, i, \psi, T)</formula>
où <formula notation="TeX">M</formula>, <formula notation="TeX">E</formula> des <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula>-modules,
<formula notation="TeX" rend="display">(*) \qquad 0 \to M \xrightarrow{i} E \xrightarrow{\psi} \mathcal{O} \to 0</formula>
une suite exacte, i.e. <formula notation="TeX">E</formula> est donné comme une extension de <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula> par <formula notation="TeX">M</formula>, et enfin <formula notation="TeX">T \in E</formula> tel que
<formula notation="TeX" rend="display">\psi(T) = \chi</formula>
(NB on a <formula notation="TeX">{}_{\chi}P = \psi^{-1}(\chi) \subset E</formula>).</p>
<p><note type="authorial" place="margin">NB On va identifier <formula notation="TeX">M \subset E</formula></note></p>
<p>On veut définir un « produit contracté » <formula notation="TeX">\wedge</formula> sur cette catégorie,
<formula notation="TeX" rend="display">(L_1, P_1, T_1) \wedge (L_2, P_2, T_2) = (L_1 \otimes L_2,\ P_1 \wedge P_2,\ T),
  \qquad T \overset{?}{=} T_1 \wedge T_2,</formula>
qui fasse de cette catégorie une catégorie monoïdale (contraintes d'associativité, d'unité, de commut.).</p>
<pb n="66" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=67"/><p>Notons que pour une ext. <formula notation="TeX">(*)</formula> donnée, il revient au même de se donner <formula notation="TeX">T</formula> tel que <formula notation="TeX">\psi(T) = \chi</formula>, ou une « section de <formula notation="TeX">\psi</formula> <formula notation="TeX">\chi</formula>-relèvement »
<formula notation="TeX" rend="display">\mathcal{O} \xrightarrow{\ \psi' \ (= \psi'_T)\ } E
  \qquad (\text{nécess.\ de la forme } \lambda \mapsto \lambda T, \text{ où } T \in \Gamma E,\ T = \psi'(1))</formula>
tel que
<formula notation="TeX" rend="display">\psi\psi'(\lambda) = \chi\lambda</formula>
(ce qui équivaut en effet à <formula notation="TeX">\psi\psi'(1) = \chi</formula> i.e. <formula notation="TeX">\psi(T) = \chi</formula>).
Je remarque aussi qu'il revient au même de se donner une <unclear>flèche</unclear>
<formula notation="TeX" rend="display">E \xrightarrow{\ \pi\ (= \pi_T)\ } M</formula>
qui soit une <formula notation="TeX">\chi</formula>-rétraction pour <formula notation="TeX">i</formula>, i.e. telle que
<formula notation="TeX" rend="display">\pi \circ i = \chi\, \mathrm{id}_M .</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le but de <formula notation="TeX">\pi</formula> est surchargé : une lettre biffée, puis <formula notation="TeX">M</formula>.</note></p>
<p>Une relation entre <formula notation="TeX">\pi_T</formula> et <formula notation="TeX">T</formula> est la suivante
<formula notation="TeX" rend="display">i(\pi(x)) = \underset{\psi(T)}{\chi}\, x - T\psi(x) \quad \text{i.e.} \quad \pi = \chi\,\mathrm{id} - \psi \otimes T</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\bigl(= \psi(T)x - T\psi(x) \overset{\mathrm{def}}{=} x \underset{\psi}{\wedge} T\bigr)</formula>
En effet, pour <formula notation="TeX">T</formula> fixé tel que <formula notation="TeX">\psi(T) = \chi</formula>, et pour tout <formula notation="TeX">x</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">\psi(\chi x - T\psi(x)) = \chi\psi(x) - \psi(T)\psi(x) = 0 \quad \text{car } \psi(T) = \chi,</formula>
i.e. <formula notation="TeX">\pi(x) \in i(L)</formula>, et si <formula notation="TeX">x \in i(L)</formula> i.e. <formula notation="TeX">\psi(x) = 0</formula>, on a bien
<formula notation="TeX" rend="display">i\,\pi(x) = \chi x \qquad \text{\struck{$i\,\pi(x) = \chi$}}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">il écrit ici <formula notation="TeX">i(L)</formula> : à partir de cette page le module noté <formula notation="TeX">M</formula> p. 65 devient <formula notation="TeX">L</formula>, et plusieurs <formula notation="TeX">M</formula> sont surchargés en <formula notation="TeX">L</formula>.</note></p>
<p>Inversement, si <formula notation="TeX">\pi</formula> est donnée, considérons
<formula notation="TeX" rend="display">x \longmapsto \chi x - \pi x : E \to \text{\struck{$M$}}\ E ;</formula>
elle est nulle sur <formula notation="TeX">M</formula>, donc se factorise en
<formula notation="TeX" rend="display">E/M \simeq \mathcal{O} \xrightarrow{\psi'} E, \qquad \lambda \mapsto \lambda T,</formula>
cette flèche <formula notation="TeX">\psi'</formula> donnée par un <formula notation="TeX">T \in E</formula>, et on aura
<formula notation="TeX" rend="display">\chi x - \pi x = \psi(x) T \quad \text{i.e.} \quad \boxed{\pi(x) = \chi x - \psi(x) T}</formula></p>
<pb n="67" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=68"/><p>Prenant le <formula notation="TeX">\psi</formula> des deux membres, et comme <formula notation="TeX">\pi(x) \in L</formula> donc <formula notation="TeX">\psi(\pi(x)) = 0</formula>, on trouve
<formula notation="TeX" rend="display">\chi\psi(x) - \psi(x)\psi(T) = 0 \quad \text{i.e.} \quad \psi(x)(\chi - \psi(T)) = 0</formula>
pour toute section locale <formula notation="TeX">x</formula> de <unclear><formula notation="TeX">U</formula></unclear><note type="editorial" resp="#pass">la lettre a la forme d'un <formula notation="TeX">U</formula> ; on attend <formula notation="TeX">E</formula>.</note>. Prenant <formula notation="TeX">x</formula> telle que <formula notation="TeX">\psi(x) = 1</formula>, on trouve <formula notation="TeX">\chi - \psi(T) = 0</formula> i.e. <formula notation="TeX">\psi(T) = \chi</formula>.</p>
<p>Soient
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
  0 \to L_1 \xrightarrow{i_1} E_1 \xrightarrow{\psi_1} \mathcal{O} \to 0 &amp; \quad T_1 \in E_1 &amp; \psi_1(T_1) = \chi \\
  0 \to L_2 \xrightarrow{i_2} E_2 \xrightarrow{\psi_2} \mathcal{O} \to 0 &amp; \quad T_2 \in E_2 &amp; \psi_2(T_2) = \chi
  \end{array}</formula>
on veut définir
<formula notation="TeX" rend="display">0 \to L_1 \otimes L_2 \xrightarrow{i} E \xrightarrow{\psi} \mathcal{O} \to 0,
  \qquad T \in E,\ \psi(T) = \chi,</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">E \overset{\mathrm{def}}{=} (E_1, T_1) \underset{\chi}{\wedge} (E_2, T_2).</formula></p>
<p>Considérons</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small]
 &amp; L_1 \otimes L_2 \arrow[dl] \arrow[dr] &amp; \\
L_1 \otimes E_2 \arrow[dr] &amp; &amp; E_1 \otimes L_2 \arrow[dl] \\
 &amp; E_1 \otimes E_2 &amp;
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p>qui convergent : une suite de <unclear>comp.</unclear> dans <formula notation="TeX">E_1 \otimes E_2</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">0 \subset \underbrace{L_1 \otimes L_2}_{L_1 \otimes L_2}
  \subset \underbrace{L_1 \otimes E_2 + E_1 \otimes L_2}_{L_1 \oplus L_2}
  \subset \underbrace{E_1 \otimes E_2}_{\mathcal{O}},</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les accolades donnent les quotients successifs de la filtration.</note>
On a sur <formula notation="TeX">E_1 \otimes E_2</formula> une structure d'ext.
<formula notation="TeX" rend="display">0 \to E_1 *_0 E_2 \to E_1 \otimes E_2 \to \mathcal{O} \to 0</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">E_1 *_0 E_2 \overset{\mathrm{def}}{=} L_1 \otimes E_2 + E_1 \otimes L_2 \supset L_1 \otimes L_2</formula>
<note type="authorial" place="margin">NB dans la notation <formula notation="TeX">E_1</formula>, <formula notation="TeX">E_2</formula>, la structure d'ext. est sous-entendue</note></p>
<pb n="68" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=69"/><p>avec
<formula notation="TeX" rend="display">0 \to L_1 \otimes L_2 \to E_1 * E_2 \to L_1 \oplus L_2 \to 0 .</formula>
On va définir une flèche
<formula notation="TeX" rend="display">E_1 * E_2 \xrightarrow{\ \mu = \mu_{E_1,E_2}\ } L_1 \otimes L_2</formula>
i.e. un diagramme commutatif d'homom. linéaires</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small]
 &amp; L_1 \otimes L_2 \arrow[dl] \arrow[dr] &amp; \\
L_1 \otimes E_2 \arrow[dr, "\alpha_1"'] &amp; &amp; E_1 \otimes L_2 \arrow[dl, "\alpha_2"] \\
 &amp; L_1 \otimes L_2 &amp;
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p>On définit
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha = \mathrm{id}_{L_1} \otimes \pi_{T_2}, \qquad \beta = \pi_{T_1} \otimes \mathrm{id}_{L_2},</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha(u_1 \otimes x_2) = u_1 \otimes \pi_{T_2}(x_2) = u_1 \otimes (\chi x_2 - T_2\psi(x_2)),
  \qquad u_1 \in \Gamma L_1,\ x_2 \in \Gamma E_2,</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$\beta$}}\ \alpha_2(x_1 \otimes u_2) = \pi_{T_1}(x_1) \otimes u_2
  = (\chi x_1 - T_1\psi(x_1)) \otimes u_2,</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">x_1 \in \Gamma E_1,\ u_2 \in \Gamma L_2 ;</formula>
on a
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha_1(u_1 \otimes u_2) = \chi\, u_1 \otimes u_2, \qquad
  \alpha_2(u_1 \otimes u_2) = \chi\, u_1 \otimes u_2 \qquad \text{OK !}</formula></p>
<p>On posera
<formula notation="TeX">E_1 \wedge E_2</formula> = extension de <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula> par <formula notation="TeX">L_1 \otimes L_2</formula> déduite de l'ext. de <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula> par <unclear><formula notation="TeX">E_1 * E_2</formula></unclear> <formula notation="TeX">E_1 \otimes E_2</formula> grâce à
<formula notation="TeX">\mu : E_1 * E_2 \to L_1 \otimes L_2</formula> ci-dessus.
<note type="editorial" resp="#pass">le signe entre <formula notation="TeX">E_1</formula> et <formula notation="TeX">E_2</formula> dans « par <formula notation="TeX">E_1 * E_2</formula> » est surchargé (<formula notation="TeX">*</formula> et <formula notation="TeX">\otimes</formula>).</note></p>
<pb n="69" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=70"/><p>On a donc un homom. de suites exactes
<note type="editorial" resp="#pass">au-dessus de la première flèche : <formula notation="TeX">x_1 \otimes x_2 \mapsto \psi_1(x_1)\psi_2(x_2)</formula> ; sous <formula notation="TeX">E_1 *_0 E_2</formula> et <formula notation="TeX">E_1 \otimes E_2</formula>, des étiquettes de flèches verticales biffées.</note></p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small]
0 \arrow[r] &amp; E_1 *_0 E_2 \arrow[r, "i"] \arrow[d] &amp; E_1 \otimes E_2 \arrow[r] \arrow[d] &amp; \mathcal{O} \arrow[r] \arrow[d, "\mathrm{id}"] &amp; 0 \\
0 \arrow[r] &amp; L_1 \otimes L_2 \arrow[r, "i"] &amp; E_1 * E_2 \arrow[r, "\psi"] &amp; \mathcal{O} \arrow[r] &amp; 0
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p>Il faut définir un <formula notation="TeX">\chi</formula>-scindage de l'ext. <formula notation="TeX">E_1 \wedge E_2</formula>.
<del><formula notation="TeX">E_1 * E_2</formula></del>
Il revient au même de se donner
<formula notation="TeX" rend="display">E_1 * E_2 \to L_1 \otimes L_2</formula>
qui sur <formula notation="TeX">L_1 \otimes L_2</formula> se réduise à la mult. par <formula notation="TeX">\chi</formula>. Comme
<formula notation="TeX" rend="display">E_1 * E_2 = E_1 \otimes E_2 \underset{E_1 *_0 E_2}{\amalg} (L_1 \otimes L_2),</formula>
se donner une flèche de <formula notation="TeX">E_1 * E_2</formula> dans un module <formula notation="TeX">M</formula> revient à se donner un diagramme commutatif</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small, row sep=small]
 &amp; E_1 *_0 E_2 \arrow[dl, "\mathrm{inc}"'] \arrow[dr, "\mu"] &amp; \\
E_1 \otimes E_2 \arrow[dr, dashed] \arrow[ddr, "{\rho = \pi}"'] &amp; &amp; L_1 \otimes L_2 \arrow[dl, dashed] \arrow[ddl, "{\sigma = \chi\,\mathrm{id}_{L_1 \otimes L_2}}"] \\
 &amp; E_1 * E_2 \arrow[d, "\pi_T"] &amp; \\
 &amp; M &amp;
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p>Ici on a <formula notation="TeX">M = L_1 \otimes L_2</formula>. Considérons
<formula notation="TeX" rend="display">\rho : E_1 \otimes E_2 \to L_1 \otimes L_2, \qquad \rho = \pi_{E_1} \otimes \pi_{E_2},</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\rho(x_1 \otimes x_2) = (\underbrace{\chi x_1 - \psi_1(x_1)T_1}_{\pi_{T_1}(x_1)})
  \otimes (\underbrace{\chi(x_2) - \psi_2(x_2)T_2}_{\pi_{T_2}(x_2)}).</formula>
Si <formula notation="TeX">x_1 = u_1 \in L_1</formula>, on trouve (comme <formula notation="TeX">\psi_1(x_1) = 0</formula>) <formula notation="TeX">\chi u_1</formula></p>
<pb n="70" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=71"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$\rho(u_1 \otimes x_2 + x_1 \otimes u_2) = \chi u_1 \otimes \chi(x_2)$}}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\rho(u_1 \otimes x_2) = \chi u_1 \otimes (\chi(x_2) - \psi_2(x_2)T_2)</formula>
Mais on voit qu'il faut prendre
<formula notation="TeX" rend="display">\mu_{E_1,E_2}(u_1 \otimes x_2) \overset{\mathrm{def}}{=} u_1 \otimes (\chi x_2 - \psi_2(x_2)T_2)</formula>
(<formula notation="TeX">{}^{*}</formula>) il faut prendre donc <formula notation="TeX">\sigma = \chi\,\mathrm{id}_{L_1 \otimes L_2}</formula> pour avoir commutativité du côté <formula notation="TeX">L_1 \otimes E_2 \subset E_1 * E_2</formula>, et de même <formula notation="TeX">E_1 \otimes L_2</formula>. On y gagne !</p>
<p><note type="authorial" place="margin">Mais <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\pi_T</formula> soit</note>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">{}^{*}</formula> C'est ce qu'il fallait pour que <gap reason="illegible"/> soit une <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialis. <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/></note></p>
<p>Si <formula notation="TeX">\chi</formula> est régulier sur <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">L_1 \otimes L_2</formula> (p.ex. <formula notation="TeX">\chi</formula> régulier dans <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula> et <formula notation="TeX">L_1</formula>, <formula notation="TeX">L_2</formula> plats sur <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula>, donc <formula notation="TeX">L_1 \otimes L_2</formula> plat aussi …) alors on peut définir <formula notation="TeX">T</formula> par
<formula notation="TeX" rend="display">\chi T = \mu'(T_1 \otimes T_2) \overset{\mathrm{def}}{=} T_1 * T_2</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">T = \frac{1}{\chi}\, T_1 * T_2 \qquad (!)</formula></p>
<p><del>Considérons</del> En effet considérons
<formula notation="TeX" rend="display">\pi_T : E \to L_1 \otimes L_2, \qquad x \mapsto \chi x - T\psi(x),
  \qquad \text{d'où } T\psi(x) = \chi x - \pi_T(x).</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">suivent trois lignes biffées (« posons <formula notation="TeX">x = T_1</formula> … », « <formula notation="TeX">\chi\pi_T</formula> … ») ; à droite :</note>
Faisons <formula notation="TeX">x = T_1 * T_2</formula>, d'où <formula notation="TeX">\psi(x) = \psi(T_1)\psi(T_2) = \chi^2</formula>, d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\chi^2 T = \chi T_1 * T_2 - \underbrace{\pi_T(T_1 * T_2)}_{\pi_{T_1}(T_1) \otimes \pi_{T_2}(T_2) = 0}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le bas de la page est barré de grands traits obliques :</note>
<del>Soient <formula notation="TeX">x_1 \in \Gamma P_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2 \in \Gamma P_2</formula>, i.e. <formula notation="TeX">\psi_1(x_1) = 1</formula>, <formula notation="TeX">\psi_2(x_2) = 1</formula>, posons <formula notation="TeX">x = x_1 * x_2</formula>, on trouve</del>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$T = \chi\, x_1 * x_2 - \pi_T(x_1 * x_2)$,}}
  \qquad
  \text{\struck{$\pi_T(x_1 * x_2) = (\chi x_1 - T_1)(\chi x_2 - T_2)$}}</formula></p>
<pb n="71" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=72"/><p><del>Faisons <formula notation="TeX">x_1 = \frac{1}{\chi}T_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2 = \frac{1}{\chi}T_2</formula> (!), on trouve</del>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$T = \chi\bigl(\tfrac{1}{\chi}T_1\bigr) * \bigl(\tfrac{1}{\chi}T_2\bigr) - \ldots$}}
  \qquad
  \text{\struck{$= \tfrac{1}{\chi}\, T_1 * T_2$}}</formula>
Faisons <formula notation="TeX">x = T_1 * T_2</formula>, d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\chi^2 T = \chi\, T_1 * T_2</formula>
d'où en divisant par <formula notation="TeX">\chi</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\chi T = T_1 * T_2}</formula></p>
<p><hi rend="italic">NB</hi> L'application
<formula notation="TeX" rend="display">E_1 \times E_2 \to E_1 \otimes E_2 \to E_1 * E_2,
  \qquad (x_1, x_2) \mapsto x_1 \otimes x_2,\ x_1 \otimes x_2 \mapsto x_1 * x_2</formula>
applique
<formula notation="TeX" rend="display">P_1 \times P_2 \to P = \psi^{-1}(1).</formula></p>
<p>On aura si <formula notation="TeX">x_1 \in \Gamma P_1</formula>, <formula notation="TeX">u_1 \in \Gamma L_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2 \in \Gamma P_2</formula>, <formula notation="TeX">u_2 \in \Gamma L_2</formula> :
<formula notation="TeX" rend="display">(x_1 + u_1) * (x_2 + u_2) = \underbrace{x_1 * x_2}_{\in\, \Gamma P}
  + \underbrace{u_1 * x_2 + x_1 * u_2 + u_1 * u_2}_{\in\, \Gamma(L_1 \otimes L_2)},
  \qquad u_1 * u_2 = \chi\, u_1 \otimes u_2,</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= x_1 * x_2 + \bigl[u_1 \otimes (\overbrace{\chi x_2 - \psi(x_2)T_2}^{-b_2})
  + (\overbrace{\chi x_1 - \psi(x_1)T_1}^{-b_1}) \otimes u_2
  + \chi\, u_1 \otimes u_2\bigr]</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\begin{array}{l}
  (x_1 + u_1) * (x_2 + u_2) = x_1 * x_2 + (-u_1 \otimes b_2 - b_1 \otimes u_2 + \chi\, u_1 \otimes u_2) \\
  \qquad = x_1 * x_2 + (-u_1 \otimes b_2 - b_1 \otimes u_2 + \chi\, u_1 \otimes u_2)
  \end{array}}</formula>
où <formula notation="TeX">b_1</formula>, <formula notation="TeX">b_2</formula> sont les éléments de <formula notation="TeX">L_1</formula>, <formula notation="TeX">L_2</formula> qui définissent <formula notation="TeX">T_1</formula>, <formula notation="TeX">T_2</formula> en termes de <formula notation="TeX">x_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2</formula> :
<formula notation="TeX" rend="display">T_1 = \chi x_1 + b_1, \qquad T_2 = \chi x_2 + b_2 .</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">NB <formula notation="TeX">x_1 = (0,1)</formula>, <formula notation="TeX">\chi x_1 = (0,\chi)</formula>, <formula notation="TeX">T_1 = (b_1,\chi)</formula>, <del><formula notation="TeX">\chi x_1 - T_1</formula></del> <formula notation="TeX">\chi x_1 - T_1 = (-b_1, 0)</formula></note>
<note type="authorial" place="margin">NB Si <gap reason="illegible"/> une base de <formula notation="TeX">L_1</formula> <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">plusieurs notes obliques, à gauche et à droite de l'encadré, y renvoient par des flèches ; on n'en lit que des bribes (« conjugués », « coïncident »).</note></p>
<pb n="72" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=73"/><p>identifiant <formula notation="TeX">E</formula> à <formula notation="TeX">L_1 \otimes L_2 \oplus \mathcal{O}_X</formula> grâce au scindage <formula notation="TeX">x_1 * x_2</formula>, on trouve, par un calcul immédiat<formula notation="TeX">{}^{(*)}</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">T = \text{\struck{$\ldots$}}\ \chi(x_1 * x_2) - b_1 \otimes b_2</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">{}^{*}</formula> NB <formula notation="TeX">\pi_T(x_1 * x_2) = \chi x_1 * x_2 - T</formula>, donc <formula notation="TeX">T = \chi x_1 * x_2 - \pi_T(x_1 * x_2)</formula>. Or <formula notation="TeX">\pi_T(x_1 * x_2) = \pi_{T_1}(x_1) \otimes \pi_{T_2}(x_2)</formula> <formula notation="TeX">\forall\, x_1 \in E_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2 \in E_2</formula></note></p>
<p>Re NB : on vérifie aussitôt que <unclear>ça ne change pas</unclear> (en remplaçant <formula notation="TeX">x_1</formula> par <formula notation="TeX">x_1 + u_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2</formula> par <formula notation="TeX">x_2 + u_2</formula>, <formula notation="TeX">u_1 \in \Gamma L_1</formula>, <formula notation="TeX">u_2 \in \Gamma L_2</formula>) — <unclear>attention au</unclear> signe ! Pour éliminer le signe, il faudrait poser
<formula notation="TeX" rend="display">\left\{\begin{array}{lll}
  b_{T_1,x_1} = -b_1 &amp; \text{i.e.} &amp; b_{T_1,x_1} = \chi x_1 - T_1 = \pi_{T_1}(x_1) \\
  b_{T_2,x_2} = -b_2 &amp; \text{i.e.} &amp; b_{T_2,x_2} = \chi x_2 - T_2 = \pi_{T_2}(x_2) \\
  b_{T,x_1 * x_2} = -b &amp; \text{i.e.} &amp; b = \chi x_1 * x_2 - T = \pi_T(x) \quad (x = x_1 \otimes x_2)
  \end{array}\right.</formula>
et on trouve
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$b$}}\ b = -b_{T,x_1 * x_2} = -b_1 \otimes b_2 = -b_{T_1,x_1} \otimes b_{T_2,x_2}</formula>
d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{b_{T,x_1 * x_2} = b_{T_1,x_1} \otimes b_{T_2,x_2}}</formula>
On trouve donc
<formula notation="TeX" rend="display">T = \chi \cdot (x_1 * x_2) - \underbrace{b_{T,x_1 * x_2}}_{b_{T_1,x_1} \otimes b_{T_2,x_2}}</formula></p>
</div>
<div type="subsection">
<head>Formulaire récapitulatif pour ce formalisme</head>
<p><formula notation="TeX" rend="display">(x_1, x_2) \mapsto x_1 * x_2 : E_1 \times E_2 \to E_1 * E_2,</formula>
où <formula notation="TeX">E_i</formula> (<formula notation="TeX">i = 1, 2</formula>) est l'enveloppe affine universelle d'un torseur <formula notation="TeX">P_i</formula> sous un module <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">L_i</formula>, muni d'une donnée de <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisation (<formula notation="TeX">\chi \in \Gamma(X, \mathcal{O})</formula> donné !)
<formula notation="TeX" rend="display">\pi_i : P_i \to L_i</formula>
(satisfaisant la définition de « <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisation »)
<formula notation="TeX" rend="display">\pi_i(x_i + u_i) = \pi_i(x_i) + \chi u_i, \qquad x_i \in \Gamma P_i,\ u_i \in \Gamma L_i .</formula></p>
<pb n="73" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=74"/><p>On peut aussi considérer l'extension linéaire de <formula notation="TeX">\pi_i</formula> :
<formula notation="TeX" rend="display">E_i \to L_i</formula>
et alors la condition précédente signifie simplement que
<formula notation="TeX" rend="display">\pi_i(u_i) = \chi \cdot u_i \qquad \text{si } u_i \in L_i \subset E_i .</formula></p>
<p>Ceci posé, on a les formules fondamentales suivantes.</p>
<p>① <hi rend="italic">bilinéarité</hi> de <formula notation="TeX">x_1 * x_2</formula> (i.e. correspond à une appli. lin. <formula notation="TeX">\boxed{E_1 \otimes E_2 \to E}</formula>)</p>
<p>② <formula notation="TeX">\boxed{\psi(x_1 * x_2) = \psi_1(x_1)\psi_2(x_2)}</formula> (compatibilité aux augmentations), où
<formula notation="TeX" rend="display">E_1 \xrightarrow{\psi_1} \mathcal{O}, \qquad
  E_2 \xrightarrow{\psi_2} \mathcal{O}, \qquad
  E = E_1 * E_2 \xrightarrow{\psi} \mathcal{O}</formula>
sont les augmentations. En particulier, <formula notation="TeX">*</formula> induit
<formula notation="TeX" rend="display">P_1 \times P_2 \to P, \quad (x_1, x_2) \mapsto x_1 * x_2
  \qquad (\text{où } P_i = \psi_i^{-1}(\{1\}),\ P = \psi^{-1}(\{1\}))</formula>
induit par <formula notation="TeX">*</formula>.</p>
<p>③
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\begin{array}{l}
  (x_1 + u_1) * x_2 = x_1 * x_2 + u_1 \otimes \pi_2(x_2) \\
  x_1 * (x_2 + u_2) = x_1 * x_2 + \pi_1(x_1) \otimes u_2
  \end{array}}
  \qquad x_i \in \Gamma E_i,\ u_i \in \Gamma L_i</formula>
d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\begin{array}{l}
  (x_1 + u_1) * (x_2 + u_2) = x_1 * x_2 + u_1 \otimes \pi_2(x_2) + \pi_1(x_1) \otimes u_2 \\
  \qquad + \chi\, u_1 \otimes u_2
  \end{array}}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> ③ <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x_1 \in \Gamma P_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2 \in \Gamma P_2</formula> <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">note oblique en marge gauche, reliée à ③ par une flèche ; presque entièrement illisible.</note></p>
<p>Ces formules résultent de la bilinéarité +
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\begin{array}{l}
  u_1 * x_2 = u_1 \otimes \pi_2(x_2) \\
  x_1 * u_2 = \pi_1(x_1) \otimes u_2
  \end{array}}</formula>
<del>lesquelles</del> lesquelles donnent chacune (une fois <formula notation="TeX">x_2 = u_2</formula> ou <formula notation="TeX">x_1 = u_1</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{u_1 * u_2 = \chi\, u_1 \otimes u_2},</formula>
compte tenu de <formula notation="TeX">\pi_1(u_1) = \chi u_1</formula>, <formula notation="TeX">\pi_2(u_2) = \chi u_2</formula>.</p>
<pb n="74" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=75"/><p>④ Relation entre <formula notation="TeX">\pi_i</formula>, <formula notation="TeX">T_i</formula> :
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\pi_i(x) = \chi x - T_i}</formula>
<note type="authorial" place="margin">remarque <gap reason="illegible"/> équivalence des <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisations <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">{}^{*}</formula></note></p>
<p>⑤ Description de la <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisation de <formula notation="TeX">E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\pi_E(x_1 * x_2) = \pi_1(x_1) \otimes \pi_2(x_2)}</formula>
Si <formula notation="TeX">x_2 = u_2 \in \Gamma L_2</formula>, on a (<formula notation="TeX">x \overset{\mathrm{def}}{=} x_1 * x_2 =</formula>) <formula notation="TeX">x_1 * u_2 = \pi_1(x_1) \otimes u_2 \in \Gamma(L_1 \otimes L_2)</formula>, et le premier membre doit donner
<formula notation="TeX" rend="display">\chi x = \chi\, \pi_1(x_1) \otimes u_2,</formula>
le <del><gap reason="illegible"/></del> second donne <formula notation="TeX">\pi_1(x_1) \otimes \chi u_2</formula> puisque <formula notation="TeX">\pi_2(u_2) = \chi u_2</formula>, et c'est OK. Idem pour <formula notation="TeX">x_1 = u_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2</formula> quelc.</p>
<p>Cas où on a, pour <formula notation="TeX">x_1 \in \Gamma P_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2 \in \Gamma P_2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\pi_E(x_1 * x_2) = (\underbrace{\chi x_1 - T_1}_{b_1}) \otimes (\underbrace{\chi x_2 - T_2}_{b_2})
  = \chi\, x_1 \otimes x_2 - T</formula>
donc
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{T = \chi(x_1 * x_2) - b_1 \otimes b_2}</formula>
où
<formula notation="TeX" rend="display">b_i = \pi_E(x_i) = \chi x_i - T_i .</formula></p>
<p>Vérifions
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\chi T = T_1 * T_2}, \qquad T_1 = \chi x_1 - b_1,\quad T_2 = \chi x_2 - b_2 .</formula>
Le 2<supplied resp="#pass">e</supplied> membre est
<formula notation="TeX" rend="display">\chi^2 x_1 * x_2 - \chi\,\underbrace{\pi_1(x_1)}_{(\chi x_1 - T_1) = b_1} \otimes b_2
  - \chi\, b_1 \otimes \underbrace{\pi_2(x_2)}_{(\chi x_2 - T_2) = b_2}
  + \underbrace{b_1 * b_2}_{\chi\, b_1 \otimes b_2}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= \chi^2 x_1 * x_2 - \chi\, b_1 \otimes b_2
  = \chi(\overbrace{\chi\, x_1 * x_2 - b_1 \otimes b_2}^{T}),</formula>
c'est donc bien <del>le produit par <formula notation="TeX">\chi</formula> de</del> <formula notation="TeX">\chi T</formula>, OK.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">NB Si on <unclear>définit</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x_1</formula>, <formula notation="TeX">x_2</formula> : <formula notation="TeX">E_1 \simeq L_1 \oplus \mathcal{O}</formula>, <formula notation="TeX">E_2 \simeq L_2 \oplus \mathcal{O}</formula>, <formula notation="TeX">E \simeq \underbrace{L_1 \otimes L_2}_{L} \oplus \mathcal{O}</formula>, <formula notation="TeX">(u_1,\lambda_1) \mapsto \lambda_1 x_1 + u_1</formula>, <formula notation="TeX">(u_2,\lambda_2) \mapsto \lambda_2 x_2 + u_2</formula>, <formula notation="TeX">(u,\lambda) \mapsto \lambda\, x_1 * x_2 + u</formula>, <unclear>on aura donc</unclear> <formula notation="TeX">(u_1,\lambda_1) * (u_2,\lambda_2) = (\lambda_1 b_1 \otimes u_2 + u_1 \otimes \lambda_2 b_2 + \chi\, u_1 \otimes u_2,\ \lambda_1\lambda_2)</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">note oblique dans la marge droite, reliée à l'encadré de <formula notation="TeX">T</formula>.</note></p>
<pb n="75" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=76"/><p><formula notation="TeX">P = P_1 * P_2</formula> (comme solution d'un pb universel) (<formula notation="TeX">P_i</formula> torseur <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisé, sous module <formula notation="TeX">L_i</formula>).</p>
<p>On s'intéresse aux torseurs <formula notation="TeX">\Pi</formula> sous un module <formula notation="TeX">M</formula>, et aux applications
<formula notation="TeX" rend="display">P_1 \times P_2 \xrightarrow{f} \Pi</formula>
(qui ne soient <unclear>que</unclear> « bi-affines » compatibles avec les <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisations données <formula notation="TeX">\pi_1</formula>, <formula notation="TeX">\pi_2</formula> de <formula notation="TeX">P_1</formula>, <formula notation="TeX">P_2</formula>) qui satisfont la condition suivante :
<formula notation="TeX" rend="display">(*) \qquad \exists\ L_1 \times L_2 \xrightarrow{\alpha} M, \text{ application bilinéaire,}</formula>
telle qu'on ait
<formula notation="TeX" rend="display">\left\{\begin{array}{l}
  f(x_1 + u_1, x_2) = \alpha(x_1, x_2) + \alpha(u_1, \pi_2(x_2)) \\
  f(x_1, x_2 + u_2) = \alpha(x_1, x_2) + \alpha(\pi_1(x_1), u_2)
  \end{array}\right.</formula>
(d'où
<formula notation="TeX" rend="display">f(x_1 + u_1, x_2 + u_2) = \alpha(x_1, x_2) + \alpha(u_1, \pi_2(x_2)) + \alpha(\pi_1(x_1), u_2)
  + \chi\, \alpha(u_1, u_2)\text{)}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le premier terme des seconds membres se lit <formula notation="TeX">\alpha(x_1, x_2)</formula>, où l'on attend <formula notation="TeX">f(x_1, x_2)</formula> ; chaque autre <formula notation="TeX">\alpha</formula> est écrit sur une majuscule (<formula notation="TeX">B</formula> ?) biffée.</note></p>
<p>Cela signifie aussi que <formula notation="TeX">\alpha</formula> est connu <add>(<unclear>uniquement</unclear> de <formula notation="TeX">B</formula>)</add> pourvu qu'on connaisse <formula notation="TeX">f</formula> sur <hi rend="italic">un</hi> <del><unclear>couple</unclear></del> <formula notation="TeX">(x_1, x_2)</formula> de sections, et qu'il est donné par la formule précédente.
<del>On trouve que <formula notation="TeX">\alpha</formula>, <formula notation="TeX">B</formula> <gap reason="illegible"/></del> <add><formula notation="TeX">E_1 \otimes L_2</formula>, <formula notation="TeX">\alpha</formula>, <formula notation="TeX">B</formula></add> <gap reason="illegible"/> unique (car <formula notation="TeX">(E_1 \otimes L_2) \oplus (L_1 \otimes E_2) \to L_1 \otimes L_2</formula> n'est pas <unclear>uniq.</unclear> surjectif), et on a défini une « application bi-affine » comme un couple <formula notation="TeX">(f, \alpha)</formula>, satisfaisant les conditions des relations ci-dessus.</p>
<pb n="76" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=77"/><p>Ceci posé,
<formula notation="TeX" rend="display">(P_1 * P_2,\ P_1 \times P_2 \xrightarrow{*} P_1 * P_2)</formula>
est une solution du pb universel défini par cette notion (pour <formula notation="TeX">M</formula>, <formula notation="TeX">\Pi</formula> variables …).
Si on veut de plus définir <formula notation="TeX">P_1 * P_2</formula> comme un torseur <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisé, on <hi rend="italic"><gap reason="illegible"/></hi> exiger, dans la notion des « applications bi-affines compatibles avec les <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisations » (non seulement de <formula notation="TeX">P_1</formula>, <formula notation="TeX">P_2</formula>, mais aussi de <formula notation="TeX">\Pi</formula>), que l'on ait
<formula notation="TeX" rend="display">\pi_{\Pi}(f(x_1, x_2)) = \pi_1(x_1) \otimes \pi_2(x_2)</formula>
et on trouve encore une solution de ce problème universel par le torseur <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisé <formula notation="TeX">P_1 * P_2</formula>.</p>
<p>Mais on avait oublié d'expliciter la notion de morphisme de torseurs <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisés,
<formula notation="TeX" rend="display">P \xrightarrow{f} P', \qquad M \xrightarrow{f_0} M' .</formula>
On exige
<formula notation="TeX" rend="display">\left\{\begin{array}{ll}
  f(x + m) = f(x) + f_0(m) &amp; (x \in \Gamma P,\ m \in \Gamma M) \\
  \pi_{P'}(f(x)) = f_0(\pi_P(x))
  \end{array}\right.</formula></p>
<pb n="77" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=78"/><p>Quand on interprète <formula notation="TeX">P</formula>, <formula notation="TeX">P'</formula> en termes d'ext. de <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula> par des Modules <formula notation="TeX">L</formula>, <formula notation="TeX">L'</formula>, munies de <formula notation="TeX">T</formula>, <formula notation="TeX">T'</formula> telles que <formula notation="TeX">\psi(T) = \chi</formula>, <formula notation="TeX">\psi'(T') = \chi</formula>, la condition de compatibilité avec les <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisations s'écrit simplement
<formula notation="TeX" rend="display">f(T) = T' .</formula></p>
<p><hi rend="italic">Cas scindé.</hi> Un scindage d'un torseur <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisé <formula notation="TeX">(P, \pi)</formula> est, par déf., une section <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">x_0</formula> (i.e. trivialisation) de <formula notation="TeX">P</formula>. Alors
<formula notation="TeX" rend="display">P \simeq L, \qquad u \mapsto x_0 + u</formula>
<del>et la donnée de la <formula notation="TeX">\pi</formula>-tri…</del>
d'où
<formula notation="TeX" rend="display">E \simeq L + \mathcal{O}, \qquad (u, \lambda) \mapsto \lambda x_0 + u,</formula>
la <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisation équivaut à la donnée de l'élément
<formula notation="TeX" rend="display">b\ (= b_{x_0}) = \pi(x_0) = \chi x_0 - T</formula>
de <formula notation="TeX">L</formula>, de <del><gap reason="illegible"/></del> sorte qu'en termes de <formula notation="TeX">b</formula> on trouve
<formula notation="TeX" rend="display">T = \chi x_0 - b,</formula>
ou en termes de l'iso <formula notation="TeX">E \simeq L + \mathcal{O}</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">T = (-b, \chi).</formula>
On aura donc, en termes de <formula notation="TeX">b</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">\pi(\underbrace{\lambda x_0 + u}_{(u, \lambda)}) = \lambda b + \chi u .</formula>
[Vérifions que c'est OK : <formula notation="TeX">\chi x - \psi(x)T = \chi\lambda x_0 + \chi u - \lambda \underbrace{T}_{\chi x_0 - b}</formula>, on trouve bien <formula notation="TeX">\chi u + \lambda b</formula> OK]</p>
<pb n="78" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=79"/><p>Si <formula notation="TeX">P_i</formula> sous <formula notation="TeX">L_i</formula>, avec <formula notation="TeX">\pi_i</formula>, est scindé par <formula notation="TeX">x_i</formula> (<formula notation="TeX">i = 1, 2</formula>), alors <formula notation="TeX">P_1 * P_2</formula> est scindé par <formula notation="TeX">x_1 * x_2</formula>. Sa <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisation est donnée par un élément <formula notation="TeX">b</formula> de <formula notation="TeX">L_1 \otimes L_2</formula>, et on aura
<formula notation="TeX" rend="display">b = b_1 \otimes b_2 .</formula>
Il n'y a pas plus simple !</p>
<p>Ceci permet d'expliciter les données d'associativité, de commutativité, d'unité pour l'opération <formula notation="TeX">*</formula>. Mais en fait tautologique :</p>
<p>1) <hi rend="italic">Commutativité.</hi> L'isom. can. de commutativité
<formula notation="TeX" rend="display">E_1 * E_2 \simeq E_2 * E_1</formula>
transforme <formula notation="TeX">x_1 * x_2</formula> en <formula notation="TeX">x_2 * x_1</formula>, et <formula notation="TeX">u_1 \otimes u_2</formula> en <formula notation="TeX">u_2 \otimes u_1</formula>, ce qui suffit à le caractériser.</p>
<p>2) <hi rend="italic">Associativité.</hi> L'iso d'ass.
<formula notation="TeX" rend="display">(E_1 * E_2) * E_3 \simeq E_1 * (E_2 * E_3)</formula>
transforme <formula notation="TeX">(x_1 * x_2) * x_3</formula> en <formula notation="TeX">x_1 * (x_2 * x_3)</formula> et <formula notation="TeX">(u_1 \otimes u_2) \otimes u_3</formula> en <formula notation="TeX">u_1 \otimes (u_2 \otimes u_3)</formula>, ce qui suffit à le caractériser.</p>
<p>3) <hi rend="italic">Unité</hi> : On <del>appelle</del> dit qu'un</p>
<pb n="79" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=80"/><p>scindage <formula notation="TeX">x_0</formula> d'un <formula notation="TeX">P</formula> muni d'une <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisation est « <hi rend="italic">unitaire</hi> », si l'élément
<formula notation="TeX" rend="display">b_0 = \pi(x_0)</formula>
de <formula notation="TeX">L</formula> est tel que <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\{b\}</formula> soit une <hi rend="italic">base</hi> de <formula notation="TeX">L</formula>. Dans ce cas : cette base, <formula notation="TeX">L \simeq \mathcal{O}_X</formula>, <formula notation="TeX">b = 1</formula>, et on aura donc
<formula notation="TeX" rend="display">P_0 \simeq \mathcal{O}_X, \quad x_0 = 1, \qquad
  E_0 = \mathcal{O} \times \mathcal{O} = \{(u, \lambda) \mid u, \lambda \in \Gamma\mathcal{O}\} \xrightarrow{\psi} \lambda</formula>
et
<formula notation="TeX" rend="display">\left|\begin{array}{l}
  \pi(u, \lambda) = \lambda + \chi u \\
  T = (-1, \chi)
  \end{array}\right.</formula></p>
<p>Ceci posé, si <formula notation="TeX">P_1</formula> est un torseur <formula notation="TeX">\chi</formula>-trivialisé, alors on a
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{rcl}
  P_0 * P_1 &amp; \simeq &amp; P_1 \\
  \mathcal{O}_0 \otimes L_1 &amp; \simeq &amp; L_1
  \end{array}
  \qquad
  \begin{array}{l}
  x_1 \longmapsto x_0 * x_1 \\
  u_1 \longmapsto b_0 \otimes u_1
  \end{array}</formula>
… les compatibilités entre les contraintes d'unité, d'assoc., de commutativité …</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">NB</hi> Un <formula notation="TeX">(E, \psi, T)</formula> est <hi rend="italic">inversible</hi> pour <formula notation="TeX">*</formula> ssi a) <formula notation="TeX">L</formula> inversible b) Sur <formula notation="TeX">X_0 = V(\chi) \subset X</formula> (schéma des zéros de <formula notation="TeX">\chi</formula>), la section <formula notation="TeX">T_0 = T|X_0</formula> de <formula notation="TeX">(\chi P)_0 \simeq \chi_0 P_0 \simeq L_0</formula> est inversible <gap reason="illegible"/>. Si <formula notation="TeX">(E, \psi, T)</formula> est scindé, et si <formula notation="TeX">b \in \Gamma L</formula> <unclear>correspond</unclear> au scindage <formula notation="TeX">x_0</formula>, alors on a <formula notation="TeX">T = 2\chi x - b</formula>, donc <formula notation="TeX">T_0 = -b_0</formula>, et la condition <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">b_0</formula> soit une section inversible de <formula notation="TeX">L_0</formula> i.e. une base. <gap reason="illegible"/> condition <gap reason="illegible"/> équivaut aussi à a) <formula notation="TeX">L_0</formula> inversible b) <formula notation="TeX">\exists</formula> localement des scindages <unclear>tels</unclear> que les <formula notation="TeX">b</formula> soient <unclear>des bases</unclear> de <formula notation="TeX">L</formula>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">longue note oblique dans la marge gauche et le bas de la page, écrite en travers du texte ; plusieurs liaisons restent illisibles. « <formula notation="TeX">T = 2\chi x - b</formula> » est écrit ainsi, où l'on attend <formula notation="TeX">\chi x_0 - b</formula>.</note></p>
<p>Les revêtements quadratiques : à partir de maintenant
<formula notation="TeX" rend="display">\chi = 2 .</formula></p>
<pb n="80" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/84.pdf#page=81"/><p>Soit
<formula notation="TeX" rend="display">0 \to L \to E \xrightarrow{\psi} \mathcal{O} \to 0</formula>
une extension 2-trivialisée par <formula notation="TeX">T \in \Gamma E</formula> telle que <formula notation="TeX">\psi(T) = 2</formula>, on va définir un automorphisme de la structure, par
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_E : x \longmapsto \bar{x} = T\psi(x) - x
  \qquad (= T - x \text{ si } x \in \Gamma P_1, \text{ i.e. } \psi(x) = 1).</formula>
On aura
<formula notation="TeX" rend="display">\psi(\bar{x}) = \underbrace{\psi(T)}_{2}\psi(x) - \psi(x) = \psi(x),</formula>
i.e. compatibilité avec l'augmentation <formula notation="TeX">\psi</formula>. On a bien aussi
<formula notation="TeX" rend="display">\bar{\bar{x}} = x \qquad \text{i.e.} \quad \sigma^2 = \mathrm{id}_E,</formula>
d'autre part
<formula notation="TeX" rend="display">\bar{u} = -u \qquad \text{si } u \in L,</formula>
donc <formula notation="TeX">\sigma</formula> induit <formula notation="TeX">-\mathrm{id}_L</formula> sur <formula notation="TeX">L</formula>, <formula notation="TeX">\mathrm{id}_{\mathcal{O}}</formula> sur <formula notation="TeX">\mathcal{O} \simeq E/L</formula>.
Si 2 inversible (dans <formula notation="TeX">\mathcal{O}</formula>, plus génér. si <formula notation="TeX">2\,\mathrm{id}_M</formula> est inversible), alors on a un scindage canonique
<formula notation="TeX" rend="display">E \simeq L + \text{\struck{$M$}}\ E_0, \qquad E_0 \subset E,</formula>
où
<formula notation="TeX" rend="display">E_0 = E^{\sigma} = \mathrm{Ker}(1 - \sigma) = \{x \in E \mid x = \bar{x}\}
  = \mathrm{Im}(1 + \sigma) = \{x + \bar{x} \mid x \in E\}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">E_0 \simeq \mathcal{O}_X \quad \text{\struck{via $\psi$}}</formula>
<note type="authorial" place="margin">NB. L'élément <formula notation="TeX">x_0 \in E</formula> tel que <formula notation="TeX">\psi(x_0) = 1</formula> est caractérisé par <formula notation="TeX">2x_0 = T</formula> i.e. <formula notation="TeX">x_0 = \frac{1}{2}T</formula></note></p>
<p><del>Dans ce cas, <gap reason="illegible"/></del>
Dans un scindage donné
<formula notation="TeX" rend="display">\overline{(u, \lambda)} = (-u, \lambda)</formula>
et
<formula notation="TeX" rend="display">T = \text{\struck{$\ldots$}}\ x + \bar{x} \quad \text{pour } \psi(x) = 1,
  \quad \text{d'où} \quad \boxed{T = (0, 2)},</formula>
on aura
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\pi(u, \lambda) = (2u, 0)}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">l'argument se poursuit au-delà du lot.</note></p>
</div>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
