<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 70, pages 61–80 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-29">2026-09-29</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-30">2026-09-30</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">70</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Réalisations géométriques de structures combinatoires (n-polyèdres, n-hyperpolyèdres [2-polyèdres réguliers]…) (Vieilles rédactions) : notes manuscrites (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 61 à 80 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 4 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1976]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-30" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-09-29" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="4">
<div type="section">
<head>Le groupe cartographique et <formula notation="TeX">\mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z})</formula></head>
<pb n="61" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=62"/><p><note type="editorial" resp="#pass">la page s'ouvre au milieu d'un calcul : <formula notation="TeX">\sigma</formula>, <formula notation="TeX">\rho_s</formula>, <formula notation="TeX">\rho_f</formula> et <formula notation="TeX">\Gamma^0_{\infty,3}</formula> sont déjà en usage, l'argument vient donc des pages qui précèdent ce lot.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">1 \to R_n \to \mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z})/\pm 1 \to \mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z}_2) \to 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">l'indice de <formula notation="TeX">R</formula> est douteux (<unclear><formula notation="TeX">n</formula></unclear> ou <formula notation="TeX">2</formula>) ; le « <formula notation="TeX">/\pm 1</formula> » est écrit par-dessus une rature.</note>
avec <formula notation="TeX">R_n = R(\infty,3;2,3)</formula> engendré par <formula notation="TeX">\rho_s^2 = (\sigma\rho_f^{-1})^2</formula> ; <formula notation="TeX">\mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z})/\pm 1 \simeq \Gamma^0_{\infty,3}</formula>, <formula notation="TeX">\mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z}_2) \simeq \mathfrak{S}_3 \simeq \Gamma_{2,3}</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\rho_s = \sigma_0\sigma_1 \\
\rho_f = \sigma_1\sigma_2 \\
\rho_s\rho_f = \sigma_0\sigma_2 = \sigma
\end{cases}
\qquad \rho_s = \sigma\rho_f^{-1},
\qquad \boxed{\rho_f^3 = 1,\ \ \sigma^2 = 1}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\frac{az+b}{cz+d} = z, \qquad cz^2 + (d-a)z - b = 0, \qquad z = x+iy \ (y \neq 0)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
c(x^2-y^2) + (d-a)x - b = 0 \\
\bigl[2cx + (d-a)\bigr]y = 0 \iff 2cx + (d-a) = 0
\end{cases}
\Longleftrightarrow
\begin{cases}
d-a = -2cx \\
c(x^2+y^2) + b = 0
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
d = a - c\,\mathrm{Tr}(z) \\
b = -c\,N(z)
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{pmatrix} a &amp; b \\ c &amp; d \end{pmatrix}
= \begin{pmatrix} a &amp; -cN(z) \\ c &amp; a - c\,\mathrm{Tr}\,z \end{pmatrix}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\det = a^2 - ac\,\mathrm{Tr}\,z + c^2N(z) = (a-cz)(a-c\bar z) = N(a-cz) = 1</formula></p>
<p>1°) <formula notation="TeX">z = i</formula>, <formula notation="TeX">\mathrm{Tr}\,z = 0</formula>, <formula notation="TeX">N(z) = 1</formula> (<formula notation="TeX">z</formula> racine primitive 4<supplied resp="#pass"><hi rend="sup">e</hi></supplied> de 1)
<formula notation="TeX" rend="display">G_z = G_i = \left\{ \begin{pmatrix} a &amp; -c \\ c &amp; a \end{pmatrix} \,\middle|\, a^2+c^2 = 1 \right\}</formula>
élément d'ordre 4 :
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\sigma = \begin{pmatrix} 0 &amp; -1 \\ 1 &amp; 0 \end{pmatrix}}
\qquad \sigma^4 = \mathrm{id}, \qquad \boxed{\sigma^2 = -1}</formula></p>
<p>2°) <formula notation="TeX">z = \frac12 + i\frac{\sqrt3}{2} = \zeta</formula> (<formula notation="TeX">z</formula> racine primitive 6<supplied resp="#pass"><hi rend="sup">e</hi></supplied> de 1), <formula notation="TeX">\mathrm{Tr}\,z = 1</formula>, <formula notation="TeX">Nz = 1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">G_z = G_\zeta = \left\{ \begin{pmatrix} a &amp; -c \\ c &amp; a-c \end{pmatrix} \,\middle|\, a^2 - ac + c^2 = 1 \right\},
\qquad N(a - c\zeta) = 1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\rho_f = \begin{pmatrix} 0 &amp; 1 \\ -1 &amp; 1 \end{pmatrix}}
\qquad \rho^6 = \mathrm{id}, \qquad \boxed{\rho^3 = -1}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les signes des deux coefficients de droite de <formula notation="TeX">\rho_f</formula> sont repassés et en partie noyés d'encre ; un symbole biffé précède <formula notation="TeX">\rho_f</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\rho'_s = \sigma\rho_f = \sigma_2\rho_f\sigma_2^{-1} = \begin{pmatrix} 1 &amp; -1 \\ 0 &amp; 1 \end{pmatrix}}
\qquad \rho'^{\,n}_s = \begin{pmatrix} 1 &amp; -n \\ 0 &amp; 1 \end{pmatrix}</formula></p>
<pb n="62" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=63"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\Gamma^0_{\infty,3} \simeq \mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z})/\pm 1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Gamma^0_{n,3} \xrightarrow{\ \text{épi}\ } \mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z}_n)/\pm 1 \quad (n \geq 2) \quad (\text{iso \emph{ssi} } n \leq 5)</formula>
<note type="authorial" place="margin">i.e. ssi <formula notation="TeX">\Gamma^0_n</formula> fini</note>
<del><formula notation="TeX">\simeq \mathrm{Gl}(2,\mathbb{Z}_n)</formula></del></p>
<p>l'étudier pour <hi rend="italic"><formula notation="TeX">n = 2, 3, 4, 5, 6</formula></hi></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{c|c|c|l}
n &amp; \text{ordre } \Gamma^0_{n,3} &amp; \text{ordre } \mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z}_n)/\pm 1 &amp; \\ \hline
2 &amp; (\mathfrak{S}_3)\ 6 &amp; 6 &amp; \text{cas 3-diédral} \\
3 &amp; (\mathfrak{A}_4)\ 12 &amp; 12 &amp; \text{tétraèdre} \\
4 &amp; (\mathfrak{S}_4)\ 24 &amp; 24 &amp; \text{cube orienté} \\
5 &amp; (\mathfrak{A}_5)\ 60 &amp; 60 &amp; \text{icos. orienté} \\
6 &amp; (\mathbb{Z}_6\cdot\mathbb{Z}^2)\ \infty &amp; 72 &amp; \text{pavage par triangles orienté du plan}
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la dernière case (« <unclear>pavage par triangles orienté du plan</unclear> ») est très serrée ; « cas 3-diédral » est aussi une lecture probable plutôt que sûre. Un mot biffé <del><gap reason="illegible"/></del> précède le tableau.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{card}\,\mathrm{Sl}(2,\mathbb{F}_q) = (q+1)q(q-1) = q(q^2-1)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{card}\,\mathrm{Sl}(2,\mathbb{Z}/p^\nu\mathbb{Z}) = \bigl(\mathrm{card}\,\mathrm{Sl}(2,\mathbb{F}_p)\bigr)\,p^{3(\nu-1)}</formula></p>
</div>
<div type="section">
<head>Les trois réflexions en coordonnées</head>
<pb n="64" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=65"/><p><formula notation="TeX">\sigma_0\ \sigma_1\ \sigma_2</formula>,    <formula notation="TeX">r = (s_0, a_0, f_0)</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
\sigma_0 s_0 = s_1 &amp; \sigma_0 a_0 = a_0 &amp; \sigma_0 f_0 = f_0 \\
\sigma_1 s_0 = s_0 &amp; \sigma_1 a_0 = \{s_0, s_2\} &amp; \sigma_1 f_0 = f_0 \\
\sigma_2 s_0 = s_0 &amp; \sigma_2 a_0 = a_0 &amp; \sigma_2 f_0 = \{s_0, s_1, s_3, \ldots\}
\end{array}
\qquad
\begin{array}{l}
a_0 = \{s_0, s_1\} \\
f_0 = \{s_0, s_1, s_2, \ldots\}
\end{array}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 s_0 = s_1, \qquad \sigma_1 s_1 = s_2, \qquad \sigma_2 s_2 = s_3</formula></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">Figure autour du drapeau <formula notation="TeX">(s_0, a_0)</formula> : l'arête <formula notation="TeX">s_0 s_1</formula> (marquée <formula notation="TeX">a_0</formula>), le triangle <formula notation="TeX">s_0 s_1 s_2</formula> et ses images ; les sommets <formula notation="TeX">s_2</formula>, <formula notation="TeX">s_3</formula>, <formula notation="TeX">s'_2</formula>, <formula notation="TeX">s'_3</formula> et, en pointillé à gauche, <formula notation="TeX">s''_3</formula> ; les réflexions <formula notation="TeX">\sigma_0</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_1</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_2</formula> sont marquées sur les droites qu'elles fixent.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
e_1 = s_1 - s_0 \\
e_2 = s_2 - s_0 \\
e_3 = s_3 - s_0
\end{cases}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_1 \begin{cases} s_0 \mapsto s_0 \\ s_1 \mapsto s_2 \\ s_2 \mapsto s_1 \\ s_3 \mapsto s''_3 \end{cases}
\qquad
\sigma_2 \begin{cases} s_0 \mapsto s_0 \\ s_1 \mapsto s_1 \\ s_2 \mapsto s_3 \\ s_3 \mapsto s_2 \end{cases}
\qquad
\sigma_0 \begin{cases} s_0 \mapsto s_1 \\ s_1 \mapsto s_0 \\ s_2 \mapsto s'_2 \\ s_3 \mapsto s'_3 \end{cases}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\mathrm{Pl}(s_0, s_1, s_2) = \mathrm{Pl}(s_0, s_1, s'_2)}
\qquad
\boxed{\mathrm{Pl}(s_0, s_1, s_3) = \mathrm{Pl}(s_0, s_1, s'_3)}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans le premier cadre, une première écriture <del><formula notation="TeX">(s_0, s_1, s_2)</formula></del> est biffée.</note></p>
<p>Tableau de <formula notation="TeX">\sigma_0\sigma_2 = \sigma_2\sigma_0</formula> (encadré) :
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l|ll}
s_0 \mapsto &amp; s_1 &amp; s_1 \\
s_1 \mapsto &amp; s_0 &amp; s_0 \\
s_2 \mapsto &amp; s'_3 &amp; \sigma_2 s'_2 \\
s_3 \mapsto &amp; s'_2 &amp; \sigma_2 s'_3
\end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\sigma_0^2 = 1} \quad \boxed{\sigma_1^2 = 1} \quad \sigma_2^2 = 1 \text{ automatique}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\begin{array}{l} \sigma_0 s'_2 = s_2 \\ \sigma_0 s'_3 = s_3 \end{array}}
\qquad
\boxed{\sigma_1 s''_3 = s_3}
\qquad
\boxed{\sigma_2 s'_2 = s'_3}, \quad \sigma_2 s'_3 = s'_2</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">des flèches doubles relient chacune de ces relations encadrées à la relation d'involution ou de commutation qu'elle exprime.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">s'_2 = s_0 + \lambda e_1 + \mu e_2 = (\lambda, \mu, 0),
\qquad
s'_3 = s_0 + \lambda e_1 + \mu e_3 = (\lambda, 0, \mu)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Bigl[\ \underbrace{\mu = 1}_{?},\ \lambda = 1 + \beta \ldots\ \Bigr]</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">s''_3 = s_3 + \xi e_1 + \eta e_2 + \zeta e_3 = s_0 + \xi e_1 + \eta e_2 + (1+\zeta)e_3 = (\xi, \eta, 1-\zeta)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Bigl[\ \underbrace{\xi = -\eta}_{?},\ \eta = 1 + \alpha,\ \underbrace{\zeta = 0}_{?}\ \Bigr]</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">1-\zeta</formula> » dans la dernière coordonnée, contre « <formula notation="TeX">1+\zeta</formula> » dans le membre du milieu : tel quel sur la page.</note></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">Petit schéma : le carré <formula notation="TeX">s_0 s_1 s'_2 s_2</formula> vu de face, avec <formula notation="TeX">s_3</formula>, <formula notation="TeX">s'_3</formula> en dessous et <formula notation="TeX">s''_3</formula> à gauche relié en pointillé.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_0 s_0 = s_1 = (1,0,0) \\
\sigma_0 e_1 = -e_1 \\
\sigma_0 e_2 = (\lambda-1)e_1 + \mu e_2 \\
\sigma_0 e_3 = (\lambda-1)e_1 + \mu e_3
\end{cases}
\qquad
\sigma_0 = \begin{pmatrix}
-1 &amp; \lambda-1 &amp; \lambda-1 &amp; 1 \\
0 &amp; \mu &amp; 0 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; \mu &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix}</formula></p>
<pb n="65" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=66"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\sigma_0(x,y,z) = \bigl(1 - x + (\lambda-1)y + (\lambda-1)z,\ \mu y,\ \mu z\bigr)}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0(s'_2) = \sigma_0(\lambda,\mu,0) = \bigl(1-\lambda+(\lambda-1)\mu,\ \mu^2,\ 0\bigr) \overset{?}{=} s_2 = (0,1,0)</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\mu^2 = 1 \qquad (\lambda-1)(\mu-1) = 0}</formula>
<formula notation="TeX">\sigma_0(s'_3) = s_3</formula> i.e. <formula notation="TeX">\sigma_2\sigma_0(s'_3) = \sigma_2 s_3</formula>, où <formula notation="TeX">\sigma_2\sigma_0 = \sigma_0\sigma_2</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_0\sigma_2 s'_3 = \sigma_0 s'_2</formula> et <formula notation="TeX">\sigma_2 s_3 = s_2</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_1 s_0 = s_0 = (0,0,0) \\
\sigma_1 e_1 = e_2 \\
\sigma_1 e_2 = e_1 \\
\sigma_1 e_3 = \xi e_1 + \eta e_2 + (1+\zeta)e_3
\end{cases}
\qquad
\sigma_1 = \begin{pmatrix}
0 &amp; 1 &amp; \xi &amp; 0 \\
1 &amp; 0 &amp; \eta &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 1+\zeta &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">un mot biffé <del><gap reason="illegible"/></del> précède l'accolade.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\sigma_1(x,y,z) = \bigl(y + \xi z,\ x + \eta z,\ (1+\zeta)z\bigr)}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_1(s''_3) = \sigma_1(\xi, \eta, 1-\zeta) = \Bigl(\eta + \xi(1-\zeta),\ \xi + \eta(1-\zeta),\ \underbrace{(1+\zeta)(1-\zeta)}_{1-\zeta^2}\Bigr)
\overset{?}{=} s_3 = (0,0,1)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\zeta^2 = 0, \qquad \eta + \xi - \xi\zeta = \eta + \xi - \eta\zeta = 0</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\zeta^2 = 0 \qquad \eta + \xi = \xi\zeta = \eta\zeta}</formula></p>
<p><hi rend="italic">NB</hi>
<formula notation="TeX" rend="display">\det\sigma_{0V} = -\mu^2 = -1, \qquad
\det\sigma_{1V} = -(1+\zeta), \qquad
\det\sigma_{2V} = -1</formula>
donc
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{(\det\sigma_{1V} = -1) \iff \zeta = 0} \ \Longrightarrow\ \xi = -\eta</formula></p>
<pb n="66" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=67"/><p><formula notation="TeX">\sigma_0</formula> est une <unclear>symétrie par rapport à un hyperplan</unclear> sauf si <formula notation="TeX">\mu = 1</formula> (<unclear>cas d'un groupe de <gap reason="illegible"/></unclear>)
<note type="editorial" resp="#pass">le début de la ligne est biffé ; la ligne est d'une écriture rapide et le complément entre parenthèses est à peine lisible.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_1(x,y,z) = (x,y,z) \iff -x + y + \xi z = 0,\ -x + y - \eta z = 0,\ \struck{(1+\zeta)}\,\zeta z = 0</formula>
<unclear>i.e. un hyperplan ssi</unclear> <formula notation="TeX">\zeta = 0</formula>, <formula notation="TeX">\xi = -\eta</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">s_1, s_2, s_3, s''_3</formula> coplanaires ssi somme des coord. de <formula notation="TeX">s''_3</formula> <formula notation="TeX">= 1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Updownarrow</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\xi + \eta \struck{+1+\zeta = 0} = \zeta \qquad (= \xi\zeta = \eta\zeta)</formula>
il suffit <formula notation="TeX">\zeta = 0</formula></p>
<p>On suppose par la suite <formula notation="TeX">\boxed{\zeta = 0,\ \mu = 1}</formula> et on pose
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\lambda = 1 + \beta \\
\eta = 1 + \alpha
\end{cases}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 = \begin{pmatrix}
-1 &amp; \beta &amp; \beta &amp; 1 \\
0 &amp; 1 &amp; 0 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 1 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix}
\qquad
\sigma_0(x,y,z) = \bigl(1 - x + \beta(y+z),\ y,\ z\bigr)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_1 = \begin{pmatrix}
0 &amp; 1 &amp; -(1+\alpha) &amp; 0 \\
1 &amp; 0 &amp; 1+\alpha &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 1 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix}
\qquad
\sigma_1(x,y,z) = \bigl(y - (1+\alpha)z,\ x + (1+\alpha)z,\ z\bigr)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_2 = \begin{pmatrix}
1 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 1 &amp; 0 \\
0 &amp; 1 &amp; 0 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix}
\qquad
\sigma_2(x,y,z) = (x, z, y)</formula></p>
</div>
<div type="section">
<head>Formes quadratiques invariantes</head>
<pb n="67" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=68"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\rho_s = \sigma_1\sigma_2 \qquad \rho_f = \sigma_0\sigma_1</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">ici <formula notation="TeX">\rho_s</formula> et <formula notation="TeX">\rho_f</formula> sont définis à l'inverse de la p. 61 (<formula notation="TeX">\rho_s = \sigma_0\sigma_1</formula>, <formula notation="TeX">\rho_f = \sigma_1\sigma_2</formula>) ; les indices sont repassés et c'est la lecture finale qui est donnée.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\rho_s^p = \mathrm{id} \iff F_p(\alpha) = 0 \qquad (\rho_s^d \neq \mathrm{id} \text{ si } 0 &lt; d &lt; p)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\rho_f^q = \mathrm{id} \iff F_q(\beta) = 0 \qquad (\rho_f^d \neq \mathrm{id} \text{ si } 0 &lt; d &lt; q)</formula>
<formula notation="TeX">F_p</formula> polynôme <unclear>semi-cyclotomique</unclear>, <formula notation="TeX">F_q</formula> id.</p>
<p><hi rend="italic">Formes quadratiques invariantes</hi> <del>en <formula notation="TeX">x,y,z,t</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">ax^2 + by^2 + cz^2 + uyz + vzx + wxy + px + qy + rz + d</formula>
Conditions sur les coeff. ? Comme les <unclear>éléments</unclear> <unclear>fixent</unclear> <formula notation="TeX">s_0</formula> <gap reason="illegible"/>, <hi rend="italic">OPS</hi> <formula notation="TeX">d = 0</formula>.</p>
<p>L'invariance par <formula notation="TeX">\sigma_0, \sigma_1</formula> dans le plan des <formula notation="TeX">xy</formula> (<formula notation="TeX">z = 0</formula>) donne <formula notation="TeX">a = b = -p = -q</formula>, <formula notation="TeX">w = -\beta a</formula>, d'autre part l'inv. par <formula notation="TeX">\sigma_2</formula> i.e. symétrie en <formula notation="TeX">y, z</formula> donne <formula notation="TeX">c = b</formula>, <formula notation="TeX">v = w</formula>, <formula notation="TeX">r = q</formula>, de sorte que l'on doit avoir
<formula notation="TeX" rend="display">f(x,y,z) = a\bigl[x^2 + y^2 + z^2 \struck{\ill{}} - \beta x(y+z) - x - y - z\bigr] + uyz</formula>
On va exprimer l'invariance par <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> puis <formula notation="TeX">\sigma_1</formula>, <gap reason="illegible"/> qui <unclear>va dire que</unclear> <formula notation="TeX">f</formula> <unclear>laisse</unclear> <formula notation="TeX">uyz</formula> invariant <unclear>par</unclear> <formula notation="TeX">\sigma_0</formula>, <gap reason="illegible"/> il <unclear>faudra</unclear> <del><gap reason="illegible"/></del> exprimer que</p>
<p><del><formula notation="TeX">a\bigl[x^2 + y^2 - \beta xy - x - y\bigr]</formula> est invariant, c'est le cas. Remarque : (<gap reason="illegible"/> fonction <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">z = 0</formula>) <gap reason="illegible"/></del>
<del>il faut exprimer l'invariance par <formula notation="TeX">\sigma_1</formula>, <gap reason="illegible"/> invariante par <formula notation="TeX">\sigma_0, \sigma_1</formula></del></p>
<p>la condition <del><formula notation="TeX">u =</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{u = -a(\beta + 2(1+\alpha) + {}}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">u = -a\bigl(2 + 2(\alpha+\beta) + \alpha\beta\bigr)</formula>
d'où la forme de la <unclear>fonction</unclear> <del>quadratique</del> <unclear>fondamentale</unclear>
<note type="editorial" resp="#pass">fin de page : la ligne « d'où la forme … » et le dernier mot sont d'une écriture très rapide.</note></p>
<pb n="68" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=69"/><p><formula notation="TeX" rend="display">f(x,y,z) = x^2 + y^2 + z^2 - \underbrace{\bigl(2 + 2(\alpha+\beta) + \alpha\beta\bigr)}_{\gamma = (\alpha+2)(\beta+2) - 2} yz - \beta zx - \beta xy - (x+y+z)</formula>
Les fonctions <unclear>semi</unclear>-quadratiques inv. par <formula notation="TeX">\Gamma</formula> <unclear>sont</unclear> donc les combinaisons linéaires de <formula notation="TeX">f</formula> et de la constante 1. Celles qui s'annulent sur les sommets du polyèdre, i.e. en <formula notation="TeX">s_0 = (0,0,0)</formula>, sont les multiples de <formula notation="TeX">f</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\text{Matrice de } f_0 \ (\text{quadratique}) = \begin{pmatrix} 2 &amp; -\beta &amp; -\beta \\ -\beta &amp; 2 &amp; -\gamma \\ -\beta &amp; -\gamma &amp; 2 \end{pmatrix} \\[4ex]
\delta'\ (\text{discrim.\ divisé}) = 4 - \beta^2(\gamma+2) - \gamma^2 = -(\alpha+2)(\beta+2)^2(\alpha-\beta) \\[1ex]
\gamma = 2(1+\alpha+\beta) + \alpha\beta
\end{cases}</formula>
<note type="authorial" place="margin">Dans cas icos. <formula notation="TeX">\alpha^2+\alpha-1 = 0</formula>, <formula notation="TeX">\beta = -1</formula>, <formula notation="TeX">\gamma = \alpha</formula>, <formula notation="TeX">\delta' = \emph{1}</formula> ok !</note>
<note type="editorial" resp="#pass">la parenthèse <formula notation="TeX">(\alpha-\beta)</formula> est une lecture douteuse : le signe peut être <formula notation="TeX">\alpha+\beta</formula>.</note>
[inv. ssi <formula notation="TeX">\alpha</formula> <unclear>pas</unclear> <formula notation="TeX">\neq \pm 2</formula>, <formula notation="TeX">\beta</formula> <unclear>pas</unclear> <formula notation="TeX">= -2</formula>, <formula notation="TeX">\alpha+\beta</formula> <unclear>pas</unclear> <formula notation="TeX">\neq 0</formula> ]
<note type="authorial" place="margin">2 cas. <formula notation="TeX">\uparrow\beta, q</formula> <gap reason="illegible"/></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\text{Matrice de } f = \begin{pmatrix}
2 &amp; -\beta &amp; -\beta &amp; -1 \\
-\beta &amp; 2 &amp; -\gamma &amp; -1 \\
-\beta &amp; -\gamma &amp; 2 &amp; -1 \\
-1 &amp; -1 &amp; -1 &amp; 0
\end{pmatrix}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\delta(f) = (\gamma+2)(\gamma - 4\beta - 6) = (\alpha+2)(\alpha-2)(\beta+2)^2</formula>
il est <del><gap reason="illegible"/></del> ssi <formula notation="TeX">\alpha</formula> <unclear>pas</unclear> <formula notation="TeX">\neq \pm 2</formula> i.e. <unclear>car</unclear> <formula notation="TeX">\neq p</formula>, <formula notation="TeX">\beta</formula> <unclear>pas</unclear> <formula notation="TeX">\neq -2</formula>, <formula notation="TeX">2\cdot\text{car} \neq q</formula>
<unclear>i.e.</unclear> <formula notation="TeX">p</formula> = ordre des sommets, <formula notation="TeX">q</formula> <gap reason="illegible"/> faces <gap reason="illegible"/></p>
<p><note type="authorial" place="margin">encerclé : <formula notation="TeX">\delta(f) = -\alpha - 3</formula>,    <formula notation="TeX">N_{\mathbb{Q}(\alpha)/\mathbb{Q}}\,\delta(f) = 5</formula> !</note>
<note type="authorial" place="margin">note au crayon dans la marge gauche, montant le long du bord : <gap reason="illegible"/></note></p>
<p>Linéaire et <unclear>invariant</unclear> par <formula notation="TeX">\sigma_0, \sigma_1, \sigma_2</formula>, i.e. par <formula notation="TeX">\Gamma</formula> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma = \Bigl(\frac{\alpha}{2(\alpha+\beta)},\ \frac{-1}{2(\alpha+\beta)},\ \frac{-1}{2(\alpha+\beta)}\Bigr)</formula>
<note type="authorial" place="margin">si <formula notation="TeX">2(\alpha+\beta) \neq 0</formula> ; <unclear>si <formula notation="TeX">\alpha+\beta</formula> inv.</unclear></note>
l'antipodisme est donné par
<formula notation="TeX" rend="display">\mathbf{a}(x,y,z) = \Bigl(\frac{\alpha}{\alpha+\beta} - x,\ \frac{-1}{\alpha+\beta} - y,\ \frac{-1}{\alpha+\beta} - z\Bigr)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la première coordonnée de <formula notation="TeX">\sigma</formula> est écrite <formula notation="TeX">\alpha</formula> par-dessus un premier <formula notation="TeX">\alpha</formula> ; le « <formula notation="TeX">\mathbf{a}</formula> » transcrit la lettre qu'il souligne.</note></p>
<pb n="69" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=70"/><p>On vérifie que <formula notation="TeX">f</formula> est invariant par <formula notation="TeX">\mathbf{a}</formula>, et <gap reason="illegible"/> :
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{f(\sigma) = \frac{-\alpha^2 - \alpha\beta + 2(\alpha+\beta)}{4(\alpha+\beta)^2}}
\qquad
\boxed{f(\sigma) = \frac{2-\alpha}{4(\alpha+\beta)}}</formula>
C'est nul ssi <formula notation="TeX">\alpha = 2</formula> (i.e., <add>en car. <formula notation="TeX">p &gt; 0</formula>,</add> ssi la car. est égale à <del><gap reason="illegible"/></del> l'ordre <del><gap reason="illegible"/></del> des <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/>, <unclear>dans le cas réel</unclear>, la quadrique circonscrite est singulière…)</p>
<list rend="itemize">
<item><p><hi rend="italic">Cas tétraédral</hi>    <formula notation="TeX">\alpha = \beta = -1</formula>,    <formula notation="TeX">\delta' = 2</formula>,    <formula notation="TeX">\delta = -3</formula>.</p>
<p>centre à l'<formula notation="TeX">\infty</formula> ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f_0</formula> singulière ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f</formula> singulière ssi car. 3</p>
<p><formula notation="TeX">Q_E</formula> bisingulière ssi car. <formula notation="TeX">\neq 2, 3</formula> (alors le centre est à dist. finie)</p></item>
<item><p><hi rend="italic">cube</hi> <del><unclear>cas octaédral</unclear></del>    <formula notation="TeX">\alpha = -1</formula>, <formula notation="TeX">\beta = 0</formula>,    <formula notation="TeX">\delta' = +4</formula>, <formula notation="TeX">\delta = -12</formula>.</p>
<p>centre à l'<formula notation="TeX">\infty</formula> ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f_0</formula> singulière ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f</formula> singulière ssi car. 2, 3</p>
<p><formula notation="TeX">Q_E</formula> <unclear>bising.</unclear> ssi car. <formula notation="TeX">\neq 2, 3</formula> (alors centre à dist. finie)</p></item>
<item><p><hi rend="italic">octaèdre</hi> <del><gap reason="illegible"/></del>    <formula notation="TeX">\alpha = 0</formula>, <formula notation="TeX">\beta = -1</formula>,    <formula notation="TeX">\delta' = 2</formula>, <formula notation="TeX">\delta = -4</formula>.</p>
<p>centre à l'<formula notation="TeX">\infty</formula> ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f_0</formula> sing. ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f</formula> sing. ssi car. 2</p>
<p><formula notation="TeX">Q_E</formula> <unclear>bising.</unclear> ssi car. <formula notation="TeX">\neq 2</formula> (alors centre à dist. finie)</p></item>
<item><p><hi rend="italic">icosaèdre</hi>    <formula notation="TeX">\alpha</formula> satisfait <formula notation="TeX">\alpha^2 + \alpha - 1 = 0</formula>, <formula notation="TeX">\beta = -1</formula>,    <formula notation="TeX">\delta' = 1</formula> <del><gap reason="illegible"/></del>, <formula notation="TeX">\delta = -\alpha - 3</formula>, <formula notation="TeX">N(\delta) = 5</formula>.</p>
<p>centre à l'<formula notation="TeX">\infty</formula> ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f_0</formula> tjrs <unclear>régulière</unclear> ; <formula notation="TeX">f</formula> sing. ssi car. 5</p>
<p><formula notation="TeX">Q_E</formula> <unclear>bising.</unclear> ssi car. <formula notation="TeX">\neq 5</formula> (le centre <unclear>jamais</unclear> à l'<formula notation="TeX">\infty</formula> !)</p></item>
<item><p><hi rend="italic">dodécaèdre</hi>    <formula notation="TeX">\alpha = -1</formula>, <formula notation="TeX">\beta</formula> satisfait <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\beta^2 + \beta - 1 = 0</formula>,</p>
<p><del><formula notation="TeX">\delta' = \ldots\ N(\delta') = \ldots</formula> !</del></p>
<p><formula notation="TeX">\delta' = \beta + 2</formula>, <formula notation="TeX">N(\delta') = 1</formula>,    <formula notation="TeX">\delta = -3(\beta+2)^2 = -9\beta - 15</formula>, <formula notation="TeX">N(\delta) = 9</formula>.</p>
<p>centre à l'<formula notation="TeX">\infty</formula> ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f_0</formula> tjrs <unclear>régulière</unclear> ; <formula notation="TeX">f</formula> sing. ssi car. 3</p>
<p><formula notation="TeX">Q_E</formula> <unclear>bising.</unclear> ssi car. <formula notation="TeX">\neq 3</formula> (le centre <unclear>jamais</unclear> à l'<formula notation="TeX">\infty</formula>)</p></item>
<item><p><hi rend="italic">pentagrammes</hi>    <formula notation="TeX">\alpha \neq \beta</formula> solutions de <formula notation="TeX">\alpha^2 + \alpha - 1 = 0</formula>, <formula notation="TeX">\alpha\beta = -1</formula>, <formula notation="TeX">\beta = -1/\alpha = -1-\alpha</formula>,</p>
<p><formula notation="TeX">\delta' = \beta + 2</formula>, <formula notation="TeX">N(\delta') = 1</formula>,    <formula notation="TeX">\delta = 4\alpha - 3</formula>, <formula notation="TeX">N(\delta) = 5</formula>.</p>
<p>centre à l'<formula notation="TeX">\infty</formula> ssi car. 2 ; <formula notation="TeX">f_0</formula> tjrs <unclear>régulière</unclear> ; <formula notation="TeX">f</formula> bisingulière ssi car. 5</p>
<p><formula notation="TeX">Q_E</formula> <unclear>bising.</unclear> ssi car. <formula notation="TeX">\neq 5</formula> (le centre <unclear>jamais</unclear> à l'<formula notation="TeX">\infty</formula>)</p></item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">dans le cas tétraédral, « car. <formula notation="TeX">\neq 2,3</formula> » pour <formula notation="TeX">Q_E</formula> est lu tel quel ; dans le cas pentagrammes, le <formula notation="TeX">\delta'</formula> est écrit par-dessus une première valeur.</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">un gros « ? » en marge gauche</note>
Il y a <del><gap reason="illegible"/></del> un <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>cas</unclear> <add>fini</add> où r.l. <unclear>rég.</unclear> <unclear>est</unclear> <hi rend="italic">bisingulier</hi>, mais <unclear>je ne</unclear> <gap reason="illegible"/> pas <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> en car. 3 <del><gap reason="illegible"/></del> (cube), 3 (icos.), 5 (dodéc.).</p>
<pb n="70" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=71"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\boxed{F(X,Y,Z) = (-X+Y+Z)^2 - 4(\alpha+2)YZ + \underbrace{\frac{2-\alpha}{4(\alpha+2)}}_{\lambda &gt; 0}}</formula>
<del>(<unclear>origine</unclear> <gap reason="illegible"/>)</del>
<formula notation="TeX" rend="display">-2 &lt; \alpha &lt; 2, \qquad 0 &lt; 4(\alpha+2) &lt; 16</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">4YZ = (Y+Z)^2 - (Y-Z)^2
\qquad
\begin{cases}
-X + Y + Z = U\sqrt{\lambda} \\
\sqrt{\alpha+2}\,(Y+Z) = W\sqrt{\lambda} \\
\sqrt{\alpha+2}\,(Y-Z) = V\sqrt{\lambda}
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les lettres de droite sont surchargées (les <formula notation="TeX">U</formula>, <formula notation="TeX">V</formula>, <formula notation="TeX">W</formula> ont été réattribués) ; le système est donné dans son état final probable.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">F_1(U,V,W) = U^2 \struck{+ \ldots}\ (V^2 - W^2) + \ldots\ 1</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">une ligne largement raturée, que l'on ne peut rétablir en entier.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">U^2 + V^2 - W^2 + \struck{\lambda} = 0, \qquad U^2 = V^2 + W^2 + \struck{\lambda}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{W^2 - \rho UV + \sigma = 0} \qquad \struck{\rho UV = W^2 + \sigma}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{W^2 - \rho YZ + \sigma = 0} \qquad \struck{\rho YZ = W^2 + \sigma}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">W^2 = U^2 + V^2 + 1</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">Deux croquis d'axes : à gauche, un trièdre <formula notation="TeX">U, V, W</formula> avec un plan hachuré et des traces de la quadrique ; à droite, un trièdre <formula notation="TeX">u, V, W</formula> seul. Des courbes (hyperboles, une sinusoïde tracée à travers les formules biffées) accompagnent.</note></p>
<pb n="71" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=72"/><p><note type="editorial" resp="#pass">la moitié supérieure de la page est barrée de grandes croix.</note>
<del>Nous allons examiner de plus près le cas où <formula notation="TeX">\alpha, \beta</formula> sont des racines de polynômes <unclear>semi-</unclear>cyclotomiques <formula notation="TeX">F_p(\alpha) = 0</formula>, <formula notation="TeX">F_q(\beta) = 0</formula> (<formula notation="TeX">p, q \geq 1</formula>, sans exclure les cas 1, 2 qui correspondent <add><unclear>resp.</unclear></add> aux valeurs <formula notation="TeX">2, -2</formula> pour <formula notation="TeX">\alpha, \beta</formula>…), <gap reason="illegible"/> le cas <hi rend="italic">réel</hi> <formula notation="TeX">k = \mathbb{R}</formula>. Si on veut obtenir une <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> de la réalisation topologique de la cette combinatoire <formula notation="TeX">C_{p,q}</formula>, il faut prendre (pour <formula notation="TeX">p</formula> resp. <formula notation="TeX">q</formula> fini <formula notation="TeX">\geq 3</formula>) des valeurs de <formula notation="TeX">\alpha</formula> resp. <formula notation="TeX">\beta</formula> de la forme <formula notation="TeX">\zeta + \zeta^{-1}</formula>, avec <formula notation="TeX">\zeta = \exp 2i\pi/n</formula> (<formula notation="TeX">n = p</formula> resp. <formula notation="TeX">q</formula>) ; d'autre part, <formula notation="TeX">\alpha = -2</formula> <add>ou <formula notation="TeX">\beta = -2</formula></add> donne des croisements, donc si <formula notation="TeX">p = \infty</formula> il faut <formula notation="TeX">\alpha = 2</formula>, et <formula notation="TeX">q = \infty</formula> <unclear>il</unclear> faut <formula notation="TeX">\beta = 2</formula>.</del></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\beta = 2 \qquad \alpha \neq -2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma = 2(3+\alpha) + 2\alpha = 2(2\alpha+3) \qquad \gamma + 2 = 2(2\alpha+4) = 4(\alpha+2)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\delta' = 4 - 4(\gamma+2) - \gamma^2 = -(\gamma^2 + 4\gamma + 4) = -(\gamma+2)^2 = -16(\alpha+2)^2</formula>
qui <unclear>s'annule</unclear> que si <formula notation="TeX">\alpha = -2</formula>, cas que nous avons exclu…
<formula notation="TeX" rend="display">f_0(x,y,z) = x^2 + y^2 + z^2 - 2(2\alpha+3)yz - 2zx - 2xy = (-x+y+z)^2 - 2(2\alpha+4)yz</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">f_0(x,y,z) = (-x+y+z)^2 - 4(\alpha+2)yz</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les formules en <formula notation="TeX">x^2+y^2+z^2 - 2(2\alpha+3)yz - 2zx - 2xy</formula> supposent <formula notation="TeX">\beta = 2</formula> dans la forme de la p. 68 ; le coefficient de <formula notation="TeX">yz</formula> y est écrit <formula notation="TeX">-2(2\alpha+3)</formula>, alors que <formula notation="TeX">\gamma = 2(2\alpha+3)</formula> : tel quel.</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Calculs en coordonnées universelles (icosaèdre)</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">titre pris de la chemise p. 73, de sa main : « (32) Calculs en coordonnées universelles (icosaèdre) — vieilles rédactions ».</note></p>
<pb n="74" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=75"/><p><note type="drawing" resp="#pass">Icosaèdre en perspective : au centre le triangle <formula notation="TeX">s_0 s_1 s_2</formula> (avec <formula notation="TeX">\sigma_1</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_0</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_2</formula> marqués sur ses droites), autour les sommets <formula notation="TeX">s_3</formula>, <formula notation="TeX">s'_3</formula>, <formula notation="TeX">s''_3</formula> et les antipodes <formula notation="TeX">\mathbf{a}s_0</formula>, <formula notation="TeX">\mathbf{a}s_1</formula>, <formula notation="TeX">\mathbf{a}s_2</formula>, <formula notation="TeX">\mathbf{a}s_3</formula>, <formula notation="TeX">\mathbf{a}s'_3</formula>, <formula notation="TeX">\mathbf{a}s''_3</formula> ; arêtes cachées en pointillé.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 : \begin{cases} s_0 \leftrightarrow s_1 \\ s_2 \mapsto s_2 \\ s_3 \mapsto s_3 \end{cases}
\qquad
\begin{cases} e_1 \mapsto -e_1 \\ e_2 \mapsto -e_1 + e_2 \\ e_3 \mapsto -e_1 + e_3 \end{cases}
\qquad
\sigma_0 = \begin{pmatrix} -1 &amp; -1 &amp; -1 &amp; 1 \\ 0 &amp; +1 &amp; 0 &amp; 0 \\ 0 &amp; 0 &amp; +1 &amp; 0 \\ 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1 \end{pmatrix}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\sigma_0(x,y,z) = \bigl(1 - (x+y+z),\ y,\ z\bigr)}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_1 : \begin{cases} s_0 \mapsto s_0 \\ s_1 \mapsto s_2 \\ s_2 \mapsto s_1 \\ s_3 \mapsto s'_3 = s_0 + (1+\alpha)(e_2 - e_1) + e_3 \end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases} e_1 \mapsto e_2 \\ e_2 \mapsto e_1 \\ e_3 \mapsto (1+\alpha)(e_2 - e_1) + e_3 = \alpha' e_1 - \alpha' e_2 + e_3 \end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_1 = \begin{pmatrix} 0 &amp; 1 &amp; \alpha' &amp; 0 \\ 1 &amp; 0 &amp; -\alpha' &amp; 0 \\ 0 &amp; 0 &amp; 1 &amp; 0 \\ 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1 \end{pmatrix}
\qquad
\boxed{\sigma_1(x,y,z) = (y + \alpha' z,\ x - \alpha' z,\ z)}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass"><formula notation="TeX">(1+\alpha)(e_2 - e_1) = \alpha' e_1 - \alpha' e_2</formula> suppose <formula notation="TeX">\alpha' = -(1+\alpha)</formula>, ce que la p. 80 écrit <formula notation="TeX">\alpha + \alpha' = -1</formula>.</note></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">Seconde figure : l'icosaèdre projeté dans le triangle <formula notation="TeX">\bar s_1, \bar s_0, \bar s_2</formula>, avec au centre <formula notation="TeX">s_0, s_1, s_2, s_3, s'_3, s''_3</formula>, <formula notation="TeX">\bar s_3</formula>, <formula notation="TeX">\bar s'_3</formula>, <formula notation="TeX">\bar s''_3</formula> ; esquisse au crayon dessous.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_2 : \begin{cases} s_0 \mapsto s_0 \\ s_1 \mapsto s_1 \\ s_2 \mapsto s_3 \\ s_3 \mapsto s_2 \end{cases}
\qquad
\begin{cases} e_1 \mapsto e_1 \\ e_2 \mapsto e_3 \\ e_3 \mapsto e_2 \end{cases}
\qquad
\sigma_2 = \begin{pmatrix} 1 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 \\ 0 &amp; 0 &amp; 1 &amp; 0 \\ 0 &amp; 1 &amp; 0 &amp; 0 \\ 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 1 \end{pmatrix}
\qquad
\boxed{\sigma_2(x,y,z) = (x, z, y)}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
H_0 : 2x + y + z - 1 = 0 \\
H_1 : x - y - \alpha' z = 0 \\
H_2 : y - z = 0
\end{cases}
\qquad
\begin{cases}
\Delta_0 : y = z = 0 &amp; \text{i.e. } \Delta_0 = \mathcal{O}_S\cdot e_1 \\
\Delta_1 : z = 0,\ x + y = 0 &amp; \text{i.e. } \Delta_1 = \mathcal{O}_S(e_1 - e_2) \\
\Delta_2 : x = 0,\ y + z = 0 &amp; \text{i.e. } \Delta_2 = \mathcal{O}_S(e_2 - e_3)
\end{cases}</formula>
en car. 2, <formula notation="TeX">H_2 \parallel H_0</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">l'équation de <formula notation="TeX">H_0</formula> porte une surcharge devant le « <formula notation="TeX">1</formula> » ; <formula notation="TeX">H_2 \parallel H_0</formula> en car. 2 ne se lit pas sur les équations transcrites, qui sont peut-être inexactes à cet endroit.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
D_0 = H_1 \cap H_2 : y = z = \alpha' x \\ \qquad D_0 = \mathcal{O}_S(1, \alpha', \alpha') = \mathcal{O}_S(-\alpha, 1, 1) \\
D_1 = H_2 \cap H_0 : y = z = \tfrac12 - x \ (\text{car.} \neq 2) \\ \qquad \mathrm{hom}\,D_1 : (y = z = -x) = \mathcal{O}_S(1, -1, -1) \\
D_2 = H_0 \cap H_1 : y = (1-3\alpha)x + \alpha,\ z = \ldots(1-\alpha)x + (1-\alpha) \\ \qquad \mathrm{hom}(D_2) = \mathcal{O}_S\bigl(1, 1-3\alpha, \ldots(1-\alpha)\bigr)
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les coefficients de <formula notation="TeX">D_2</formula> sont surchargés ; ce qui est donné est la lecture la plus probable, avec des facteurs initiaux illisibles marqués « <formula notation="TeX">\ldots</formula> ».</note></p>
<p><hi rend="italic">centre</hi>    <formula notation="TeX">c = \tfrac12(\alpha', 1-\alpha', 1-\alpha') = \struck{\ill{}}</formula></p>
<p><hi rend="italic">Antipodisme</hi>    <formula notation="TeX">\mathbf{a}(x,y,z) = \bigl(\alpha' - x,\ (1-\alpha') - y,\ (1-\alpha') - z\bigr)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous cette ligne, deux restes de calcul : « <formula notation="TeX">\tfrac12(-1+\sqrt5)</formula> » et « <formula notation="TeX">\lambda = -2 + \sqrt8</formula> » ; le premier <formula notation="TeX">\tfrac12</formula> est lu <unclear><formula notation="TeX">\tfrac12</formula></unclear>.</note></p>
<pb n="75" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=76"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll}
s_0 = (0,0,0) &amp; \mathbf{a}s_0 = (\alpha', 1-\alpha', 1-\alpha') \\
s_1 = (1,0,0) &amp; \mathbf{a}s_1 = (\alpha'-1, 1-\alpha', 1-\alpha') \\
s_2 = (0,1,0) &amp; \mathbf{a}s_2 = (\alpha', -\alpha', 1-\alpha') \\
s_3 = (0,0,1) &amp; \mathbf{a}s_3 = (\alpha', 1-\alpha', -\alpha') \\
s'_3 = (\alpha', -\alpha', 1) &amp; \mathbf{a}s'_3 = (0, 1, -\alpha') \\
s''_3 = (0, -\alpha', 1) &amp; \mathbf{a}s''_3 = (\alpha', 1-2\alpha', -\alpha')
\end{array}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l}
\mathbf{a}(x,y,z) = \bigl(\alpha' - x,\ (1-\alpha') - y,\ (1-\alpha') - z\bigr) \\[1ex]
c = \tfrac12(\alpha', 1-\alpha', 1-\alpha') \quad (\text{centre}) \\[1ex]
u = 2c = (\alpha', 1-\alpha', 1-\alpha', 2)
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans <formula notation="TeX">\mathbf{a}s'_3</formula>, la deuxième coordonnée est écrite « <formula notation="TeX">1</formula> » après une rature ; le calcul direct donnerait <formula notation="TeX">1-\alpha'+\alpha'</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">q_0(x,y,z) = x^2 + y^2 + z^2 - \alpha yz + x(y+z) - (x+y+z)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Bigl[\ = (\text{en car.} \neq 2)\ \alpha\bigl[(x - \alpha y)^2 + \alpha'(x-\alpha y)(x - \alpha z) + (x - \alpha z)^2\bigr] - (x+y+z)\ \Bigr]</formula>
Si <formula notation="TeX">e</formula> est un vecteur arête (<unclear>tel que</unclear> <formula notation="TeX">s_1 - s_0 = e_1</formula>), <formula notation="TeX">f</formula> <unclear>un vecteur</unclear> coarête (tel que <formula notation="TeX">s_3 - s_2 = e_3 - e_2</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
q(e) = 1 \quad (\text{c'est la normalisation de } q\,!) \\
q(f) = \alpha + 2 \\
q(f)/q(e) = \alpha + 2 = (\alpha+1)^2 = \alpha'^2
\end{cases}</formula></p>
<p>En coordonnées distinguées, si <formula notation="TeX">(\pm x, \pm y, 0)</formula>, <formula notation="TeX">(\pm y, 0, \pm x)</formula>, <formula notation="TeX">(0, \pm x, \pm y)</formula> sont les 12 sommets de l'icosaèdre, on aura (si <formula notation="TeX">(x,y,0)</formula> et <formula notation="TeX">(-x,y,0)</formula> sont les sommets d'une arête, donc <formula notation="TeX">(x,y,0)</formula> et <formula notation="TeX">(x,-y,0)</formula> ceux d'une coarête)
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{\ldots} = \frac{q(f)}{q(e)} = \frac{4y^2}{4x^2} = \Bigl(\frac{y}{x}\Bigr)^2 = \alpha'^2 \quad \text{donc} \quad \frac{y}{x} = \pm\alpha'</formula>
(dans le cas réel, <unclear>icosaèdre</unclear> convexe, <formula notation="TeX">\alpha = \tfrac12(-1+\sqrt5)</formula>, <formula notation="TeX">\alpha' = \tfrac12(-1-\sqrt5)</formula> et si on prend <formula notation="TeX">x, y &gt; 0</formula>, on trouve <formula notation="TeX">y/x = -\alpha' = \tfrac12(1+\sqrt5)</formula>)
<note type="drawing" resp="#pass">Petit croquis en marge : le rectangle d'or de sommets <formula notation="TeX">s_1</formula>, <formula notation="TeX">s_0</formula>, <formula notation="TeX">-s_0</formula>, <formula notation="TeX">-s_1</formula>, côtés <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\delta'(q_0) = 1 \qquad \text{Matrice } \varphi_{q_0} = \begin{pmatrix} 2 &amp; 1 &amp; 1 \\ 1 &amp; 2 &amp; -\alpha \\ 1 &amp; -\alpha &amp; 2 \end{pmatrix}</formula>
Matrice non singulière sauf en car. 2, où le noyau de <formula notation="TeX">\varphi_{q_0}</formula> est engendré par le vecteur <formula notation="TeX">u = (\alpha', 1-\alpha', 1-\alpha') = (\alpha', \alpha, \alpha) = (1+\alpha, \alpha, \alpha)</formula>
(<hi rend="italic">NB</hi> <formula notation="TeX">q_0(u) = \alpha' \neq 0</formula>, ce qui exprime la non-singularité de <formula notation="TeX">q_0</formula> en car. 2)
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">(\alpha', \alpha, \alpha) = (1+\alpha, \alpha, \alpha)</formula> » vaut en car. 2 seulement, où <formula notation="TeX">\alpha' = 1+\alpha</formula>.</note></p>
<pb n="76" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=77"/><p><hi rend="italic">Vecteurs remarquables</hi> <add>et directions remarquables</add> (<unclear>cas</unclear> car. <formula notation="TeX">\neq 2</formula>)</p>
<p>On suppose l'icosaèdre <unclear>à centre <formula notation="TeX">= 0</formula></unclear>, identifiant <formula notation="TeX">E</formula> à l'espace des translations <formula notation="TeX">V</formula>. <unclear>Utilisant</unclear> la forme quadratique, on identifie aussi <formula notation="TeX">V</formula> et <formula notation="TeX">\check V</formula> — donc <formula notation="TeX">\check{\mathbb{P}}(V)</formula> (directions de droites dans <formula notation="TeX">E</formula>) et <formula notation="TeX">\mathbb{P}(V)</formula> (directions de plans dans <formula notation="TeX">E</formula>).</p>
<list rend="itemize">
<item><formula notation="TeX">S</formula> — 12 vecteurs « <add>doubles</add> sommets » <unclear><formula notation="TeX">s_i - \mathbf{a}s_i</formula></unclear></item>
<item><formula notation="TeX">\Delta</formula> — 30 vecteurs <add>arêtes</add> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">s_i - s_j</formula> (<formula notation="TeX">\{i,j\} \in A</formula>) se groupent en 15 paires de vecteurs opp.
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">NB</hi> chaque arête <gap reason="illegible"/> un vecteur, mais deux arêtes <gap reason="illegible"/> <unclear>doivent</unclear> définir le même <gap reason="illegible"/> <del>les vecteurs</del></note></item>
<item><formula notation="TeX">\Delta'</formula> — 30 vecteurs coarêtes <formula notation="TeX">s_i - s_j</formula> (<formula notation="TeX">\{i,j\} \in A'</formula>), ce sont les <gap reason="illegible"/> (<formula notation="TeX">a \in \Delta'</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{\ldots} \qquad \boxed{\Delta' = \alpha'\Delta, \quad \Delta = \alpha\Delta'}</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">petit rectangle à flèches, figurant une arête et une coarête.</note></item>
<item><formula notation="TeX">\mathcal{A}</formula> — Les <unclear>positions</unclear> <add>30</add> d'arêtes <formula notation="TeX">\tfrac12(s_i + s_j) - 2c</formula> (<formula notation="TeX">\{i,j\} \in A</formula>)</item>
<item><formula notation="TeX">\mathcal{A}'</formula> — <add>30</add> de coarêtes <formula notation="TeX">\tfrac12(s_i + s_j)</formula> (<formula notation="TeX">\{i,j\} \in A'</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\Delta = \struck{\ldots}\,\mathcal{A}', \quad \Delta' = \struck{\ldots}\,\mathcal{A}
\qquad
\begin{cases} \mathcal{A} = \alpha'\mathcal{A}' \\ \mathcal{A}' = \alpha\mathcal{A} \end{cases}</formula>
i.e. <formula notation="TeX">\Delta</formula> est aussi formé des <formula notation="TeX">s_i + s_j</formula> (<formula notation="TeX">\{i,j\} \in A'</formula>), <formula notation="TeX">\Delta'</formula> <unclear>des mêmes</unclear> (<formula notation="TeX">\{i,j\} \in A</formula>)</item>
<item><formula notation="TeX">\Phi</formula> — Les <add>20, triples</add> barycentres des faces <formula notation="TeX">\uncertain{\tfrac13}(s_i + s_j + s_k) - \ldots c</formula> (<formula notation="TeX">\{i,j,k\} \in F</formula>)</item>
<item><formula notation="TeX">\Phi'</formula> — Les <add>20, triples</add> barycentres des <unclear>cofaces</unclear> (<formula notation="TeX">\{i,j,k\} \in F'</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\Phi' = \lambda\Phi, \quad \Phi = \lambda'\Phi' \qquad (\lambda\lambda' = \mathrm{Norm}(\lambda) = 1) \qquad \lambda = 2\alpha - 1</formula>
(<formula notation="TeX">\Phi</formula> et <formula notation="TeX">\Phi'</formula> sont respectivement les sommets des dodécaèdres inscrits dans <formula notation="TeX">\Pi</formula> et dans le <unclear>cofacettoïde associé</unclear> <formula notation="TeX">\Pi'</formula>)</item>
<item><formula notation="TeX">\Psi</formula> — Les 20 sommets <add>multiplicité un 10</add> des dodécaèdres circonscrits <add>à <formula notation="TeX">\Pi</formula></add>, <unclear>intersections</unclear> des plans des faces adjacentes : <gap reason="illegible"/></item>
<item><formula notation="TeX">\Psi'</formula> — item pour <formula notation="TeX">\Pi'</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\Psi' = \mu\Psi, \ \ \Psi = \mu'\Psi'} \qquad \struck{\mu\mu' = \mathrm{Norm}(\mu) = 1} \quad \gamma = -\lambda</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\Psi = \mu\Phi, \ \ \Psi' = \mu'\Phi'} \qquad \mu = 1 + 2\alpha = -(1+2\alpha') \quad (\mu\mu' = -5),\ \mu^2 = 5 \text{ i.e. } \mu = \sqrt5</formula></item>
<item><formula notation="TeX">\Sigma</formula> — Les 12 <add><unclear>multiples</unclear></add> barycentres des pentagones <unclear>inscrits</unclear> aux sommets <formula notation="TeX">2(s_1 + s_2 + s_3 + s_4 + s_5) - 2c</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Sigma = \rho S = \rho' S \qquad \rho' = -\rho \quad \text{i.e. } \mathrm{Tr}\,\rho = 0 \quad \struck{\ldots} \qquad \rho = \mu = 1 + 2\alpha\ldots</formula></item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">page d'une écriture très rapide : les listes de vecteurs sont sûres dans leur structure (lettres de gauche, cardinaux, relations <formula notation="TeX">\Delta' = \alpha'\Delta</formula>, <formula notation="TeX">\Phi' = \lambda\Phi</formula>, <formula notation="TeX">\Psi = \mu\Phi</formula>, <formula notation="TeX">\Sigma = \rho S</formula>), beaucoup moins dans leurs légendes.</note></p>
<pb n="78" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=79"/><p>Directions remarquables
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{rl}
6 &amp; \text{directions de sommets} \\
15 &amp; \text{directions d'arêtes} \\
10 &amp; \text{directions de plans} \\ \hline
31 &amp; = 5^2 + 5 + 1 \text{ nb de pts du plan projectif sur } \mathbb{F}_5
\end{array}</formula>
Les 6 directions de sommets correspondent à la conique, les <add>15</add> directions d'<add>arêtes</add> <del>plans</del> correspondent aux sécantes <unclear>divisant un diviseur</unclear> <add><unclear>discriminant</unclear></add> <formula notation="TeX">/\mathbb{F}_5</formula>, les <add>10</add> directions de plans correspondent aux diviseurs <unclear>conjugués</unclear> <formula notation="TeX">/\mathbb{F}_5</formula>.</p>
<p>vecteurs remarquables en <hi rend="italic">car. 5</hi>
<formula notation="TeX" rend="display">1 + 12 + 60 + 40 = 113 \qquad 125 = 1 + \underbrace{24}_{\substack{\text{pts sur la conique}\\ = 2\times 12\\ (\text{deux icos.})}} + 60 + 40</formula>
<del>les <add>25</add> directions <unclear>non isotropes</unclear> <gap reason="illegible"/> associées aux <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> des <unclear>tridièdres</unclear> dist. <gap reason="illegible"/></del></p>
<p><del>20 aux <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> dans <gap reason="illegible"/></del>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">113</formula> » est surchargé (peut-être écrit par-dessus un premier total).</note></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">Croquis : un parallélogramme de sommets <formula notation="TeX">s_0</formula>, <formula notation="TeX">s'_1</formula>, <formula notation="TeX">s_1</formula>, <formula notation="TeX">s_0</formula> autour d'un point <formula notation="TeX">c</formula>, deux vecteurs issus de <formula notation="TeX">c</formula> ; à côté, « <formula notation="TeX">x^2+y^2</formula> » biffé.</note></p>
<pb n="80" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=81"/><p><note type="editorial" resp="#pass">la page est coupée sur sa droite dans la numérisation : les fins des lignes de la colonne de droite manquent.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">y = z \qquad x = (1+\alpha')y = -\alpha y \qquad y = \alpha' x</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(-\alpha y, y, y) \text{ ou } (x, \alpha' x, \alpha' x), \qquad (-\alpha, 1, 1) \qquad (1, \alpha', \alpha')</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">-\alpha = \alpha'(1-\alpha') = \alpha' - \alpha'^2 \qquad \alpha' = -\alpha(1-\alpha') = -\alpha - 1 \ \text{ok}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathcal{O}_S(-\alpha, 1, 1)
\qquad
\begin{array}{l} y + z + 1 = 0 \\ x + y + \alpha z = 0 \\ y = z \end{array}</formula>
<formula notation="TeX">e_1 \mapsto \ldots</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\bar s_0 = (-\alpha, 1, 1) \\
\bar s_1 = \sigma_0 \bar s_0 = (\alpha - 1, 1, 1) \\
\text{d'où } \bar s_1 - \bar s_0 = (2\alpha - 1, 0, 0), \quad \alpha' = 1 - \alpha'
\end{cases}
\qquad \alpha + \alpha' = -1</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">colonne de droite, tronquée : « <formula notation="TeX">1 - (2 - \ldots</formula> », « <formula notation="TeX">\alpha - 1</formula> », « <formula notation="TeX">\alpha = \tfrac12 \ldots</formula> », « <formula notation="TeX">\tfrac14 + \ldots</formula> », « <formula notation="TeX">2\alpha - 1 = 2\alpha + \ldots</formula> ».</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">f(0) = f(\sigma_1\sigma_2) = 0
\qquad
f(\sigma_0^2) = f(\sigma_0) + \sigma_0 f(\sigma_0) \ldots
\qquad e + \sigma_0 e = 0, \quad \boxed{\sigma_0 e = -e}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\Gamma \to SO(q) \\
+ \text{ 1-cocycle } \Gamma \xrightarrow{\ f\ } E
\end{cases}
\qquad
f(gg') = f(g) + g f(g')</formula>
<unclear>Il suffit</unclear> de <unclear>déterminer</unclear>
<formula notation="TeX" rend="display">f(\sigma_1) = f(\sigma_2) = 0 \qquad f(\sigma_0) = \struck{\ldots}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0\sigma_2\sigma_0\sigma_2 \qquad f(\sigma_0\sigma_2) = \struck{\ldots}\, e \qquad e + (\sigma_0\sigma_2)e = \ldots \qquad \struck{\sigma_0\sigma_2 e = \ldots} \qquad \sigma_0(\sigma_2 e - e) \ldots</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0\sigma_1 = u \qquad f(u) = e,\ f(u^2) = e + ue,\ \ldots
\qquad
\frac{e_1 \wedge e_2 \wedge e_3}{q}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">f(u^3) = f(u \cdot u^2) = e + u(e + ue) = e + ue + u^2 e</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">s_0 \mapsto s_1, \qquad s_2 - s_0 = e_2 - e_3 = (0, 1, -1)
\qquad
\boxed{q_0(e) = 1}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">1 + 1 + \alpha = 2 + \alpha = \struck{\ldots}\ 1 - \alpha' = \boxed{\alpha'^2}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\begin{cases} \sigma_0 e = -e \\ \sigma_2 e = e \end{cases}}
\iff (1 + \sigma_0)e = 0
\iff (1 + \sigma_0\sigma_2)e = 0
\qquad
\boxed{(1 + u + u^2)e = 0}\ \struck{\ldots}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">s_2 - s_0 = e_2 - e_3</formula> » est tel quel sur la page (le <formula notation="TeX">s_2</formula> est peut-être <formula notation="TeX">s_3 - s_2</formula>). Le calcul du 1-cocycle se poursuit vraisemblablement au-delà de ce lot.</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
