<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 83, pages 41–60 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-10-10">2026-10-10</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-10-10">2026-10-10</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">83</idno>
          </msIdentifier>
          <head>[Icosaèdres, bi-icosaèdres et algèbres d'Azumaya de rang 4] : notes manuscrites (1982-1983, 1986, s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 41 à 60 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 3 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>1982-1986</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-10-10" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-10-10" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="3">
<pb n="41" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=42"/><p><note type="editorial" resp="#pass">p. 4 de l'auteur. L'argument vient du lot précédent (pp. 1–3 de l'auteur) : il y est question d'objets <formula notation="TeX">V_i</formula> indexés par un ensemble <formula notation="TeX">I</formula> à quatre éléments, d'isomorphismes <formula notation="TeX">u</formula> entre eux et d'un sous-objet <formula notation="TeX">V</formula> de <formula notation="TeX">\prod V_i</formula> ; les relations (1) et la définition des <formula notation="TeX">u</formula> ne sont pas sur ces pages.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{(2)}\qquad u_{(i_2,i_1)(i_3,i_4)} = u_{(i_1,i_2)(i_3,i_4)}^{-1}</formula>
<note type="authorial" place="margin">12 relations, <unclear>reste à fixer</unclear> 12 quantités</note></p>
<p><del><formula notation="TeX">u_{(i_2,i_1)(i_3,\ldots)}</formula></del><note type="editorial" resp="#pass">une première écriture de (3), biffée et en partie illisible</note></p>
<p>(3) <del><formula notation="TeX">u_{i_2 i_1}</formula></del> <add><formula notation="TeX">u_{(i_1,i_3)(i_2,i_4)}</formula></add>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(3)}\qquad u_{(i_3,i_2)(i_1,i_4)}\,u_{(i_2,i_1)(i_3,i_4)} = \mathrm{id}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le premier facteur de (3) est biffé ; le facteur <formula notation="TeX">u_{(i_1,i_3)(i_2,i_4)}</formula> écrit au-dessus semble pris dans le même trait, et la lecture des indices des deux derniers facteurs est douteuse</note></p>
<p><formula notation="TeX">V</formula> est connu en tant que sous-objet de <formula notation="TeX">\prod V_i</formula>, quand on connaît le système des <formula notation="TeX">u</formula>, comme étant formé des <formula notation="TeX">(x_i)_{i\in I}</formula> tels que pour <del>tout</del> <formula notation="TeX">i\in I</formula> <unclear>donné</unclear> les <formula notation="TeX">x_j</formula> (<formula notation="TeX">j\in I\smallsetminus\{i\}</formula>) soient « de somme nulle » pour la structure <unclear>tautologique</unclear> d'iso entre les <formula notation="TeX">V_j</formula> (<formula notation="TeX">j\in J</formula>) définie par l'une ou l'autre (<unclear>c'est la même</unclear> <formula notation="TeX">=</formula>) des deux permutations circulaires etc. Mais il faut des conditions pour que le <formula notation="TeX">W</formula> ainsi défini (qui a priori serait tel que <formula notation="TeX">W\to V_i\times V_j = V_J</formula> <del>soit</del> soit injectif) soit « assez gros » pour que ce soit bijectif. On va écrire des conditions pour ceci.</p>
<pb n="42" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=43"/><p><note type="editorial" resp="#pass">p. 5 de l'auteur</note>
On va définir, pour un système d'iso <formula notation="TeX">u_{ijkl}</formula>, un système de « rapports anharmoniques »
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(4)}\qquad \rho_{ijkl} \in \mathrm{Aut}\,V_i \qquad (\{i,j,k,l\} = I).</formula>
On a
<formula notation="TeX" rend="display">u_{ijkl} : V_i \xrightarrow{\ \sim\ } V_j, \qquad u_{ijlk} : V_i \xrightarrow{\ \sim\ } V_j,</formula>
d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(4)}\qquad \rho_{ijkl} = u_{ijlk}^{-1}\,u_{ijkl}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le numéro (4) est répété, écrit sur un autre chiffre</note>
<note type="authorial" place="margin">24 quantités</note></p>
<p>Donc on aura
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(5)}\qquad \rho_{ijlk} = (\rho_{ijkl})^{-1}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><del>12</del> relations, restent 12 quantités, correspondant aux <unclear>arêtes orientées</unclear> de <formula notation="TeX">I</formula></note></p>
<p>On aura d'ailleurs
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(6)}\qquad \rho_{jikl} = \text{\struck{$\ldots$}}
\begin{cases}
u_{ijkl}(\rho_{ijkl}^{-1})\ \text{\struck{$\ldots$}}\\
u_{ijlk}(\rho_{ijkl}^{-1})
\end{cases}
\qquad \rho_{jikl} = u_{jilk}^{-1}\,u_{jikl}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la seconde égalité, <formula notation="TeX">\rho_{jikl}=u_{jilk}^{-1}u_{jikl}</formula>, est écrite verticalement sous le membre de gauche</note></p>
<p>N.B. On pose <formula notation="TeX">\beta(\alpha) = \beta\alpha\beta^{-1}</formula>.</p>
<p>[Ce qui donne
<formula notation="TeX" rend="display">\rho_{ji,lk} = u_{ijkl}(\rho_{ijkl}) = u_{ijlk}(\rho_{ijkl})</formula>
<note type="authorial" place="margin">Invariance par double permutation</note></p>
<pb n="43" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=44"/><p><note type="editorial" resp="#pass">p. 6 de l'auteur</note>
Donc il reste <unclear>à contrôler</unclear> <del><gap reason="illegible"/></del> 6 quantités, i.e. <del>pour</del> il suffit, pour <unclear>toute</unclear> <del>partition (<gap reason="illegible"/>) <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">I</formula> ; des <formula notation="TeX">I'\sqcup I''</formula></del> partie à deux éléments <formula notation="TeX">I'\subset I</formula>, <formula notation="TeX">I'=\{i'_1,i'_2\}</formula>, <formula notation="TeX">I''=\{i''_1,i''_2\}</formula>, de déterminer l'une des quatre quantités
<formula notation="TeX" rend="display">\rho_{i'_1 i'_2\, i''_1 i''_2}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous chacune des deux paires d'indices, une flèche double indique l'échange des deux éléments</note>
Nous allons <del><gap reason="illegible"/></del> donner une formule pour relier
<formula notation="TeX" rend="display">\rho_{ijkl} \quad\text{et}\quad \rho_{ikjl}</formula>
(ce qui permettra de se passer d'un <unclear>repère</unclear> : un <unclear>repère</unclear> quelconque)
<formula notation="TeX" rend="display">\rho_{ijkl} + \rho_{ikjl} = 1</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(7)}\qquad \boxed{\rho_{ikjl} = 1 - \rho_{ijkl}}</formula>
<note type="authorial" place="margin">[Faire vérification</note></p>
<p><hi rend="bold">Prop.</hi> Soit un système de <formula notation="TeX">u_{ijkl} : V_i \to V_j</formula>, satisfaisant les relations (2) (3) ; d'où (4) des <formula notation="TeX">\rho_{ijkl}\in\mathrm{Aut}(V_i)</formula>, satisfaisant (5)(6). Pour que <unclear>ce</unclear> corresponde à une <unclear>quadralité</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">(V,(V_i),(\varphi_i))</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">V\subset\prod V_i</formula>, il</p>
<pb n="44" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=45"/><p><note type="editorial" resp="#pass">p. 7 de l'auteur</note>
<unclear>faut</unclear> et il suffit qu'on ait aussi les 24 relations (7). Quand <add>les</add> <formula notation="TeX">\mathrm{End}(V_i)</formula> sont commutatifs (<unclear>rappelons</unclear> qu'ils sont iso entre eux) <unclear>donc</unclear> <del>les <gap reason="illegible"/></del> <add>les seules</add> <del><formula notation="TeX">\mathrm{Aut}\,V_i</formula></del> relations (2), (3) impliquent que les <add><unclear>syst.</unclear> <unclear>transitifs</unclear></add> d'iso entre les <formula notation="TeX">\mathrm{End}(V_i)</formula>, sont <del><gap reason="illegible"/></del> canoniques. Alors les relations 5, 6, 7 s'interprètent comme des relations dans <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">k</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(8)}\qquad
\begin{cases}
\rho_{jikl} = \rho_{ijlk} = \rho_{ijkl}^{-1}\\
\rho_{ikjl} = 1 - \rho_{ijkl}
\end{cases}
\qquad (\Rightarrow\ \rho_{jilk} = \rho_{ijkl})</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le premier symbole de (8) est surchargé ; la lecture <formula notation="TeX">\rho_{jikl}</formula> est douteuse</note></p>
<p>En d'autres termes, faisons opérer <formula notation="TeX">\mathfrak S_3</formula> sur l'ens. <add><formula notation="TeX">U(k)</formula></add> <del>des</del> des <formula notation="TeX">\lambda\in k</formula> tels que <formula notation="TeX">\lambda</formula> et <formula notation="TeX">1-\lambda</formula> soient inversibles, par
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{12}(\lambda) = \sigma_{34}(\lambda) = \lambda^{-1}, \qquad \sigma_{23}(\lambda) = 1-\lambda</formula>
<note type="authorial" place="margin">donc <formula notation="TeX">\mathfrak S_4</formula> opère par l'intermédiaire du quotient <formula notation="TeX">\mathfrak S_3</formula> de <formula notation="TeX">\mathfrak S_4</formula></note>
l'application <del><gap reason="illegible"/></del> <del><formula notation="TeX">\rho_{ijkl}</formula></del> <formula notation="TeX">(i,j,k,l)\mapsto\rho_{ijkl}</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">\underbrace{\mathrm{Rep}(I)}_{\text{torseur sous }\mathfrak S_4} \longrightarrow U(k)</formula>
est compatible avec <formula notation="TeX">\mathfrak S_4</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">le nom de l'ensemble cible, ici et p. 45 (feuillet 45), est lu <formula notation="TeX">U(k)</formula> sans certitude</note></p>
<pb n="45" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=46"/><p><note type="editorial" resp="#pass">p. 8 de l'auteur</note>
Autre façon de le dire : <formula notation="TeX">\rho_{ijkl}</formula> ne dépend que du « coin » <formula notation="TeX">(i,j)(k,l)</formula> muni d'un élément du produit contracté des <del><gap reason="illegible"/></del> codiagonales, i.e. d'une codiagonale, car
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(9)}\qquad \rho_{(i,j)(k,l)} = \rho_{(k,l)(i,j)}</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">un carré dont les sommets sont joints par les deux diagonales en pointillé, marqué <formula notation="TeX">Q_1</formula> et <formula notation="TeX">Q_2</formula>, avec une flèche vers <formula notation="TeX">Q_1</formula> ; à côté : « On a le troisième coin »</note>
(N.B. Cette relation n'a de sens que parce que <formula notation="TeX">\mathrm{End}(W)</formula> est supposé commutatif)</p>
<p>Si on se donne une <del>coin</del> str. <unclear>coin</unclear> sur une codiag. de <formula notation="TeX">I</formula>, on se donne <gap reason="illegible"/> repère de l'ens. <formula notation="TeX">\mathrm{Cor}(I)</formula> des structures coin, et la donnée de <formula notation="TeX">\rho</formula> équivaut à une application de
<formula notation="TeX" rend="display">\underbrace{\mathrm{Rep}\,\mathrm{Cor}(I)}_{\text{torseur sous }\mathfrak S_3} \longrightarrow U(k)</formula>
<note type="authorial" place="margin">vérifier <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>la</unclear> <unclear>compatibilité</unclear> ! il faut <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathfrak S_3</formula> …</note></p>
<p>Il reste à décrire la catégorie des <unclear>quadralités</unclear> dans <formula notation="TeX">C</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> de façon plus simple que par un système de 24 flèches <formula notation="TeX">(u_{ijkl})</formula> données à deux <unclear>isomorphismes</unclear> près.</p>
<pb n="47" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=48"/><p><note type="authorial" place="margin">Avril 86</note>
<hi rend="italic">Trialités.</hi> Soit <formula notation="TeX">C</formula> catégorie, <formula notation="TeX">n</formula> entier naturel <formula notation="TeX">\geq</formula> <unclear><formula notation="TeX">2</formula></unclear>. On appelle <hi rend="italic"><formula notation="TeX">n</formula>-alité</hi> (trialité, quadralité, pentalité si <formula notation="TeX">n=3,4,5</formula>) un système
<note type="authorial" place="margin">(le cas <formula notation="TeX">n=2</formula> trivial)</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\{I, E, \{E_i\}_{i\in I}, (\varphi_i)_{i\in I}\}</formula>
où <formula notation="TeX">I</formula> <del>ens.</del> de cardinal <formula notation="TeX">n</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_i : E \to E_i \qquad i\in I</formula>
flèches de <formula notation="TeX">C</formula>, satisfaisant :</p>
<p><formula notation="TeX">\forall J\subset I</formula> avec <formula notation="TeX">\mathrm{card}\,J = 2</formula>, l'application
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(1)}\qquad E \xrightarrow{\ \varphi_J\ } E_J = \prod_{i\in J} E_i</formula>
<del>on suppose que ce produit existe</del><note type="editorial" resp="#pass">biffé, sous le produit, qu'une accolade désigne</note>
est un <hi rend="italic">iso</hi> (dans <formula notation="TeX">\widehat C</formula>) <formula notation="TeX">\forall J\in\mathfrak P_2(I)</formula>, <unclear>i.e.</unclear> <formula notation="TeX">E</formula> muni des <formula notation="TeX">\varphi_i</formula> (<formula notation="TeX">i\in J</formula>) est un produit des <formula notation="TeX">E_i</formula> dans <formula notation="TeX">C</formula>.</p>
<p>[Les <formula notation="TeX">n</formula>-alités forment une catégorie <formula notation="TeX">n\text{-al}(C)</formula>, fibrée <add>sur</add> <del><gap reason="illegible"/></del> le groupoïde <unclear><formula notation="TeX">\mathrm{Ens}_n</formula></unclear>.</p>
<p>Je m'intéresse surtout aux deux cas</p>
<p>1°) <formula notation="TeX">C</formula> catégorie additive</p>
<p>2°) <formula notation="TeX">C = \mathrm{Ens}</formula></p>
<p><del>Dans le cas 2</del> Je vais ici regarder le cas 2°). Si un des <formula notation="TeX">E_i</formula> est vide, donc <add><formula notation="TeX">E</formula> l'est</add> (tous sauf au plus un le sont). On va exclure ce cas, <add>dit</add> « <del><gap reason="illegible"/></del> impropre ». Dans tous les autres cas les <formula notation="TeX">E_i</formula> peuvent être considérés comme des quotients de <formula notation="TeX">E</formula>. Ainsi, la structure peut être considérée comme une partie <unclear>par</unclear> <formula notation="TeX">E</formula>, <add><formula notation="TeX">I</formula></add> <del>munie d'une</del>, i.e. une application <formula notation="TeX">I\to\mathrm{Quot}(E)</formula>. Cette application est d'ailleurs injective, sauf <del>quand</del> <del><add>dans</add></del></p>
<pb n="48" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=49"/><p>le cas où tous les <formula notation="TeX">E_i</formula> sont réduits à un élément <del><gap reason="illegible"/></del> (<del><gap reason="illegible"/></del> un des <formula notation="TeX">E_i</formula> l'est <formula notation="TeX">\Leftrightarrow</formula> <formula notation="TeX">E</formula> l'est), qu'on dit « trivial ». Donc une <formula notation="TeX">n</formula>-alité non triviale peut être considérée comme un ens. <formula notation="TeX">E</formula> muni d'une partie <formula notation="TeX">I\subset\mathrm{Quot}(E)</formula>, avec <formula notation="TeX">\mathrm{card}\,I = n</formula>, et satisfaisant l'axiome évident traduisant (1).</p>
<p>Autre version : Soit <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(2)}\qquad S = \coprod_{i\in I} E_i</formula>
(« sommets »)
et <del><gap reason="illegible"/></del> soit
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(3)}\qquad R\subset S\times E</formula>
défini par
<formula notation="TeX" rend="display">(s, x)\in R \iff s = \varphi_i(x) \qquad (s = (i\in I,\ s\in E_i),\ x\in E).</formula>
<del>Alors on a ceci</del></p>
<p>Considérons
<formula notation="TeX" rend="display">E \longrightarrow \mathfrak P(S), \qquad x \longmapsto R(x)\subset S ;</formula>
les <unclear>parties</unclear> de <del><formula notation="TeX">R(x)</formula></del> la forme <formula notation="TeX">R(x)</formula> sont appelés <formula notation="TeX">n</formula>-uples de <formula notation="TeX">S</formula>. On dit que <del><formula notation="TeX">E\to\mathfrak P(S)</formula> est <gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">a\in\mathfrak P_2(S)</formula> est une <hi rend="italic">arête</hi> si elle est contenue dans un <formula notation="TeX">n</formula>-uple, i.e. <formula notation="TeX">\{s,t\}</formula> est une arête ssi <formula notation="TeX">s\neq t</formula> et <formula notation="TeX">\exists x\in E</formula> tel que <formula notation="TeX">\{s,t\}\subset R(x)</formula> i.e.</p>
<pb n="49" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=50"/><p><formula notation="TeX">(s,x), (t,x)\in R</formula>. On a</p>
<p>(i) <formula notation="TeX">\forall s,t\in S</formula>, <formula notation="TeX">s\neq t</formula>, existe au plus un <formula notation="TeX">x\in E</formula> tel que <formula notation="TeX">(s,x),(t,x)\in R</formula> i.e. <formula notation="TeX">s,t\in R(x)</formula> i.e. <formula notation="TeX">\{s,t\}\subset R(x)</formula>.</p>
<p><del>[N.B. cette condition est symétrique <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">S</formula>, <formula notation="TeX">R</formula> <gap reason="illegible"/> signifie <gap reason="illegible"/> : si <formula notation="TeX">s\neq t</formula>, <formula notation="TeX">x\neq y</formula> (<formula notation="TeX">s,t\in S</formula>, <formula notation="TeX">x,y\in R</formula>) alors il existe au plus un <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\{s,t\}</formula> <gap reason="illegible"/>]</del></p>
<p><del>(ii) La relation dans</del></p>
<p>N.B. Cette <del>relation</del> <add>condition</add> est symétrique en <formula notation="TeX">S</formula>, <formula notation="TeX">R</formula>. Elle signifie que si <formula notation="TeX">a\in\mathfrak P_2(S)</formula>, <formula notation="TeX">u\in\mathfrak P_2(R)</formula>, alors <formula notation="TeX">\exists s\in a</formula>, <formula notation="TeX">x\in u</formula> tels que <formula notation="TeX">(s,x)\notin R</formula>.
<note type="authorial" place="margin"><unclear>toute arête est contenue dans un seul <formula notation="TeX">n</formula>-uple</unclear></note></p>
<p>Si on suppose que les <del><formula notation="TeX">R(x)</formula></del> <formula notation="TeX">\mathrm{card}\,R(x)\geq 2</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> (ce qui est le cas <add>auquel cas <formula notation="TeX">\mathrm{card}\,R(x) = n</formula></add> <unclear>pourvu</unclear> qu'on ait une <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">n</formula>-alité, <del>non impropre</del>), alors <formula notation="TeX">R\to\mathfrak P(S)</formula> est injectif. De même, si on suppose que pour tt <formula notation="TeX">s\in S</formula>, <formula notation="TeX">R(s)\subset R</formula> est de cardinal <formula notation="TeX">\geq 2</formula> (ce qui est le cas si on part d'une <formula notation="TeX">n</formula>-alité propre non triviale) alors <formula notation="TeX">S\to\mathfrak P(R)</formula> injectif)</p>
<p>(ii) La relation dans <formula notation="TeX">S</formula> : « <formula notation="TeX">\{s,t\}</formula> n'est pas une arête » (i.e. <formula notation="TeX">s=t</formula> ou <formula notation="TeX">\nexists\, x\in E</formula> tel que <formula notation="TeX">\{s,t\}\subset R(x)</formula>) est une relation d'équivalence dans <formula notation="TeX">S</formula>, i.e. pour une <del><gap reason="illegible"/></del> arête <formula notation="TeX">\{s,t\}</formula>, tout <unclear>sommet</unclear> <del>de</del> <formula notation="TeX">S</formula> est lié soit à <formula notation="TeX">s</formula>, soit à <formula notation="TeX">t</formula>.</p>
<p><del>Cette</del> La condition (ii) implique que <formula notation="TeX">S = \coprod E_i</formula> de telle façon que <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">a\in\mathfrak P_2(S)</formula>, la est une</p>
<pb n="50" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=51"/><p>arête ssi <formula notation="TeX">a</formula> n'est contenue dans aucun des <unclear><formula notation="TeX">S_i</formula></unclear>. D'autre part, si <formula notation="TeX">u</formula> est un <formula notation="TeX">n</formula>-uple, alors
<formula notation="TeX" rend="display">u \longrightarrow I \qquad (\text{i.e. } u\cap E_i \text{ de card} \leq 1 \text{ pour tt } i)</formula>
est injectif (<del><gap reason="illegible"/> qu'il est aussi surjectif</del> ce qui est vérifié dans le cas d'une <formula notation="TeX">n</formula>-alité) signifie ceci</p>
<p>(iii) <formula notation="TeX">\forall s\in S</formula>, <formula notation="TeX">x\in R</formula>, existe <formula notation="TeX">s'\in S</formula> tel que <formula notation="TeX">\{s,s'\}</formula> ne soit pas une arête (p.ex. <formula notation="TeX">s'=s</formula>) et <formula notation="TeX">(s',x)\in R</formula> (N.B. en vertu de (ii) cet <formula notation="TeX">s'</formula> est unique).
<note type="authorial" place="margin"><unclear>implique que tous les <formula notation="TeX">R(x)</formula> ont même cardinal <formula notation="TeX">n = \mathrm{card}\,I</formula></unclear></note></p>
<p>Alors on a
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_i : E \longrightarrow E_i</formula>
en associant : <del>tout <formula notation="TeX">x\in E</formula> l'unique</del> <del>à</del> <formula notation="TeX">\varphi_i(x)\in E_i</formula> tel que <formula notation="TeX">\{\varphi_i(x)\} = S(x)\cap E_i</formula>.</p>
<p>(iv) <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\exists x\in E</formula> tel que <formula notation="TeX">R(x)</formula> de card <formula notation="TeX">\geq 2</formula>. (<formula notation="TeX">\Longleftrightarrow \mathrm{card}\,I\geq 2</formula>)</p>
<p><hi rend="italic">N.B.</hi> Dans le cas contraire, tous les <formula notation="TeX">R(x)</formula> <unclear>sont de</unclear> cardinal 1 (on suppose <formula notation="TeX">S\neq\emptyset</formula>) et <formula notation="TeX">R</formula> est le graphe d'une application <formula notation="TeX">E\to S</formula>.</p>
<div type="section">
<head>Bi-icosaèdres et cartes de congruences</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">titre pris sur la feuille de garde (page 51 du fonds), de sa main : « Bi-icosaèdres et cartes de congruences, avril 1986 »</note></p>
<pb n="52" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=53"/>
<div type="subsection">
<head>Bi-icosaèdres <add><unclear>gauches</unclear> et</add> orientations</head>
<p><note type="authorial" place="margin">Avril 86</note></p>
<p>Soit <formula notation="TeX">(S,\{\mathcal I,\mathcal I'\})</formula> un bi-icosaèdre <add>gauche</add> orienté, et soit <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I}, \widetilde A_{\mathcal I}, \widetilde F_{\mathcal I}</formula> le revêtement <del>des</del> orienté de <formula notation="TeX">(S,\mathcal I)</formula> <add>(i.e. ens. des icos. « droits » orientés)</add>, <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I'}, \widetilde A_{\mathcal I'}, \widetilde F_{\mathcal I'}</formula> celui de <formula notation="TeX">(S,\mathcal I')</formula>. (On va définir des bijections
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\varepsilon^S_{\mathcal I',\mathcal I} &amp;: \widetilde S_{\mathcal I} \xrightarrow{\ \sim\ } \widetilde S_{\mathcal I'}\\
\varepsilon^A_{\mathcal I',\mathcal I} &amp;: \widetilde A_{\mathcal I} \xrightarrow{\ \sim\ } \widetilde A_{\mathcal I'}\\
\varepsilon^F_{\mathcal I',\mathcal I} &amp;: \widetilde F_{\mathcal I} \xrightarrow{\ \sim\ } \widetilde F_{\mathcal I'}
\end{aligned}</formula>
(pour <unclear>vérification</unclear>, il faut <del><gap reason="illegible"/></del> remplacer <formula notation="TeX">\widetilde A_{\mathcal I}, \widetilde A_{\mathcal I'}</formula> par <formula notation="TeX">\overline A_{\mathcal I}</formula> et <formula notation="TeX">\overline A_{\mathcal I'}</formula>, ens. des arêtes <hi rend="italic">orientées</hi>) comme suit.</p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del> La fibre de <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I}</formula> et <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I'}</formula> en un point <formula notation="TeX">s\in S</formula> sont les <add><unclear>deux</unclear> orientations des</add> deux <del>structures</del> pentagonales sur <formula notation="TeX">S(s)</formula> associées <unclear>l'une</unclear> à <formula notation="TeX">\mathcal I</formula>, l'autre à <formula notation="TeX">\mathcal I'</formula>, et qui se <unclear>correspondent</unclear>. <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>Associé</unclear> au groupe des rotations <formula notation="TeX">U_s</formula>, <del>isomorphe</del> qui est un <del>espace aff.</del> <formula notation="TeX">\mathbb F_5</formula>-module libre de rang 1, et <formula notation="TeX">U_s^*</formula> (ens. des générateurs) est un torseur sous <del><gap reason="illegible"/></del> le groupe cyclique <formula notation="TeX">\mathbb F_5^*</formula> isomorphe à <formula notation="TeX">\mathbb Z/4\mathbb Z</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> ; <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I,s}</formula> est l'une des classes modulo le sous-groupe <formula notation="TeX">\pm1</formula>, soit <formula notation="TeX">\{u,-u\}</formula>, et <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I',s}</formula> est l'autre classe, donc <formula notation="TeX">\{2u,-2u\}</formula>.
<note type="drawing" resp="#pass">un pentagone avec son étoile de diagonales intérieures, en marge</note>
<note type="authorial" place="margin">On <unclear>verrait</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></note></p>
<p>L'application <add><unclear>i.e. dérivée</unclear></add>
<formula notation="TeX" rend="display">\varepsilon^S_{\mathcal I',\mathcal I}(s) : \widetilde S_{\mathcal I}(s) \longrightarrow \widetilde S_{\mathcal I'}(s)</formula>
est donnée par
<formula notation="TeX" rend="display">u \longmapsto 2u .</formula>
On aura
<formula notation="TeX" rend="display">\varepsilon^S_{\mathcal I,\mathcal I'}(s)\,\varepsilon^S_{\mathcal I',\mathcal I}(s) = u\longmapsto 4u = -u = a_{\mathcal I'}u</formula>
(<formula notation="TeX">a_{\mathcal I'}</formula> l'antipodisme de <formula notation="TeX">\mathcal I'</formula>), et de même en sens inverse. (Si on avait choisi <formula notation="TeX">u\mapsto 3u</formula> (<formula notation="TeX">=-2u</formula>), ça aurait été pareil, car <formula notation="TeX">3^2 = (-2)^2 \equiv -1\ (5)</formula>) <del><formula notation="TeX">4\equiv -1\ (5)</formula></del>. Donc
<formula notation="TeX" rend="display">\text{(1)}\qquad
\begin{cases}
\varepsilon_{\mathcal I',\mathcal I}\,\varepsilon_{\mathcal I,\mathcal I'} = a_{\mathcal I'}\\
\varepsilon_{\mathcal I,\mathcal I'}\,\varepsilon_{\mathcal I',\mathcal I} = a_{\mathcal I}
\end{cases}
\qquad\text{et de même.}</formula>
<note type="authorial" place="margin">donc l'identification <unclear>entre</unclear> <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I}</formula> et <formula notation="TeX">\widetilde S_{\mathcal I'}</formula> dépend du choix de <formula notation="TeX">\mathcal I</formula> ou de <formula notation="TeX">\mathcal I'</formula> dans <formula notation="TeX">\{\mathcal I,\mathcal I'\}</formula></note>
<note type="authorial" place="margin">On a <gap reason="illegible"/> choisi <formula notation="TeX">\mathcal I</formula> dans <formula notation="TeX">\{\mathcal I,\mathcal I'\}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">a_{\mathcal I}</formula> (ou <formula notation="TeX">a_{\mathcal I'}</formula>) <del><gap reason="illegible"/></del></note></p>
<p>Soit une face <formula notation="TeX">t</formula> de <formula notation="TeX">\mathcal I</formula>, <formula notation="TeX">t'</formula> sa complémentaire, face de <formula notation="TeX">\mathcal I'</formula>. On a une bijection canonique
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha_{\mathcal I',\mathcal I} : t_{\mathcal I} \simeq t'_{\mathcal I'}</formula>
(et <formula notation="TeX">\alpha_{\mathcal I,\mathcal I'}</formula> est l'inverse !) d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\varepsilon^F_{\mathcal I',\mathcal I} : \underset{\textstyle\widetilde A_{\mathcal I,t}}{\omega(t_{\mathcal I})} \xrightarrow{\ \sim\ } \underset{\textstyle\widetilde A_{\mathcal I',t'}}{\omega(t'_{\mathcal I'})}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous chacun des deux membres, un signe d'égalité vertical renvoie à <formula notation="TeX">\widetilde A_{\mathcal I,t}</formula> et <formula notation="TeX">\widetilde A_{\mathcal I',t'}</formula> ; on attendrait <formula notation="TeX">\widetilde F</formula>, mais la lettre lue est <formula notation="TeX">\widetilde A</formula></note></p>
<pb n="53" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=54"/><p>d'où <formula notation="TeX">\varepsilon^F_{\mathcal I',\mathcal I}</formula>. Cette fois on aura
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\varepsilon^F_{\mathcal I',\mathcal I}\circ\varepsilon^F_{\mathcal I,\mathcal I'} = \mathrm{id}_{F_{\mathcal I'}}\\
\varepsilon^F_{\mathcal I,\mathcal I'}\circ\varepsilon^F_{\mathcal I',\mathcal I} = \mathrm{id}_{F_{\mathcal I}}
\end{cases}
\qquad\text{et de même.}</formula></p>
<p>Soit enfin <formula notation="TeX">a</formula> une arête commune à <formula notation="TeX">\mathcal I</formula>, <formula notation="TeX">\mathcal I'</formula>, i.e. <formula notation="TeX">a\in\mathfrak P_2(S)</formula>. Alors <formula notation="TeX">S\smallsetminus\{a\} = \alpha_{\mathcal I}\sqcup\alpha_{\mathcal I'}</formula>, où <formula notation="TeX">\alpha_{\mathcal I}</formula> est formé des deux éléments <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">u</formula> de <formula notation="TeX">S\smallsetminus\{a\}</formula> tels que <formula notation="TeX">(S\smallsetminus\{a\})\cup\{u\}\in\mathcal I</formula>, et itou pour <formula notation="TeX">\alpha_{\mathcal I'}</formula>. On a bij. can.
<note type="editorial" resp="#pass">la lecture « <formula notation="TeX">S\smallsetminus\{a\}</formula> » est celle de la page ; on attendrait, pour la seconde occurrence, la face <formula notation="TeX">a\cup\{u\}</formula></note>
<note type="drawing" resp="#pass">un losange formé de deux triangles ayant l'arête <formula notation="TeX">a</formula> en commun, avec une flèche courbe au-dessus : « carré <formula notation="TeX">Q_{\mathcal I}</formula> »</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\widetilde A_{\mathcal I,a} &amp;\simeq a\wedge\alpha_{\mathcal I} \quad (\simeq\omega(Q_{\mathcal I})) \quad\text{et de même}\\
\widetilde A_{\mathcal I',a} &amp;\simeq a\wedge\alpha_{\mathcal I'}
\end{aligned}</formula>
donc
<formula notation="TeX" rend="display">\widetilde A_{\mathcal I,a}\wedge\widetilde A_{\mathcal I',a} \simeq \alpha_{\mathcal I}\wedge\alpha_{\mathcal I'} \simeq a</formula>
(N.B. on a <formula notation="TeX">a\wedge\alpha_{\mathcal I}\wedge\alpha_{\mathcal I'} \overset{\text{can}}{=} 1</formula> à cause de l'orientation canonique des <gap reason="illegible"/> d'un <formula notation="TeX">S</formula> <unclear>contenu</unclear> dans <formula notation="TeX">\{\mathcal I,\mathcal I'\}</formula>)</p>
<p>Donc choisir une bijection entre <formula notation="TeX">\widetilde A_{\mathcal I,a}</formula> et <formula notation="TeX">\widetilde A_{\mathcal I',a}</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> i.e. choisir un <unclear>élément</unclear> de <formula notation="TeX">a</formula> <add>i.e. une orientation de l'arête <formula notation="TeX">a</formula></add>. Donc on <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> pas naturellement ici de bijection canonique au niveau de <formula notation="TeX">\widetilde A_{\mathcal I}</formula> et <formula notation="TeX">\widetilde A_{\mathcal I'}</formula> comme ci-dessus. Ainsi, on a une bijection
<formula notation="TeX" rend="display">\varepsilon^{\vec A}_{\mathcal I',\mathcal I} : \vec{\widetilde A}_{\mathcal I} \xrightarrow{\ \sim\ } \vec{\widetilde A}_{\mathcal I'}</formula>
et de même en sens inverse, satisfaisant cette fois
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\varepsilon^{\vec A}_{\mathcal I',\mathcal I}\,\varepsilon^{\vec A}_{\mathcal I,\mathcal I'} = \mathrm{id}_{\vec{\widetilde A}_{\mathcal I'}}\\
\varepsilon^{\vec A}_{\mathcal I,\mathcal I'}\,\varepsilon^{\vec A}_{\mathcal I',\mathcal I} = \mathrm{id}_{\vec{\widetilde A}_{\mathcal I}}
\end{cases}
\qquad\text{et de même.}</formula>
<note type="authorial" place="margin">N.B. <formula notation="TeX">\vec{\widetilde A}_{\mathcal I}\simeq\mathrm{Rep}^+(S,A,\mathcal I)</formula>, <formula notation="TeX">\vec{\widetilde A}_{\mathcal I'}\simeq\mathrm{Rep}^+(S,A,\mathcal I')</formula></note></p>
<p>En résumé : Pour les dodécaèdres <add><formula notation="TeX">D</formula>, <formula notation="TeX">D'</formula></add> <del>des</del> <unclear>duaux</unclear> des icosaèdres <formula notation="TeX">(S,A,\mathcal I) = I</formula> et <formula notation="TeX">(S,A,\mathcal I') = I'</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>on peut</unclear> considérer <formula notation="TeX">D</formula>, <formula notation="TeX">D'</formula> <unclear>précisés</unclear> par la <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> des sommets (le choix de l'identification ne dépendant pas d'un choix d'un <formula notation="TeX">\mathcal I\in\{\mathcal I,\mathcal I'\}</formula>), mais l'analogue <unclear>pour</unclear> <unclear>les icosaèdres</unclear> <formula notation="TeX">I</formula>, <formula notation="TeX">I'</formula> n'est pas vrai : le choix d'une identification des sommets <formula notation="TeX">S(I)\simeq S(I')</formula> dépend du choix de <formula notation="TeX">I</formula> ou <formula notation="TeX">I'</formula></p>
<pb n="54" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=55"/><p>et est remplacé par son produit par l'antipodisme (ce dernier, on le voit, kif kif) si on remplace <formula notation="TeX">\mathcal I</formula> par <formula notation="TeX">\mathcal I'</formula>.</p>
<p>On appellera <hi rend="italic">bi-icosaèdre orienté</hi> <del>un système formé de deux objets <formula notation="TeX">\{I,I'\}</formula> de la <gap reason="illegible"/></del> <del>de</del> un polyèdre comb. orienté <gap reason="illegible"/> deux comp. connexes <formula notation="TeX">I</formula>, <formula notation="TeX">I'</formula>, qui sont des icosaèdres, et la donnée d'une <add>paire <formula notation="TeX">\{\Theta,\Theta'\}</formula></add> <del>classe de</del> <del>deux</del> bijections <add>(<formula notation="TeX">=</formula> correspondances)</add> <del>entre</del> <formula notation="TeX">S(I)</formula> et <formula notation="TeX">S(I')</formula> compatibles aux antipodismes, et <del><gap reason="illegible"/></del> <add>tel que</add> <formula notation="TeX">\Theta'</formula> et <formula notation="TeX">\Theta</formula> se déduisent l'un de l'autre par comp. avec l'antipodisme, et tel que, en prenant en quotient <add>de</add> <formula notation="TeX">\Theta</formula> et <formula notation="TeX">\Theta'</formula> modulo antipodismes, la bijection qu'on obtient entre <formula notation="TeX">S(I)/\pm</formula> et <formula notation="TeX">S(I')/\pm</formula> <del>transforme la bijection <gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> sur l'un comme une structure <unclear>icosaédrale</unclear> <unclear>gauche</unclear> <gap reason="illegible"/> complémentaire !
<note type="authorial" place="margin">(et les bijections <gap reason="illegible"/> <unclear>définies</unclear> <gap reason="illegible"/> par <formula notation="TeX">\varepsilon^S_{\mathcal I,\mathcal I'}</formula> et <formula notation="TeX">\varepsilon^S_{\mathcal I',\mathcal I}</formula>)</note></p>
<p>Il revient au même de dire que l'on se donne <del>une donnée d'<gap reason="illegible"/></del> <add>une paire d'iso orientés</add>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\vec I' \xrightarrow[\sim]{\ \alpha_{I'}\ } \mathrm{compl.}(\vec I)\\
\vec I \xrightarrow[\sim]{\ \alpha_I\ } \mathrm{compl.}(\vec I')
\end{cases}</formula>
<del><formula notation="TeX">I'</formula> avec l'icos. complémentaire</del> <note type="authorial" place="margin">icos. « complémentaire » de <formula notation="TeX">\vec I</formula>, avec l'orient. et les <unclear>orientations</unclear> canoniques déduites</note>
dont les composés soient les antipodismes
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{compl}(\alpha_{I'})\,\alpha_I : I \longrightarrow \underbrace{\mathrm{compl}\,\mathrm{compl}(I)}_{\textstyle -I}</formula>
(<formula notation="TeX">-I</formula>, i.e. <formula notation="TeX">I</formula> avec l'orientation opposée) soit l'antipodisme, qui est un iso de <formula notation="TeX">I</formula> avec <formula notation="TeX">-I</formula>.</p>
<pb n="55" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=56"/><p>Si on a deux bi-icosaèdres orientés <formula notation="TeX">\{I_1,I'_1\}</formula> et <formula notation="TeX">\{I_2,I'_2\}</formula>, le choix d'une <del>icos. orient.</del> composante connexe des premiers, et d'un iso de celle-ci avec une comp. conn. de l'autre, se prolonge de façon unique en un iso de bi-icosaèdres orientés.</p>
<p>La paire <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">(\widetilde I_{\mathcal I}, \widetilde I_{\mathcal I'})</formula> des rev. orientés des deux structures icosaédrales <add>gauches</add> <del>complémentaires</del>, est un bi-icos. orienté, et son groupe des automorphismes est celui du <del>groupe</del> bi-icosaèdre <unclear>gauche</unclear> de départ.</p>
<p>Une autre façon de dire les choses <gap reason="illegible"/> bi-icosaèdre droit <gap reason="illegible"/> celle-ci. Considérons un icosaèdre orienté <formula notation="TeX">I</formula>. On lui associe l'icosaèdre complémentaire <formula notation="TeX">I^\circ</formula>, tel que pour <formula notation="TeX">s,s'\in S = S(I)</formula>, <formula notation="TeX">\{s,s'\}</formula> soit arête de <formula notation="TeX">I^\circ</formula> ssi <formula notation="TeX">\{s,-s'\}</formula> est arête de <formula notation="TeX">I</formula> (où <formula notation="TeX">-</formula> est l'antipodisme). On a <formula notation="TeX">I = I^{\circ\circ}</formula>. <del>On <gap reason="illegible"/> le groupe des</del> Une structure de bi-icosaèdre sur <formula notation="TeX">S</formula> (ensemble de douze sommets) est une paire de structures icosaédrales <formula notation="TeX">\{I,I'\}</formula> sur <formula notation="TeX">S</formula>, mutuellement complémentaires. Le groupe des automorphismes s'envoie dans le groupe <add>(<unclear><gap reason="illegible"/></unclear>) le groupe des</add> permutations de <formula notation="TeX">\{I,I'\}</formula>, d'où
<formula notation="TeX" rend="display">1 \longrightarrow \underset{\substack{\simeq\,\mathrm{Aut}(I')\\ \simeq\,\mathrm{Aut}^+(I)\times\pm1\\ \simeq\,\mathrm{Aut}^+(I')\times\pm1}}{\mathrm{Aut}(I)} \longrightarrow \mathrm{Aut}(I,I') \longrightarrow \mathbb Z/2\mathbb Z \longrightarrow 1</formula></p>
<pb n="56" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=57"/><p>Le groupe quotient
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Aut}(I,I')\,/\,\underbrace{\mathrm{Aut}^{0+}(I,I')}_{\substack{\text{automorphismes qui respectent } I,\ I'\\ \text{et l'orientation de } I \text{, i.e. de } I'}}</formula>
est isomorphe à <formula notation="TeX">\underline{\mathbb Z/4\mathbb Z}</formula> sauf erreur. Mais si on veut se donner une <del><gap reason="illegible"/> bi-icosaèdre orienté</del> orientation de <formula notation="TeX">I</formula> et chacun de <formula notation="TeX">I'</formula> (pour définir une notion de bi-icosaèdre <hi rend="italic">orienté</hi>) <unclear>définie</unclear> une notion <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\vec I</formula> et <formula notation="TeX">\vec I'</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> on ne peut pas <del><gap reason="illegible"/></del> <add>d'<gap reason="illegible"/></add> de choisir <del><gap reason="illegible"/></del> une des icos. de la structure bi-icosaédrale de façon canonique — comme celui pour laquelle l'orientation de l'autre soit « induite ». Donc on ne trouve pas la bonne notion !</p>
<p>Par contre, il y a un groupe <formula notation="TeX">\mathbb Z/4\mathbb Z</formula> qui opère sur la catégorie des icosaèdres orientés, dont le générateur est <del>le passage <gap reason="illegible"/></del> le passage de <formula notation="TeX">\vec I</formula> à <formula notation="TeX">\vec I^\circ</formula>. (Le carré du générateur est le passage de <formula notation="TeX">I</formula> à <formula notation="TeX">-I</formula> — correspondant à l'ext. triviale de <formula notation="TeX">\mathbb Z/2\mathbb Z\subset\mathbb Z/4\mathbb Z</formula> par <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(\vec I)^+</formula>, savoir le groupe des automorphismes de <del><formula notation="TeX">\mathrm{Aut}</formula></del> <formula notation="TeX">I</formula> <unclear>lui</unclear> respectant l'orientation)</p>
<pb n="57" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=58"/><p>Ainsi, il y a deux extensions, <unclear>à iso près</unclear> <unclear>indépendantes</unclear>, <gap reason="illegible"/> comme <gap reason="illegible"/> du groupe de l'icosaèdre orienté
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{gathered}
0 \longrightarrow \mathrm{Aut}(\vec I) \longrightarrow \mathrm{Aut}(\underbrace{\{\vec I,\vec I^\circ\}}_{\text{bicos. or.}}) \longrightarrow \mathbb Z/2\mathbb Z \longrightarrow 0\\
0 \longrightarrow \mathrm{Aut}(\vec I) \longrightarrow \mathrm{Aut}(\{I,I^\circ\}) \longrightarrow \mathbb Z/4\mathbb Z \longrightarrow 0
\end{gathered}</formula></p>
<p>Je n'y <unclear>pige</unclear> pas grand-chose, d'ailleurs dans un sens <unclear>ou</unclear> dans l'autre, i.e. <unclear>lorsque</unclear> l'identité de <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(\vec I)</formula>. De haut en bas, le gén. de <formula notation="TeX">\mathbb Z/2\mathbb Z</formula> (qui définit la classe d'ext. triviale de <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(\vec I)</formula>) devrait aller sur l'un des deux gén. de <formula notation="TeX">\mathbb Z/4\mathbb Z</formula>, impossible ! Dans l'autre sens, un <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\mathbb Z/4\mathbb Z\to\mathbb Z/2\mathbb Z</formula> devrait être surjectif (<unclear>ça va</unclear>) et le noyau <del>devrait</del> dans <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(I,I')</formula> est un sous-groupe d'ordre 2 — l'antipodisme ! Et en fait, je vois maintenant que <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(\vec I,\vec I^\circ) \xrightarrow{\sim}</formula> <del>le quotient</del> au quotient de <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(I,I')</formula> par l'antipodisme. Mais cela semblerait indiquer qu'il y aurait un foncteur
<formula notation="TeX" rend="display">\text{bi-icosaèdres (droits) non orienté} \longmapsto \text{bi-icosaèdre orienté}</formula>
et en effet, on passe par bi-icosaèdres gauches, et bi-icosaèdres orientés via rev. des orientations.</p>
<pb n="58" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=59"/><p>La théorie générale des cartes de congruence nous donne
<formula notation="TeX" rend="display">1 \longrightarrow \underbrace{\mathrm{Sl}(2,\mathbb F_5)/\pm1}_{\mathrm{Aut}(\vec I)} \longrightarrow \mathrm{Gl}(2,\mathbb F_5)/\pm1 \longrightarrow \underset{\textstyle\mathbb Z/4\mathbb Z\ !!!}{\mathbb F_5^*} \longrightarrow 1</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous <formula notation="TeX">\mathbb F_5^*</formula>, un signe <formula notation="TeX">\simeq</formula> vertical</note>
Le groupe <formula notation="TeX">\mathrm{Gl}(2,\mathbb F_5)</formula> permute entre elles l'une des 4 structures d'icos. orienté <unclear>portées</unclear> par l'ens. <formula notation="TeX">S</formula> à 12 éléments, et on <unclear>voit</unclear> le groupe cyclique <formula notation="TeX">\mathbb Z/4\mathbb Z</formula>.</p>
<p>On doit pouvoir plonger les deux extensions (de <formula notation="TeX">\mathbb Z/4\mathbb Z</formula>, et de <formula notation="TeX">\mathbb Z/2\mathbb Z</formula>) par <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^+(\vec I^\circ)</formula>, dans le groupe produit <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear><formula notation="TeX">\mathrm{PGl}(2,\mathbb F_5)</formula></unclear> <formula notation="TeX">\times\,\mathbb F_5^*</formula> (<unclear><formula notation="TeX">\simeq\mathfrak S_5</formula>, ordre 120</unclear>), <unclear>biunivoquement</unclear> (et <unclear>canoniquement</unclear>) dans
<formula notation="TeX" rend="display">G = \mathrm{Aut}(I)\times\underset{\textstyle\simeq\mathbb Z/4\mathbb Z}{\mathbb F_5^*} .</formula>
Ce groupe est réalisé comme un groupe d'automorphismes des <del>polyèdre</del> <add>doubles</add> <del><gap reason="illegible"/> bi-icosaèdre</del> <formula notation="TeX">I\sqcup I'</formula>, mais en respectant la structure supplémentaire donnée par un iso <formula notation="TeX">I/\text{antip.}\simeq I'/\text{antip.}</formula> (<formula notation="TeX">\simeq J</formula> <unclear>i.c.g.</unclear>) ! Choisissons une orientation sur <formula notation="TeX">I</formula>, une autre sur <formula notation="TeX">I'</formula> (ce <add>qui</add> <unclear>fournit</unclear> d'ailleurs <formula notation="TeX">\vec I</formula>, <formula notation="TeX">\vec I'</formula> <unclear>relevant</unclear> <add><unclear>deux</unclear> <gap reason="illegible"/></add> au rev. <del>universel</del> <add>orienté</add> de <formula notation="TeX">J</formula>) on trouve le sous-groupe respectant ces orientations : <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^+(I) = \mathrm{Aut}^+(\vec I)</formula>. Le quotient <add>(d'ordre 8)</add> opère sur l'ens. des quatre orientations de <formula notation="TeX">(I,I')</formula>, et <del>les</del>
<note type="authorial" place="margin">N.B. ce nouveau groupe <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> groupe <gap reason="illegible"/> droits <gap reason="illegible"/> orientations</note></p>
<pb n="59" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=60"/><p>c'est le groupe des automorphismes du carré combin. <unclear>orienté</unclear> <del>permute entre elles <gap reason="illegible"/> (<formula notation="TeX">\mathfrak S_5</formula>), <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del>. L'ext. de <formula notation="TeX">\mathbb Z/2\mathbb Z</formula> par <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^+(\vec I)</formula> est l'image inverse du <del><gap reason="illegible"/></del> sous-groupe d'ordre 2 <del>des <formula notation="TeX">\{\pm1\}</formula> de <formula notation="TeX">\mathbb F_5^*</formula> (<gap reason="illegible"/> de l'antipodisme des côtés)</del> correspondant au choix des deux orientations (mais qui <del>permute les <gap reason="illegible"/> des systèmes, respectant la paire d'orientations (<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>)</del> <add>permute</add> ses deux extrémités). L'ext. de <formula notation="TeX">\mathbb Z/4\mathbb Z</formula> par <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^+(\vec I)</formula> s'obtient en prenant l'image inverse du groupe des rotations du carré. L'intersection de ces deux sous-groupes de <formula notation="TeX">G</formula> est <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^+(\vec I)</formula> (<unclear><gap reason="illegible"/></unclear> le groupe des automorphismes du carré). Le groupe engendré est formé des produits, et c'est <formula notation="TeX">G</formula> tout entier…</p>
<p><hi rend="italic">Généralisation</hi> aux cartes de congruence</p>
<p>La cat. <formula notation="TeX">\mathrm{Congr}</formula> est réalisée avec <add><unclear>l'ens. des sommets</unclear></add> <add><unclear>primitifs</unclear></add> <del>sommets qui sont des</del> paires <formula notation="TeX">\{a,-a\}</formula> d'éléments d'un <formula notation="TeX">\mathbb Z/n\mathbb Z</formula>-module <add>symplectique <formula notation="TeX">E</formula></add> libre de rang 2, formant base, on prend
<formula notation="TeX" rend="display">a\otimes a \in \mathrm{End}(E) = M_2(\mathbb Z/n\mathbb Z)</formula>
<unclear>qui sont</unclear> des éléments du cône isotrope <formula notation="TeX">C</formula> de <unclear><formula notation="TeX">M^0</formula></unclear> (éléments de trace nulle) i.e. formé des nilpotents. On trouve ainsi une réalisation
<note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> si <formula notation="TeX">\mathbb Z/n\mathbb Z</formula> <gap reason="illegible"/> corps, <gap reason="illegible"/> ?</note></p>
<pb n="60" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/83.pdf#page=61"/><p>(compatible avec les op. du groupe <formula notation="TeX">G_n =</formula> <del><formula notation="TeX">\mathrm{Sl}(2,\mathbb Z)</formula></del> <formula notation="TeX">\mathrm{Sl}(E)/\pm1</formula>, mais pas du groupe <formula notation="TeX">\mathrm{Gl}(E)</formula> tout entier) de <formula notation="TeX">S</formula> dans ledit cône. On ne trouve pas tous les éléments non dégénérés dudit cône, mais <del>seulement <gap reason="illegible"/></del> <add>ceux <unclear>dans</unclear> une <unclear>orbite</unclear></add> <add><formula notation="TeX">\mathcal I_\lambda</formula> (<formula notation="TeX">\lambda\in\mathbb F_p^*</formula>)</add> classe mod <formula notation="TeX">\mathbb F_p^*/\mathbb F_p^{*2}</formula>. Les opérations de <formula notation="TeX">\mathbb F_p^* = \mathbb Z/n\mathbb Z^*</formula> sur <formula notation="TeX">S</formula>, se transforment en les opérations d'homothétie par les <formula notation="TeX">\lambda^2</formula>. Mais les homothéties par les <formula notation="TeX">\lambda\in\mathbb F_p^*\smallsetminus\mathbb F_p^{*2}</formula> échangent entre elles les deux composantes connexes de l'un des <del>pts</del> <add>nuls</add> <del><gap reason="illegible"/></del> des cônes (cette division en classes, <del>indexées par</del> <add><unclear>liée</unclear></add> à <formula notation="TeX">k</formula>, l'une des classes formant un torseur sous <formula notation="TeX">k^*/k^{*2}</formula>, a un sens pour tt alg. d'Azumaya de rang 4 sur un corps quelconque <formula notation="TeX">k</formula> — si <formula notation="TeX">k</formula> est fini <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\mathbb F_q</formula> de car <formula notation="TeX">\neq 2</formula>, <formula notation="TeX">k^*/k^{*2}</formula> est cyclique d'ordre pair, <formula notation="TeX">k^*/k^{*2}</formula> est d'ordre 2 …) Ainsi on trouve une « bi-structure » <unclear>par</unclear> quotient de <unclear><formula notation="TeX">\mathrm{Gl}(E)</formula></unclear> <formula notation="TeX">\times\,\mathbb F_p^*</formula> dans un…</p>
<p>TSVP
<note type="editorial" resp="#pass">l'argument continue au-delà de ce lot</note></p>
</div>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
