<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 70, pages 1–20 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-29">2026-09-29</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-30">2026-09-30</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">70</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Réalisations géométriques de structures combinatoires (n-polyèdres, n-hyperpolyèdres [2-polyèdres réguliers]…) (Vieilles rédactions) : notes manuscrites (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 1 à 20 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 1 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1976]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-30" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-09-29" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="1">
<div type="section">
<head><formula notation="TeX">n</formula>-polyèdres et <formula notation="TeX">n</formula>-hyperpolyèdres</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Titre repris de la couverture (p. 1 des archivistes), au crayon, de sa main selon toute apparence ; le feuillet ne porte rien d'autre.</note></p>
</div>
<div type="section">
<head><formula notation="TeX">n</formula>-polyèdres réguliers en coordonnées affines universelles (vieilles rédactions)</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Titre repris de la seconde couverture (p. 2), au crayon ; elle porte aussi la mention « (23 p) ». Les pp. 3–20 de ce lot ne font que dix-huit feuillets : la liasse annoncée se poursuit au-delà du lot.</note></p>
<pb n="3" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=4"/><p><hi rend="italic"><formula notation="TeX">n</formula>-polyèdres réguliers.</hi></p>
<p>Considérons <del><gap reason="illegible"/></del> une <formula notation="TeX">n</formula>-carte <hi rend="italic">régulière</hi>, définie par un espace homogène <formula notation="TeX">\underline{R}</formula> <add>(repères)</add> <del><unclear>sous</unclear></del> sous le groupe <formula notation="TeX">n</formula>-cartographique
<formula notation="TeX" rend="display">\mathfrak{G}_n = \Bigl\{ \sigma_0,\dots,\sigma_n \Bigm| \sigma_0^2=\dots=\sigma_n^2=1,\quad \sigma_i\sigma_j=\sigma_j\sigma_i \ \text{si}\ \begin{cases} j\geq i+2 \\ 0\leq i,j\leq n \end{cases} \Bigr\}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la notation <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_n</formula> rend un G cursif bouclé, le même d'un bout à l'autre du lot.</note></p>
<p>tel que le stabilisateur <add><formula notation="TeX">\mathfrak{G}_{n,\underline{r}}</formula></add> <del>de</del> <unclear>d'un</unclear> <formula notation="TeX">\underline{r}\in\underline{R}</formula> soit distingué dans <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_n</formula>, donc indépendant de <formula notation="TeX">\underline{r}</formula>, soit <formula notation="TeX">H</formula>, <add>et <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_n/H=\Gamma</formula></add>. On suppose que pour toute partie <formula notation="TeX">I</formula> de <formula notation="TeX">[0,n]\cap\mathbb{N}</formula> ne contenant pas deux entiers consécutifs, le produit <del>de</del> <formula notation="TeX">\sigma_I=\prod_{i\in I}\sigma_i\notin H</formula>, i.e. le produit <formula notation="TeX">\sigma_H</formula> <note type="editorial" resp="#pass">sic : <formula notation="TeX">\sigma_H</formula> pour <formula notation="TeX">\sigma_I</formula></note> des <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> <hi rend="italic">dans</hi> <formula notation="TeX">\Gamma</formula> est <formula notation="TeX">\neq 1</formula>.
<note type="authorial" place="margin"><unclear>inutile</unclear> …</note></p>
<p>On pose
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
p_1 = \text{ordre de } \sigma_0\sigma_1 \\
\dots \\
p_n = \text{ordre de } \sigma_{n-1}\sigma_n
\end{cases}
\qquad \text{\emph{NB} les $p_i$ peuvent être infinis !}</formula>
et on suppose
<formula notation="TeX" rend="display">3\leq p_i\leq +\infty \qquad \text{pour } 1\leq i\leq n .</formula>
On suppose ici que <formula notation="TeX">\Gamma</formula> est le groupe engendré par les <formula notation="TeX">\sigma_i</formula>, avec (en plus des relations plus haut définissant <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_n</formula>) les relations supplémentaires
<formula notation="TeX" rend="display">(\sigma_{i-1}\sigma_i)^{p_i}=1 .</formula></p>
<pb n="4" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=5"/><p>Si
<formula notation="TeX" rend="display">p_* = (p_1,\dots,p_n)\in\bigl([3,+\infty]\cap\mathbb{N}\bigr)^n ,</formula>
<del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\Gamma=\Gamma_{p_*}</formula> est entièrement déterminé par <del><formula notation="TeX">p_*</formula></del> <formula notation="TeX">p_*</formula> et, quel que soit <formula notation="TeX">p_*</formula>, les conditions <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_I\neq 1 \ \text{dans}\ \Gamma_{p_*}</formula>
sont satisfaites dans <formula notation="TeX">\Gamma=\Gamma_{p_*}</formula>. Tous les <formula notation="TeX">\underline{R}</formula> sont isom. entre eux, et quand on prend des <formula notation="TeX">\underline{R}</formula> munis d'un « repère » <formula notation="TeX">\underline{r}\in\underline{R}</formula>, ils sont canoniquement isom. entre eux, et <add>com.</add> isom. à
<formula notation="TeX" rend="display">\underline{R}_{p_*} = \mathfrak{G}_n/\Gamma_{p_*}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">écrit ainsi ; d'après la p. 3 on attendrait <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_n/H</formula>, c'est-à-dire <formula notation="TeX">\Gamma_{p_*}</formula> lui-même comme ensemble.</note>
muni du repère image de <formula notation="TeX">1\in\mathfrak{G}_n</formula>.</p>
<p>Pour toute partie <formula notation="TeX">H</formula> de <del><formula notation="TeX">\mathfrak{G}</formula></del> <formula notation="TeX">[0,n]\cap\mathbb{N}</formula>, on désigne par <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_{n,H}</formula> le sous-groupe de <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_n</formula> engendré par les <formula notation="TeX">\sigma_i</formula>, <formula notation="TeX">i\notin H</formula>. Donc
<formula notation="TeX" rend="display">H\subset K \Longrightarrow \mathfrak{G}_K\subset\mathfrak{G}_H ,
\qquad
\underbrace{\underline{R}/\mathfrak{G}_K}_{=D_K} \longrightarrow \underbrace{\underline{R}/\mathfrak{G}_H}_{=D_H} .</formula>
Si <formula notation="TeX">H=\{i\}</formula>, on trouve
<formula notation="TeX" rend="display">D_{\{i\}} = D_i = \text{ens. des $i$-facettes \add{du polyèdre régulier $\Pi$ défini par $\underline{R}$}}.</formula></p>
<pb n="5" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=6"/><p>Sauf erreur, on est dans les conditions qu'il faut pour que la <del>polyèdre comb.</del> <add>carte comb.</add> régulière définie par le <unclear>singulet</unclear> <formula notation="TeX">\underline{R}\simeq\underline{R}_{p_*}</formula> soit définie par une <hi rend="italic">géométrie d'incidence</hi> ayant <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">D_i</formula> comme ens. des facettes <add><formula notation="TeX">\Pi</formula></add> de dim. <formula notation="TeX">i</formula> (donc soit un polyèdre comb. <hi rend="italic">régulier</hi>).</p>
<p>Une <hi rend="italic">réalisation géom.</hi> <add>affine régulière</add> (de <formula notation="TeX">\Pi</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> sur un <del><gap reason="illegible"/></del> anneau <gap reason="illegible"/> comme le <gap reason="illegible"/>) est la donnée</p>
<list rend="itemize">
<label>a)</label><item>d'un torseur (espace affine) <add><formula notation="TeX">E</formula></add> sous un <formula notation="TeX">k</formula>-Module loc. libre de rang <formula notation="TeX">n+1</formula> ;</item>
<label>b)</label><item>d'applications
  <formula notation="TeX" rend="display">\varphi_i : D_i \longrightarrow \text{ens. des sous-espaces affines de dim.~$i$ dans $E$} \qquad (0\leq i\leq n)</formula>
  respectant les relations d'incidence,</item>
<label><del>c)</del></label><item><del>d'un homomorphisme de groupes</del> avec condition supplémentaire <del><gap reason="illegible"/></del> :
  <del>pour tout <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(\Pi)\to\mathrm{Aut\,aff}(E)</formula> compatible avec les</del>
  <formula notation="TeX" rend="display">\forall g\in\mathrm{Aut}(\Pi),\ \exists!\ \bar g\in\mathrm{Aff}(E)\ \text{tel que}\quad \bar g\circ\varphi_i=\varphi_i\circ g_{D_i}\quad \forall\, 0\leq i\leq n</formula>
  — cette unicité reste vraie fibre par fibre…</item>
</list>
<pb n="6" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=7"/><p><note type="authorial" place="margin">: vérifier</note>
Il revient au <unclear>même</unclear> de se donner une application
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_{\underline{R}} : \underline{R} \longrightarrow \struck{\mathrm{Rep\,aff}(E)}\ \mathrm{Drap.aff}_n(E)</formula>
<add>(drapeaux maximaux de <formula notation="TeX">E</formula>)</add> <del>et un homo <gap reason="illegible"/> qui <gap reason="illegible"/> un unique</del> et un homo
<formula notation="TeX" rend="display">\mathfrak{G} \xrightarrow{\ \varphi_{\mathfrak{G}}\ } \mathrm{Aut\,aff}\,E</formula>
compatible avec <formula notation="TeX">\varphi_{\underline{R}}</formula>, tel que les sommets des repères drapeaux de l'image de <formula notation="TeX">\underline{R}</formula> engendrent affinement <formula notation="TeX">E</formula>. (Ce qui implique l'unicité de <formula notation="TeX">\varphi_{\mathfrak{G}}</formula> <add>éliminons</add> <gap reason="illegible"/> éliminant…), et la condition suivante : <del><gap reason="illegible"/> le sous-groupe <formula notation="TeX">\mathfrak{G}_{\underline{r}}</formula> de <formula notation="TeX">\mathfrak{G}</formula> stabilisateur de la composante <formula notation="TeX">\underline{r}\in\underline{R}</formula>, opérant sur <gap reason="illegible"/> comme <gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathfrak{G}</formula>, il suffit en fait, étant choisi <add>grâce à l'identification <formula notation="TeX">\underline{R}\simeq\underline{R}_{p_*}</formula></add> une origine <formula notation="TeX">\underline{r}\in\underline{R}</formula>, de se donner <formula notation="TeX">\varphi_{\mathfrak{G}}</formula> et <formula notation="TeX">\varphi_{\underline{R}}(\underline{r})=r\in\mathrm{Drap.aff}_n(E)</formula>, avec comme seules conditions que</p>
<list rend="itemize">
<label>a)</label><item>si <formula notation="TeX">j\neq i</formula>, <formula notation="TeX">\sigma_j</formula> invarie <unclear><formula notation="TeX">f_i</formula></unclear> ;</item>
<label>b)</label><item>les <formula notation="TeX">g\cdot f_0</formula> (<formula notation="TeX">g\in\mathfrak{G}=\Gamma</formula>) engendrent affinement <formula notation="TeX">E</formula> fibre par fibre…</item>
</list>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear><formula notation="TeX">E</formula></unclear>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">\varphi</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">la marge gauche porte, en travers, une addition de quatre lignes que nous ne lisons pas ; « <formula notation="TeX">\varphi_{\mathfrak{G}} = \rho</formula> », sous <formula notation="TeX">\varphi_{\mathfrak{G}}</formula>, est une lecture incertaine d'un ajout interlinéaire.</note></p>
<pb n="7" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=8"/><p>Posons
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
s_0 = f_0 \\
s_1 = \sigma_0 f_0 \\
s_2 = \sigma_1 s_1 \\
\dots \\
s_i = \sigma_{i-1} s_{i-1} \\
\dots \\
s_{n+1} = \sigma_n s_n
\end{cases}</formula>
Je dis que les <formula notation="TeX">(s_i)_{0\leq i\leq n+1}</formula> forment une base affine de <formula notation="TeX">E</formula> fibre par fibre, <add>et que <formula notation="TeX">f_i=</formula> env. aff. de <formula notation="TeX">(s_0,\dots,s_i)</formula>, <formula notation="TeX">0\leq i\leq n</formula></add> <del><gap reason="illegible"/></del>. Supposons prouvé, pour <formula notation="TeX">i</formula> donné, <add><formula notation="TeX">0\leq i\leq n</formula>,</add> que <formula notation="TeX">\{s_0,\dots,s_i\}</formula> <add>est</add> affinement libre fibre par fibre, <add>que <formula notation="TeX">f_i=</formula> env. aff. de <formula notation="TeX">\{s_0,\dots,s_i\}</formula></add>, <del><formula notation="TeX">0\leq i\leq n+1</formula> <gap reason="illegible"/></del> et que <formula notation="TeX">\sigma_k s_j=s_j</formula> si <del><formula notation="TeX">j\leq i</formula></del> <formula notation="TeX">k&gt;j</formula> <add>(pour <formula notation="TeX">j\leq i</formula>)</add>. Prouvons que <formula notation="TeX">s_{i+1}=\sigma_i s_i</formula> n'est pas dans <add>l'env. aff.</add> <formula notation="TeX">f_i</formula> de <formula notation="TeX">\{s_0,\dots,s_i\}</formula>, et que <formula notation="TeX">f_{i+1}</formula> est l'env. aff. de <formula notation="TeX">\{s_0,\dots,s_i,\sigma_i s_i\}</formula>, puis que <formula notation="TeX">\sigma_k s_{i+1}=s_{i+1}</formula> si <formula notation="TeX">k&gt;i+1</formula>.</p>
<p>D'abord, comme <formula notation="TeX">s_i\in f_i\subset f_{i+1}</formula> et <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> fixe <formula notation="TeX">f_{i+1}</formula>, on a <formula notation="TeX">s_{i+1}=\sigma_i(s_i)\in f_{i+1}</formula>, donc il faut seulement prouver <add>(<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> sur les fibres)</add> que <formula notation="TeX">\sigma_i(s_i)\notin f_i</formula>. <del>Mais si</del> Mais si on avait <formula notation="TeX">\sigma_i(s_i)\in f_i</formula>, <del>comme <formula notation="TeX">\sigma_i f_i\ldots f_{i+1}</formula>, donc <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> <gap reason="illegible"/> on aurait <formula notation="TeX">\sigma_k f_i=f_i</formula> pour <formula notation="TeX">k\neq i</formula>,</del> <del>on aurait</del> on aurait
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i(f_i) = \sigma_i\,\mathrm{Env}(f_{i-1},s_i) = \mathrm{Env}\bigl(\underbrace{\sigma_i f_{i-1}}_{f_{i-1}},\ \underbrace{\sigma_i s_i}_{\in f_i}\bigr)\subset f_i</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la fin de la première ligne de la formule, raturée, n'est pas lue : <del><gap reason="illegible"/></del>.</note>
donc <formula notation="TeX">\sigma_i(f_i)=f_i</formula>, donc comme <formula notation="TeX">\sigma_j f_i=f_i</formula> pour <formula notation="TeX">j\neq i</formula>, on aurait <formula notation="TeX">\sigma_k f_i=f_i</formula> pour <formula notation="TeX">0\leq k\leq n</formula>, donc <formula notation="TeX">f_i</formula> fixé par <formula notation="TeX">\Gamma=\mathfrak{G}</formula>, donc</p>
<pb n="8" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=9"/><p>(comme <formula notation="TeX">s_0\in f_i</formula>) <formula notation="TeX">\mathfrak{G}\cdot s_0\subset f_i</formula>, contrairement à l'hyp. que <formula notation="TeX">\mathfrak{G}\cdot s_0</formula> engendre l'espace fibre par fibre. Il reste à prouver que
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_k s_{i+1}=s_{i+1}\quad\text{pour } n\geq k&gt;i+1,\ \text{i.e.}\ \sigma_k\sigma_i s_i=\sigma_i s_i ,</formula>
or
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_k\sigma_i s_i = \sigma_i\underbrace{\sigma_k s_i}_{=s_i}\ (\text{car } k&gt;i+1) = \sigma_i s_i ,\quad \text{OK.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">un double trait souligne ce qui précède ; au-dessous, un mot <gap reason="illegible"/>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\{s_i\}_{0\leq i\leq n+1}\ \text{base affine fibre par fibre} \\
f_i=\mathrm{Env}(s_0,\dots,s_i) \quad \text{si } 0\leq i\leq n+1 \quad (\text{posant } f_{n+1}=E) \\
\sigma_k s_i = s_i \quad \text{si } \struck{k}\ 0\leq i&lt;k\leq n \\
\sigma_i s_i = s_{i+1} \quad 0\leq i\leq n
\end{cases}</formula>
impliquent déjà <del>que</del> formellement que
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_j f_i = f_i \quad\text{si } j&gt;i ,</formula>
donc il faut encore voir <unclear>où</unclear> <gap reason="illegible"/> que <del>(clairement si <formula notation="TeX">j&gt;i</formula>, et si <formula notation="TeX">j&lt;i</formula>)</del>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_j f_i = f_i \quad\text{si } j&lt;i .</formula>
<del>Sont</del> Plus les relations (<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>)
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_i^2=1 \quad \struck{\ill{}} &amp; 0\leq i\leq n \\
\sigma_i\sigma_j=\sigma_j\sigma_i &amp; \text{si } 0\leq i\ \ill{} \\
(\sigma_{i-1}\sigma_i)^{p_i}=1 &amp; 1\leq i\ \ill{}
\end{cases}</formula></p>
<pb n="9" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=10"/><p><formula notation="TeX" rend="display">e_i = s_i - s_0 \in V, \quad 1\leq i\leq n+1 \ \text{base de } V, \qquad s_0 \ \text{\emph{origine} de } E</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_0 s_0 = s_1 \\
\sigma_0 s_1 = s_0 \\
\sigma_0 s_2 = s_2^0 \in f_2\smallsetminus f_1 \\
\sigma_0 s_3 = s_3^0 \in f_3\smallsetminus f_2 \\
\dots \\
\sigma_0 s_{n+1} = s_{n+1}^0 \in f_{n+1}\smallsetminus f_n
\end{cases}
\qquad
\begin{aligned}
s_2^0 &amp;= s_0+\lambda_2^{01}e_1+\lambda_2^{02}e_2 \\
s_3^0 &amp;= s_0+\lambda_3^{01}e_1+\lambda_3^{02}e_2+\lambda_3^{0\,\uncertain{3}}e_3 \\
&amp;\dots \\
s_{n+1}^0 &amp;= s_0+\lambda_{n+1}^{01}e_1+\lambda_{n+1}^{02}e_2+\dots+\lambda_{n+1}^{0,n+1}e_{n+1}
\end{aligned}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_1 s_0 = s_0 \\
\sigma_1 s_1 = s_2 \\
\sigma_1 s_2 = s_1 \\
\sigma_1 s_3 = s_3^1 \in f_3\smallsetminus f_2 \\
\sigma_1 s_4 = s_4^1 \in f_4\smallsetminus f_2 \\
\dots \\
\sigma_1 s_{n+1} = s_{n+1}^1 \in f_{n+1}\smallsetminus f_n
\end{cases}
\qquad
\begin{cases}
\sigma_2 s_0 = s_0 \\
\sigma_2 s_1 = s_1 \\
\sigma_2 s_2 = s_3 \\
\sigma_2 s_3 = s_2 \\
\sigma_2 s_4 = s_4^2 \in f_4\smallsetminus f_3 \\
\dots \\
\sigma_2 s_{n+1} = s_{n+1}^2 \in f_{n+1}\smallsetminus f_n
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">f_4\smallsetminus f_2</formula> » pour <formula notation="TeX">\sigma_1 s_4</formula> est écrit ainsi ; le schéma des autres lignes donnerait <formula notation="TeX">f_4\smallsetminus f_3</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_i s_0 = s_0 \\
\sigma_i s_1 = s_1 \\
\dots \\
\sigma_i s_{i-1} = s_{i-1} \\
\sigma_i s_i = s_{i+1} \\
\sigma_i s_{i+1} = s_i \\
\sigma_i s_{i+2} = s_{i+2}^i \in f_{i+2}\smallsetminus f_{i+1} \\
\dots \\
\sigma_i s_{n+1} = s_{n+1}^i \in f_{n+1}\smallsetminus f_n
\end{cases}
\quad 0\leq i\leq \struck{\ill{}}
\qquad
\begin{cases}
\sigma_n s_0 = s_0 \\
\sigma_n s_1 = s_1 \\
\dots \\
\sigma_n s_{n-1} = s_{n-1} \\
\sigma_n s_n = s_{n+1} \\
\sigma_n s_{n+1} = s_n
\end{cases}</formula></p>
<pb n="10" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=11"/><p>Compte tenu des relations de commutation, <formula notation="TeX">\sigma_0,\dots,\sigma_n</formula> sont déterminés quand on se donne les <del><gap reason="illegible"/></del> valeurs critiques <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_0 s_2 &amp;= s_2^0\ (\in f_2) = s_0+\lambda_{01}e_1+\lambda_{02}e_2 \\
\sigma_1 s_3 &amp;= s_3^1\ (\in f_3) = s_0+\lambda_{11}e_1+\lambda_{12}e_2+\lambda_{13}e_3 \\
&amp;\dots \\
\sigma_{n-1} s_{n+1} &amp;= s_{n+1}^{n-1}\ (\in f_{n+1}) = s_0+\lambda_{n-1,1}e_1+\lambda_{n-1,2}e_2+\dots+\lambda_{n-1,n+1}e_{n+1}
\end{aligned}</formula>
défini par <unclear>une</unclear> matrice à <formula notation="TeX">n</formula> <hi rend="italic">lignes</hi> et <formula notation="TeX">n+1</formula> colonnes
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{pmatrix}
\lambda_{01} &amp; \lambda_{02} &amp; 0 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 \\
\lambda_{11} &amp; \lambda_{12} &amp; \lambda_{13} &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 \\
\cdots &amp; &amp; &amp; &amp; &amp; \\
\lambda_{n-1,1} &amp; \lambda_{n-1,2} &amp; \lambda_{n-1,3} &amp; \lambda_{n-1,4} &amp; \cdots &amp; \lambda_{n-1,n+1}
\end{pmatrix}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">une troisième ligne, commencée puis biffée, s'achevait sur <formula notation="TeX">\lambda_{24}</formula>.</note>
qui dépend <hi rend="italic">a priori</hi> de
<formula notation="TeX" rend="display">2+3+\dots+(n+1) = \frac{(n+2)(n+1)}{2}-1 = \frac{n(n+3)}{2}</formula>
paramètres. En effet, on vérifie les
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i s_j = \sigma_i\bigl(\sigma_{j-1}\,\struck{\sigma_{j-2}\cdots\sigma_{i+2}\,s_{i+2}}\bigr) = (\sigma_{j-1}\cdots\sigma_{i+2})\,\sigma_i s_{i+2}
\qquad j\geq i+3\ \text{i.e. } j-1\geq i+2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= (\sigma_{j-1}\sigma_{j-2}\cdots\sigma_{i+2})\,\underbrace{s_{i+2}^i}_{\in f_{i+2}} \qquad s_{i+2}^i = s_0+\lambda_{i1}e_1+\lambda_{i2}e_2+\dots+\lambda_{i,i+2}e_{i+2}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= s_0+\lambda_{i1}e_1+\dots+\lambda_{i,i+1}e_{i+1}+\lambda_{i,i+2}e_j</formula>
(vrai aussi si <formula notation="TeX">j=i+2</formula> donc)
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\ \sigma_i s_j = (s_0+\lambda_{i1}e_1+\dots+\lambda_{i,i+1}e_{i+1})+\lambda_{i,i+2}e_j \quad\text{si } j\geq i+2\ }</formula></p>
<pb n="11" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=12"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i e_j =
\begin{cases}
e_j &amp; \text{si } j&lt;i \\
e_{i+1} &amp; \text{si } j=i \\
e_i &amp; \text{si } j=i+1 \\
\lambda_{i1}e_1+\lambda_{i2}e_2+\dots+\lambda_{i,i+1}e_{i+1}+\lambda_{i,i+2}e_j &amp; \text{si } j\geq i+2
\end{cases}
\qquad (i\geq 1)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\det(\sigma_i|_V) = -(\lambda_{i,i+2})^{n-i} =
\begin{cases}
-1 &amp; \text{si } n-i \text{ pair} \quad \text{ok} \\
-\lambda_{i,i+2} &amp; \text{si } n-i \text{ impair}
\end{cases}</formula>
(<gap reason="illegible"/> <add>donc</add> <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}=+1</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 e_j =
\begin{cases}
-e_1 &amp; \text{si } j=1 \\
(\lambda_{01}-1)e_1+\lambda_{0,2}e_j &amp; \text{si } j\geq 2
\end{cases}
\qquad \sigma_0 s_1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 e_j = \sigma_0 s_j-\sigma_0 s_0 = \sigma_0 s_j - s_1, \qquad \det(\sigma_0|_V) = -(\lambda_{0,2})^n</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0^2 s_j =
\begin{cases}
s_j &amp; \text{si } j\leq 1 \\
\struck{\ill{}}\ \sigma_0(s_0+\lambda_{01}e_1+\lambda_{0,2}e_j)
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{= s_0+e_1+}\qquad
s_0+e_1\ \uncertain{-}\ \lambda_{01}e_1+\lambda_{02}\bigl[(\lambda_{01}-1)e_1+\lambda_{02}e_j\bigr]
= s_0+(1-\lambda_{01})(1-\lambda_{02})e_1+\lambda_{02}^2e_j</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
(1-\lambda_{01})(1-\lambda_{02})=0 \\
(\lambda_{02})^2=1
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\ \sigma_i s_j =
\begin{cases}
s_j &amp; \text{si } j&lt;i \\
s_{i+1} &amp; \text{si } j=i \\
s_i &amp; \text{si } j=i+1 \\
s_0+\lambda_i(e_i+e_{i+1})+e_j &amp; \text{si } j\geq i+2
\end{cases}
\quad \text{on pose } e_0=0\ }</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\ \begin{aligned}
\sigma_0 e_j &amp;=
\begin{cases}
-e_1 &amp; j=1 \\
(\lambda_0-1)e_1+e_j &amp; \text{si } j\geq 2
\end{cases} \\
\sigma_i e_j &amp;=
\begin{cases}
e_j &amp; \text{si } j&lt;i \\
e_{i+1} &amp; \text{si } j=i \\
e_i &amp; \text{si } j=i+1 \\
\lambda_i(e_i+e_{i+1})+e_j &amp; \text{autre (si } j\geq i+2)
\end{cases}
\quad (i\geq 1)
\end{aligned}\ }</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les deux encadrés du bas donnent une forme déjà réduite à un paramètre <formula notation="TeX">\lambda_i</formula> par réflexion, anticipant ce que les pp. 15–18 établissent.</note></p>
<pb n="12" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=13"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\ \sigma_i s_j = s_j \quad\text{si } j\leq i-1\ }
\qquad
\boxed{\ \begin{cases} \sigma_i s_i = s_{i+1} \\ \sigma_i s_{i+1} = s_i \end{cases}\ }</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i^2(s_j) = s_j \quad\text{si } j\leq i+1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i^2 s_{i+2} = s_{i+2} \overset{?}{\Longrightarrow} \sigma_i^2 s_j = s_j \quad\text{si } j\geq i+3</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_i(\sigma_i s_j) &amp;= \sigma_i(s_0+\lambda_{i1}e_1+\dots+\lambda_{i,i+1}e_{i+1}+\lambda_{i,i+2}e_j) \\
&amp;= \underbrace{\sigma_i(s_0+\dots+\lambda_{i,i-1}e_{i-1})}_{s_0+\lambda_{i1}e_1+\dots+\lambda_{i,i-1}e_{i-1}} + (\lambda_{i,i}e_{i+1}+\lambda_{i,i+1}e_i) \\
&amp;\quad + \lambda_{i,i+2}\underbrace{\sigma_i e_j}_{(\lambda_{i1}e_1+\dots+\lambda_{i,i+1}e_{i+1})+\lambda_{i,i+2}e_j} \qquad (i\geq 1) \\
&amp;= s_0+(\lambda_{i1}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{i1})e_1+(\lambda_{i2}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{i2})e_2+\dots \\
&amp;\quad +(\lambda_{i,i-1}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{i,i-1})e_{i-1} \\
&amp;\quad +(\lambda_{i,i+1}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{i,i})e_i \\
&amp;\quad +(\lambda_{i,i}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{i,i+1})e_{i+1} \\
&amp;\quad +(\lambda_{i,i+2})^2e_j
\end{aligned}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i^2 s_j = s_j \iff
\begin{cases}
\lambda_{i1}(1+\lambda_{i,i+2}) = \lambda_{i2}(1+\lambda_{i,i+2}) = \dots = \lambda_{i,i-1}(1+\lambda_{i,i+2}) = 0 \\
\lambda_{i,i+1}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{ii} = \lambda_{i,i}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{i,i+1} = 0 \\
(\lambda_{i,i+2})^2 = 1
\end{cases}</formula>
<del>(<gap reason="illegible"/>)</del> pour <formula notation="TeX">(n\geq j\geq i+2\geq i\geq 1)</formula>.</p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">au bas de la page, esquisse d'une matrice par blocs : un bloc identité en haut à gauche (indice <formula notation="TeX">i</formula> marqué au-dessus), des zéros au-dessous, suivie d'un second bloc à peine indiqué ; précédée d'un mot <gap reason="illegible"/>.</note></p>
<pb n="13" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=14"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i s_j =
\begin{cases}
s_j &amp; \text{si } j&lt;i \\
s_{i+1} &amp; \text{si } j=i \\
s_i &amp; \text{si } j=i+1 \\
s_0+\lambda_{i,1}e_1+\dots+\lambda_{i,i+1}e_{i+1}+\lambda_{i,i+2}e_j &amp; \text{si } i+2\leq j\leq n+1 \\
 &amp; (\text{donc } 0\leq i\leq n-1)
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX">\begin{pmatrix} 0\leq i\leq n \\ 0\leq j\leq n+1 \end{pmatrix}</formula> <note type="editorial" resp="#pass">la parenthèse des bornes est en marge gauche.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i e_j =
\begin{cases}
e_j &amp; \text{si } j&lt;i \\
e_{i+1} &amp; \text{si } j=i \\
e_i &amp; \text{si } j=i+1 \\
\lambda_{i,1}e_1+\dots+\lambda_{i,i+1}e_{i+1}+\lambda_{i,i+2}e_j &amp; \text{si } i+2\leq j\leq n+1 \\
 &amp; (\text{donc } 0\leq i\leq n-1)
\end{cases}
\qquad 1\leq i\leq n</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 e_j =
\begin{cases}
-e_1 &amp; \text{si } j=1 \\
(\lambda_{0,1}-1)e_1+\lambda_{0,2}e_j &amp; \text{si } 2\leq j\leq n+1
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0^2=\mathrm{id} \iff
\begin{cases}
(\lambda_{01}-1)(\lambda_{02}-1)=0 \\
\lambda_{02}^2=1
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_i^2=\mathrm{id} \ (1\leq i\leq n-1) \iff
\begin{cases}
\lambda_{i1}(1+\lambda_{i,i+2}) = \lambda_{i2}(1+\lambda_{i,i+2}) = \dots = \lambda_{i,i-1}(1+\lambda_{i,i+2}) = 0 \\
\lambda_{i,i+1}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{ii} = \lambda_{i,i}+\lambda_{i,i+2}\lambda_{i,i+1} = 0 \\
(\lambda_{i,i+2})^2 = 1
\end{cases}</formula>
<note type="authorial" place="margin"><hi rend="italic">NB</hi> ces équations <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> si <formula notation="TeX">i\geq 2</formula></note></p>
<p><formula notation="TeX">\sigma_n^2=\mathrm{id}</formula> tjrs vérifié, <formula notation="TeX">\sigma_n</formula> est une <hi rend="italic">réflexion</hi>.</p>
<p>Exprimons que <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> est une réflexion.
<note type="editorial" resp="#pass">en marge droite, une première matrice de <formula notation="TeX">\sigma_0</formula>, commencée (première ligne <formula notation="TeX">-1,\ \lambda_{01}-1,\ \lambda_{01}-1\cdots</formula>, première colonne de zéros), est biffée.</note></p>
<p><del><formula notation="TeX">\sigma_0(x_1,\dots,x_{n+1}) = \sigma_0(s_0+x_1e_1+\dots+x_{n+1}e_{n+1})</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0 =
\begin{pmatrix}
-1 &amp; \lambda_{0,1}-1 &amp; \lambda_{0,1}-1 &amp; \cdots &amp; \lambda_{01}-1 &amp; 1 \\
0 &amp; \lambda_{0,2} &amp; 0 &amp; &amp; 0 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; \lambda_{02} &amp; &amp; 0 &amp; 0 \\
\vdots &amp; \vdots &amp; \vdots &amp; \ddots &amp; \vdots &amp; \vdots \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; &amp; \lambda_{02} &amp; 0 \\
 &amp; &amp; &amp; &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">une accolade sous les colonnes porte « <formula notation="TeX">n+1</formula> ».</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_0(x_1,\dots,x_{n+1}) = \struck{\ill{}}\ \bigl(1-x_1+(\lambda_{0,1}-1)(x_2+\dots+x_{n+1}),\ \lambda_{0,2}x_2,\ \dots,\ \lambda_{0,2}x_{n+1}\bigr)</formula></p>
<pb n="14" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=15"/><p>Points fixes :
<formula notation="TeX" rend="display">H_0 :
\begin{cases}
(\lambda_{02}-1)x_i = 0 &amp; \text{si } 2\leq i\leq n+1 \\
2x_1+(1-\lambda_{01})(x_2+\dots+x_{n+1}) = 1
\end{cases}</formula>
<del><gap reason="illegible"/></del> Si <formula notation="TeX">\lambda_{0,2}-1</formula> inv. ces équations s'écrivent <del><formula notation="TeX">x_i=0</formula>, <formula notation="TeX">2\leq i\leq n+1</formula></del>,
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
x_i = 0 &amp; 2\leq i\leq n+1 \\
2x_1\ \struck{\ill{}} = 1
\end{cases}</formula>
donc c'est une sous-espace linéaire affine de dim. <formula notation="TeX">0</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <add>(en <formula notation="TeX">\pm 2</formula>)</add> <del><gap reason="illegible"/></del> si <formula notation="TeX">2</formula> inv. <del><gap reason="illegible"/></del>, et c'est vide si <formula notation="TeX">2</formula> nul dans <formula notation="TeX">k</formula> <add>[<del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> en car. <formula notation="TeX">2</formula>, l'hyperplan : l'infini…]</add> — donc ce n'est pas un hyperplan. Donc il faut que <formula notation="TeX">\lambda_{02}-1</formula> soit non inv. <add>i.e. nul</add> sur les fibres, donc nilpotent, i.e. <formula notation="TeX">\lambda_{02}=1+\nu</formula>, <formula notation="TeX">\nu</formula> nilpotent. Alors les équations deviennent
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\nu x_i = 0 &amp; 2\leq i\leq n+1 \\
2x_1+(1-\lambda_{01})(x_2+\dots+x_{n+1}) = 1
\end{cases}</formula>
est un hyperplan sur chaque fibre, sauf <del>en</del> en car. <formula notation="TeX">2</formula> si <formula notation="TeX">\lambda_{0,1}=1</formula>, où c'est vide (mais alors on trouve l'hyperplan : l'infini).
<note type="authorial" place="margin">introduction de la variable <formula notation="TeX">2</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">2x_1+(1-\lambda_{01})(x_2+\dots+x_{n+1})=2</formula></note></p>
<p>Pour que ce soit un hyperplan, <del>il faut <gap reason="illegible"/></del> <del><gap reason="illegible"/></del> <add><gap reason="illegible"/></add> (où la car. est <formula notation="TeX">\neq 2</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> ou <formula notation="TeX">\lambda_{01}-1</formula> inv.), comme <del>l'hyperplan <formula notation="TeX">H_0</formula></del> <formula notation="TeX">H_0</formula> contenu dans <formula notation="TeX">H_0'</formula> d'équation <formula notation="TeX">2x_1+(1-\lambda_{01})(x_2+\dots+x_{n+1})=\uncertain{2}</formula>, il faut qu'il y ait égalité, donc que les équations <formula notation="TeX">\nu x_i=0</formula> <add>(<formula notation="TeX">2\leq i\leq n+1</formula>)</add> soient conséquences de la précédente <add>(vu <gap reason="illegible"/> de base…)</add>, <add>d'évidence</add> ceci exige que <formula notation="TeX">\nu=0</formula>. <del>Si <formula notation="TeX">2</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>. Mais <formula notation="TeX">(1-\lambda_{01})</formula> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> cas <formula notation="TeX">n=1</formula> doit être traité à part… Si <formula notation="TeX">2</formula> est <formula notation="TeX">(1-\lambda_{01})</formula></del>
<note type="editorial" resp="#pass">les trois dernières lignes sont biffées d'un trait ondulé.</note></p>
<pb n="15" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=16"/><p><del><gap reason="illegible"/> inversibles, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">(H_0')_t</formula> <gap reason="illegible"/> hyperplan : l'infini…</del>
<note type="editorial" resp="#pass">deux premières lignes biffées en diagonale.</note></p>
<p>On exigera donc
<formula notation="TeX" rend="display">\lambda_{02} = 1</formula>
(ce qui suffit à impliquer <formula notation="TeX">\sigma_0^2=\mathrm{id}</formula>) et on posera
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{\ \lambda_{01} = 1+\alpha_0\ }</formula>
de sorte que <formula notation="TeX">\alpha_0</formula> est l'invariant modulaire du polygone régulier induit par <formula notation="TeX">\Pi</formula> dans <formula notation="TeX">f_2</formula>…</p>
<p><del>Exprimons que <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> est une</del>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_0 =
\begin{pmatrix}
-1 &amp; \alpha_0 &amp; \alpha_0 &amp; \cdots &amp; \alpha_0 &amp; 1 \\
0 &amp; 1 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 1 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 0 \\
\cdots &amp; &amp; &amp; &amp; &amp; \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 1 &amp; 0 \\
0 &amp; 0 &amp; 0 &amp; \cdots &amp; 0 &amp; 1
\end{pmatrix} \\[2ex]
\sigma_0(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(1-x_1+\alpha_0(x_2+\dots+x_{n+1}),\ x_2,\ \dots,\ x_{n+1}\bigr) \\[1ex]
H_0 : 2x_1\ \uncertain{-}\ \alpha_0(x_2+\dots+x_{n+1}) = 1
\end{cases}</formula></p>
<p>Exprimons que <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> est une <hi rend="italic">réflexion</hi> (<formula notation="TeX">1\leq i\leq n-1</formula>).
<note type="drawing" resp="#pass">matrice par blocs de <formula notation="TeX">\sigma_i</formula>, <formula notation="TeX">(n+2)\times(n+2)</formula> : bloc identité d'ordre <formula notation="TeX">i-1</formula> en haut à gauche ; bloc <formula notation="TeX">2\times 2</formula> <formula notation="TeX">\begin{pmatrix}0&amp;1\\1&amp;0\end{pmatrix}</formula> aux places <formula notation="TeX">i,i+1</formula> ; à droite, sur les lignes <formula notation="TeX">1</formula> à <formula notation="TeX">i+1</formula>, les coefficients <formula notation="TeX">\lambda_{i1}\ \lambda_{i1}\cdots\lambda_{i1}</formula>, …, <formula notation="TeX">\lambda_{ii}\cdots\lambda_{ii}</formula>, <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+1}\cdots\lambda_{i,i+1}</formula> ; sur les <formula notation="TeX">n-i</formula> dernières lignes, la diagonale <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}</formula> ; dernière colonne de translation nulle, <formula notation="TeX">1</formula> en bas à droite. Les accolades marquent « <formula notation="TeX">i-1</formula> », « <formula notation="TeX">2</formula> », « <formula notation="TeX">n-i</formula> », « <formula notation="TeX">i+1</formula> ».</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_i(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(&amp;x_1+\lambda_{i1}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}),\ x_2+\lambda_{i2}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}),\ \dots, \\
&amp;x_{i-1}+\lambda_{i,i-1}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}),\ x_{i+1}+\lambda_{i,i}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}), \\
&amp;x_i+\lambda_{i,i+1}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}),\ \lambda_{i,i+2}x_{i+2},\ \dots,\ \lambda_{i,i+2}x_{n+1}\bigr)
\end{aligned}</formula></p>
<pb n="16" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=17"/><p><note type="editorial" resp="#pass">le haut de la page, jusqu'à « <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}=1</formula> », est biffé de longues diagonales ; il est transcrit.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{\sigma_i(x_1,\dots,x_{n+1}) = (x_1,\dots,x_{i-1},x_{i+1},x_i,\lambda_{i,i+2}x_{i+2},\lambda_{i,i+2}x_{i+3},\dots,\lambda_{i,i+2}x_{n+1})}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{H_i : \begin{cases} x_i = x_{i+1} \\ (\lambda_{i,i+2}-1)x_{i+2} = \dots = (\lambda_{i,i+2}-1)x_{n+1} = 0 \end{cases}}</formula>
<del>Si <formula notation="TeX">H_i'</formula> est l'hyperplan d'équation <formula notation="TeX">x_i=x_{i+1}</formula>, on a <formula notation="TeX">H_i\subset H_i'</formula>, donc <formula notation="TeX">H_i</formula> n'est un hyperplan que si <formula notation="TeX">H_i=H_i'</formula>, i.e. les équations <formula notation="TeX">(\lambda_{i,i+2}-1)x_{i+2}=\dots=(\lambda_{i,i+2}-1)x_{n+1}=0</formula> sont conséquences de <formula notation="TeX">x_i=x_{i+1}</formula>, ce qui <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> que si <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}=1</formula>.</del>
<formula notation="TeX" rend="display">(H_i)\quad
\begin{cases}
\lambda_{i1}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}) = \lambda_{i2}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}) = \dots \\
\qquad = \lambda_{i,i-1}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}) = 0 \\
\lambda_{i,i}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}) = x_i-x_{i+1} \\
\lambda_{i,i+1}(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}) = x_{i+1}-x_i \\
(\lambda_{i,i+2}-1)x_{i+2} = \dots = (\lambda_{i,i+2}-1)x_{n+1} = 0
\end{cases}</formula>
(en plus, les conditions sur les <formula notation="TeX">\lambda_{i,j}</formula>, <formula notation="TeX">1\leq j\leq i+2</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> exprimant <formula notation="TeX">\sigma_i^2=\mathrm{id}</formula>…)</p>
<p><unclear>Si par exemple</unclear> : si on avait <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}\neq 1</formula>, comme <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}^2=1</formula>, on aurait <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}=-1\neq 1</formula> (car <formula notation="TeX">\neq 2</formula>), et les équations de <formula notation="TeX">H_i</formula> deviennent
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
x_{i+2} = \dots = x_{n+1} = 0 \\
\struck{\ill{} = \lambda_{i,i+1}\Sigma_i(x) = 0 \quad \Sigma_i(x)=x_{i+2}+\dots+x_{n+1}} \\
\struck{\ill{}\ x_i = x_{i+1}} \\
\struck{\ill{}}
\end{cases}</formula>
ce qui fait <formula notation="TeX">[n+1-(i+1)]+1 = n-i+1</formula> équations <del>si <formula notation="TeX">i\leq n</formula>, les premières équations <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> indépendantes et comme <formula notation="TeX">i\leq n-1</formula>, on trouve une variété linéaire de codim. <formula notation="TeX">\geq 2</formula>. Donc on doit avoir <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+2}=1</formula>, les équations de <formula notation="TeX">H_i</formula> deviennent</p>
<pb n="17" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=18"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\lambda_{i1}\Sigma_i(x) = \dots = \lambda_{i,i-1}\Sigma_i(x) = 0 \\
\lambda_{i,i}\Sigma_i(x) = x_i-x_{i+1} \\
\lambda_{i,i+1}\Sigma_i(x) = x_{i+1}-x_i
\end{cases}
\qquad \text{où } \Sigma_i(x) = x_{i+2}+\dots+x_{n+1}</formula>
Si dans les <formula notation="TeX">\lambda_{ij}</formula>, <formula notation="TeX">1\leq j\leq i-1</formula>, un est <formula notation="TeX">\neq</formula> nul, alors ces équations se réduisent à :
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\Sigma_i(x) = 0 \\
x_i-x_{i+1} = 0
\end{cases}</formula>
ce sont des équations linéaires indépendantes, donc <formula notation="TeX">H_i</formula> serait de codim. <formula notation="TeX">2</formula>, donc pas un hyperplan. On veut donc
<formula notation="TeX" rend="display">\lambda_{i1} = \dots = \lambda_{i,i-1} = 0</formula>
et les équations se réduisent alors à :
<formula notation="TeX" rend="display">\lambda_{ii}\Sigma_i(x) = -\lambda_{i,i+1}\Sigma_i(x) = x_i-x_{i+1} .</formula>
<del>Si on avait <formula notation="TeX">\lambda_{ii}=\lambda_{i,i+1}=0</formula>, ces équations</del>
Les relations exprimant <formula notation="TeX">\sigma_i^2=\mathrm{id}</formula> se réduisent ici à : <formula notation="TeX">\lambda_{i,i}+\lambda_{i,i+1}=0</formula>, de sorte qu'il reste un seul paramètre <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+1}=1+\alpha_i</formula>, et on trouve
<note type="drawing" resp="#pass">matrice par blocs de <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> : identité d'ordre <formula notation="TeX">i-1</formula> en haut à gauche ; bloc <formula notation="TeX">\begin{pmatrix}0&amp;1\\1&amp;0\end{pmatrix}</formula> aux places <formula notation="TeX">i,i+1</formula>, suivi sur ces deux lignes de <formula notation="TeX">-(1+\alpha_i)\ \cdots\ -(1+\alpha_i)</formula> et <formula notation="TeX">(1+\alpha_i)\ \cdots\ (1+\alpha_i)</formula> ; identité sur le reste de la diagonale ; dernière colonne <formula notation="TeX">(0,\dots,0,1)</formula>. Plusieurs entrées retouchées.</note></p>
<pb n="18" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=19"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\begin{aligned}
\sigma_i(x_1,\dots,x_{n+1}) = \bigl(&amp;x_1,\dots,x_{i-1},\ x_{i+1}-(1+\alpha_i)(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}), \\
&amp;x_i+(1+\alpha_i)(x_{i+2}+\dots+x_{n+1}), \\
&amp;x_{i+2},\dots,x_{n+1}\bigr)
\end{aligned} \\[2ex]
H_i :\ x_i-x_{i+1}+(1+\alpha_i)(x_{i+2}+\dots+x_{n+2}) = 0
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">x_{n+2}</formula> » est écrit ainsi, pour <formula notation="TeX">x_{n+1}</formula>.</note></p>
<p>Ces résultats marchent aussi sur un anneau réduit. Pour un anneau quelconque [il y a lieu de faire <unclear>poser</unclear>]
<formula notation="TeX" rend="display">\lambda_{i,i+2} = 1+\nu \qquad \nu \text{ nilpotent}</formula>
<del>et les relations</del> en car. rés. <formula notation="TeX">\neq 2</formula> les relations qui expriment <formula notation="TeX">\sigma_i^2=\mathrm{id}</formula> deviennent <formula notation="TeX">\nu</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\nu = 0 \\
\lambda_{i,1} = \dots = \lambda_{i,i-1} = 0 \\
\lambda_{i,i+1}+\lambda_{i,i+1}\ \struck{\ill{}} = \lambda_{i,i}+\lambda_{i,i+1}\ \struck{\ill{}} = 0 \\
\struck{\nu^2=\ill{}}
\end{cases}</formula>
<del>donc <formula notation="TeX">\lambda_{i,i}+\lambda_{i,i+1} = -\nu\lambda_{ii} = -\nu(\lambda_{i,i+1})</formula></del></p>
<p>Comme devant. Il reste à examiner ce qui se passe en car. rés. <formula notation="TeX">2</formula> (ou un anneau quelconque, si on veut…), où on trouve :
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\underbrace{(2+\nu)}_{\text{nilpot.}}\lambda_{i,1} = (2+\nu)\lambda_{i,2} = \dots = (2+\nu)\lambda_{i,i-1} = 0 \\
\lambda_{ii}+\lambda_{i,i+1} = -\nu\lambda_{ii} = -\nu\lambda_{i,i+1} \\
\struck{\ill{}}\ \nu^2+2\nu = 0 \quad \text{i.e.}\quad \nu(2+\nu) = 0
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Longrightarrow\quad \lambda_{i,i+1} = -(1+\nu)\lambda_{ii} \qquad \struck{-\nu\lambda_{ii}=}\quad \nu\underbrace{\bigl[\lambda_{i,i+1}-\lambda_{ii}\bigr]}_{-(2+\nu)\lambda_{ii}} = 0</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la troisième ligne du premier système, en car. rés. <formula notation="TeX">\neq 2</formula>, se lit <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+1}+\lambda_{i,i+1}</formula> ; on attendrait <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+1}+\lambda_{i,i}</formula>.</note></p>
<pb n="19" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=20"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\text{II}\qquad
\left.\begin{cases}
(2+\nu)\lambda_{i,1} = \dots = (2+\nu)\lambda_{i,i-1} = 0 \\
\lambda_{i,i+1} = -(1+\nu)\lambda_{i,i} \\
\nu(2+\nu) = 0
\end{cases}\right]</formula>
Reprenons les équations de <formula notation="TeX">H_i</formula>. <formula notation="TeX">H_i</formula> est contenu dans l'hyperplan <formula notation="TeX">H_i'</formula> d'équation
<formula notation="TeX" rend="display">\lambda_{ii}\Sigma_i(x) = x_i-x_{i+1} .</formula>
<del>Si on avait</del> <unclear>Si</unclear> <formula notation="TeX">H_i</formula> était un hyperplan, on aurait <formula notation="TeX">H_i=H_i'</formula>, i.e. les autres équations de <formula notation="TeX">H_i</formula> seraient conséquences de la précédente. <unclear>Ce n'est possible</unclear> manifestement que si <formula notation="TeX">\lambda_{i,1}=\dots=\lambda_{i,i-1}=0</formula>, <formula notation="TeX">\lambda_{i,i}+\lambda_{i,i+1}=0</formula>, <formula notation="TeX">\lambda_{i,i+1}=1</formula>, OK…</p>
<p><hi rend="italic">NB</hi> <formula notation="TeX">\sigma_0</formula> ne change que la première coordonnée, <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> (<formula notation="TeX">1\leq i\leq n-1</formula>) que la <formula notation="TeX">i</formula>-ième et <formula notation="TeX">(i+1)</formula>-ième. Ceci <del><gap reason="illegible"/></del> <add>implique</add> que <formula notation="TeX">\sigma_i</formula> et <formula notation="TeX">\sigma_j</formula> commutent si <formula notation="TeX">j\geq i+2</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{aligned}
\sigma_0\sigma_1(x_1,x_2,x_3,\dots,x_{n+1}) &amp;= \sigma_0\bigl(x_2-(1+\alpha_1)\Sigma_1,\ x_1+(1+\alpha_1)\Sigma_1,\ x_3,\dots\bigr) \\
&amp;= \bigl(1-x_2+(1+\alpha_1)\Sigma_1+\alpha_0(x_1+(1+\alpha_1)\Sigma_1+\Sigma_1), \\
&amp;\qquad x_1+(1+\alpha_1)\Sigma_1,\ x_3,\dots,x_{n+1}\bigr) \\
&amp;= \bigl(1+\alpha_0x_1-x_2+(1+\alpha_1+2\alpha_0+\alpha_0\alpha_1)\Sigma_1,\ x_1+(1+\alpha_1)\Sigma_1, \\
&amp;\qquad x_3,\dots,x_{n+1}\bigr)
\end{aligned}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans la dernière ligne, un premier coefficient de <formula notation="TeX">\Sigma_1</formula> est biffé et remplacé au-dessous par <formula notation="TeX">(1+\alpha_1+2\alpha_0+\alpha_0\alpha_1)</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">(\sigma_0\sigma_1)^p(x_1,x_2,\dots,x_{n+1}) = \bigl(F_p(\alpha_0,\alpha_1;x_1,\dots,x_{n+1}),\ G_p(\alpha_0,\alpha_1;x_1,\dots,x_{n+1}),\ x_3,\dots,x_{n+1}\bigr)</formula>
Donc <formula notation="TeX">(\sigma_0\sigma_1)^p = \mathrm{id} \iff</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la phrase s'arrête là ; la page suivante reprend sous une autre forme (restrictions aux quotients du drapeau) et le calcul de <formula notation="TeX">(\sigma_0\sigma_1)^p</formula> n'est pas mené à terme dans ce lot.</note></p>
<pb n="20" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/70.pdf#page=21"/><p><formula notation="TeX" rend="display">(i\geq 1)\quad
\begin{cases}
\sigma_i|f_{i-1} = \mathrm{id} \\
\sigma_i|(f_{i+1}/f_{i-1}) = \text{échange des coordonnées } x_i,x_{i+1} \\
\sigma_i|E/f_{i+1} = \mathrm{id}
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_0|f_1 = \text{échange de } s_0,s_1 \\
\sigma_0|E/f_1 = \mathrm{id}
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{\ill{}}\ (i\geq 1)\quad
\begin{cases}
\sigma_i\sigma_{i+1}|f_{i-1} = \mathrm{id} \\
\sigma_i\sigma_{i+1}|f_{i+2}/f_{i-1} \overset{?}{=} \\
\sigma_i\sigma_{i+1}|E/f_{i+2} = \mathrm{id}
\end{cases}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
\sigma_0\sigma_1|f_2 \overset{?}{=} \\
\sigma_0\sigma_1|E/f_2 = \mathrm{id}
\end{cases}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les deux « <formula notation="TeX">\overset{?}{=}</formula> » restent sans membre de droite ; le reste de la page est blanc. La liasse annoncée « 23 p » sur la couverture se poursuit au-delà de ce lot.</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
