<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 70, pages 21–40 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-29">2026-09-29</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-30">2026-09-30</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">70</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Réalisations géométriques de structures combinatoires (n-polyèdres, n-hyperpolyèdres [2-polyèdres réguliers]…) (Vieilles rédactions) : notes manuscrites (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 21 à 40 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 2 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1976]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-30" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-09-29" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="2">
<pb n="21" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=22"/><p><note type="editorial" resp="#pass">La page ouvre sur un argument commencé avant ce lot : <formula notation="TeX">G</formula>, <formula notation="TeX">\Gamma_n</formula>, <formula notation="TeX">\Pi</formula> et <formula notation="TeX">E</formula> y sont supposés déjà introduits.</note>
Soit <formula notation="TeX">G</formula> l'image de <formula notation="TeX">\Gamma_n</formula> dans <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}_{\mathrm{aff}}(E)</formula> (on suppose maintenant que <formula notation="TeX">k</formula> est un corps), <formula notation="TeX">\Pi</formula> le <del>polyèdre</del> <add><formula notation="TeX">n</formula>-<unclear>carte</unclear></add> régulière <del>(<unclear>partielle</unclear>)</del> correspondante. On a donc une représentation <hi rend="italic">régulière</hi> de <formula notation="TeX">\Pi</formula>. Correspondant : une représentation <hi rend="italic">fidèle</hi> de <formula notation="TeX">G = \uncertain{\mathrm{Aut}}(\Pi)</formula> dans <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}_{\mathrm{aff}}(E)</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> une application <hi rend="italic">injective</hi> de <formula notation="TeX">\mathrm{Rep}(\Pi)</formula> dans <formula notation="TeX">\mathrm{Drap}_{\uncertain{\max}}(E)</formula>. Les applications <formula notation="TeX">D_i(\Pi) \to \struck{\ill{}}\ \mathrm{Grass}_{\mathrm{aff}_i}(E)</formula> sont-elles aussi injectives – en d'autres termes, si <del><formula notation="TeX">\sigma, \sigma'</formula> <unclear>dans</unclear></del> <formula notation="TeX">g, g' \in G \subset \mathrm{Aut}_{\mathrm{aff}}(E)</formula> <del>(<unclear>engendré</unclear> par <formula notation="TeX">\sigma_0,\dots,\sigma_n</formula>) <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">\ill</formula> <unclear>produit</unclear> qu'il <unclear>coïncide</unclear> <gap reason="illegible"/> dimension <formula notation="TeX">i</formula> <formula notation="TeX">g(f_0, f_1, \dots, f_i)</formula></del> <add><gap reason="illegible"/></add> sont tels que <formula notation="TeX">g f_i = g' f_i</formula>, <formula notation="TeX">g^{-1}g'</formula> est-il dans le groupe <del>engendré</del> par <formula notation="TeX">\sigma_0, \dots, \sigma_{i-1}, \widehat{\sigma_i}, \sigma_{i+1}, \dots, \sigma_n</formula> ? Ce n'est pas <unclear>évident</unclear> du tout – et c'est quelque chose qui n'est pas clair que des résultats sur les <del><gap reason="illegible"/></del> ordres des <unclear>Longueurs</unclear> <unclear>associés</unclear> à la réal. <unclear>riemannienne</unclear> <add><unclear>ou non</unclear> <del>des</del></add> <formula notation="TeX">\Pi</formula>, impliquant quelque chose sur les ordres de <formula notation="TeX">\sigma_i\sigma_{i+1}</formula> !
<note type="editorial" resp="#pass">Deux lignes biffées au milieu de la page, surchargées d'interlignes, ne se lisent que par morceaux ; la question qui suit (« <formula notation="TeX">g^{-1}g'</formula> est-il dans le groupe … ? ») est nette. « <formula notation="TeX">\mathrm{Grass}_{\mathrm{aff}_i}</formula> » et « <formula notation="TeX">\mathrm{Drap}_{\max}</formula> » rendent des abréviations lues « Grass.aff<formula notation="TeX">_i</formula> » et « Drap.max ».</note></p>
<pb n="22" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=23"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\underbrace{\sigma_0\sigma_1}_{\pi}(x_1, x_2, x_3, \dots, x_n) = \bigl(1 + \alpha_0 x_1 - x_2 + \underset{\substack{\| \\ 1+\alpha_1+2\alpha_0+\alpha_0\alpha_1}}{a}\,\Sigma_1,\ x_1 + \underset{\substack{\| \\ 1+\alpha_1}}{b}\,\Sigma_1,\ x_3, \dots\bigr)</formula>
<del><formula notation="TeX">\pi^{2} = \sigma_1\sigma_0(x_1, x_2, \dots, x_n) = \sigma</formula>.</del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\pi^2(x_1, \dots, x_n) = \bigl(&amp;1 + \alpha_0(1 + \alpha_0 x_1 - x_2 + a\Sigma_1) - x_1 - b\Sigma_1 + a\Sigma_1,\\
&amp;1 + \alpha_0 x_1 - x_2 + a\Sigma_1 + b\Sigma_1,\ x_3, \dots\bigr)\\
= \bigl(&amp;(1+\alpha_0) + (\alpha_0^2 - 1)x_1 - \alpha_0 x_2 + (a\alpha_0 + a - b)\Sigma_1,\\
&amp;1 + \alpha_0 x_1 - x_2 + (a+b)\Sigma_1,\ x_3, \dots\bigr)
\end{aligned}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la première ligne de <formula notation="TeX">\pi^2</formula>, les termes sont soulignés deux à deux, pour le regroupement qui suit.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\pi^3(x_1, \dots, x_n) = \ &amp;1 + \alpha_0(1+\alpha_0) + \alpha_0(\alpha_0^2 - 1)x_1 - \alpha_0^2 x_2 + \alpha_0(a\alpha_0 + a - b)\Sigma_1\\
&amp;-1\ \struck{\ill{}}\quad - \alpha_0 x_1 \quad + x_2 \quad - (a+b)\Sigma_1 + a\Sigma_1\\
&amp;\uncertain{(1+\alpha_0) + (\alpha_0^2-1)x_1 - \alpha_0 x_2 + [a(\alpha_0 + 1)]\Sigma_1,\ x_3 \ldots}\\
= \ &amp;\struck{(1+}\ \alpha_0(1+\alpha_0) + \alpha_0(\alpha_0^2 - 2)x_1 + (1 - \alpha_0^2)x_2 + \struck{(a\alpha_0^2 + a\alpha_0 \ldots}\\
&amp;(\alpha_0+1)(a\alpha_0 - b)\ \struck{\ill{}}\ \Sigma_1,\ \ldots
\end{aligned}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La troisième ligne, d'une encre plus pâle et en partie barrée d'obliques, est reliée par une accolade et une flèche au crayon à la suite ; la fin du calcul est au crayon.</note></p>
<p><formula notation="TeX">\alpha_0 = -1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\alpha_0(1 + \alpha_0) = 0 \qquad \alpha_0(\alpha_0^2 - 2) = \struck{1}\ \uncertain{-1}? \qquad \alpha_0^2 = 1 \quad \big|\ \alpha_0 = -1\\
\struck{\ill{}}
\end{cases}</formula></p>
<pb n="23" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=24"/><p><del><formula notation="TeX">u(x,y) = \sigma_0\sigma_1(x,y) =</formula>    <formula notation="TeX">\sigma_0(x,y) = (1 - (1+\eta_0)x + \alpha_0 y,\ y)</formula>,    <formula notation="TeX">\sigma_1(x,y) = (-\eta_1 y,\ x + (\eta_1+1)y)</formula></del></p>
<p><del><formula notation="TeX">u(x,y) = \sigma_0\sigma_1(x,y) =</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_0(x_1, \dots, x_{n+1}) &amp;= (1 - x_1 + \alpha_0\Sigma_0,\ x_2, \dots, x_{n+1})\\
\sigma_i(x_1, \dots, x_{n+1}) &amp;= (x_1, \dots, x_{i-1},\ x_{i+1} - (1+\alpha_i)\Sigma_i,\\
&amp;\qquad x_i + (1+\alpha_i)\Sigma_i,\ x_{i+2}, \dots, x_{n+1}) \quad (1\le i\le n-1)\\
\sigma_n(x_1, \dots, x_{n+1}) &amp;= (x_1, \dots, x_{n-1},\ x_{n+1},\ x_n)
\end{aligned}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{f(x_1, \dots, x_{n+1}) = \sum_{1\le i\le n} a_{ii}\, x_i^2 + \sum_{1\le i&lt;j\le n+1} a_{ij}\, x_i x_j + \sum_{1\le i\le n+1} c_i x_i}</formula></p>
<p><del><unclear>Invariants</unclear> ?</del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll}
H_0 : &amp; 2x_1 \struck{=} - \alpha_0(x_2 + \cdots + x_{n+1}) = z\\
D_0 : &amp; x_2 = x_3 = \cdots = x_{n+1} = z = 0 \qquad (\text{pt à l'infini de la } \struck{\ill{}}\ \mathrm{dr}(s_0 s_1))\\[4pt]
H_i : &amp; x_i - x_{i+1} + (1+\alpha_i)(\struck{x_{i+2} =}\ x_{i+2} + \cdots + x_{n+1}) = 0\\
D_i : &amp; x_1 = \cdots = x_{i-1} = x_{i+2} = \cdots = x_{n+1} = z = 0
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Tout le cadre <formula notation="TeX">H_0, D_0, H_i, D_i</formula> est barré de trois longues obliques ; il est repris proprement p. 24. Le signe entre <formula notation="TeX">2x_1</formula> et <formula notation="TeX">\alpha_0</formula> est surchargé.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\overline{\sigma}_0(\underbrace{x_1, \dots, x_{n+1}, \overset{x_0}{\overset{\|}{z}}}_{\overline{x}}) &amp;= (x_0 - x_1 + \alpha_0(x_2 + \cdots + x_{n+1}),\ x_2, \dots, x_{n+1},\ x_0)\\
&amp;= \overline{x} + \struck{\ill{}}\ [e'_0 - 2e'_1 + \alpha_0(e'_2 + \cdots + e'_{n+1})] \otimes e_1\\
\overrightarrow{\sigma_i}(\overline{x}) &amp;= \overline{x} + [e'_i - e'_{i+1} + (1+\alpha_i)(e'_{i+2} + \cdots + e'_{n+1})] \otimes (-e_i + e_{i+1}) \quad (1\le i\le n)\\
\overrightarrow{\sigma_n}(\overline{x}) &amp;= \overline{x} + (e'_n - e'_{n+1}) \otimes (-e_n + e_{n+1})
\end{aligned}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans la ligne de <formula notation="TeX">\overline{\sigma}_0</formula>, le coefficient de <formula notation="TeX">e'_1</formula> est surchargé : un <formula notation="TeX">1</formula> récrit, lu <formula notation="TeX">2</formula> d'après <formula notation="TeX">H_0</formula> ; le signe <formula notation="TeX">\otimes</formula> devant <formula notation="TeX">e_1</formula> est de même empâté. Les barres sur <formula notation="TeX">\sigma_i</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_n</formula> portent une pointe de flèche.</note></p>
<pb n="24" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=25"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
H_0 : &amp; \overset{\substack{z\ \add{\text{variable d'homogénéité}}\\ \|}}{\struck{x_0}} - 2x_1 + \alpha_0(x_2 + \cdots + x_{n+1}) = 0 &amp;\\
\delta_0 : &amp; \text{pt à l'infini dans la direction de } e_1 = s_1 - s_0 &amp;\\[4pt]
H_i : &amp; x_i - x_{i+1} + (1+\alpha_i)(x_{i+2} + \cdots + x_{n+1}) = 0 &amp; (1\le i\le n)\\
\delta_i : &amp; \text{pt à l'infini dans la direction de } e_{i+1} - e_i = s_{i+1} - s_i &amp;
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La glose « <formula notation="TeX">z</formula> variable d'homogénéité », au crayon, est écrite au-dessus de <formula notation="TeX">x_0</formula> ; le <formula notation="TeX">z</formula> est surchargé en <formula notation="TeX">2</formula> ou l'inverse, lu <formula notation="TeX">z</formula> d'après la p. 23. Sous ces quatre lignes, un trait ; le reste de la page est blanc.</note></p>
<pb n="25" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=26"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 s_i = -(1+\alpha_i)s_0 + (1+\alpha_i)s_1 + s_i \qquad i\ge 2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 s_{i+1} = \sigma_0\sigma_i s_i = \sigma_i\sigma_0 s_i = -(1+\alpha_i)s_0 + (1+\alpha_i)s_1 + s_{i+1}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Ainsi sur la page : les indices de <formula notation="TeX">\alpha</formula> dans ces deux lignes ne suivent pas ceux de <formula notation="TeX">s</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_i s_j &amp;= s_j \quad 0\le j\le i-1\\
\sigma_i s_i &amp;= s_{i+1}\\
\sigma_i s_{i+1} &amp;= s_i\\
\sigma_i s_{i+2} &amp;= (\underbrace{0, \dots, 0}_{i-1},\ -(1+\alpha_i),\ (1+\alpha_i),\ 1,\ 0, 0, \dots) = s_{i+2} + (1+\alpha_i)(s_{i+1} - s_i)\\
&amp;= -(1+\alpha_i)s_i + (1+\alpha_i)s_{i+1} + s_{i+2}
\end{aligned}</formula></p>
<p><del><formula notation="TeX">\sigma_i s_{i+2}</formula></del>    <del><gap reason="illegible"/></del> pour <formula notation="TeX">0\le i\le n</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\sigma_i s_j = \begin{cases}
s_j &amp; \text{si } 0\le j\le i-1\\
s_{i+1} &amp; \text{si } j = i\\
s_i &amp; \text{si } j = i+1\\
-(1+\alpha_i)s_i + (1+\alpha_i)s_{i+1} + s_j &amp; \text{si } i+2\le j\le n+1
\end{cases}}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{\sigma_i s_j - s_j =} \quad \sigma_i - \mathrm{id} = \ell_i \otimes (s_{i+1} - s_i), \qquad \ell_i = s'_i - s'_{i+1} + (1+\alpha_i)(s'_{i+2} + \cdots + s'_{n+1})</formula>
<del><formula notation="TeX">\sigma_i x = x +</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i s_j - s_j = \begin{cases}
0 &amp; \text{si } 0\le j\le i-1\\
s_{i+1} - s_i &amp; \text{si } j = i\\
-(s_{i+1} - s_i) &amp; \text{si } j = i+1\\
(1+\alpha_i)(s_{i+1} - s_i) &amp; \text{si } j\ge i+2
\end{cases}</formula></p>
<div type="section">
<head><formula notation="TeX">n</formula>-quasi-polyèdres (vieilles rédactions)</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Titre de sa main, au crayon, sur la feuille de couverture p. 28 : « <formula notation="TeX">n</formula>-quasi-polyèdres (vieilles rédactions) ».</note></p>
<pb n="29" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=30"/><p><hi rend="italic"><formula notation="TeX">n</formula>-Quasi-polyèdres réguliers</hi> en <unclear>coordonnées</unclear> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">(1)\quad \begin{cases}
\sigma_0,\dots,\sigma_n \in \mathrm{Aff}(E), &amp; E \text{ affine de rang } n+1\\
\sigma_j\sigma_i = \sigma_i\sigma_j &amp; \text{si } 0\le i,\ \struck{i+1}\ i+2\le j\le n
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(2)\quad E_0 = \{s_0\} \subset E_1 \subset \cdots \subset E_n \quad \text{drapeau de } E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(3)\quad \begin{cases}
\sigma_i E_j = E_j &amp; \text{si } j\ne i\\
\sigma_i E_i \ne E_i
\end{cases}
\qquad
(4)\quad \begin{cases}
s_0\\
s_1 = \sigma_0 s_0\\
\cdots\\
s_i = \sigma_{i-1} s_{i-1} &amp; (1\le i\le n+1)\\
\cdots\\
s_{n+1} = \sigma_n s_n
\end{cases}</formula></p>
<p><hi rend="italic">Prop</hi> <formula notation="TeX">(s_0,\dots,s_{n+1})</formula> est une base affine de <formula notation="TeX">E</formula>, et
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
(5)&amp;\quad E_i = \struck{\ill{}}\ \mathrm{Env}(s_0,\dots,s_i)\\
(6)&amp;\quad \sigma_k s_i = s_i \quad \text{si } 0\le i&lt; k\le \struck{n+1}\ n
\end{aligned}</formula>
<add>pour <unclear>tout</unclear> <formula notation="TeX">i</formula>, <formula notation="TeX">0\le i\le n+1</formula>,</add>
<note type="editorial" resp="#pass">L'abréviation que nous rendons par <formula notation="TeX">\mathrm{Env}</formula> (l'engendré affine, semble-t-il) est lue « Env » à chaque occurrence de la page, sans certitude sur les deux dernières lettres. Dans (1), le « <formula notation="TeX">0\le i</formula> » est suivi d'un <formula notation="TeX">i+1</formula> biffé.</note></p>
<p>Par induction <add>sur <formula notation="TeX">i</formula>, on prouve que <formula notation="TeX">(s_0,\dots,s_i)</formula> est affinement libre et</add> (5)<formula notation="TeX">_i</formula> (6)<formula notation="TeX">_i</formula>. Trivial si <formula notation="TeX">i=0</formula>. Supposons <add><formula notation="TeX">i\ge 1</formula> et</add> prouvé pour <formula notation="TeX">j&lt;i</formula>. Je <unclear>dis</unclear> <gap reason="illegible"/> :
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
s_i \notin E_{i-1} \ (= \mathrm{Env}(s_0,\dots,s_{i-1}) \text{ par hyp.\ réc.})\\
E_i = \mathrm{Env}(E_{i-1}, s_i)\\
\sigma_k s_i = s_i \quad i&lt;k\le n
\end{cases}</formula>
Si on avait <formula notation="TeX">s_i \in E_{i-1}</formula>, i.e. <formula notation="TeX">\sigma_{i-1}s_{i-1} \in E_{i-1}</formula>, comme <formula notation="TeX">\sigma_{i-1}s_j = s_j</formula> pour <formula notation="TeX">0\le j\le i-2</formula> et <formula notation="TeX">E_{i-1} = \mathrm{Env}(s_0,\dots,s_{i-1})</formula> par réc., on aurait
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{i-1}E_{i-1} = \mathrm{Env}(\underbrace{\sigma_{i-1}s_0}_{=s_0},\dots,\underbrace{\sigma_{i-1}s_{i-2}}_{=s_{i-2}},\underbrace{\sigma_{i-1}s_{i-1}}_{\in E_{i-1}}) \subset E_{i-1}</formula>
donc <formula notation="TeX">\sigma_{i-1}E_{i-1} = E_{i-1}</formula>, contrairement à (3 b), OK.</p>
<p>On a, comme <formula notation="TeX">\sigma_{i-1}E_i = E_i</formula> et <formula notation="TeX">s_{i-1} \in E_{i-1}</formula> (hyp. réc.) <formula notation="TeX">\subset E_i</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_{i-1}(s_{i-1}) \subset E_i</formula>, i.e. <formula notation="TeX">s_i \in E_i</formula>. Comme <formula notation="TeX">s_i \notin E_{i-1}</formula>, on a donc <formula notation="TeX">E_i = \mathrm{Env}(E_{i-1}, s_i)</formula>. Enfin, pour <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">i&lt;k\le n</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_k s_i = \sigma_k\sigma_{i-1}s_{i-1} = \sigma_{i-1}(\sigma_k s_{i-1}) \overset{\text{réc}}{=} \sigma_{i-1}(s_{i-1}) = s_i.</formula>
OK.</p>
<pb n="30" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=31"/><p>On utilise les <formula notation="TeX">s_i</formula> (<formula notation="TeX">0\le i\le n+1</formula>) comme base de <formula notation="TeX">E</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>comme origine</unclear>, et les
<formula notation="TeX" rend="display">(7)\quad e_i = s_i - s_0 \qquad 1\le i\le n+1</formula>
comme base de l'espace des translations <formula notation="TeX">V</formula> de <formula notation="TeX">E</formula>. On va expliciter les matrices (à <formula notation="TeX">n+2</formula> lignes et <formula notation="TeX">n+2</formula> colonnes) des <formula notation="TeX">\sigma_i</formula>, <formula notation="TeX">0\le i\le n</formula>. Revient à la connaissance des <formula notation="TeX">\sigma_i s_j</formula>, <formula notation="TeX">0\le i\le n</formula>, <formula notation="TeX">0\le j\le n+1</formula>. Je dis qu'il suffit de connaître
<formula notation="TeX" rend="display">(8)\quad \underset{\textstyle \sigma_i^2 s_i}{\sigma_i s_{i+1}} = \struck{u_{i+1}}\ u_i, \qquad \sigma_i s_{i+2} = v_i</formula>
Car on a
<formula notation="TeX" rend="display">(9)\quad \begin{cases}
\sigma_i s_j = s_j &amp; \text{si } 0\le j&lt; i\\
\sigma_i s_i = s_{i+1}\\
\sigma_i s_{i+1} = u_i \in E_{i+1} &amp; E_{i+1} = \mathrm{Env}(E_{i-1}, s_{i+1}, u_i)\\
\sigma_i s_{i+2} = v_i \in E_{i+2} &amp; E_{i+2} = \mathrm{Env}(E_{i+1}, v_i) \quad (0\le i\le n-1)\\
\sigma_i s_j = \sigma_{j-1}\cdots\sigma_{i+2}(v_i) &amp; \text{si } \uncertain{i+2&lt; j\le n+1}
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Une flèche renvoie la condition « <formula notation="TeX">(0\le i\le n-1)</formula> » à la ligne de <formula notation="TeX">v_i</formula>. La condition sur <formula notation="TeX">j</formula> dans la dernière ligne est surchargée.</note></p>
<p>Car <formula notation="TeX">s_j = \sigma_{j-1}\cdots\sigma_{i+2}\,s_{i+2}</formula>, donc
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i s_j = \sigma_i\sigma_{j-1}\cdots\sigma_{i+2}\,s_{i+2} = \sigma_{j-1}\cdots\sigma_{i+2}\,\underbrace{\sigma_i s_{i+2}}_{v_i}</formula>
Posons <del><gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">= s_0+</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">(\ill)\quad \begin{cases}
u_i = (u_{i,1},\dots,u_{i,i+1}) = s_0 + \sum_{1\le k\le i+1} u_{i,k}\,e_k\\
v_i = (v_{i,1},\dots,v_{i,i+2}) = s_0 + \sum_{1\le k\le i+2} v_{i,k}\,e_k
\end{cases}</formula>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>obtient</unclear> si <formula notation="TeX">j\ge i+3</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_i s_j &amp;= \sigma_{j-1}\cdots\sigma_{i+2}\,(s_0 + v_{i,1}e_1 + \cdots + v_{i,i+1}e_{i+1} + v_{i,i+2}e_{i+2})\\
&amp;= s_0 + \sum_{1\le k\le i+1} v_{i,k}\,e_k + v_{i,i+2}\,e_j
\end{aligned}</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">(10)\quad \begin{cases}
\sigma_i s_j = (v_{i,1},\dots,v_{i,i+1},\ 0,\dots,0,\ \overset{j}{v_{i,i+2}},\ 0,\dots,0)\\
\qquad = s_0 + \sum_{1\le k\le i+1} v_{i,k}\,e_k + v_{i,i+2}\,e_j
\end{cases}
\quad \text{si } \struck{\ill{}}\ i+2\le j\le n+1</formula></p>
<pb n="31" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=32"/><p>compte tenu que, pour <unclear><formula notation="TeX">0\le i\le n-1</formula></unclear>, <formula notation="TeX">\sigma_i e_i = e_{i+1}</formula>. On a <add>plus <unclear>explicitement</unclear></add>
<formula notation="TeX" rend="display">(11)\quad
\begin{cases}
\sigma_i e_j = e_j &amp; \text{si } 1\le j&lt; i\\
\sigma_i e_i = e_{i+1} \quad \struck{(\text{si } i\ge 1)} &amp; \\
\sigma_i e_{i+1} = \struck{\ldots}
  \begin{cases} u_0 - s_1 = (u_0-s_0) - e_1 = (u_{01}-1)\,e_1 &amp; \text{si } i=0\\
  u_i - s_0 = \sum_{1\le k\le i+1} u_{ik}\, e_k &amp; \text{si } i\ge 1\end{cases}\\
\struck{\sigma_i e_{i+2} = \ldots}\\
\Bigl[\sigma_0 e_{i+2} = \Bigr]
  \begin{cases} v_0 - s_1 = (v_0-s_0) - e_1 = (v_{01}-1)\,e_1 + v_{0,2}\, e_2 &amp; \text{si } i=0\\
  v_i - s_0 = \sum_{1\le k\le i+2} v_{i,k}\, e_k &amp; \text{si } i\ge 1\end{cases}\\
\sigma_i e_j = \begin{cases} (v_{01}-1)\,e_1 + v_{0j}\, e_j &amp; \text{si } i=0\\
  \sum_{1\le k\le i+1} v_{ik}\, e_k + v_{i,i+2}\, e_j &amp; \text{si } i\ge 1\end{cases}\\
\qquad \text{si } i+2\le j\le n+1
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« plus <unclear>explicitement</unclear> » est écrit sous « compte tenu », en interligne. La ligne <formula notation="TeX">\sigma_i e_{i+2}</formula> est biffée et récrite, entre crochets, en <formula notation="TeX">\sigma_0 e_{i+2}</formula> ; les bornes des sommes sont lues sur des indices très petits.</note></p>
<p><del>Conditions</del></p>
<p>Points fixes de <formula notation="TeX">\sigma_0</formula></p>
<p><del><formula notation="TeX">\sigma_0 =</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">(12)\quad \sigma_0 =
\begin{pmatrix}
u_{01}-1 &amp; v_{01}-1 &amp; v_{01}-1 &amp; v_{01}-1 &amp; \cdots &amp; v_{01}-1 &amp; 1\\
0 &amp; v_{02} &amp; 0 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 0\\
0 &amp; 0 &amp; v_{02} &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 0\\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; v_{02} &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 0\\
\vdots &amp; &amp; &amp; &amp; \ddots &amp; &amp; \vdots\\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; v_{02} &amp; 0\\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Les colonnes sont numérotées <formula notation="TeX">1, 2, \dots, n+1, n+2</formula> en tête, les lignes <formula notation="TeX">1, 2, \dots, n+1, n+2</formula> en marge gauche ; la dernière colonne est celle de la translation.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">(13)\quad \sigma_0(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(1 + (u_{01}-1)\,x_1 + (v_{01}-1)\,\Sigma_0,\ v_{02}\,x_2,\ \dots,\ v_{02}\,x_{n+1}\bigr),</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Sigma_0 = x_2 + \cdots + x_{n+1}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(14)\quad H_0 : \begin{cases}
1 + (u_{01}-2)\,x_1 + (v_{01}-1)\,\Sigma_0 = 0\\
(v_{02}-1)\,x_2 = \cdots = (v_{02}-1)\,x_{n+1} = 0
\end{cases}</formula>
C'est une réflexion projective sss les <unclear>dernières</unclear> relations sont conséquences de la première <unclear>homogénéisée</unclear>, ou encore sss <formula notation="TeX">\boxed{v_{02} = 1}</formula>. Je vais <unclear>prendre</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> les paramètres <unclear>libres</unclear> <formula notation="TeX">u_{01}, v_{01}</formula>, <gap reason="illegible"/> <unclear><formula notation="TeX">\lambda_0</formula> et <formula notation="TeX">\mu_0</formula></unclear> :
<formula notation="TeX" rend="display">(15)\quad \sigma_0(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(1 + (\lambda_0-1)\,x_1 + (\mu_0-1)\,\Sigma_0,\ x_2,\ \dots,\ x_{n+1}\bigr),
\qquad \Sigma_0 = x_2+\cdots+x_{n+1}</formula></p>
<pb n="32" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=33"/><p><formula notation="TeX" rend="display">(16)\quad \sigma_i =
\left(\begin{array}{ccc|c|ccccc|c}
1 &amp; &amp; 0 &amp; 0 &amp; u_{i1} &amp; v_{i1} &amp; v_{i1} &amp; \cdots &amp; v_{i1} &amp; 0\\
 &amp; \ddots &amp; &amp; \vdots &amp; \vdots &amp; \vdots &amp; \vdots &amp; &amp; \vdots &amp; \vdots\\
0 &amp; &amp; 1 &amp; 0 &amp; u_{i,i-1} &amp; v_{i,i-1} &amp; v_{i,i-1} &amp; \cdots &amp; v_{i,i-1} &amp; 0\\
 &amp; &amp; &amp; 0 &amp; u_{i,i} &amp; v_{i,i} &amp; v_{i,i} &amp; \cdots &amp; v_{i,i} &amp; 0\\
 &amp; 0 &amp; &amp; 1 &amp; u_{i,i+1} &amp; v_{i,i+1} &amp; v_{i,i+1} &amp; \cdots &amp; v_{i,i+1} &amp; 0\\
 &amp; &amp; &amp; 0 &amp; 0 &amp; v_{i,i+2} &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 0\\
 &amp; &amp; &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; v_{i,i+2} &amp; &amp; 0 &amp; 0\\
 &amp; &amp; &amp; \vdots &amp; \vdots &amp; &amp; &amp; \ddots &amp; &amp; \vdots\\
 &amp; &amp; &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; &amp; v_{i,i+2} &amp; 0\\
\hline
0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 1
\end{array}\right)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Matrice dessinée par blocs : un bloc identité de taille <formula notation="TeX">i-1</formula> en haut à gauche, des blocs nuls figurés par de grands zéros ovales ; la disposition ci-dessus suit le dessin sans le reproduire exactement. Plusieurs indices du bloc central sont repassés et incertains.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">(17)\quad \begin{aligned}
\sigma_i(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(&amp;x_1 + u_{i1}\,x_{i+1} + v_{i1}\,\Sigma_i,\ x_2 + u_{i2}\,x_{i+1} + v_{i2}\,\Sigma_i,\ \dots\\
&amp;\dots,\ x_{i-1} + u_{i,i-1}\,x_{i+1} + v_{i,i-1}\,\Sigma_i ;\\
&amp;u_{i,i}\,x_{i+1} + v_{i,i}\,\Sigma_i,\ x_i + u_{i,i+1}\,x_{i+1} + v_{i,i+1}\,\Sigma_i ;\\
&amp;v_{i,i+2}\,x_{i+2},\ \dots,\ v_{i,i+2}\,x_{n+1}\bigr),
\end{aligned}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Sigma_i = x_{i+2} + \cdots + x_{n+1}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(18)\quad H_i = \begin{cases}
u_{i1}\,x_{i+1} + v_{i1}\,\Sigma_i = \uncertain{u_{i2}\,x_{i+1} + v_{i2}\,\Sigma_i} = \cdots = u_{i,i-1}\,x_{i+1} + v_{i,i-1}\,\Sigma_i = 0\\
\add{-x_i+}\ u_{ii}\,x_{i+1} + v_{ii}\,\Sigma_i = 0,\quad x_i + (u_{i,i+1}-1)\,x_{i+1} + v_{i,i+1}\,\Sigma_i = 0\\
(v_{i,i+2}-1)\,x_{i+2} = \cdots = (v_{i,i+2}-1)\,x_{n+1} = 0
\end{cases}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\sigma_i</formula> est une réflexion sss ces relations sont conséquences de la <formula notation="TeX">i</formula>-ième (qui exprime <formula notation="TeX">x_i</formula> <unclear>comme combinaison linéaire</unclear> de <formula notation="TeX">x_{i+1},\dots,x_{n+1}</formula>). Ceci signifie :
<formula notation="TeX" rend="display">(19)\quad \begin{cases}
u_{ii} + u_{i,i+1} = 1, &amp; v_{i,i} + v_{i,i+1} = 0\\
v_{i,i+2} = 1\\
u_{i1} = \cdots = u_{i,i-1} = 0, &amp; v_{i1} = \cdots = v_{i,i-1} = 0
\end{cases}</formula>
donc les seuls paramètres qui restent sont <formula notation="TeX">u_{i,i} = \lambda_i</formula> et <formula notation="TeX">v_{i,i} = \mu_i</formula> <del>(<unclear>définis pour</unclear> <formula notation="TeX">0\le i\le n-1</formula>, pas pour <formula notation="TeX">\sigma_n</formula>)</del>, (<gap reason="illegible"/>)
<formula notation="TeX" rend="display">(20)\quad \begin{aligned}
\sigma_i(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(&amp;x_1,\dots,x_{i-1},\ \lambda_i\,x_{i+1} + \mu_i\,\Sigma_i,\\
&amp;x_i + (1-\lambda_i)\,x_{i+1} - \mu_i\,\Sigma_i,\ x_{i+2},\dots,x_{n+1}\bigr),
\end{aligned}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Sigma_i = x_{i+2}+\cdots+x_{n+1}</formula></p>
<pb n="33" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=34"/><p>On a (<formula notation="TeX">1\le i\le n</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i^2(x_1,\dots,x_{n+1}) = (x_1,\dots,x_{i-1};\ X_i,\ X_{i+1},\ x_{i+2},\dots,x_{n+1})</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
X_i &amp;= \lambda_i\bigl[x_i + (1-\lambda_i)\,x_{i+1} - \mu_i\,\Sigma_i\bigr] + \mu_i\,\Sigma_i = \lambda_i\,x_i + \lambda_i(1-\lambda_i)\,x_{i+1}\\
X_{i+1} &amp;= \bigl[\lambda_i\,x_{i+1} + \mu_i\,\Sigma_i\bigr] + (1-\lambda_i)\bigl[x_i + (1-\lambda_i)\,x_{i+1} - \mu_i\,\Sigma_i\bigr] - \mu_i\,\Sigma_i\\
&amp;= (1-\lambda_i)\,x_i + x_{i+1} + (1-\lambda_i)\,\mu_i\,\Sigma_i
\end{aligned}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Des traits obliques relient les termes en <formula notation="TeX">\mu_i\Sigma_i</formula> qui se compensent. Le coefficient de <formula notation="TeX">x_{i+1}</formula> dans <formula notation="TeX">X_{i+1}</formula> est écrit <formula notation="TeX">1</formula>, comme sur la page.</note></p>
<p>On a <formula notation="TeX">X_i \equiv x_i</formula> sss <formula notation="TeX">\lambda_i = 1</formula>, <formula notation="TeX">X_{i+1} \equiv x_{i+1}</formula> sss <formula notation="TeX">\lambda_i = 1</formula>   
<formula notation="TeX">(21)\ \boxed{\sigma_i^2 = \mathrm{id} \text{ sss } \lambda_i = 1}</formula></p>
<p><gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0^2(x_1,\dots,x_{n+1}) = (X_1,\ x_2,\ \dots,\ x_{n+1})</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
X_1 &amp;= 1 + (\lambda_0-1)\bigl[1 + (\lambda_0-1)\,x_1 + (\mu_0-1)\,\Sigma_0\bigr] + (\mu_0-1)\,\Sigma_0\\
&amp;= \lambda_0 + (\lambda_0-1)^2\,x_1 + \lambda_0(\mu_0-1)\,\Sigma_0
\end{aligned}</formula>
<formula notation="TeX">X_1 \equiv x_1</formula> sss <formula notation="TeX">\lambda_0 = 0</formula>, i.e.    <formula notation="TeX">(22)\ \boxed{\sigma_0^2 = \mathrm{id} \text{ sss } \lambda_0 = 0}</formula></p>
<list rend="itemize">
<item><hi rend="italic">Cas général</hi> : paramètres <formula notation="TeX">\lambda_i</formula> (<formula notation="TeX">0\le i\le n</formula>), <formula notation="TeX">\mu_i</formula> (<formula notation="TeX">0\le i\le n-1</formula>), donc <hi rend="italic"><formula notation="TeX">2n+1</formula> paramètres</hi>.</item>
<item><hi rend="italic">Cas <formula notation="TeX">n</formula>-polyèdral</hi> (<formula notation="TeX">\sigma_i^2 = 1</formula> pour <formula notation="TeX">0\le i\le n</formula>) : <formula notation="TeX">\lambda_0 = 0</formula>, <formula notation="TeX">\lambda_i = 1</formula> (<formula notation="TeX">1\le i\le n</formula>) ; il reste <formula notation="TeX">n</formula> paramètres <formula notation="TeX">\mu_i</formula> …</item>
</list>
<pb n="34" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=35"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_0(x,y) = \bigl(1 + (\lambda_0-1)\,x + (\mu_0-1)\,y,\ y\bigr) = \bigl(1 + (\lambda_0-1)\,x + \alpha_0\,y,\ y\bigr)\\
\qquad = (1 + \eta_0\,x + \alpha_0\,y,\ y)\\
\sigma_1(x,y) = \bigl(\lambda_1\,y,\ x + (1-\lambda_1)\,y\bigr)
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX">k</formula> corps de car. <formula notation="TeX">p \ge 0</formula>.</p>
<p>Partie homogène de <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> : <formula notation="TeX">\begin{pmatrix}\eta_0 &amp; \alpha_0\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}</formula></p>
<p><del><formula notation="TeX">\det(t\,\mathrm{id} - \sigma_{0v}) =</formula></del> valeurs propres : <formula notation="TeX">1</formula> et <formula notation="TeX">\lambda_0 - 1 = \eta_0</formula>.</p>
<p><del><formula notation="TeX">\sigma_0</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{pmatrix}a &amp; c\\ 0 &amp; b\end{pmatrix}\begin{pmatrix}a' &amp; c'\\ 0 &amp; b'\end{pmatrix}
= \begin{pmatrix}aa' &amp; ac' + b'c\\ 0 &amp; bb'\end{pmatrix}
\overset{\text{si } b'=1}{=} \begin{pmatrix}aa' &amp; c + ac'\\ 0 &amp; b\end{pmatrix}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{pmatrix}a &amp; c\\ 0 &amp; b\end{pmatrix}\begin{pmatrix}\eta_0 &amp; \alpha_0\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}
= \begin{pmatrix}\eta_0\,a &amp; c + \alpha_0\,a\\ 0 &amp; b\end{pmatrix}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{pmatrix}\eta_0 &amp; \alpha_0\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}^2 = \begin{pmatrix}\eta_0^2 &amp; \alpha_0 + \uncertain{\alpha_0\eta_0}\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}
\qquad
\begin{pmatrix}\eta_0 &amp; \alpha_0\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}^3 = \begin{pmatrix}\eta_0^3 &amp; \alpha_0(1 + \eta_0 + \eta_0^2)\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{pmatrix}\eta_0 &amp; \alpha_0\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}^n = \begin{pmatrix}\eta_0^n &amp; \alpha_0(1 + \eta_0 + \cdots + \eta_0^{n-1})\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le second coefficient du carré est surchargé et en partie biffé.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{0v}^n = 1 \iff
\begin{cases}
\eta_0^n = 1 &amp; \text{i.e. } (\eta_0 - 1)(1 + \eta_0 + \cdots + \eta_0^{n-1}) = 0\\
\struck{\alpha_0 \ldots} &amp; \alpha_0(1 + \eta_0 + \cdots + \eta_0^{n-1}) = 0
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX">\Updownarrow</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\sigma_0^n</formula> une translation. Deux cas :</p>
<list rend="itemize">
<label>a)</label><item><formula notation="TeX">1 + \eta_0 + \cdots + \eta_0^{n-1} = 0</formula>, i.e. <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\eta_0^n = 1</formula> et (<formula notation="TeX">\eta_0 \ne 1</formula> ou <formula notation="TeX">p \nmid n</formula>) ;</item>
<label>b)</label><item><formula notation="TeX">\eta_0 = 1</formula>, <formula notation="TeX">\alpha_0 = 0</formula> [i.e. <formula notation="TeX">\sigma_{0v} = \mathrm{id}</formula>, i.e. <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> est la translation par <formula notation="TeX">(1,0)</formula>] et <formula notation="TeX">p \mid n</formula>.</item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Dans a), la parenthèse est très surchargée : « <formula notation="TeX">\eta_0 \ne 1</formula> ou <formula notation="TeX">p\nmid n</formula> » est une lecture, le signe de non-divisibilité étant un trait épais.</note></p>
<p><formula notation="TeX">\sigma_0^n(0) = {?}</formula>    <del><formula notation="TeX">\sigma_0(0) = (1,0)</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_0^2(0) = (1+\eta_0 \ldots</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_0(x,0) &amp;= (1 + \eta_0\,x,\ 0)\\
\sigma_0^2(x,0) &amp;= 1 + \eta_0 + \eta_0^2\,x\\
\sigma_0^3(x,0) &amp;= 1 + \eta_0 + \eta_0^2 + \eta_0^3\,x\\
&amp;\cdots\\
\sigma_0^n(x,0) &amp;= 1 + \eta_0 + \cdots + \eta_0^{n-1} + \eta_0^n\,x =\\
&amp;\qquad \begin{cases}
(\text{cas a}) &amp; \eta_0^n\,x = x\\
(\text{cas b}) &amp; \text{translation par } (n,0) \text{ (qui est } \ill \text{ par l'} \ill\text{)}
\end{cases}
\end{aligned}</formula></p>
<pb n="35" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=36"/><p>On trouve donc
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0^{\varepsilon} = \mathrm{id} \iff 1 + \eta_0 + \cdots + \eta_0^{\varepsilon-1} = 0</formula>
donc</p>
<p>ordre de <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> = ordre de <formula notation="TeX">\eta_0 \in k^*</formula> <hi rend="italic">sauf</hi> si <formula notation="TeX">\eta_0 = 1</formula> <add>i.e. <formula notation="TeX">\det\sigma_{0v} = 1</formula></add>, auquel cas <formula notation="TeX">\sigma_{0v}</formula> est la transvection <formula notation="TeX">\begin{pmatrix}1 &amp; \alpha_0\\ 0 &amp; 1\end{pmatrix}</formula> (qui est d'ordre <formula notation="TeX">1</formula> sss <formula notation="TeX">\alpha_0 = 0</formula>, <unclear>sinon</unclear> d'ordre <formula notation="TeX">p</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\eta_0 = 1\
\begin{cases}
\text{a)}\ \alpha_0 = \uncertain{1} &amp; \sigma_0 = \mathrm{id}\quad \emph{cas impropre}\\[2pt]
\text{b)}\ \alpha_0 \ne 1 &amp; \begin{cases}
p = 0 &amp; \sigma_{0v} \text{ d'ordre infini, a fortiori } \sigma_0 \text{ d'ordre inf.}\\
p &gt; 0 &amp; \sigma_{0v} \text{ d'ordre } p,\ \sigma_0^p\ \struck{= \text{translation}}\ \ldots
\end{cases}
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans a) et b), le chiffre après <formula notation="TeX">\alpha_0</formula> est repassé en encre plus foncée et se lit <formula notation="TeX">1</formula> ; la ligne précédente dit « d'ordre <formula notation="TeX">1</formula> sss <formula notation="TeX">\alpha_0 = 0</formula> ». Sous la ligne <formula notation="TeX">p&gt;0</formula>, un passage biffé de hachures obliques : <del><gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">(p,0)</formula> <gap reason="illegible"/> ; <formula notation="TeX">p\mid n \Rightarrow \sigma_0^p = \mathrm{id}</formula> ; <formula notation="TeX">p\nmid n</formula> … <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> d'ordre <formula notation="TeX">p^2</formula></del>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_1^2(x,y) &amp;= \bigl(\lambda_1\,x + \lambda_1(1-\lambda_1)\,y,\ (1-\lambda_1)\,x + (\lambda_1 + (1-\lambda_1)^2)\,y\bigr)\\
&amp;= \bigl(\lambda_1\,x + \lambda_1(1-\lambda_1)\,y,\ (1-\lambda_1)\,x + (\lambda_1^2 - \lambda_1 + 1)\,y\bigr)
\end{aligned}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_1 = \begin{pmatrix}0 &amp; \lambda_1\\ 1 &amp; 1-\lambda_1\end{pmatrix}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\det(t\,\mathrm{id} - \sigma_1) = t^2 - (1-\lambda_1)\,t - \lambda_1 = \struck{t^2 - (1+\delta)\,t + \delta}</formula>
Valeurs propres <del><formula notation="TeX">\eta, \eta'</formula></del> : <formula notation="TeX">1</formula>, <formula notation="TeX">-\lambda_1 = \delta_1</formula>.</p>
<p><del><formula notation="TeX">-\lambda_1 = \eta\eta'</formula>, <formula notation="TeX">1 - \lambda_1 = \eta + \eta'</formula> ; <formula notation="TeX">-\lambda_1 = \delta_1 = \delta</formula> ; <formula notation="TeX">\eta\eta' = \delta</formula>, <formula notation="TeX">\eta + \eta' = 1+\delta</formula> ; donc <formula notation="TeX">\eta^n = \eta'^n = 1 \Rightarrow \delta^n = 1</formula> ; <formula notation="TeX">\eta/\delta</formula>, <formula notation="TeX">\eta'/\delta</formula> … ; <formula notation="TeX">x = \lambda_1 y</formula></del>
<note type="editorial" resp="#pass">Tout ce bloc est biffé de traits obliques et entouré ; les cadres et flèches qui en relient les morceaux ne sont pas reproduits.</note></p>
<p>Ordre de <formula notation="TeX">\sigma_1</formula> = ordre de <formula notation="TeX">\delta_1 \in k^*</formula>, <hi rend="italic">sauf si <formula notation="TeX">\delta = 1</formula></hi>, i.e. <formula notation="TeX">\lambda_1 = -1</formula> :
<formula notation="TeX">\sigma_1(x,y) = (-y,\ x + 2y)</formula> transvection <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>identité</unclear>, d'ordre infini si <formula notation="TeX">p = 0</formula>, d'ordre <formula notation="TeX">p</formula> sinon.</p>
<pb n="36" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=37"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_0(x_1,\dots,x_{n+1}) = (1 + \eta_0\,x_1 + \alpha_0\,\Sigma_0,\ x_2,\ \dots,\ x_{n+1})\\
\cdots\\
\sigma_i(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(x_1,\dots,x_{i-1},\ -\eta_i\,x_{i+1} + (1+\alpha_i)\,\Sigma_i, &amp; \\
\qquad x_i + (\eta_i + 1)\,x_{i+1} - (1+\alpha_i)\,\Sigma_i,\ x_{i+2},\dots,x_{n+1}\bigr) &amp; (1\le i\le n-1)\\
\cdots\\
\sigma_n(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(x_1,\ \dots,\ x_{n-1},\ -\eta_n\,x_{n+1},\ x_n + (1+\eta_n)\,x_{n+1}\bigr)
\end{cases}</formula></p>
<p>Valeurs propres de <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> : <formula notation="TeX">1</formula> de multiplicité <formula notation="TeX">n-1</formula>, et <formula notation="TeX">\eta_i</formula>.</p>
<p>Ordre de <formula notation="TeX">\sigma_i \overset{?}{=}</formula> ordre de <formula notation="TeX">\eta_i \in k^*</formula> si <formula notation="TeX">\eta_i \ne 1</formula>.</p>
</div>
<div type="section">
<head>« Étude locale » des <formula notation="TeX">n</formula>-polyèdres et des <formula notation="TeX">n</formula>-cartes (vieilles rédactions)</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Titre de sa main, au crayon, sur la feuille de couverture p. 38 : « <del><gap reason="illegible"/></del> “étude locale” des <formula notation="TeX">n</formula>-polyèdres et des <formula notation="TeX">n</formula>-cartes (vieilles rédactions) ». Un premier mot, lourdement biffé, précède.</note></p>
<pb n="39" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=40"/><p>Soit <del><gap reason="illegible"/></del> une <unclear>variante</unclear> combinatoire <add><formula notation="TeX">C</formula></add> de <formula notation="TeX">n</formula>-quelette <formula notation="TeX">E</formula> – un <formula notation="TeX">\Gamma_n</formula>-ensemble – où
<formula notation="TeX" rend="display">\Gamma_n = \{\sigma_0, \dots, \sigma_n \mid \sigma_0^2 = \cdots = \sigma_n^2 = 1,\ \sigma_i\sigma_j = \sigma_j\sigma_i \text{ si } j\ge i+2\}</formula>
Rappelons que les <formula notation="TeX">i</formula>-facettes de la carte sont les éléments de l'ens.
<formula notation="TeX" rend="display">D_i = E/(\sigma_0, \dots, \widehat{\sigma_i}, \dots, \sigma_n) = E/\Gamma_n^{-}(i)\times\Gamma_n^{+}(i)</formula>
<add>où <formula notation="TeX">\Gamma_n^{-}(i) \subset \Gamma_n</formula>, <formula notation="TeX">\Gamma_n^{+}(i) \subset \Gamma_n</formula> sont engendrés <unclear>resp.</unclear> par <formula notation="TeX">\sigma_0 \dots \sigma_{i-1}</formula>, <unclear>et</unclear> <formula notation="TeX">\sigma_{i+1}, \dots, \sigma_n</formula></add>.
Considérons, pour <formula notation="TeX">f_i \in D_i</formula> fixé, l'<unclear>ensemble</unclear> des facettes <add><formula notation="TeX">f_j</formula></add> de <formula notation="TeX">C</formula> <del><unclear>qui sont incidentes</unclear></del> <formula notation="TeX">&lt; f_i</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> i.e. de dim. <formula notation="TeX">j &lt; i</formula> et telles que <formula notation="TeX">(f_j, f_i)</formula> proviennent d'un él. de <formula notation="TeX">E</formula>. Soit <del><formula notation="TeX">E(i)^{+}</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">E^{-}(i) = E/\Gamma_n^{-}(i) \longrightarrow D_i</formula>
<add>« <unclear>Drapeaux</unclear> <gap reason="illegible"/> »</add> <del><gap reason="illegible"/></del></p>
<p>c'est un ens. où opère <formula notation="TeX">\Gamma_n^{+}(i) \simeq \Gamma_{i-1}</formula> <del><gap reason="illegible"/> fibres de <formula notation="TeX">D_i</formula> <gap reason="illegible"/> <unclear>compatible</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del>, et sauf erreur c'est une <formula notation="TeX">(i-1)</formula>-<unclear>quelette</unclear>, <add><unclear><gap reason="illegible"/></unclear></add> i.e. <formula notation="TeX">\sigma_0, \dots, \sigma_{i-1}</formula> et les produits <add>de</add> tels éléments qui commutent opèrent dans les fibres de <formula notation="TeX">E^{-}(i) \to D_i</formula>. <del><unclear>Ainsi</unclear> fibre de</del> <add><formula notation="TeX">E^{-}(i)</formula></add> correspond : <del><gap reason="illegible"/></del> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">(i-1)</formula>-cartes combinatoires, dont les comp. connexes correspondent aux él. de <formula notation="TeX">D_i</formula> i.e. aux <formula notation="TeX">i</formula>-facettes <formula notation="TeX">f_i</formula>. Soit <del>les <formula notation="TeX">(i-1)</formula>-cartes <unclear>combinatoires</unclear> <unclear>quotients</unclear> <gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\Pi_{f_i}</formula> la fibre de <formula notation="TeX">f_i</formula>. Les <formula notation="TeX">j</formula>-facettes <unclear>sont</unclear>
<note type="editorial" resp="#pass">Dans les énoncés de cette page, les signes <formula notation="TeX">\pm</formula> en exposant de <formula notation="TeX">\Gamma_n(i)</formula> et de <formula notation="TeX">E(i)</formula> sont repassés et en partie empâtés ; ils sont lus d'après la définition « engendrés par <formula notation="TeX">\sigma_0\dots\sigma_{i-1}</formula>, et <formula notation="TeX">\sigma_{i+1},\dots,\sigma_n</formula> » et l'isomorphisme <formula notation="TeX">\Gamma_n^{+}(i)\simeq\Gamma_{i-1}</formula> tel qu'il est écrit, bien que ce dernier semble appeler <formula notation="TeX">\Gamma_n^{-}(i)</formula>.</note></p>
<pb n="40" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=41"/><p>les él. de <formula notation="TeX">E^{-}(i)_{f_i} / (\sigma_0, \dots, \widehat{\sigma_j}, \dots, \sigma_{i-1})</formula>, i.e. les él. de
<formula notation="TeX" rend="display">E^{-}(i)/(\sigma_0, \dots, \widehat{\sigma_j}, \dots, \sigma_{i-1}) \simeq E/(\sigma_0, \dots, \widehat{\sigma_j}, \dots, \widehat{\sigma_i}, \dots, \sigma_n)</formula>
qui <del><unclear>modulo</unclear></del> s'envoient dans <formula notation="TeX">f_i \in D_i</formula>, i.e. les drapeaux de type <formula notation="TeX">(j, i)</formula> dont la composante de degré <unclear>dim</unclear> <formula notation="TeX">i</formula> est <formula notation="TeX">f_i</formula>. Plus gén., les drapeaux de type <formula notation="TeX">(j_1 &lt; \cdots &lt; j_p)</formula> (où <formula notation="TeX">0\le j_1 &lt; \cdots &lt; j_p \le i-1</formula>) sont les drapeaux de type <formula notation="TeX">(j_1, \dots, j_p, i)</formula> de <formula notation="TeX">\Pi</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> dont la composante de degré <formula notation="TeX">i</formula> est <formula notation="TeX">f_i</formula>. On l'appelle <add>« <unclear>bord</unclear> »</add> le « bord » de la facette <formula notation="TeX">f_i</formula>, notée <formula notation="TeX">\partial f_i</formula>.</p>
<p>Dualement, considérons
<formula notation="TeX" rend="display">E^{+}(i) = E/\Gamma_n^{+}(i) \longrightarrow D_i \ \overset{\text{\struck{?}}}{=}\ D_{i,i+1,\dots,n}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">La glose « <formula notation="TeX">= D_{i,i+1,\dots,n}</formula> », au crayon, est écrite au-dessus de la flèche.</note>
sur laquelle <formula notation="TeX">\Gamma_n^{+}(i) \simeq \struck{\ill{}}\ \Gamma_{n-i-1}</formula> opère, la projection étant <formula notation="TeX">D_i</formula>. On trouve une <add><unclear>variante</unclear> de <formula notation="TeX">(n-i-1)</formula>-carte</add> <formula notation="TeX">n</formula>-<unclear>quelette</unclear> (<unclear>sauf</unclear> erreur), dont les facettes de dim. <formula notation="TeX">j</formula> (<formula notation="TeX">0\le j\le n-i-1</formula>) « sont » <add>de <formula notation="TeX">\Pi</formula></add> les drapeaux de type <formula notation="TeX">(i, i+j+1)</formula> <del><unclear>dont</unclear> la</del> <add><gap reason="illegible"/></add> composante de dim. <formula notation="TeX">i</formula> <del>est un drapeau <gap reason="illegible"/> de type <formula notation="TeX">(i, j)</formula>, <unclear>différent</unclear> <gap reason="illegible"/></del>.</p>
<p>On peut aussi, pour <add><del><gap reason="illegible"/></del></add> <add><formula notation="TeX">j\ge i+2</formula></add> <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">f_i &lt; f_j</formula>
considérer <del><formula notation="TeX">E(i,j) = E/(\sigma_0 \dots \sigma_{i-1};\ \sigma_{j+1} \dots \sigma_n)</formula></del>
<note type="editorial" resp="#pass">La page s'arrête sur « considérer » ; la suite, si elle existe, est au-delà du lot. Le bas de la page est très chargé d'interlignes et de ratures, et la syntaxe exacte des deux dernières phrases reste incertaine.</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
