<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 74, pages 121–135 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-10-03">2026-10-03</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-10-03">2026-10-03</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">74</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Complexes cubiques : notes manuscrites (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 121 à 135 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 7 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1976]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-10-03" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-10-03" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="7">
<div type="section">
<head>Revêtements, torseurs et involutions <formula notation="TeX">\sigma</formula></head>
<pb n="121" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=122"/><p><note type="editorial" resp="#pass">feuille de brouillon, notes éparses sans texte suivi ; l'argument vient d'avant le lot (les notations <formula notation="TeX">V</formula>, <formula notation="TeX">\Gamma</formula>, <formula notation="TeX">\widetilde{E}_i</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_x</formula> ne sont pas introduites ici). On donne les formules dans l'ordre approximatif de la page.</note></p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small, row sep=small, nodes={font=\scriptsize}]
 &amp; 1 \arrow[d] &amp; \\
V \arrow[r, "\varphi_i"] \arrow[dr, dashed, "\psi_i"'] &amp; \Gamma \arrow[r, "p_i"] &amp; E_i/2 = V \\
 &amp; \widetilde{\Gamma} \arrow[u] \arrow[r, "\tilde{p}_i"] &amp; \widetilde{E}_i \arrow[u] \\
 &amp; \{\pm 1\} \arrow[u] &amp; \pm 1 \arrow[u] \arrow[ul]
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">lecture du diagramme incertaine : la flèche <formula notation="TeX">p_i</formula> est surchargée, le but <formula notation="TeX">E_i/2</formula> est en partie raturé, la flèche <formula notation="TeX">\psi_i</formula> est en pointillé et porte la marque <formula notation="TeX">\simeq</formula> ; sous <formula notation="TeX">\{\pm1\}</formula> un « <formula notation="TeX">0</formula> » <unclear></unclear> relié par un trait.</note></p>
<p><formula notation="TeX">\widetilde{\Gamma} \to \widetilde{E}_i</formula> ;    <formula notation="TeX">g \in \widetilde{E}_1 = V</formula>,    <formula notation="TeX">\tilde{y} \in \widetilde{E}_2</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
x &amp; y &amp; z \\
x &amp; y+u+w, &amp; z+u+w \\
x_0 &amp; y_0 + w &amp; z_0 + w
\end{array}</formula>
<del><formula notation="TeX">x \ y \ z</formula></del>    <del><formula notation="TeX">x \ \ z+u \ \ y+\ldots</formula></del></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">0 \to \widetilde{\Gamma} \to \widetilde{E}_1 \times \widetilde{E}_2 \to \qquad \widetilde{\Gamma} - \widetilde{E}_2</formula>
<del><formula notation="TeX">(g,y)</formula></del> <formula notation="TeX">\mapsto \varepsilon</formula></p>
<p><formula notation="TeX">s \to t' \to u \to s'</formula>   
<formula notation="TeX">\widetilde{\Gamma} \simeq \widetilde{E}_1 \times \widetilde{E}_2 \to E_1 \times E_2</formula>,
avec <formula notation="TeX">\tilde{p}_3 : \widetilde{\Gamma} \to \widetilde{E}_3</formula>, une flèche oblique <formula notation="TeX">q_{12} : \widetilde{E}_1 \times \widetilde{E}_2 \to \widetilde{E}_3</formula>, et <formula notation="TeX">\widetilde{E}_3 \to E_3</formula> ;
<formula notation="TeX" rend="display">(x,y) \longmapsto \text{\struck{$x * y$}} \ (= -x\cdot y)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">q_{12}(a\cdot\tilde{y}) = q_1\,\varepsilon(a)\,q_2\,\ldots \qquad 2^4/h = 2^2</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la fin de la formule de <formula notation="TeX">q_{12}</formula> est en abrégé : « <formula notation="TeX">q_1 \varepsilon(a)\, q_2</formula> <unclear><formula notation="TeX">\tilde{y}</formula></unclear> ».</note></p>
<p><del><formula notation="TeX">\sigma_1 \ \sigma_2 \ \sigma_3</formula></del></p>
<p><formula notation="TeX">\tau_1 \ \tau_2 \ \tau_3</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">un triangle de sommets <formula notation="TeX">\widetilde{E}</formula> (en haut), <formula notation="TeX">\widetilde{E}'</formula> (en bas à gauche), <formula notation="TeX">\widetilde{E}_2</formula> <unclear></unclear> (à droite), les côtés marqués <formula notation="TeX">\tau_3</formula>, <formula notation="TeX">\tau_1</formula>, <formula notation="TeX">\tau_2</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\tau_2\tau_1 = \mathrm{id} \qquad \tau_3\tau_2 = \mathrm{id} \qquad \tau_1\tau_3 = \mathrm{id} \qquad \tau^2 = \mathrm{id}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\widetilde{G}</formula> sur <formula notation="TeX">\widetilde{\Gamma}</formula> ;    <formula notation="TeX">\widetilde{\Gamma} \subset \widetilde{E}^3</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_x\sigma_y\sigma_x^{-1}\sigma_y^{-1} = \sigma_{\sigma_x y}\,\sigma_y^{-1}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">lecture de cette ligne incertaine ; sous l'indice <formula notation="TeX">\sigma_x y</formula>, un « <formula notation="TeX">2</formula> » souligné.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\underbrace{\sigma_x\sigma_{x'}}_{\pi}\ \underbrace{\sigma_y\sigma_{y'}}_{\sigma_{\pi y}\sigma_{\pi y'}}\ \sigma_x\sigma_{x'}\ \sigma_y\sigma_{y'}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\pi_{x,x'}\,\pi_{y,y'} = \pi_{x,x'}\,\pi_{\pi_{x,x'}y,\ \ldots}</formula></p>
<pb n="122" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=123"/><p><note type="editorial" resp="#pass">feuillet imprimé (copie d'examen) ; seul un calcul de sa main, écrit en travers, est transcrit.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">12 \cdot 4^2 \cdot \text{\struck{$6$}}\,8 \cdot 9 \cdot 5 = 2^6 \cdot 3^3 \cdot 5</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">2^7 \cdot 3^4 \cdot 5 \qquad 128 \times 405 = 51840 \qquad /\,2\cdot 3</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la multiplication posée <formula notation="TeX">128 \times 405</formula> donne les produits partiels <formula notation="TeX">640</formula> et <formula notation="TeX">51200</formula> <unclear></unclear> et le total <formula notation="TeX">51840</formula>.</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Graphes cubiques <formula notation="TeX">\tau_\alpha</formula> et sous-structures</head>
<pb n="123" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=124"/>
<list rend="itemize">
<item><del><formula notation="TeX">\tau</formula></del> <formula notation="TeX">\tau_{-\infty}</formula> graphe vide</item>
<item><formula notation="TeX">\tau_{-1}</formula> graphe <del><gap reason="illegible"/></del> triangle    <formula notation="TeX">c = 0 = 2^{-\infty}</formula></item>
<item><formula notation="TeX">\tau_0</formula>  <del><gap reason="illegible"/></del> <add>pavé</add>    <formula notation="TeX">c = 1 = 2^0</formula></item>
<item><formula notation="TeX">\tau_1</formula>    <formula notation="TeX">c = 2 = 2^1</formula></item>
<item><formula notation="TeX">\tau_2</formula> graphes cubiques    <formula notation="TeX">c = 4 = 2^2</formula></item>
</list>
<p>Cat. des graphes <formula notation="TeX">\tau_\alpha</formula> munis d'une sous-structure <formula notation="TeX">\tau_\beta</formula> (<formula notation="TeX">\beta \leq \alpha</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{c|c|c|c|c}
\beta \backslash \alpha &amp; -1 &amp; 0 &amp; 1 &amp; 2 \\ \hline
-\infty &amp; (\mathrm{Ens})_3 &amp; (\mathrm{Ens})_{3,3} &amp; (\mathrm{Ens})_6 &amp; * \\
-1 &amp; (\mathrm{Ens})_3 &amp; (\mathrm{Ens})_3 \times (\mathrm{Ens})_2 &amp; (\mathrm{Ens})_{2,2,2} &amp; \text{Trialité} \\
0 &amp; \emptyset &amp; (\mathrm{Ens})_{3,3} &amp; (\mathrm{Ens})_{3,3} &amp; (\mathrm{Ens})_{3,3} \times (\mathrm{Ens})_{3,3} \\
1 &amp; \emptyset &amp; \emptyset &amp; (\mathrm{Ens})_6 &amp; (\mathrm{Ens})_6 \times (\mathrm{Ens})_2
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">plusieurs cases sont surchargées : sous <formula notation="TeX">(\mathrm{Ens})_{2,2,2}</formula> un mot raturé <gap reason="illegible"/> ; les indices <formula notation="TeX">2,2,2</formula> et <formula notation="TeX">3,3</formula> sont repassés à l'encre plus noire ; l'étiquette de la première ligne se lit <formula notation="TeX">-\infty</formula> <unclear></unclear> (« <formula notation="TeX">-\emptyset</formula> »), celle de la dernière est surchargée (<formula notation="TeX">4</formula> ou <formula notation="TeX">1</formula>).</note></p>
<p>Cas des systèmes <formula notation="TeX">\tau_\alpha \subset \tau_\beta \subset \tau_\gamma</formula> (<formula notation="TeX">\alpha &lt; \beta &lt; \gamma</formula> fixés)
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{c|c}
-1,\,0,\,1 &amp; (\mathrm{Ens})_3 \\
-1,\,0,\,2 &amp; (\mathrm{Ens})_3 \times (\mathrm{Ens})_3 \\
-1,\,1,\,2 &amp; (\mathrm{Ens})_{2,2,2} \times (\mathrm{Ens})_2 \\
0,\,1,\,2 &amp; (\mathrm{Ens})_{3,3} \times (\mathrm{Ens})_2 \\
-1,\,0,\,1,\,2 &amp; (\mathrm{Ens})_3 \times (\mathrm{Ens})_2
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">ce second tableau est lu sur un aperçu sans agrandissement suffisant ; ses entrées sont toutes <unclear>douteuses</unclear>.</note></p>
<pb n="124" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=125"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
\sigma_{t_0} : &amp; x \leftrightarrow x', \quad y \leftrightarrow y', \quad z \leftrightarrow z' \\
\sigma_t : &amp; x \leftrightarrow y', \quad y \leftrightarrow z', \quad z \leftrightarrow x' \\
\sigma_{t'} : &amp; x \leftrightarrow z', \quad y \leftrightarrow x', \quad z \leftrightarrow y'
\end{array}</formula>
<formula notation="TeX">\sigma_{t_0}\sigma_t</formula> : <formula notation="TeX">x \to y \to z</formula>, <formula notation="TeX">x' \to z' \to y'</formula>, <formula notation="TeX">a \to s \to s'</formula> ;   
<formula notation="TeX">\sigma_t\sigma_{t'}</formula> : <formula notation="TeX">x \to y \to z</formula>, …, <formula notation="TeX">a \to s \to s'</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{t_0}\sigma_t = \sigma_t\sigma_{t'} = \sigma_{t'}\sigma_{t_0} = \pi_a, \qquad \pi^3 = \mathrm{id}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">[\sigma_{t_0},\sigma_t] = [\sigma_t,\sigma_{t'}] = [\sigma_{t'},\sigma_{t_0}] = \pi^2 = \pi^{-1}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_t\sigma_{t_0} = \sigma_{t_0}\sigma_{t'} = \sigma_{t'}\sigma_t = \pi^{-1}</formula>
<del><formula notation="TeX">\sigma_{t_0}\sigma_t\sigma_{t'} = \sigma_t</formula> …</del></p>
<p><formula notation="TeX">\mathfrak{S}_I</formula> opère sur <formula notation="TeX">S \smallsetminus X</formula> <gap reason="illegible"/> fixé, <unclear>3 avec pt fixe</unclear> … <unclear>trois orbites</unclear>, donc … dans trois torseurs sous <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_I</formula> ; donc trois cas : <gap reason="illegible"/>.
<note type="editorial" resp="#pass">le passage est rapide et en grande partie illisible ; seuls les termes mathématiques sont sûrs.</note></p>
<p><del><formula notation="TeX">X</formula></del>  <formula notation="TeX">\downarrow</formula>    <formula notation="TeX">Z</formula> cas : <formula notation="TeX">9</formula> él.    <formula notation="TeX">\downarrow</formula>    <formula notation="TeX">E</formula> cas : <formula notation="TeX">3</formula> él.</p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">trois ovales reliés, contenant <formula notation="TeX">\xi_1\ \xi_2\ \xi_3</formula> / <formula notation="TeX">\xi_4^*\ \xi_5^*\ \xi_6^*</formula> ; <formula notation="TeX">\xi_4\ \xi_5\ \xi_6</formula> / <formula notation="TeX">\xi_1'\ \xi_2'\ \xi_3'</formula> ; <formula notation="TeX">\xi_{45}\ \xi_{56}\ \xi_{64}</formula> / <formula notation="TeX">\xi_{12}\ \xi_{23}\ \xi_{31}</formula>.</note></p>
<p>II, III    deux cas : trois él.</p>
<p><formula notation="TeX">\mathfrak{S}_I \times \mathfrak{S}_J</formula> opère sur <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> fixe … ; <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_I</formula> et <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_J</formula> opèrent <unclear>sur</unclear> les pts fixes, donc … <formula notation="TeX">E = \coprod E_i</formula>, de façon que les <formula notation="TeX">E_i</formula> <unclear>soient</unclear> des torseurs sous <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_I \times \mathfrak{S}_J</formula>.</p>
<pb n="125" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=126"/><p><note type="editorial" resp="#pass">page de calculs combinatoires sur les sommets <formula notation="TeX">s,t,u</formula>, <formula notation="TeX">s',t',u'</formula>, <formula notation="TeX">x,y,z</formula>, <formula notation="TeX">x',y',z'</formula> d'un graphe ; on donne ce qui se lit.</note></p>
<p><formula notation="TeX">(a\,b\,c)</formula>    <del><formula notation="TeX">x \in \widetilde{E}_a\ x</formula></del>    <formula notation="TeX">(s,t,u)</formula>  <formula notation="TeX">(s',t',u')</formula>    <formula notation="TeX">x \in \widetilde{E}_a \smallsetminus \{s,s'\}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll}
(s,t)\ (s',t') &amp; (x,u)\ (x',u') \\
(t,u)\ (t',u') &amp; (x,t)\ (x',t) \\
(u,s)\ (u',s') &amp;
\end{array}</formula>
<formula notation="TeX">(u,x,y')</formula>  <formula notation="TeX">(u',x',y')</formula>,    <formula notation="TeX">y \in \widetilde{E}_b \smallsetminus \{t,t'\}</formula> ;   
<formula notation="TeX">(x,t',z')</formula>  <formula notation="TeX">(x',t,z)</formula>,    <formula notation="TeX">z \in \widetilde{E}_c \smallsetminus \{u,u'\}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll}
(y',u)\ (y,u') &amp; (z',t')\ (z,t) \\
(y',s')\ (y,s) &amp; (z',s)\ (z,s') \\
(y',x)\ (y,x') &amp; (z',x)\ (z,x') \\
 &amp; (z',y)\ (z,y')
\end{array}</formula></p>
<p>En marge, en haut à droite :
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$3(1+2c)$}} \qquad \tfrac12(3+6c)(2+2c) = 3(1+2c)(1+c) = 3(1+3c+2c^2)</formula></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">un graphe aux sommets <formula notation="TeX">s'</formula>, <formula notation="TeX">s</formula>, <formula notation="TeX">u'</formula>, <formula notation="TeX">u</formula>, <formula notation="TeX">t</formula>, <formula notation="TeX">a</formula>, <formula notation="TeX">b</formula>, <formula notation="TeX">c</formula>, <formula notation="TeX">y'</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX">s\ t\ u</formula> / <formula notation="TeX">a\ b\ c</formula> ;    <formula notation="TeX">x \mapsto y</formula>  <formula notation="TeX">(u\,x\,y)</formula> ;    <formula notation="TeX">y \mapsto z</formula>  <formula notation="TeX">(s'\,y\,z')</formula> ;    <formula notation="TeX">z \mapsto x'</formula>  <formula notation="TeX">(t\,z'\,x')</formula></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">un hexagone orienté <formula notation="TeX">z' \to x \to y' \to z \to x' \to y</formula>, précédé d'une esquisse raturée ; à côté, des lignes <formula notation="TeX">a - b - c \to a</formula> et leurs permutations, <unclear></unclear> pour la plupart.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\sigma_t\sigma_s\sigma_u = \sigma_{t_0} \text{ sur } \widetilde{E}_a \smallsetminus \{s,s'\}}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_t\sigma_s = \sigma_{t_0}\sigma_u = \sigma_u\sigma_{t_0}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_t\sigma_s\sigma_t^{-1} = \sigma_{\sigma_t s} = \sigma_u</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_t\sigma_s = \text{\struck{\ldots}}\ \sigma_u\sigma_t \quad \text{i.e.} \quad \underbrace{\sigma_u\sigma_t\sigma_s}_{=\ \sigma_{t_0} \text{ sur } S\smallsetminus\{t_0\}} = \sigma_t</formula>
<note type="authorial" place="margin">short-cut !!</note></p>
<p><formula notation="TeX">x\ x'</formula> / <formula notation="TeX">s\ s'</formula> / <formula notation="TeX">a,b,c</formula> / <formula notation="TeX">t\ t'</formula> / <formula notation="TeX">y\ y'</formula> / <formula notation="TeX">u,u'</formula> / <formula notation="TeX">z,z'</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_t\sigma_y \neq \sigma_y\sigma_t : \ s \to u \to x \qquad\qquad \sigma_u\sigma_z = \sigma_z\sigma_u : \ s \to t \to x'</formula></p>
</div>
<div type="section">
<head>Graphes triangulaires <formula notation="TeX">T_\nu</formula> et l'espace <formula notation="TeX">V = \mathbb{F}_2^I</formula></head>
<pb n="127" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=128"/><p><formula notation="TeX">*)</formula>  <formula notation="TeX">(S,A)</formula> graphe triangulaire <formula notation="TeX">T_\nu</formula>, avec <del><formula notation="TeX">\nu \in \mathbb{N}</formula></del> <formula notation="TeX">\nu = 0, 1 \ldots 2</formula>, <formula notation="TeX">c_\nu = 2^\nu \geq 1</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">a \in S</formula>, <formula notation="TeX">I</formula> l'ens. des triangles de sommet <formula notation="TeX">a</formula> (de cardinal <formula notation="TeX">c_\nu + 1 = 2^\nu + 1</formula>).</p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">G_I = \mathbb{F}_2^I</formula>, il opère sur <formula notation="TeX">S</formula> <del>par les <formula notation="TeX">\sigma_t</formula> (<formula notation="TeX">t \in I</formula>)</del> via <formula notation="TeX">\sigma_t</formula> (<formula notation="TeX">t \in I</formula>).</p>
<p><del><formula notation="TeX">S_A = \{ s \in S \mid s \text{ lié à } a\}</formula></del></p>
<p><formula notation="TeX">s \mapsto s'</formula>  <del><gap reason="illegible"/></del> Pour <formula notation="TeX">s \in S</formula> <unclear>distinct de <formula notation="TeX">a</formula></unclear> … <gap reason="illegible"/> deux triangles en <formula notation="TeX">a</formula> … <formula notation="TeX">\{a,s\}</formula> …
<note type="editorial" resp="#pass">deux lignes très rapides, en partie raturées.</note></p>
<p>Donc <formula notation="TeX">s \mapsto s'</formula> est une involution sans pt fixe de <formula notation="TeX">X</formula>, et <unclear><formula notation="TeX">S \simeq X/\sigma</formula></unclear>. On peut regarder les <formula notation="TeX">X_i</formula> (<formula notation="TeX">i \in I</formula>) comme des torseurs sous <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula>, <unclear>donc</unclear> <formula notation="TeX">\prod_{i\in I} X_i</formula> comme un torseur sous <formula notation="TeX">V</formula>, <unclear>soit</unclear> <formula notation="TeX">E</formula>.</p>
<p>Soit <formula notation="TeX">Y</formula> l'ens. … <formula notation="TeX">S \smallsetminus X \smallsetminus \{a\} = \{ x \in S \mid x \text{ non lié à } a\}</formula>.</p>
<p>Pour <formula notation="TeX">x \in Y</formula> et <formula notation="TeX">i \in I</formula>, <formula notation="TeX">x</formula> est lié à un élt <unclear>unique</unclear> de <formula notation="TeX">X_i</formula>, <unclear>soit</unclear> <formula notation="TeX">\varphi_i(x)</formula>, donc
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi(x) = (\varphi_i(x))_{i\in I} \in E = \prod X_i ,</formula>
<del>d'où une application …</del> <formula notation="TeX">\varphi : Y \to E</formula>.</p>
<p>Comme <formula notation="TeX">G</formula> opère … <gap reason="illegible"/> ; <del><gap reason="illegible"/></del> Soit <formula notation="TeX">z_0</formula> l'élément <unclear>non nul</unclear> de <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula>, <formula notation="TeX">z</formula> <unclear>l'élément diagonal</unclear> de <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2^I</formula>.</p>
<p><del>sur l'application diagonale … <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> (<formula notation="TeX">i \in I</formula>)</del></p>
<p><formula notation="TeX">\xi_i : \mathbb{F}_2 \to V \simeq \mathbb{F}_2^I</formula> l'inj. canonique, <formula notation="TeX">\rho</formula> l'op. naturelle de <formula notation="TeX">V</formula> sur <formula notation="TeX">E</formula> par
<formula notation="TeX" rend="display">\rho(\xi_i(z_0))\,(x_j)_j = (y_j)_j , \quad y_j = x_j \text{ si } j \neq i, \quad y_i = z_0 x_i \text{ sinon}.</formula>
On aura <del><formula notation="TeX">\sigma_i(x) =</formula></del></p>
<pb n="128" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=129"/><p>pour <formula notation="TeX">x \in E = \prod_{i\in I} X_i</formula>, et <del><formula notation="TeX">g = (g_i)_{i\in I} \in V</formula></del> <formula notation="TeX">i_0 \in I</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">(\sigma_{i_0})_E = \prod_{i \in I \smallsetminus i_0} \rho(\xi_i(z_0)) = \rho\Bigl(\sum_{i\in I\smallsetminus i_0} \xi_i(z_0)\Bigr) = \rho(z)\,\rho(\xi_{i_0}(z_0))</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous la somme, une accolade : « <formula notation="TeX">= z - \xi_{i_0}(z_0)</formula> » <unclear></unclear>.</note></p>
<p>Donc si … <formula notation="TeX">V \xrightarrow{\ \eta\ } \mathbb{F}_2</formula> <unclear>l'augmentation</unclear> (<formula notation="TeX">\delta : \mathbb{F}_2 \to V</formula> diag.), on aura, pour <formula notation="TeX">g \in V</formula> :
<formula notation="TeX" rend="display">(\sigma_g)_E = \rho\bigl(g + \delta\eta(g)\bigr)</formula></p>
<p>Considérons l'application
<formula notation="TeX" rend="display">V \xrightarrow{\ u\ } V, \qquad u(x) = x + \delta\eta(x)</formula>
Son noyau est formé des <formula notation="TeX">x</formula> tels que
<formula notation="TeX" rend="display">x = \delta\eta x</formula>
<del><gap reason="illegible"/></del> i.e. c'est un <unclear>sous-espace</unclear> … <formula notation="TeX">z = \delta(z_0)</formula>, et il vient à voir …
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$z$}} = \delta\eta z \quad \text{i.e.} \quad \text{\struck{$z_0 = \eta\delta z_0$}} \quad (\text{comme } z = \delta z_0)</formula>
quand …
<formula notation="TeX" rend="display">z_0 = \eta z \quad \text{i.e.} \quad \eta z \neq 0</formula>
: c'est le cas ssi <formula notation="TeX">I</formula> est de cardinal impair. Or a cardinal <formula notation="TeX">1 + c_\nu = 1 + 2^\nu</formula>, qui est impair sauf pour <formula notation="TeX">\nu = 0</formula> (cas du point). <del>Donc</del></p>
<p><unclear>dans ce cas</unclear>, si <formula notation="TeX">\nu \neq 0</formula>, <formula notation="TeX">u</formula> est injectif donc iso, et <del><gap reason="illegible"/></del> <add>les op.</add> de <formula notation="TeX">V</formula> sur <formula notation="TeX">E</formula> via <formula notation="TeX">\rho</formula> ou via <formula notation="TeX">\sigma</formula> se déterminent mutuellement. Or l'application <formula notation="TeX">\varphi</formula> commute</p>
<pb n="129" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=130"/><p>aux op. <formula notation="TeX">\sigma</formula>, on trouve que l'appl. <formula notation="TeX">\varphi</formula> de <formula notation="TeX">Y</formula> dans <formula notation="TeX">E</formula> est <del>…</del> (<unclear>donc injective</unclear>, <unclear>card</unclear> <formula notation="TeX">Y = \ldots</formula>) sous <formula notation="TeX">V</formula> et une … <unclear>donc</unclear> …</p>
<p><formula notation="TeX">V</formula> <unclear>lt</unclear> action. Or <formula notation="TeX">(4c_\nu = 4</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\mathrm{card}\, E = \ldots</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{\ill{}}} = 2^{c_\nu + 1} = 2^2 = 4,</formula>
donc <del>…</del> <formula notation="TeX">\varphi</formula> est bijectif.</p>
<p>b) Si <formula notation="TeX">\nu \neq 0</formula> i.e. <formula notation="TeX">\nu = 1</formula> ou <formula notation="TeX">2</formula>, alors l'image <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">u</formula> …
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{Im}}\ \delta(\mathbb{F}_2) = \{0, z\}, \quad \text{comme} \ \ldots</formula>
<del>(…)</del></p>
<p><unclear>noyau</unclear> … <formula notation="TeX">\operatorname{Ker} \eta = V</formula>  <del><gap reason="illegible"/> …, <formula notation="TeX">Y \hookrightarrow V</formula> …</del></p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del>
<note type="editorial" resp="#pass">l'argument s'interrompt ici ; le reste de la page est blanc.</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Graphes pseudotrialitaires en termes de triangles</head>
<pb n="130" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=131"/><p><note type="editorial" resp="#pass">le titre de la section est de sa main, en tête de page.</note></p>
<p><formula notation="TeX">X</formula> ens. (« sommets ») ;    <formula notation="TeX">T \subset \mathfrak{P}_3(X)</formula> (triangles)</p>
<p><hi rend="italic">Axiomes</hi>   
a) <formula notation="TeX">\underline{t}, \underline{t}' \in T \Rightarrow \mathrm{card}(\underline{t} \cap \underline{t}') \neq 2</formula>,
i.e. si <formula notation="TeX">\underline{t}, \underline{t}'</formula> ont deux pts en commun, ils sont égaux ; ou encore : toute arête contenue dans un triangle <hi rend="italic">unique</hi>.</p>
<p>Déf : <formula notation="TeX">\underline{a} \in \mathfrak{P}_2(X)</formula> est une arête si <formula notation="TeX">\exists\, \underline{t} \in T</formula>, <formula notation="TeX">\underline{a} \subset \underline{t}</formula>.</p>
<p>b) Soit <formula notation="TeX">\underline{t} \in \mathfrak{P}_3(X)</formula>, pour que <formula notation="TeX">\underline{t} \in T</formula>, il (faut et) suffit que <formula notation="TeX">\forall\, \underline{a} \in \mathfrak{P}_2(X)</formula>, <formula notation="TeX">\underline{a} \subset \underline{t}</formula>, on ait <formula notation="TeX">\underline{a}</formula> est une arête. On aura … [lorsque <formula notation="TeX">a,b,c \in X</formula> distincts, <formula notation="TeX">\underline{t}, \underline{t}', \underline{t}'' \in T</formula> tels que <formula notation="TeX">a,b \in \underline{t}</formula>, <formula notation="TeX">b,c \in \underline{t}'</formula>, <formula notation="TeX">c,a \in \underline{t}''</formula>, alors <formula notation="TeX">\{a,b,c\} \in T</formula> (<unclear>et</unclear> <formula notation="TeX">\underline{t} = \underline{t}' = \underline{t}'' = \{a,b,c\}</formula>)].</p>
<p>c) <formula notation="TeX">\forall\, \underline{t} \in T</formula> et <formula notation="TeX">a \in X</formula>, <formula notation="TeX">\exists\, \underline{t}' \in T</formula> tel que <formula notation="TeX">a \in \underline{t}'</formula>, <formula notation="TeX">\underline{t} \cap \underline{t}' \neq \emptyset</formula> [et si <formula notation="TeX">a \notin \underline{t}</formula>, <formula notation="TeX">\underline{t}'</formula> est unique …]</p>
<p>Pour que <formula notation="TeX">X</formula> soit une <unclear>conf.</unclear>, il faut et il suffit qu'on ait</p>
<p>d) <formula notation="TeX">\forall\, a \in X</formula>, l'ens. des <formula notation="TeX">\underline{t} \in T</formula> tels que <formula notation="TeX">a \in \underline{t}</formula> est <del>un triangle</del> <unclear>de cardinal <formula notation="TeX">3</formula></unclear>.</p>
<p>Soit <formula notation="TeX">X</formula> une <unclear>conf.</unclear>, <del><formula notation="TeX">X</formula></del> <formula notation="TeX">X'</formula> l'ens. des <del>triangles</del> <unclear>de ses droites</unclear>, <formula notation="TeX">R</formula> la relation d'incidence. Donc <formula notation="TeX">\forall\, x' \in X'</formula>, <formula notation="TeX">R\{x'\} \in \mathfrak{P}_3(X)</formula>, et <formula notation="TeX">x' \mapsto R\{x'\}</formula> de <formula notation="TeX">X'</formula> dans <formula notation="TeX">\mathfrak{P}_3(X)</formula> est injectif… Mais aussi, <formula notation="TeX">\forall\, x \in X</formula>, <formula notation="TeX">R\{x\} \in \mathfrak{P}_3(X')</formula>, et <formula notation="TeX">x \mapsto R\{x\}</formula> de <formula notation="TeX">X</formula> dans <formula notation="TeX">\mathfrak{P}_3(X')</formula> est injectif.</p>
<p>Soit alors <formula notation="TeX">X</formula> une <unclear><gap reason="illegible"/></unclear>. Montrons que <formula notation="TeX">X \subset \mathfrak{P}_3(X')</formula> satisfait aux conditions a) b) c) d) précédentes.
<note type="editorial" resp="#pass">ici et à la page suivante, <formula notation="TeX">\mathfrak{P}_k(X)</formula> rend son <formula notation="TeX">\mathcal{P}</formula> gothique (ensemble des parties à <formula notation="TeX">k</formula> éléments) ; les triangles et arêtes sont soulignés sur la page.</note></p>
<pb n="131" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=132"/><p>Vérifions d) : <formula notation="TeX">\forall\, a' \in X'</formula>, l'ens. des <formula notation="TeX">x \in X</formula> incidents à <formula notation="TeX">a'</formula> est bien trois…</p>
<p>a) Soient <formula notation="TeX">a, b \in X</formula>, <add><formula notation="TeX">a \neq b</formula></add>, considérons les <formula notation="TeX">\underline{t} \in X'</formula> incidents à <formula notation="TeX">a</formula> et <formula notation="TeX">b</formula> ; il faut, je dis qu'il y en a <formula notation="TeX">0</formula> ou <formula notation="TeX">1</formula> (jamais <formula notation="TeX">2</formula>) : clair.</p>
<p>b) Soient <formula notation="TeX">\underline{t}, \underline{t}', \underline{t}'' \in T = X'</formula> <add>il. distincts</add> et <formula notation="TeX">a,b,c \in X</formula> tels que <formula notation="TeX">\underline{t}, \underline{t}'</formula> incidents à <formula notation="TeX">a</formula>, <formula notation="TeX">\underline{t}', \underline{t}''</formula> inc. à <formula notation="TeX">b</formula>, <formula notation="TeX">\underline{t}'', \underline{t}</formula> inc. à <formula notation="TeX">c</formula>, prouvons que <formula notation="TeX">a = b = c</formula>, donc que <formula notation="TeX">\{\underline{t}, \underline{t}', \underline{t}''\}</formula> <unclear><gap reason="illegible"/></unclear> : un … point… En effet, si on avait <formula notation="TeX">b \neq a</formula>, le triangle <formula notation="TeX">\underline{t}''</formula> ne pourrait venir rencontrer <formula notation="TeX">\underline{t}</formula>, car <formula notation="TeX">b</formula> ne serait pas lié à aucun autre sommet de <formula notation="TeX">\underline{t}</formula> que <formula notation="TeX">a</formula>.</p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">triangle de sommet <formula notation="TeX">a</formula>, côtés <formula notation="TeX">\underline{t}</formula> et <formula notation="TeX">\underline{t}'</formula>, avec <formula notation="TeX">b</formula> <unclear>?</unclear> et <formula notation="TeX">c</formula>.</note></p>
<p>c) <formula notation="TeX">\forall\, a \in X</formula> et <formula notation="TeX">\underline{t} \in T = X'</formula> <add>(<formula notation="TeX">a</formula> non incident à <formula notation="TeX">\underline{t}</formula>)</add>, <formula notation="TeX">\exists\, b \in X</formula> incident à <formula notation="TeX">\underline{t}</formula>, et tel que <formula notation="TeX">a, b</formula> soient incidents à un même <formula notation="TeX">\underline{t}' \in T = X'</formula>.</p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">un point <formula notation="TeX">a</formula> et un triangle.</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Diagrammes <formula notation="TeX">A_n</formula> dans les graphes cubiques</head>
<pb n="132" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=133"/><p><note type="editorial" resp="#pass">page de dessins.</note></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">trois motifs de points ; deux triangles se touchant par un sommet ; un petit cube dont les sommets portent <formula notation="TeX">\lambda_{25}, \lambda_{16}, \lambda_{13}, \lambda_{24}, \lambda_{14}, \lambda_{23}, \lambda_{26}, \lambda_{15}</formula>, avec un trièdre d'axes ; un grand cube aux sommets alternativement pleins et creux ; plus bas, un polyèdre en treillis, un prisme et un carré.</note></p>
<p><formula notation="TeX">\lambda_{12}</formula>   
<formula notation="TeX">\left\{\begin{array}{l}\lambda_{46},\ \lambda_{35} \\ \lambda_{34},\ \lambda_{56} \\ \lambda_{45},\ \lambda_{36}\end{array}\right.</formula>
   <formula notation="TeX">e_1 + e_2 \,/\, e_2 + e_3 \,/\, e_3 + e_1</formula></p>
<p>cube <formula notation="TeX">\longleftrightarrow</formula> <unclear>cube ponctué</unclear>
<formula notation="TeX" rend="display">(\mathrm{Ens})_{2,2,2} \qquad (\mathrm{Ens})_2 \times (\mathrm{Ens})_4</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathfrak{S}_3 \cdot (\pm 1)^3 \simeq \mathfrak{S}_2 \times \mathfrak{S}_4</formula></p>
<pb n="133" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=134"/><p><del><formula notation="TeX">A_1(S_i)</formula></del>
<note type="authorial" place="margin"><unclear>dilemme pt, triangle – pas biseau ni tripode</unclear></note></p>
<p>diagramme <formula notation="TeX">A_2 \simeq</formula> triangle ponctué <del><gap reason="illegible"/></del>
<note type="drawing" resp="#pass">un triangle de sommet <formula notation="TeX">a</formula>, deux côtés en pointillé, la base en trait épais.</note></p>
<p>Cat. des graphes cubiques avec diagramme <formula notation="TeX">A_2 \cong</formula> catégorie des ensembles de cardinal <formula notation="TeX">8</formula> munis d'une involution ss pt fixe <formula notation="TeX">\simeq</formula> catégorie des <formula notation="TeX">4</formula>-<unclear>cubes</unclear> <formula notation="TeX">\simeq</formula> catégorie des torseurs sous
<formula notation="TeX" rend="display">\mathfrak{S}_4 \cdot \text{\struck{$\mathbb{Z}$}}(\pm 1)^4 \simeq W_{B_4} \quad (\text{groupe de Weyl de } SO(9))</formula></p>
<p>diagramme <formula notation="TeX">A_3</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\zeta_1 \overset{\lambda_{12}}{\text{------}} \zeta_1^*</formula>
<note type="authorial" place="margin"><unclear>dilemme pt, biseau, pas triangle ni tripode</unclear></note>
<formula notation="TeX">\simeq</formula> doublet <formula notation="TeX">+</formula> élément de la demi-étoile associé</p>
<p><formula notation="TeX">\simeq</formula> biseau <formula notation="TeX">B</formula> <formula notation="TeX">+</formula> él. marqué de <formula notation="TeX">I = B/\sigma_B</formula> <formula notation="TeX">+</formula> <formula notation="TeX">2^{\text{ème}}</formula> él. marqué</p>
<p>(<formula notation="TeX">\zeta_1, \lambda_{12}, \zeta_1^*</formula>) él. typique</p>
<p>Cat. des graphes cubiques avec diagramme <formula notation="TeX">A_3 \cong</formula> <del>cat. des couples</del> <formula notation="TeX">(\mathrm{Ens})_2 \times (\mathrm{Ens})_4</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">un cube en perspective, une face en traits épais, des arêtes en pointillé.</note></p>
<p>diagramme <formula notation="TeX">A_4</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\simeq</formula> pavé <formula notation="TeX">+</formula> triade et triangle (sécants)</p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\simeq</formula> hexagone <formula notation="TeX">+</formula> <add>clou</add> <unclear>centré</unclear></p>
<p><formula notation="TeX">\cong (\mathrm{Ens})_2 \times (\mathrm{Ens})_3</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">un hexagone dont la moitié inférieure est en trait épais, avec un « W » inscrit ; trois rangées de points.</note></p>
<p>diagramme <formula notation="TeX">A_5 \simeq</formula> (<del>pavé</del> <add>carré</add> ponctué)</p>
<p><formula notation="TeX">\simeq</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <add>hex. ponctué</add></p>
<p><formula notation="TeX">\simeq</formula> triade épinglée</p>
<p><formula notation="TeX">\cong \mathrm{Ens}_{2,\text{\struck{4}}} \times \mathrm{Ens}_3</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">l'indice de <formula notation="TeX">\mathrm{Ens}</formula> est surchargé : un <formula notation="TeX">4</formula> repris en <formula notation="TeX">2</formula> <unclear></unclear>.</note>
<note type="drawing" resp="#pass">un hexagone avec un point central <formula notation="TeX">a</formula>, les arêtes marquées <formula notation="TeX">\xi_1</formula>, <formula notation="TeX">\xi_1^*</formula> <unclear></unclear> ; un dessin entièrement raturé ; un hexagone contenant un losange centré ; un hexagone divisé par des diagonales ; quelques points et flèches.</note></p>
<pb n="134" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=135"/><p>Prismes triangulaires <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\simeq</formula> pavé <formula notation="TeX">+</formula> triangle
<formula notation="TeX" rend="display">\cong (\mathrm{Ens})_2 \times (\mathrm{Ens})_3 \times (\mathrm{Ens})_3</formula></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">un cube raturé ; un prisme surmonté d'une pyramide, avec les points <formula notation="TeX">a', a, a''</formula> et <formula notation="TeX">b', b, b''</formula> ; à droite une figure analogue développée ; une longue flèche vers le mot « bicarré ».</note></p>
<p>les triangles sur <formula notation="TeX">(a'b')</formula> et <formula notation="TeX">(a''b'')</formula> … <formula notation="TeX">=</formula> sommets ; si <formula notation="TeX">t</formula> est le <add><formula notation="TeX">3^{\text{e}}</formula> sommet du</add> triangle de base <formula notation="TeX">(a,b)</formula>, <unclear>le cube de</unclear> troisième sommet <add><formula notation="TeX">u</formula></add> du triangle de base <formula notation="TeX">(ab)</formula> est le carré <formula notation="TeX">(a\,b\,b'\,a')</formula> et du carré <formula notation="TeX">(a\,b\,b''\,a'')</formula>. Dans les deux cas … distincts, on ne … pas … <formula notation="TeX">=</formula> pavé : ils engendrent … On peut dire aussi … un <formula notation="TeX">A_5</formula> (contenu dans un …) minimum, en fait deux, un hexagone « ponctué » de façon unique … du prisme : la triade <formula notation="TeX">(a, b', b'')</formula> … et il faut choisir un pt <formula notation="TeX">b</formula> lié aux trois pts de cette triade, i.e. un W … : la triade <unclear>apposée</unclear>. Cas des deux en tout
<formula notation="TeX" rend="display">\tfrac12(720 \times 6 \times 3) = 2^4 \cdot 3^4 \cdot 5 = N : 2^3 \ \text{---}</formula>
en effet, la cat. des <del><gap reason="illegible"/></del> graphes cubiques avec bicarré est
<formula notation="TeX" rend="display">\simeq \underbrace{(\mathrm{Ens})_2 \times (\mathrm{Ens})_2}_{\text{bicarrés}} \times \underbrace{(\mathrm{Ens})_2}_{\text{\uncertain{complétant l'enveloppe quasi-trialitaire}}} \simeq \mathrm{Tors}\bigl((\pm1)^3\bigr)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la moitié gauche de la page, entre les dessins, est très rapide ; la ponctuation des passages illisibles est rendue par « … ».</note></p>
<pb n="135" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/74.pdf#page=136"/><p><note type="drawing" resp="#pass">une bande de trois carrés de sommets <formula notation="TeX">a, a', a'', a'''</formula> en haut et <formula notation="TeX">b, b', b'', b'''</formula> en bas.</note>
n'existe pas dans un graphe cubique, car on trouve que les <del>triangles de base</del> <add><formula notation="TeX">3^{\text{e}}</formula> sommet</add> des triangles de base <formula notation="TeX">(a''', b''')</formula> égale celui du triangle de base <formula notation="TeX">(a'', b'')</formula> et <formula notation="TeX">(a', b')</formula>, ce qui donne <unclear>égaux</unclear>, absurde … d'après … des <add>carrés</add> …</p>
<p>Conséquence : pas de prismes à base pentagonale et hexagonale. Par contre <gap reason="illegible"/> prismes à base carrée, i.e. cubes.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">NB. Carré définit pt, paire de tripodes <unclear></unclear> ; non biseau ni triangle…</note></p>
<p>Carrés de centre un pt donné <formula notation="TeX">a</formula> : d'abord le <unclear>domaine</unclear> des graphes cubiques <unclear>à</unclear> pt marqué <formula notation="TeX">a</formula>, <unclear>équivaut</unclear> : celle d'un ens. <formula notation="TeX">I</formula> de card. <formula notation="TeX">5</formula> et d'un torseur <formula notation="TeX">T</formula> sous <formula notation="TeX">V_I = (\mathbb{F}_2^{\,I})'</formula> (de dim. <formula notation="TeX">4</formula> sur <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula>) <add>engendré</add> par des <formula notation="TeX">e_i</formula> (<formula notation="TeX">i \in I</formula>) avec la seule relation <formula notation="TeX">\sum e_i = 0</formula>. L'ens. des pts non liés à <formula notation="TeX">a</formula> est <formula notation="TeX">T</formula>. Les donnée<supplied resp="#pass">s</supplied> … carrés dans les <unclear>demi-espaces</unclear> … (<unclear>espaces</unclear> de dim. <formula notation="TeX">2</formula>, donc l'espace des translations engendré par <formula notation="TeX">2</formula> parmi les <formula notation="TeX">e_i</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> <add>corr.</add> : une partie <formula notation="TeX">I'</formula> de <formula notation="TeX">I</formula> de cardinal <formula notation="TeX">2</formula>. Si <formula notation="TeX">V_{(I')}</formula> est le s.-espace correspondant, les carrés <unclear>en</unclear> question correspondent aux pts de <formula notation="TeX">T/V_{(I')}</formula>, <unclear>lesquels</unclear> sont <unclear>en</unclear> <unclear>bijection</unclear> avec les <unclear>quotients</unclear> du groupe <unclear>fondamental</unclear> de <formula notation="TeX">V_I</formula> : <formula notation="TeX">V_{(I')} \simeq \mathbb{F}_2^{\,I'}</formula> [Donc la cat. des graphes cubiques <formula notation="TeX">+</formula> carrés équivaut, celle des <del>couples</del> <add>triples</add> <del>(…)</del> (<formula notation="TeX">I'</formula> ens. de card. <formula notation="TeX">2</formula>, <formula notation="TeX">T'</formula> torseur sous <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2^{\,I'}</formula>, <formula notation="TeX">I''</formula> (<formula notation="TeX">= I \smallsetminus I'</formula>) ens. de card. <formula notation="TeX">3</formula>) i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\text{\struck{$(\mathrm{Ens})$}}_{2,2} \times \mathrm{Ens}_3 \simeq \text{Carré} \times (\mathrm{Ens})_3</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">l'argument continue au-delà du lot : la phrase ouverte par le crochet n'est pas refermée sur la page.</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
