<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 69, pages 1–20 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-27">2026-09-27</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-27">2026-09-27</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">69</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Graphes cubiques : notes manuscrites (s.d.), lettre (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 1 à 20 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 1 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1976]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-27" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-09-27" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="1">
<pb n="2" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=3"/><p><note type="editorial" resp="#pass">il numérote lui-même ses feuillets en haut, au centre : celui-ci porte
« 1 », et la suite court jusqu'à « 17 » (page 20), avec deux feuillets
« bis » (pages 12 et 16)</note></p>
<p><hi rend="italic">Th.</hi> Soit <formula notation="TeX">S</formula> un graphe tel que</p>
<p>a) <formula notation="TeX">\operatorname{card} S = 27</formula></p>
<p>b) <formula notation="TeX">\forall s \in S</formula>, <formula notation="TeX">\operatorname{card} E(s) = 10</formula>    (<formula notation="TeX">E(s) = \lbrace t
\in S \mid t \text{ lié à } s \rbrace</formula>)</p>
<p>c) <formula notation="TeX">\forall s, t \in S</formula>, <formula notation="TeX">s, t</formula> liés, <formula notation="TeX">\exists!\, u \in S</formula>, <formula notation="TeX">u</formula> lié à <formula notation="TeX">s</formula> et <formula notation="TeX">t</formula>.</p>
<p>Alors (et alors seulement) <formula notation="TeX">S</formula> est un <hi rend="italic">graphe cubique</hi>.</p>
<p><hi rend="italic">Dém.</hi> Soient <formula notation="TeX">u \in S</formula><del>, <formula notation="TeX">v \in E(s)</formula></del> (<formula notation="TeX">\operatorname{card} S
\geqslant 27</formula> !) <formula notation="TeX">v \in E(u)</formula> i.e. <formula notation="TeX">v</formula> lié à <formula notation="TeX">u</formula> (<formula notation="TeX">\operatorname{card} E(u) =
10</formula>), <formula notation="TeX">w \in S</formula> tel que <formula notation="TeX">w</formula> lié à <formula notation="TeX">u</formula> et <formula notation="TeX">v</formula> (axiome c)). <add>On dit que <formula notation="TeX">T =
\lbrace u, v, w \rbrace</formula> est un « triangle ».</add></p>
<p><hi rend="italic">Lemme 1.</hi> Tout <formula notation="TeX">s \in S - \lbrace u, v, w \rbrace</formula> <add><formula notation="TeX">= S^{*}</formula></add> est lié
à un et un seul des él. <formula notation="TeX">u, v, w</formula> [i.e. <formula notation="TeX">S^{*} = S - \lbrace u, v, w \rbrace</formula>
est <hi rend="italic">réunion disj.</hi> de <formula notation="TeX">E(u)^{*} = S^{*} \cap E(u)</formula>, <formula notation="TeX">E(v)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">E(w)^{*}</formula>
(chacun de cardinal 8)].</p>
<p>Comme <formula notation="TeX">\operatorname{card} E(u) = 10</formula>, <del>tiens</del> … <formula notation="TeX">\operatorname{card}
E(u) \cap S^{*} = 8</formula> car <formula notation="TeX">E(u) \cap S^{*} = E(u) - \lbrace v, w \rbrace</formula>, de même
<formula notation="TeX">\operatorname{card} E(v) \cap S^{*}</formula>, <formula notation="TeX">E(w) \cap S^{*}</formula> <add>(<formula notation="TeX">E(v)^{*}</formula>,
<formula notation="TeX">E(w)^{*}</formula>)</add> sont de cardinal 8. Or (par c)), <formula notation="TeX">E(u) \cap E(v) = \lbrace w
\rbrace</formula> donc <formula notation="TeX">E(u)^{*} \cap E(v)^{*} = \emptyset</formula> et de même pour les autres 2
couples, donc <formula notation="TeX">E(u)^{*}, E(v)^{*}, E(w)^{*}</formula> disjoints, donc la
<del><gap reason="illegible"/></del> <add>réunion</add> est de cardinal <formula notation="TeX">3 \times 8 = 24</formula>. Comme <formula notation="TeX">S^{*}</formula>
est de cardinal <formula notation="TeX">27 - 3 = 24</formula> par a), on trouve que <formula notation="TeX">S^{*}</formula> est réunion
(disjointe) des <formula notation="TeX">E(u)^{*}, E(v)^{*}, E(w)^{*}</formula>, cqfd.</p>
<p><hi rend="italic">Lemme 2.</hi> <formula notation="TeX">\forall x \in E(u)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">\exists!</formula> <unclear><formula notation="TeX">x'</formula></unclear> <formula notation="TeX">\in
E(v)^{*}</formula> lié à <formula notation="TeX">x</formula>. (De même pour <formula notation="TeX">v, w</formula>).<note type="editorial" resp="#pass">le <formula notation="TeX">E(u)^{*}</formula> de l'énoncé est
récrit sur un premier <formula notation="TeX">E(\ldots)</formula> chargé d'encre</note>
En effet, <del>l'unicité <add>des liés</add></del> reformulation de c).</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire.</hi> <formula notation="TeX">\exists!\, \sigma = \sigma_T : S \to S</formula> tel que <formula notation="TeX">\sigma_T</formula>
<unclear>laisse inv.</unclear> <formula notation="TeX">u, v, w</formula> et que <formula notation="TeX">\forall x \in S^{*} = S - \lbrace u,
v, w \rbrace</formula>, <formula notation="TeX">\sigma(x)</formula> soit lié à <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">\sigma_T(x)</formula> liés au
<unclear>même</unclear> élément <formula notation="TeX">u, v, w</formula> de <formula notation="TeX">T</formula>.<note type="editorial" resp="#pass">« même » est écrit comme un
signe <formula notation="TeX">=</formula></note>
<note type="drawing" resp="#pass">en marge gauche, un triangle de sommets <formula notation="TeX">w</formula> (en haut), <formula notation="TeX">u</formula> et <formula notation="TeX">v</formula> (en
bas), et un point <formula notation="TeX">x</formula> relié à <formula notation="TeX">u</formula> par un trait</note></p>
<p>Ainsi, dès que <formula notation="TeX">E(u)^{*}, E(v)^{*}, E(w)^{*}</formula> se décomposent <unclear>par</unclear> 4
couples de <add>pts liés</add>.</p>
<p><hi rend="italic">Lemme 3.</hi> Soit <formula notation="TeX">x \in E(u)^{*}</formula>. Alors <formula notation="TeX">\operatorname{card} E(x) \cap
E(w)^{*} = 4</formula>.</p>
<p>Si <formula notation="TeX">x \in E(u)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">y \in E(w)^{*}</formula>, et si <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> liés, <formula notation="TeX">x</formula> et
<formula notation="TeX">\sigma_T(y)</formula> non liés (et inversement.) En d'autres termes, <formula notation="TeX">E(x) \cap
E(w)^{*}</formula> contient un élément et un seul de chaque paire de sommets liés de
<formula notation="TeX">E(w)^{*}</formula>.</p>
<p><hi rend="italic">Dém.</hi> Si <formula notation="TeX">x</formula> était lié à <formula notation="TeX">y</formula>, il ne peut être lié à <formula notation="TeX">\sigma_T y</formula>, sinon
<formula notation="TeX">\lbrace y</formula> et <formula notation="TeX">\sigma_T(y) \rbrace</formula> seraient <unclear>côté</unclear> de deux
triangles distincts <formula notation="TeX">\lbrace w, y, \sigma_T(y) \rbrace</formula> et <formula notation="TeX">\lbrace x, y,
\sigma_T(y) \rbrace</formula>. <del>Il faut <gap reason="illegible"/> <add>de <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">\sigma_T(y)</formula></add>
<gap reason="illegible"/> les <gap reason="illegible"/></del>.</p>
<pb n="3" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=4"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 2 » en haut au centre</note></p>
<p>Considérons
<formula notation="TeX" rend="display">A_x = E(x) \cap \lbrace S^{*} - \sigma_T(x) \rbrace = E(x) \cap (E(v)^{*} \cup
E(w)^{*}) = E(x) - \lbrace u, \sigma(x) \rbrace</formula>
son cardinal est <formula notation="TeX">10 - 2 = 8</formula> par b), <del>supposons que</del> : il se décompose
en réunion disjointe de <formula notation="TeX">E(x) \cap E(v)^{*} = A_v</formula> et <formula notation="TeX">E(x) \cap E(w)^{*} =
A_w</formula>, supposons que l'un <del>des deux <gap reason="illegible"/></del> <add><formula notation="TeX">A_v</formula>, <formula notation="TeX">A_w</formula> (disons
<formula notation="TeX">A_w</formula>)</add> de cardinal <formula notation="TeX">\geqslant 4</formula>, p.ex. <formula notation="TeX">&gt; 4</formula> (sinon on intervertit <formula notation="TeX">v</formula> et
<formula notation="TeX">w</formula>). Alors <formula notation="TeX">\exists\, y, y'</formula> liés dans <formula notation="TeX">E(w)^{*}</formula> qui sont liés <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x</formula>,
absurde <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="italic">Corollaire.</hi> Si <formula notation="TeX">x \in E(u)</formula>, <formula notation="TeX">y \in E(w)</formula> sont liés, <formula notation="TeX">\sigma_T(x)</formula> et
<formula notation="TeX">\sigma(y)</formula> sont liés (et inversement.)</p>
<p>Si <formula notation="TeX">x</formula> lié à <formula notation="TeX">y</formula>, <formula notation="TeX">x</formula> non lié à <formula notation="TeX">y' = \sigma_T(y)</formula>, donc <formula notation="TeX">\sigma_T(x)</formula> lié à
<formula notation="TeX">y'</formula>, cqfd.</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire.</hi> <formula notation="TeX">\sigma_T = \sigma</formula> est un automorphisme de <formula notation="TeX">S</formula>.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">NB</note>
<del><hi rend="italic">Lemme 4.</hi> Soient <formula notation="TeX">x, y \in E(u)^{*}</formula> non liés. Alors
<formula notation="TeX">\operatorname{card} E(x) \cap E(y) \cap E(w)^{*} = 2</formula>. i.e. 
<formula notation="TeX">\operatorname{card} \omega_x</formula> … <hi rend="italic">Dém.</hi> S'il était <formula notation="TeX">\neq 2</formula>, il
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">&gt; 2</formula> <gap reason="illegible"/> par <formula notation="TeX">\sigma(y)</formula>.</del><note type="editorial" resp="#pass">tout ce passage est barré en
travers et recouvert de boucles ; un dessin, barré lui aussi, s'y mêle</note>
<note type="drawing" resp="#pass">barré avec le Lemme 4 : un triangle de sommets <formula notation="TeX">w</formula>, <formula notation="TeX">u</formula>, <formula notation="TeX">v</formula>, dont
les côtés se prolongent en trois demi-droites marquées <formula notation="TeX">\gamma_4</formula>, <formula notation="TeX">\beta_4</formula>,
<formula notation="TeX">\alpha_4</formula></note></p>
<p><add>Introduisons <formula notation="TeX">P_u = E(u)^{*}/\sigma</formula> <gap reason="illegible"/> et <formula notation="TeX">\omega_v(x) =</formula> image de
<formula notation="TeX">E(x) \cap E(v)^{*}</formula> dans <formula notation="TeX">P_v</formula>, donc <formula notation="TeX">\omega_v(\sigma x) = \complement
\omega_v(x)</formula>.</add><note type="editorial" resp="#pass">ajout serré dans la marge de droite ; le signe devant
<formula notation="TeX">\omega_v(x)</formula> est lu comme le complémentaire</note></p>
<p>Soient <formula notation="TeX">x, y \in E(u)^{*}</formula>, considérons
<formula notation="TeX" rend="display">\omega_v(x) = E(x) \cap E(v)^{*}, \qquad \omega_v(y) = E(y) \cap E(v)^{*}</formula>
<del>et comme</del> donc on peut considérer <formula notation="TeX">\omega_v(y)</formula> et <formula notation="TeX">\omega_v(x)</formula> comme 2
sections de <formula notation="TeX">E(v)^{*}</formula> sur <formula notation="TeX">P_v = E(v)^{*}/\mathbb{F}_2</formula>, dont leur différence
est un élément
<formula notation="TeX" rend="display">\delta_v(x, y) \in \mathbb{F}_2(P_v)</formula></p>
<p><hi rend="italic">NB</hi> <formula notation="TeX">\delta_v(x, \sigma(y)) = \delta_v(\sigma x, y) = \delta_v(x, y) +
\mathbf{1}_v</formula><note type="editorial" resp="#pass">un 1 à double barre</note> (<unclear>fonction</unclear> cte égale à 1 sur <formula notation="TeX">P_v</formula>)</p>
<p>Donc
<formula notation="TeX" rend="display">\left\lbrace
\begin{aligned}
\operatorname{supp} \delta_v(x, y) &amp;= \lbrace \beta \in P_v \mid \omega_v(x) \cap
\beta \neq \omega_v(y) \cap \beta \rbrace \\
P_v - \operatorname{supp} \delta_v(x, y) &amp;= \lbrace \beta \in P_v \mid
\omega_v(x) \cap \beta = \omega_v(y) \cap \beta \rbrace
\end{aligned}
\right.</formula>
<formula notation="TeX">=</formula> image de <formula notation="TeX">\omega_v(x) \cap \omega_v(y)</formula> dans <formula notation="TeX">P_v</formula>.</p>
<p><hi rend="italic">Lemme 4.</hi> <del><formula notation="TeX">\operatorname{Card} \operatorname{supp} \delta_v(x, y)
= 2</formula>,</del> Supposons <formula notation="TeX">x, y \in E(u)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> <hi rend="italic">non liés</hi>, alors
<formula notation="TeX">\operatorname{card} \operatorname{supp} \delta_v(x, y) = 2</formula> [i.e. 
<formula notation="TeX">\operatorname{card} \omega_v(x) \cap \omega_v(y) = 2</formula>, où <formula notation="TeX">\omega_v(x) \cap
\omega_v(y) = E(x) \cap E(y) \cap E(v)^{*}</formula>].</p>
<p>Sinon, ce cardinal serait <formula notation="TeX">&gt; 2</formula> ou <formula notation="TeX">&lt; 2</formula>, et quitte à remplacer <formula notation="TeX">y</formula> par
<formula notation="TeX">\sigma(y)</formula>, on peut supposer <gap reason="illegible"/></p>
<pb n="4" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=5"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 3 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>qu'il est <formula notation="TeX">&gt; 2</formula>. Soient <del>donc</del> <add>d'abord</add> <formula notation="TeX">s, t \in E(w)^{*}</formula> liés
<add>tous deux</add> <gap reason="illegible"/> lié à <formula notation="TeX">v</formula>.</p>
<p><hi rend="italic">Lemme 5.</hi> a) Soient <formula notation="TeX">x \in E(u)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">s \in E(w)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">s</formula> liés.
Soit <formula notation="TeX">\xi \in</formula> <del><formula notation="TeX">E(\ldots)</formula></del> lié à <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">s</formula> <add>(<formula notation="TeX">\xi</formula> lié <gap reason="illegible"/>)</add>.
Alors <formula notation="TeX">\xi \in E(v)^{*}</formula>.</p>
<p>b) Soient <formula notation="TeX">x, y \in E(u)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">s, t \in E(w)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> liés à <formula notation="TeX">s</formula> et à
<formula notation="TeX">t</formula>. [donc par lemme 3, <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> non liés, <formula notation="TeX">s</formula> et <formula notation="TeX">t</formula> non liés]. <del>Soit</del>
Soient <formula notation="TeX">\xi, \xi'</formula> tels que <del><formula notation="TeX">\xi</formula> <formula notation="TeX">(x, s)</formula> et <formula notation="TeX">(y, t)</formula></del> <formula notation="TeX">\xi</formula> lié à <formula notation="TeX">x</formula>
et <formula notation="TeX">s</formula>, <formula notation="TeX">\xi'</formula> lié à <formula notation="TeX">y</formula> et <formula notation="TeX">t</formula>. Alors <formula notation="TeX">\xi, \xi' \in E(v)^{*}</formula>, et <formula notation="TeX">\xi, \xi'</formula>
liés.</p>
<p><hi rend="italic">Démonstration du lemme 5.</hi> <del>Soient</del> a) On a <formula notation="TeX">\xi \in S^{*}</formula> car
<formula notation="TeX">\xi \neq u, v, w</formula> (car <formula notation="TeX">u</formula> non lié à <formula notation="TeX">s</formula>, <formula notation="TeX">v</formula> non lié à <formula notation="TeX">x</formula>, <formula notation="TeX">w</formula> lié ni à <formula notation="TeX">x</formula>
ni à <formula notation="TeX">s</formula>) et <formula notation="TeX">\xi \notin E(u)^{*}</formula>, sinon on aurait <formula notation="TeX">\xi = \sigma(x)</formula> et <formula notation="TeX">\xi</formula>
non lié à <formula notation="TeX">s</formula> par lemme 3, de <formula notation="TeX">=</formula><note type="editorial" resp="#pass">« de même »</note> <formula notation="TeX">\xi \notin E(w)^{*}</formula>, donc
<formula notation="TeX">\xi \in E(v)^{*}</formula>.</p>
<p>b) Comme <formula notation="TeX">\lbrace x, \xi, s \rbrace</formula> est un triangle, <formula notation="TeX">\xi'</formula> est lié à un
<add>sommet</add> <del>et</del> (et un seul) de ce triangle. Or il n'est pas lié à <formula notation="TeX">x</formula>
(sinon <formula notation="TeX">\lbrace \xi', t \rbrace</formula> seraient côtés de deux triangles distincts
<formula notation="TeX">\lbrace \xi', t, x \rbrace</formula> et <formula notation="TeX">\lbrace \xi', t, y \rbrace</formula>) ni à <formula notation="TeX">s</formula>
(<del><gap reason="illegible"/></del> raison symétrique) donc il est lié à <formula notation="TeX">\xi</formula>.
<note type="drawing" resp="#pass">à gauche du texte, un quadrilatère <formula notation="TeX">x</formula>, <formula notation="TeX">t</formula>, <formula notation="TeX">y</formula>, <formula notation="TeX">s</formula> (côtés <formula notation="TeX">xt</formula>,
<formula notation="TeX">ty</formula>, <formula notation="TeX">ys</formula>, <formula notation="TeX">sx</formula>) ; de <formula notation="TeX">x</formula> descend un triangle pointant vers <formula notation="TeX">\xi</formula>, de <formula notation="TeX">t</formula> un
autre pointant vers <formula notation="TeX">\xi'</formula></note></p>
<p><hi rend="italic">Dém. du lemme 4.</hi> Supposons <formula notation="TeX">x, y \in E(u)^{*}</formula> <add>(<formula notation="TeX">x \neq y</formula>)</add> liés à
<formula notation="TeX">s, t, r \in E(w)^{*}</formula> <add>distincts</add>.
Considérons le triangle <formula notation="TeX">\lbrace x, s, \xi \rbrace</formula>, donc (lemme 5 a)) <formula notation="TeX">\xi \in
E(v)^{*}</formula>, et si <formula notation="TeX">\xi' = \sigma(t) \in E(v)^{*}</formula> <add>on applique à <formula notation="TeX">(x, y)</formula>,
<formula notation="TeX">(s, t)</formula></add> (d'après le lemme 5 b)) <formula notation="TeX">\lbrace</formula><unclear><formula notation="TeX">y</formula></unclear><formula notation="TeX">, t, \xi' \rbrace</formula> est
un triangle, mais aussi <formula notation="TeX">\lbrace y, r, \xi' \rbrace</formula> en appliquant à <formula notation="TeX">(x, y)</formula>
<formula notation="TeX">(s, r)</formula>. Donc <formula notation="TeX">\lbrace y, \xi' \rbrace</formula> <unclear>appartient</unclear> à 2 triangles,
absurde.<note type="authorial" place="margin">dans la marge, à hauteur de ces lignes : « <formula notation="TeX">x</formula>    <formula notation="TeX">y</formula>
   <formula notation="TeX">s</formula>    <formula notation="TeX">t</formula>    <formula notation="TeX">r</formula> »</note></p>
<p><del>Lemme 6</del> <add>Corollaire.</add> Il existe une application <add>bijective,
canon.</add> et une seule de <formula notation="TeX">\Pi_{22}(P_u)</formula> dans <formula notation="TeX">\Pi_{22}(P_w)</formula> (<formula notation="TeX">\Pi_{22}</formula>
indique partitions de type <formula notation="TeX">2.2</formula>) telle que pour <add>tout</add> couple <formula notation="TeX">x, y</formula> de
pts <del><gap reason="illegible"/> à 2 <gap reason="illegible"/></del> <del><gap reason="illegible"/></del> liés de <formula notation="TeX">E(u)^{*}</formula>,
<del>la partition <gap reason="illegible"/></del> on ait
<formula notation="TeX" rend="display">c_{w,u}\bigl(\lbrace \pi_u\lbrace x, y \rbrace, \complement_{P_u} \pi_u\lbrace
x, y \rbrace \rbrace\bigr) = \lbrace \operatorname{supp} \delta_v(x, y),
\operatorname{supp}(\delta_v(x, y) + \mathbf{1}_{P_v}) \rbrace .</formula>
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\pi_u : E_u^{*} \to P_u = E_u^{*}/\mathbb{F}_2</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">le mot qui précède « liés » est pris dans les lignes biffées ; le
lemme 4 porte sur des points <hi rend="italic">non</hi> liés</note></p>
<pb n="5" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=6"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 4 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>Il faut montrer que le 2<hi rend="sup">ième</hi> mb ne dépend que de la
partition <formula notation="TeX">\in \Pi_{22}(P_u)</formula>, pas du choix de <formula notation="TeX">(x, y)</formula> ! Pour ceci, on note</p>
<p>a) Elle est indépendante par permutation de <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> (car
<formula notation="TeX">\delta_v(x, y) = \delta_v(y, x)</formula>)</p>
<p>b) Elle ne change pas si on change <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">\sigma(x)</formula> (donc aussi <formula notation="TeX">y</formula> en
<formula notation="TeX">\sigma(y)</formula>, ou <formula notation="TeX">x</formula> en <formula notation="TeX">\sigma(x)</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> en <formula notation="TeX">\sigma(y)</formula>) (car <formula notation="TeX">\delta_v(\sigma
x, y) = \delta_v(x, y) + 1</formula>)</p>
<p>c) Si <formula notation="TeX">x, y</formula> sont fixés, <del>posons</del> <add>prenons</add> <del><formula notation="TeX">s \neq t</formula></del>
<formula notation="TeX">\lbrace s, t \rbrace =</formula> <del><formula notation="TeX">E(x) \cap E(y) \cap E(\ldots)</formula></del> <add>(lemme
4)</add> <formula notation="TeX">E(x) \cap E(y) \cap E(w)^{*}</formula>, donc <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\lbrace x, y \rbrace = E(s)
\cap E(t) \cap E(u)^{*}</formula>, <del>soient</del> <add>liés</add> <formula notation="TeX">\lbrace x', y' \rbrace =
E(s) \cap E(\sigma(t)) \cap E(u)^{*}</formula>, alors <formula notation="TeX">\pi_u(\lbrace x', y' \rbrace) =
\complement_{P_u} \pi_u(\lbrace x, y \rbrace)</formula>, <del>donc <formula notation="TeX">x', y'</formula></del> et
<formula notation="TeX">\lbrace x', y' \rbrace</formula> donne donc lieu à la même partition <formula notation="TeX">\in
\Pi_{2,2}(P_u)</formula> que <formula notation="TeX">\lbrace x, y \rbrace</formula>, mais à <formula notation="TeX">\lbrace x', y' \rbrace</formula> la
recette <del>prise</del> de l'énoncé du corollaire associe la partition en
<formula notation="TeX">\pi_v(E(x') \cap E(y') \cap E(v)^{*})</formula> [<formula notation="TeX">= \lbrace s, \sigma(t) \rbrace</formula>] et
son complémentaire, qui <del><gap reason="illegible"/></del> est égale à <formula notation="TeX">\pi_v\lbrace s, t \rbrace</formula>
[<formula notation="TeX">= \operatorname{supp}(\delta_v(x, y) + 1)</formula>] et son complémentaire …</p>
<p>Énoncé plus fort :</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire 2.</hi> Soit <formula notation="TeX">\mathfrak{P}'_2(E_u^{*})</formula> l'ens. des
<del>couples</del> <add>parties à</add> 2 él. distincts de <formula notation="TeX">E_u^{*}</formula> formées de deux
él. non <hi rend="italic">liés</hi>.<note type="editorial" resp="#pass">la lettre qu'il écrit ici est une grande P
cursive, rendue <formula notation="TeX">\mathfrak{P}</formula> dans tout le lot</note>
Soit <formula notation="TeX">R_{u,v}</formula> la relation <del><gap reason="illegible"/></del> dans <formula notation="TeX">\mathfrak{P}'_2(E_u^{*})
\times \mathfrak{P}'_2(E_v^{*})</formula> :
<formula notation="TeX" rend="display">R_{u,v}(\alpha, \beta) \overset{\text{déf}}{\iff} \text{tt él.\ de } \alpha
\text{ est lié à tt él.\ de } \beta .</formula>
Alors <formula notation="TeX">R_{u,v}</formula> <add><unclear>définit</unclear></add> une bijection de
<formula notation="TeX">\mathfrak{P}'_2(E_u^{*})</formula> sur <formula notation="TeX">\mathfrak{P}'_2(E_v^{*})</formula>, soit
<del><formula notation="TeX">\varphi</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\tilde{\varphi}_{vu} : \mathfrak{P}'_2(E_u^{*}) \to \mathfrak{P}'_2(E_v^{*})</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\tilde{\varphi}_{vu}(\sigma \tilde{\alpha}) = \sigma
\tilde{\varphi}_{vu}(\tilde{\alpha}), \qquad \pi_v \tilde{\varphi}_{vu}(\lbrace x,
\sigma y \rbrace) = \complement_{P_v} \pi_v \tilde{\varphi}_{vu}(\lbrace x, y
\rbrace)</formula>
<note type="authorial" place="margin">en oblique dans le coin inférieur gauche : <del>Énoncé</del> plus
simple avec <formula notation="TeX">R'_{u,v}(\alpha, \beta)</formula> : tt él. de <formula notation="TeX">\alpha</formula> <hi rend="italic">non lié</hi> à
tt él. de <formula notation="TeX">\beta</formula>, [<formula notation="TeX">\iff R_{u,v}(\sigma\alpha, \beta) \iff R_{u,v}(\alpha,
\sigma\beta)</formula>] et car les applications <formula notation="TeX">\varphi'_{vu} :
\mathfrak{P}_2(E_u^{*}) \to \mathfrak{P}_2(E_v^{*})</formula> forment un syst. 
<hi rend="italic"><unclear>transitif</unclear></hi> d'iso (compris <gap reason="illegible"/> lemme 6 ci-dessous)</note></p>
<pb n="6" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=7"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 5 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>donc la partition définie par <del><formula notation="TeX">\pi_u(x, \sigma y</formula></del> <formula notation="TeX">\pi_v
\tilde{\varphi}_{vu}(\lbrace x, y \rbrace)</formula> ne change pas en remplaçant <formula notation="TeX">x</formula> par
<formula notation="TeX">\sigma(x)</formula>, ou <formula notation="TeX">y</formula> par <formula notation="TeX">\sigma(y)</formula>, ou les deux à la fois) donc ne dépend que
de <del><formula notation="TeX">\pi_u \varphi</formula></del> <formula notation="TeX">\alpha = \pi_u(\lbrace x, y \rbrace) \in
\Pi_{2,2}(P_u)</formula> ; enfin, elle ne change pas si on remplace <formula notation="TeX">\alpha</formula> par
<formula notation="TeX">\complement_{P_u} \alpha</formula> …
<note type="drawing" resp="#pass">en haut à gauche, une rangée de petits schémas : des segments aux
extrémités marquées <formula notation="TeX">x\ x'</formula>, <formula notation="TeX">y\ y'</formula>, <formula notation="TeX">\xi\ \xi'</formula>, <formula notation="TeX">\eta\ \eta'</formula>, <formula notation="TeX">s\ s'</formula>,
<formula notation="TeX">t\ t'</formula>, surmontés d'arcs en chevrons qui relient les segments, et sous
eux des colonnes <formula notation="TeX">\binom{s}{t}</formula>, <formula notation="TeX">\binom{s'}{t'}</formula>, <formula notation="TeX">\binom{s}{t'}</formula>,
<formula notation="TeX">\binom{s'}{t}</formula>, <formula notation="TeX">\binom{x}{y}</formula>, <formula notation="TeX">\binom{x'}{y'}</formula>, <formula notation="TeX">\binom{x}{y'}</formula>,
<formula notation="TeX">\binom{x'}{y}</formula> ; un trait vertical sépare les deux premiers groupes, et le
dernier groupe (avec <formula notation="TeX">u'</formula>, <formula notation="TeX">v'</formula>) est couvert de hachures</note></p>
<p><del>Corollaire</del> <add>Lemme</add> 6. <formula notation="TeX">c_{wv} c_{vu} = c_{wu}</formula> — donc les
<formula notation="TeX">c_{..}</formula> définissent un syst. transitif d'iso entre les <formula notation="TeX">\Pi_{22}(P_u)</formula>,
<formula notation="TeX">\Pi_{22}(P_v)</formula>, <formula notation="TeX">\Pi_{22}(P_w)</formula>.</p>
<p><del>Soit <formula notation="TeX">\lbrace s, t \rbrace = c_{vu}\lbrace x, y \rbrace</formula> <add>(<formula notation="TeX">x, y
\in E(u)^{*}</formula> non liés)</add>, soit <formula notation="TeX">\xi \in E(w)^{*}</formula> lié à <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">s</formula>, (lemme 5
a)), <formula notation="TeX">\eta \in E(w)^{*}</formula> lié à <formula notation="TeX">y, t</formula>.</del>
<note type="drawing" resp="#pass">en marge, les points <formula notation="TeX">w</formula> (en haut), <formula notation="TeX">u</formula>, <formula notation="TeX">v</formula>, et un angle droit
de sommet <formula notation="TeX">s</formula> ; <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> à gauche, <formula notation="TeX">t</formula> à côté de <formula notation="TeX">s</formula></note></p>
<p>Cela <del>résulte</del> <add>est inclus dans le</add> résultat plus précis</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire.</hi>
<formula notation="TeX" rend="display">\tilde{\varphi}_{wv} \tilde{\varphi}_{vu}(\tilde{\alpha}) = \sigma\bigl(
\tilde{\varphi}_{wu}(\tilde{\alpha}) \bigr) \quad \text{i.e.} \quad
\tilde{\varphi}_{wv} \tilde{\varphi}_{vu} = \sigma \tilde{\varphi}_{wu}</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\left.
\begin{array}{ll}
x, y \in E(u)^{*} &amp; x, y \text{ liés à } s, t \\
s, t \in E(v)^{*} &amp; s, t \text{ liés à } \xi, \eta \\
\lbrace \xi, \eta \rbrace \in E(w)^{*} &amp;
\end{array}
\right\rbrace \Longrightarrow x, y \text{ liés à } \sigma\xi, \sigma\eta</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les lettres <formula notation="TeX">\xi</formula>, <formula notation="TeX">\eta</formula> de ces trois lignes sont d'une lecture
incertaine, et la dernière est récrite sur une autre</note>
<note type="drawing" resp="#pass">à gauche, deux figures en perspective : un prisme de sommets <formula notation="TeX">x</formula>,
<formula notation="TeX">y</formula>, <formula notation="TeX">s</formula>, <formula notation="TeX">t</formula> en bas et <formula notation="TeX">\xi</formula>, <formula notation="TeX">\xi'</formula>, <formula notation="TeX">\eta</formula>, <formula notation="TeX">\eta'</formula> en haut ; au-dessous,
une seconde figure, plus grande, sur les mêmes lettres, en partie couverte de
hachures</note></p>
<p>Prenons d'abord le lemme 6. Comme dans lemme 5, complétons les triangles
<formula notation="TeX" rend="display">(x, s, \xi), \ (y, t, \xi') \quad (\xi, \xi' \in E(w)^{*} \text{ sont liés})</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(x, t, \eta), \ (y, s, \eta') \quad (\eta, \eta' \in E(w)^{*} \text{ sont
liés})</formula>
Alors <formula notation="TeX">\xi</formula> lié à <formula notation="TeX">s</formula>, <hi rend="italic">non à <formula notation="TeX">t</formula></hi> (sinon <formula notation="TeX">(\xi, t)</formula> appartiendrait à 2
triangles de sommets <formula notation="TeX">x</formula>, <formula notation="TeX">\xi'</formula>) de <formula notation="TeX">=</formula> <formula notation="TeX">\eta</formula> lié à <formula notation="TeX">t</formula>, non à <formula notation="TeX">s</formula>, donc cela
montre que
<formula notation="TeX" rend="display">\lbrace \pi_w(\lbrace \xi, \eta \rbrace), \complement_{P_w} \pi_w(\lbrace \xi,
\eta \rbrace) \rbrace = c_{wv}\bigl(\pi_v\lbrace s, t \rbrace, \complement
\pi_v(\lbrace s, t \rbrace)\bigr),</formula>
Mais aussi <formula notation="TeX">\xi</formula> lié à <formula notation="TeX">x</formula>, non à <formula notation="TeX">y</formula>, <formula notation="TeX">\eta</formula> lié à <formula notation="TeX">x</formula>, non à <formula notation="TeX">y</formula>, donc
<formula notation="TeX" rend="display">\lbrace \pi_w(\lbrace \xi, \eta \rbrace), \complement \pi_w(\lbrace \xi, \eta
\rbrace) \rbrace = c_{wu}\bigl(\pi_u(\lbrace x, y \rbrace), \complement
\pi_u(\lbrace x, y \rbrace)\bigr)</formula></p>
<pb n="7" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=8"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 6 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>cqfd.</p>
<p>Ceci étant soient <formula notation="TeX">p \neq q \in E(w)^{*}</formula> liés à <formula notation="TeX">s, t</formula>, on sait <add>donc</add>
qu'ils sont non liés à <formula notation="TeX">\xi, \xi', \eta, \eta'</formula> et non liés entre eux i.e. 
<formula notation="TeX">E(w)^{*} = \lbrace \xi, \xi', \eta, \eta', p, p', q, q' \rbrace</formula>, où <formula notation="TeX">p' =
\sigma p</formula>, <formula notation="TeX">q' = \sigma q</formula>. On a <formula notation="TeX">p</formula> non lié à <formula notation="TeX">x</formula> (sinon <formula notation="TeX">p\,x</formula>
appartiendrait à 2 triangles de sommets <formula notation="TeX">s, t</formula>) de <formula notation="TeX">=</formula> <formula notation="TeX">p</formula> non lié à <formula notation="TeX">y</formula>, donc
<formula notation="TeX">p'</formula> lié à <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula>. de <formula notation="TeX">=</formula> <formula notation="TeX">q'</formula> lié à <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula>, i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\lbrace p', q' \rbrace = \tilde{\varphi}_{wu}(\lbrace x, y \rbrace)</formula>
ce qui prouve le corollaire.
<note type="drawing" resp="#pass">en marge gauche, un quadrilatère <formula notation="TeX">x</formula>, <formula notation="TeX">s</formula>, <formula notation="TeX">y</formula>, <formula notation="TeX">t</formula> (côtés <formula notation="TeX">xs</formula>,
<formula notation="TeX">sy</formula>, <formula notation="TeX">yt</formula>, <formula notation="TeX">tx</formula>) et un point <formula notation="TeX">p</formula> au-dessus, relié à <formula notation="TeX">s</formula> et à <formula notation="TeX">t</formula></note></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">un trait horizontal sépare ce qui suit</note></p>
<p>On identifie entre eux les <formula notation="TeX">\Pi_{22}(P_u, P_v, P_w)</formula>, soit <formula notation="TeX">\sqsupset</formula> de
cardinal 3.<note type="editorial" resp="#pass">le signe qu'il donne à cet ensemble à trois éléments a la
forme d'un crochet <formula notation="TeX">\sqsupset</formula></note>
[Soit <formula notation="TeX">V</formula> le vectoriel de dim 2 sur <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula> associé (<formula notation="TeX">\sqsupset =
V^{*}</formula>) donc <formula notation="TeX">P_u, P_v, P_w</formula> s'identifient comme des torseurs sous <formula notation="TeX">V^{*}</formula>.
Soit <formula notation="TeX">I = \lbrace u, v, w \rbrace</formula>.</p>
<p><del>On a</del> Soit <formula notation="TeX">\tilde{\Gamma}</formula> l'ens. des <hi rend="italic">triangles</hi> <formula notation="TeX">\subset
S^{*}</formula>, on voit que
<formula notation="TeX" rend="display">\tilde{\Gamma} \xrightarrow{\ \sim\ } \prod_{x \in E(u)^{*}}
\omega_v(x)</formula>
[<formula notation="TeX">E(u)^{*}</formula> : card. 8 ; <formula notation="TeX">\omega_v(x)</formula> : card 4] donc <formula notation="TeX">\operatorname{card}
\tilde{\Gamma} = 32</formula>.<note type="editorial" resp="#pass">le signe est bien un <formula notation="TeX">\prod</formula> ; le
cardinal <formula notation="TeX">32 = 8 \cdot 4</formula> est celui de la somme disjointe</note>
Soit <formula notation="TeX">\Gamma = \tilde{\Gamma}/\sigma</formula> (de cardinal 16)</p>
<p><del>Th</del> <hi rend="italic">Lemme 7.</hi> <formula notation="TeX">\Gamma \to P_u \times P_v \times P_w</formula>
[cardinal <formula notation="TeX">64 = 4 \cdot 4 \cdot 4</formula>] est injectif, et <del><gap reason="illegible"/></del>
<add>l'image de <formula notation="TeX">\Gamma</formula></add> est un sous-torseur sous <formula notation="TeX">\Psi(V) \subset V \times
V \times V</formula>, (<formula notation="TeX">\Psi(V) = \lbrace (x, y, z) \in V \times V \times V \mid x + y + z
= 0 \rbrace</formula>).</p>
<p><hi rend="italic">Dém.</hi> Soient <formula notation="TeX">(x, s, \xi)</formula>, <formula notation="TeX">(y, t, \eta)</formula> deux triangles ayant même
image dans <formula notation="TeX">P_u \times P_v \times P_w</formula>. Quitte à appliquer <formula notation="TeX">\sigma</formula> une ou 2
fois, <unclear>OPS</unclear> <formula notation="TeX">y = x</formula>. Alors <formula notation="TeX">s</formula> et <formula notation="TeX">t \in E(v)^{*}</formula> liés à <formula notation="TeX">x</formula> : <formula notation="TeX">x</formula> ne
peut <del>être</del> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">t = \sigma s</formula>, donc <formula notation="TeX">t = s</formula>, de <formula notation="TeX">=</formula></p>
<pb n="8" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=9"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 7 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p><formula notation="TeX">\xi = \eta</formula>, d'où l'injectivité. Montrons que <formula notation="TeX">\Gamma</formula> est stable par les
<unclear>éléments</unclear> de <formula notation="TeX">N_u = \operatorname{Ker}(\Psi \xrightarrow{\mathrm{pr}_1} V)</formula>
(idem <gap reason="illegible"/> pour <formula notation="TeX">N_v</formula> et <formula notation="TeX">N_w</formula>) — il s'ensuivra qu'il est stable par <formula notation="TeX">\Psi
= N_u + N_v</formula>, donc (étant de cardinal <formula notation="TeX">16 = \operatorname{card} \Psi</formula>) c'est un
torseur sous <formula notation="TeX">\Psi</formula>. Ceci équivaut à —</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire.</hi> Soient <formula notation="TeX">x \in E(u)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">s \in E(v)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">\xi \in
E(w)^{*}</formula> formant triangle. <del>Alors</del> Soit <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">t \in E(v)^{*}</formula>
<add><formula notation="TeX">t \neq s</formula></add> non lié à <formula notation="TeX">s</formula>, et lié à <formula notation="TeX">\xi</formula> (il y en a trois), et soit <formula notation="TeX">\eta</formula>
l'élément de <formula notation="TeX">E(w)^{*}</formula> distinct de <formula notation="TeX">\xi</formula> lié à <formula notation="TeX">s, t</formula> (lemme 4). Alors
<formula notation="TeX" rend="display">(\pi_u(x), \pi_v(t), \pi_w(\eta)) \in \operatorname{Im}(\Gamma \to P_u \times
P_v \times P_w),</formula>
<del>i.e. <formula notation="TeX">\lbrace x, y, t \rbrace</formula> est un triangle, <gap reason="illegible"/></del> <del>Alors</del>
plus précisément <formula notation="TeX">(x, \sigma t, \sigma\eta)</formula> est un triangle.
<note type="drawing" resp="#pass">en marge gauche, un triangle <formula notation="TeX">u</formula>, <formula notation="TeX">v</formula>, <formula notation="TeX">w</formula> ; plus bas, un
quadrilatère <formula notation="TeX">\xi</formula>, <formula notation="TeX">s</formula>, <formula notation="TeX">\eta</formula>, <formula notation="TeX">t</formula> avec la diagonale <formula notation="TeX">s t</formula>, et <formula notation="TeX">x</formula> relié à
<formula notation="TeX">\xi</formula> par un chevron</note></p>
<p><hi rend="italic">Dém.</hi> Comme <formula notation="TeX">x</formula> est lié à <formula notation="TeX">s</formula> et <formula notation="TeX">\xi</formula>, liés resp. à <formula notation="TeX">\eta</formula> et <formula notation="TeX">t</formula>, il ne
peut être lié à <formula notation="TeX">t</formula> ni <formula notation="TeX">\eta</formula>, donc il est lié à <formula notation="TeX">\sigma t</formula> et <formula notation="TeX">\sigma\eta</formula>, qui
sont liés entre eux (<del>qui</del> puisque <formula notation="TeX">t</formula> et <formula notation="TeX">\eta</formula> le sont) cqfd.</p>
<p><hi rend="italic">NB</hi> Les <del>données</del> de <formula notation="TeX">V</formula> et des torseurs <formula notation="TeX">\Gamma</formula> sous <formula notation="TeX">\Psi(V)</formula>
permet de reconstituer <formula notation="TeX">P_u, P_v, P_w</formula> et le système de « triangles » dans <formula notation="TeX">P_u
\times P_v \times P_w</formula>. Il faut <add>encore</add> reconstituer <del>les</del> rev. à 2
feuillets <formula notation="TeX">E(u)^{*}, E(v)^{*}, E(w)^{*}</formula> <add>(<formula notation="TeX">= \tilde{P}_u</formula>, <formula notation="TeX">= \tilde{P}_v</formula>,
<formula notation="TeX">= \tilde{P}_w</formula>)</add> de <formula notation="TeX">P_u, P_v, P_w</formula>, et le revêtement à 2 feuillets
<formula notation="TeX">\tilde{\Gamma}</formula>, et les liens <formula notation="TeX">\tilde{\Gamma} \to \tilde{P}_u</formula> etc. sur <formula notation="TeX">\Gamma
\to P_u</formula> etc.]</p>
<p>…</p>
<pb n="9" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=10"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 8 », encadré, en haut au centre</note></p>
<p><hi rend="italic">Épilogue.</hi> Fixons un triangle <formula notation="TeX">(\alpha_4, \beta_4, \gamma_4) \in
\tilde{\Gamma}</formula> (<formula notation="TeX">\alpha_4 \in E(u)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">\beta_4 \in E(v)^{*}</formula>, <formula notation="TeX">\gamma_4 \in
E(w)^{*}</formula>). Alors <formula notation="TeX">\Pi_{22}(P_u)</formula> s'identifie à <formula notation="TeX">P_u - \lbrace
\pi_u(\alpha_4) \rbrace</formula>, de <formula notation="TeX">=</formula> …. Ordonnons <formula notation="TeX">V^{*}</formula>, donc les <formula notation="TeX">P_u -
\lbrace \pi_u(\alpha_4) \rbrace</formula> etc. Dans <formula notation="TeX">E(u)^{*} - \lbrace \alpha_4
\rbrace</formula> sur <formula notation="TeX">P_u - \lbrace \pi_u(\alpha_4) \rbrace</formula> il y a une section
<formula notation="TeX">\lbrace \alpha_1, \alpha_2, \alpha_3 \rbrace</formula>, définie par
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{I}_0 \left\lbrace
\begin{array}{lll}
\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3 \ (\text{et } \alpha_4) &amp; \text{liés à} &amp;
\beta_4 \\
\beta_1, \beta_2, \beta_3 \ (\text{et } \beta_4) &amp; \text{---} &amp; \gamma_4 \\
\gamma_1, \gamma_2, \gamma_3 \ (\text{et } \gamma_4) &amp; \text{---} &amp; \alpha_4
\end{array}
\right.
\quad ; \text{ de } = \ldots</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les tirets de ces tableaux sont ses signes de répétition (« liés à »)</note></p>
<p>Ainsi, en termes d'un ordre total sur <formula notation="TeX">\sqsupset = V^{*}</formula> et d'un ordre total
(ou seulement un ordre circulaire) sur <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">I = \lbrace u, v, w
\rbrace</formula>, on a étiqueté les <formula notation="TeX">24</formula> <add><formula notation="TeX">= 2 \times 12 = 2 \times (3 \times
4)</formula></add> élts. de <formula notation="TeX">S^{*}</formula> (les pts autres que <formula notation="TeX">u, v, w</formula>) par les
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha_i, \ \beta_i, \ \gamma_i, \qquad \alpha'_i = \sigma\alpha_i, \
\beta'_i = \sigma\beta_i, \ \gamma'_i = \sigma\gamma_i .</formula></p>
<p>De (I), et lemme 3, on déduit
<formula notation="TeX" rend="display">[0] \quad \alpha_i \text{ lié à } \alpha'_i \ / \ \beta_i \text{ à }
\beta'_i \ / \ \gamma_i \text{ à } \gamma'_i</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{I}' \left\lbrace
\begin{array}{llll}
\alpha'_i &amp; \text{liés à } \beta'_4, &amp; \text{non à } \beta_4 &amp; \text{ni
entre eux} \\
\beta'_i &amp; \text{---} \ \gamma'_4, &amp; \text{non à } \gamma_4 &amp; \text{ni entre
eux} \\
\gamma'_i &amp; \text{---} \ \alpha'_4, &amp; \text{non à } \alpha_4 &amp; \text{ni entre
eux}
\end{array}
\right.
\qquad
\mathrm{I} \left\lbrace
\begin{array}{llll}
\alpha_i &amp; \text{liés à } \beta_4, &amp; \text{non à } \beta'_4 &amp; \text{ni entre
eux} \\
\beta_i &amp; \text{---} \ \gamma_4 &amp; \text{---} \ \gamma'_4 &amp; \text{---} \\
\gamma_i &amp; \text{---} \ \alpha_4 &amp; \text{---} \ \alpha'_4 &amp; \text{---}
\end{array}
\right.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sur la page, (I′) est écrit au-dessus de (I) et une flèche les relie ;
dans la première ligne de (I′) quelques lettres après <formula notation="TeX">\alpha'_i</formula> sont
biffées. La première ligne de (I′) porte <formula notation="TeX">\beta_4</formula>, <formula notation="TeX">\beta_4</formula> là où le
tableau (I) invite à lire <formula notation="TeX">\beta'_4</formula>, <formula notation="TeX">\beta_4</formula> : les accents sont d'une
lecture incertaine</note></p>
<p><hi rend="italic">Lemme 8</hi> (<formula notation="TeX">1 \leqslant i \leqslant 3</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{II} \left\lbrace
\begin{array}{lll}
\alpha_i \text{ liés à } \gamma'_4, &amp; \text{non à } \gamma_4 \\
\beta_i \ \text{---} \ \alpha'_4, &amp; \text{---} \ \alpha_4 \\
\gamma_i \ \text{---} \ \beta'_4, &amp; \text{---} \ \beta_4
\end{array}
\right.
\qquad
\mathrm{II}' \left\lbrace
\begin{array}{lll}
\alpha'_i \ \text{---} \ \gamma_4, &amp; \text{non à } \gamma'_4 \\
\beta'_i \ \text{---} \ \alpha_4, &amp; \text{---} \ \alpha'_4 \\
\gamma'_i \ \text{---} \ \beta_4, &amp; \text{---} \ \beta'_4
\end{array}
\right.</formula></p>
<pb n="10" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=11"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 9 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>Il suffit de prouver que <formula notation="TeX">\alpha_i</formula> non lié à <formula notation="TeX">\gamma_4</formula>, mais comme il est lié
à <formula notation="TeX">\beta_4</formula>, <formula notation="TeX">(\beta_4, \gamma_4)</formula> serait <del><gap reason="illegible"/></del> <add>côté</add> de deux
triangles (de sommets <formula notation="TeX">\alpha_i</formula> et <formula notation="TeX">\alpha_4</formula>), cqfd
<note type="drawing" resp="#pass">à gauche, un triangle <formula notation="TeX">\alpha_4</formula>, <formula notation="TeX">\beta_4</formula>, <formula notation="TeX">\gamma_4</formula>, et un trait
de <formula notation="TeX">\beta_4</formula> à <formula notation="TeX">\alpha_i</formula></note></p>
<p><hi rend="italic">Lemme 9</hi>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{III} \left\lbrace
\begin{array}{lll}
\alpha_i \text{ lié à } \beta_j, \gamma_j, \beta'_i, \gamma'_i &amp; (1
\leqslant i \neq j \leqslant 3) &amp; \text{non à } \beta'_j, \gamma'_j, \beta_i,
\gamma_i \\
\beta_i \text{ lié à } \gamma_j, \alpha_j, \gamma'_i, \alpha'_i &amp; (\text{---})
&amp; \text{---} \ \gamma'_j, \alpha'_j, \gamma_i, \alpha_i \\
\gamma_i \ \text{---} \ \alpha_j, \beta_j, \alpha'_i, \beta'_i &amp; (\text{---}) &amp;
\text{---} \ \alpha'_j, \beta'_j, \alpha_i, \beta_i
\end{array}
\right.</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{III}' \left\lbrace
\begin{array}{lll}
\alpha'_i \text{ lié à } \beta'_j, \gamma'_j &amp; \text{--} &amp; \text{--} \\
\text{--} &amp; \text{--} &amp; \text{--} \\
\text{--} &amp; \text{--} &amp; \text{--}
\end{array}
\right.</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans (III), les deux derniers termes des colonnes « lié à » sont récrits
sur d'autres lettres et leur accent est d'une lecture incertaine ; (III′)
n'est écrit que pour sa première ligne, le reste en signes de répétition. La
première lettre de (III′) est lue <formula notation="TeX">\alpha'_i</formula> par symétrie avec (II′) ; la
page porte peut-être <formula notation="TeX">\alpha_i</formula></note></p>
<p>Il reste à voir que <formula notation="TeX">\alpha_1</formula> lié à <formula notation="TeX">\beta_2</formula>, <del><formula notation="TeX">\beta_3</formula></del> <add>non à
<formula notation="TeX">\beta_1</formula></add>. Or
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll}
\alpha_4 \text{ lié à} &amp; \beta'_1, \beta'_2, \beta'_3, \beta_4 \quad
(\text{lemme } 8) \\
\alpha_1 \text{ lié à} &amp; ? \quad ? \quad ? \quad \beta_4
\end{array}</formula>
<del>Donc</del> l'ens. des coïncidences entre <formula notation="TeX">\omega_v(\alpha_1)</formula> et
<formula notation="TeX">\omega_v(\alpha_4)</formula> doit être dans la partition <formula notation="TeX">(1, 4)\,(2, 3)</formula>, se donc
être <unclear><formula notation="TeX">\beta_4</formula></unclear> <formula notation="TeX">(1, 4)</formula> puisqu'il contient 4, donc
<formula notation="TeX" rend="display">\alpha_1 \text{ lié à } \beta'_1, \beta_2, \beta_3, \beta_4 \qquad
\text{cqfd.}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« se donc être » est lu tel quel ; la lettre devant <formula notation="TeX">(1,4)</formula> est chargée
d'encre</note></p>
<p><hi rend="italic">Conséquence :</hi> <formula notation="TeX">S</formula> est déterminé par les conditions de départ, à isom. 
près. <del><gap reason="illegible"/></del> donc un graphe cubique</p>
<p>cqfd</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">en bas à droite : « TSVP »</note></p>
<pb n="11" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=12"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 10 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>De plus, on trouve ceci :</p>
<p>Considérons les <del>diagrammes</del> <add>graphes</add> suivants
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll|l}
D_0 = \emptyset &amp; &amp; &amp; 1 \\
\cap \ D_1 = \bullet\, u &amp; \text{pt} &amp; &amp; 27 = 3^3 . \\
D_2 = u \,\text{---}\, v &amp; \text{arête} &amp; &amp; 27 \cdot 10 = 2 \cdot 3^3 \cdot 5 = 270 \\
\cap \ D_3 = \text{triangle } u, v, w &amp; \text{triangle} &amp; &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 = 2 \cdot 3^3 \cdot 5 = 270 \\
D_4 &amp; \text{\struck{triangle} \add{balise}} &amp; &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 = 2^4 \cdot 3^3 \cdot 5 = 2160 \\
\cap \ D_5 &amp; \text{préprisme (triangulaire)} &amp; &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 \cdot 4 = 2^6 \cdot 3^3 \cdot 5 = 8640 \\
\cap \ D_6 &amp; \text{prisme (triangulaire)} &amp; &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 \cdot 4 \cdot 1 = 2^6 \cdot 3^3 \cdot 5 = 8640 \\
\cap \ D_7 &amp; \text{bitriangle} &amp; &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 \cdot 4 \cdot 1 \cdot 1 = 2^6 \cdot 3^3 \cdot 5 = 8640
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la colonne de gauche est une suite de dessins, reliés par des signes
<formula notation="TeX">\cap</formula> d'inclusion ; <formula notation="TeX">D_1</formula>, <formula notation="TeX">D_3</formula> et <formula notation="TeX">D_7</formula> sont cerclés. La colonne de droite
est séparée des autres par un trait vertical</note>
<note type="drawing" resp="#pass">les graphes <formula notation="TeX">D_i</formula> : <formula notation="TeX">D_1</formula> le point <formula notation="TeX">u</formula> ; <formula notation="TeX">D_2</formula> l'arête <formula notation="TeX">u v</formula> ;
<formula notation="TeX">D_3</formula> le triangle <formula notation="TeX">u, v, w</formula> ; <formula notation="TeX">D_4</formula> le triangle <formula notation="TeX">u, v, w</formula> avec une arête
pendante <formula notation="TeX">u u'</formula> ; <formula notation="TeX">D_5</formula> le triangle <formula notation="TeX">u, v, w</formula> et, au-dessous, <formula notation="TeX">u'</formula>, <formula notation="TeX">v'</formula>
(la moitié inférieure d'un rectangle hachurée, reprise) ; <formula notation="TeX">D_6</formula> un prisme
triangulaire à bases <formula notation="TeX">u, v, w</formula> et <formula notation="TeX">u', v', w'</formula> ; <formula notation="TeX">D_7</formula> deux prismes accolés
par une face, avec les sommets <formula notation="TeX">u, v, w, u', v', w', w''</formula> et <formula notation="TeX">w'''</formula>, dessin
repris sur une première esquisse hachurée</note></p>
<p>Soit <add><formula notation="TeX">\mathrm{Pl}_i =</formula></add> <formula notation="TeX">\mathrm{Pl}(D_i, C)</formula> l'ens. des
<hi rend="italic">plongements</hi> <add>(« pleins »)</add> de <formula notation="TeX">D_i</formula> dans <formula notation="TeX">C</formula>, <formula notation="TeX">W = \operatorname{Aut}
C</formula>, <formula notation="TeX">G_i = \operatorname{Aut} D_i</formula>. Alors<note type="editorial" resp="#pass">sa lettre <formula notation="TeX">W</formula> est barrée d'un
trait oblique</note></p>
<p><del>b)</del> <add>c)</add> Les <formula notation="TeX">\mathrm{Pl}(D_i, C)</formula> sont des espaces
<hi rend="italic">homogènes</hi> (non vides) sous <formula notation="TeX">W</formula></p>
<p>a) Les morphismes <formula notation="TeX">\mathrm{Pl}(D_{i+1}, C) \to \mathrm{Pl}(D_i, C)</formula> (<formula notation="TeX">0
\leqslant i \leqslant 6</formula>) transposés des inclusions <formula notation="TeX">D_i \subset D_{i+1}</formula> sont
<hi rend="italic">surjectifs</hi> <unclear>et</unclear> sont des rev. d'ordres respectifs <formula notation="TeX">27, 10, 1,
8, 4, 1, 1</formula></p>
<p>b) (Par conséquent) les cardinaux des <formula notation="TeX">\mathrm{Pl}_i</formula> sont les nbs marqués
dans la colonne de droite.)<note type="editorial" resp="#pass">une flèche fait passer le c) avant le a)</note>
<del>Donc</del> <add><formula notation="TeX">\overline{C}</formula></add> Donc les cardinaux <del>des</del> de
l'ens. <add><formula notation="TeX">\operatorname{Conf}_{D_i}(C)</formula></add> des sous-graphes <add>pleins</add>
<del><formula notation="TeX">\operatorname{Conf}_{D_i}(C)</formula></del> de <formula notation="TeX">C</formula> de type <formula notation="TeX">D_i</formula> (s'identifiant à
<formula notation="TeX">\mathrm{Pl}_i/G_i</formula>) est donné par <formula notation="TeX">\operatorname{card}
\mathrm{Pl}_i/\operatorname{card} G_i</formula>, qui est
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{llll}
\operatorname{Conf}_{D_0} &amp; 1 &amp; \text{---} \operatorname{Aut} D_0 &amp; e \\
\operatorname{Conf}_{D_1} &amp; 27 &amp; \text{---} \operatorname{Aut} D_1 &amp; e \\
\operatorname{Conf}_{D_2} &amp; 27 \cdot 10 : 2 = 135 &amp; \text{---}
\operatorname{Aut} D_2 &amp; \mathfrak{S}_2 \\
\operatorname{Conf}_{D_3} &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 : 6 = 45 &amp; \text{---}
\operatorname{Aut} D_3 &amp; \mathfrak{S}_3 \\
\operatorname{Conf}_{D_4} &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 : 2 = 2^3 \cdot 3^3
\cdot 5 = 1080 &amp; \text{---} \operatorname{Aut} D_4 &amp; \mathfrak{S}_2 \\
\operatorname{Conf}_{D_5} &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 \cdot 4 : 2 = 2^5
\cdot 3^3 \cdot 5 = 4320 &amp; \text{---} \operatorname{Aut} D_5 &amp;
\mathfrak{S}_2 \\
\operatorname{Conf}_{D_6} &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 \cdot 4 \cdot 1 : 12
= 2^4 \cdot 3^2 \cdot 5 = 720 &amp; \text{---} \operatorname{Aut} D_6 &amp;
\mathfrak{S}_2 \times \mathfrak{S}_3 \\
\operatorname{Conf}_{D_7} &amp; 27 \cdot 10 \cdot 1 \cdot 8 \cdot 4 \cdot 1
\cdot 1 : 72 = 2^3 \cdot 3 \cdot 5 = 120 &amp; \text{---} \operatorname{Aut} D_7 &amp;
\mathfrak{S}_2 . (\mathfrak{S}_3 \times \mathfrak{S}_3)
\end{array}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans la dernière ligne, « 72 » et l'exposant de 3 sont récrits, et un
premier groupe est biffé avant <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_2 . (\mathfrak{S}_3 \times
\mathfrak{S}_3)</formula>. <formula notation="TeX">C</formula> désigne ici, semble-t-il, le graphe <formula notation="TeX">S</formula> des pages
précédentes</note></p>
<pb n="12" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=13"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 10 bis », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>d) Le stabilisateur d'un élément de <formula notation="TeX">\mathrm{Pl}_6</formula> <del>dans</del> <add>(ou, ce
qui revient au <formula notation="TeX">=</formula>, de <formula notation="TeX">\mathrm{Pl}_5</formula> ou <formula notation="TeX">\mathrm{Pl}_7</formula>)</add> dans <formula notation="TeX">W</formula> est
isomorphe à <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_3</formula> (via l'opération sur l'ens. <formula notation="TeX">I</formula> <add>de cardinal
3</add> des éléments de <del><formula notation="TeX">E(u)^{*} = E(u) - \lbrace v, w \rbrace</formula></del> <formula notation="TeX">E(u)^{*} =
E(u) - \lbrace v, w \rbrace</formula> qui sont <formula notation="TeX">\neq u'</formula>, <del>non liés à <formula notation="TeX">v</formula></del> et liés
à <formula notation="TeX">v'</formula>, i.e. des él. de <formula notation="TeX">E(u) - \lbrace v, \struck{w}\, u' \rbrace</formula> qui sont
liés à <formula notation="TeX">v'</formula>, i.e. <formula notation="TeX">I = E(u) \cap E(v') - \lbrace u', v \rbrace</formula>. On voit
<add>donc</add> que cet <formula notation="TeX">I</formula> est can. is. aux <formula notation="TeX">(9 \cdot 4) : 2 = 18</formula> ensembles
analogues tels que <formula notation="TeX">E(v'') \cap E(w') - \lbrace u'', w' \rbrace</formula> etc
… <formula notation="TeX">\rbrace</formula>. Donc <formula notation="TeX">W</formula> est de cardinal égal à : <formula notation="TeX">\operatorname{card}
\mathrm{Pl}_6 \cdot 6</formula>, i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\operatorname{card} W = 2^7 \cdot 3^4 \cdot 5 = 51840</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">un double trait sépare ce qui suit</note></p>
<p><del><unclear>Complexe</unclear> cubique</del> <add><unclear>Compte</unclear></add><note type="editorial" resp="#pass">deux
mots biffés au bas de la page, un mot récrit au-dessus ; la page s'arrête là</note></p>
<pb n="13" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=14"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 11 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>La catégorie formée des <formula notation="TeX">S</formula>, avec un triangle <formula notation="TeX">I \subset S</formula> et un triangle
<formula notation="TeX">\Pi' \subset S</formula> disjoint du précédent (pour les iso) équivaut à celle des
couples <formula notation="TeX">(I, \Pi)</formula> de deux ens. de cardinal 3.<note type="editorial" resp="#pass">les deux ensembles sont
écrits <formula notation="TeX">I</formula> et <formula notation="TeX">\Pi</formula>, ce dernier comme une potence ; le « <formula notation="TeX">\Pi'</formula> » de la
deuxième ligne est d'une lecture incertaine</note></p>
<p>À un <add>tel</add> couple, on associe
<formula notation="TeX" rend="display">S = I \amalg (I \amalg I) \amalg I \times \Pi \times \omega(I)
= (I \times \lbrace 0, 1, 2 \rbrace) \amalg (I \times \Pi \times \omega(I)),</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">I \ni u \longmapsto \alpha(u), \ \alpha'(u)</formula>
où <formula notation="TeX">\omega(I)</formula> <add><formula notation="TeX">\subset \mathfrak{S}_I</formula></add> est l'ens. <add>(de cardinal
2)</add> des ordres circulaires sur <formula notation="TeX">I</formula>.</p>
<p><del>Si <formula notation="TeX">i \in I</formula>, <formula notation="TeX">i</formula> est lié à</del>
<note type="drawing" resp="#pass">biffé, à gauche : <formula notation="TeX">I</formula> et trois flèches parallèles marquées <formula notation="TeX">i_3</formula>,
<formula notation="TeX">i'_1</formula>, <formula notation="TeX">i_2</formula></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{lll}
(i, \nu) \text{ et } (j, \mu) \ (\text{distincts}) &amp; \text{sont liés ssi} &amp;
i = j \text{ \emph{ou} } \nu = \mu \\
(i, \nu) \text{ et } (j, \pi, \rho) &amp; \text{liés dans les cas} &amp;
\left\lbrace
\begin{array}{ll}
i = j : &amp; \nu = 0 \\
i \neq j &amp; \left\lbrace \begin{array}{l} \nu = 1, \ j = \rho i \\ \nu =
2, \ i = \rho j \end{array} \right.
\end{array}
\right. \\
(j, \pi, \rho) \text{ et } (j', \pi', \rho') \ \text{distincts} &amp; \text{liés
dans les cas} &amp;
\left\lbrace
\begin{array}{ll}
j = j' &amp; \pi = \pi', \ (\rho \neq \rho') \\
j \neq j' &amp; \left\lbrace \begin{array}{ll} i \neq j, &amp; \rho = \rho' \\ i =
j &amp; \rho \neq \rho' \end{array} \right.
\end{array}
\right.
\end{array}</formula>
(<formula notation="TeX">j \in I</formula>, <formula notation="TeX">\pi \in \Pi</formula>, <formula notation="TeX">\rho \in \omega(I)</formula>)<note type="editorial" resp="#pass">dans le deuxième cas
une première rédaction est raturée ; dans le troisième, les <formula notation="TeX">i</formula> sont écrits
tels quels, bien que seuls <formula notation="TeX">j</formula>, <formula notation="TeX">j'</formula> figurent dans le couple</note>
<note type="drawing" resp="#pass">à gauche, un prisme vu d'en haut : triangle <formula notation="TeX">u, v, w</formula> en bas,
sommets <formula notation="TeX">\alpha_4</formula>, <formula notation="TeX">\beta_4</formula>, <formula notation="TeX">\gamma_4</formula> au milieu (le triangle <formula notation="TeX">\alpha_4
\gamma_4 \beta_4</formula> repassé), <formula notation="TeX">\alpha'_4</formula>, <formula notation="TeX">\beta'_4</formula>, <formula notation="TeX">\gamma'_4</formula> à
l'extérieur</note></p>
<p>L'automorphisme <formula notation="TeX">\sigma</formula> conserve <formula notation="TeX">I \times \lbrace 0, 1, 2 \rbrace</formula> et son
complémentaire, et agit sur le premier via l'identité sur <formula notation="TeX">I</formula>, et la
permutation entre 1 et 2 sur l'autre facteur ; sur <formula notation="TeX">I \times \Pi \times
\omega(I)</formula> il agit par permutation des deux <del><gap reason="illegible"/></del> élts de <formula notation="TeX">\omega(I)</formula>
(et l'identité sur <formula notation="TeX">I \times \Pi</formula>).</p>
<p><note type="authorial" place="margin">à gauche : « <formula notation="TeX">u</formula>, <formula notation="TeX">\alpha_4</formula>, <formula notation="TeX">\alpha'_4</formula> » et, dessous,
« <formula notation="TeX">(\ldots_i)_{1 \leqslant i \leqslant 3}</formula> » (raturé), « <formula notation="TeX">\alpha_i,
\alpha'_i</formula> », « <formula notation="TeX">\beta_j, \beta'_j</formula> », « <formula notation="TeX">1 \leqslant i, j \leqslant 3</formula> »,
« <formula notation="TeX">\alpha_4 \mapsto \alpha'_4</formula> »</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">I \amalg (I \times \varepsilon) \amalg (I \times \Pi \times \varepsilon
\times \omega(I)/\mathbb{F}_2)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(I \times J) \amalg</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">en bas à gauche, une grille de droites croisées dont les cases
portent <formula notation="TeX">\alpha_4</formula>, <formula notation="TeX">\beta_4</formula>, <formula notation="TeX">\gamma_4</formula>, <formula notation="TeX">\alpha_1</formula>, <formula notation="TeX">\beta_2</formula>,
<formula notation="TeX">\gamma_3</formula> et d'autres lettres, en partie illisibles</note></p>
<pb n="14" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=15"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 12 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p><hi rend="italic">Proposition.</hi> <formula notation="TeX">G</formula> groupe abélien (pour simplifier), <formula notation="TeX">V = G \otimes_{\mathbb{Z}}
\mathbb{F}_2</formula>, <formula notation="TeX">\varepsilon</formula> un <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula>-vectoriel, <formula notation="TeX">\Gamma = \Psi(G) =
\operatorname{Ker}(G \times G \times G \to G)</formula>, <formula notation="TeX">(x, y, z) \mapsto x + y + z</formula>,
<formula notation="TeX">p_i : \Psi(G) \to G</formula> induits par <formula notation="TeX">\mathrm{pr}_i</formula> (<formula notation="TeX">1 \leqslant i \leqslant 3</formula>),
<formula notation="TeX">N_i = \operatorname{Ker} p_i \rightleftarrows G</formula> (via <formula notation="TeX">\alpha_i</formula>) <del><formula notation="TeX">\lbrace
(x, \hat{x}, x \rbrace</formula></del>.<note type="editorial" resp="#pass">la lettre qu'il donne à <formula notation="TeX">\Psi(G)</formula> est un <formula notation="TeX">\Gamma</formula>
repassé ; la flèche double porte <formula notation="TeX">\alpha_i</formula> en dessous</note></p>
<p>a) Pour toute extension centrale
<del><formula notation="TeX">E_0</formula></del> :
<formula notation="TeX" rend="display">1 \to \varepsilon \to E_0 \to G \to 1</formula>
considérons <formula notation="TeX">\psi(E_0) = p_1^{*}(E_0) \wedge p_2^{*}(E_0) \wedge p_3^{*}(E_0) =
\tilde{\Gamma}</formula> (produit de Baer d'extensions de <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\Gamma</formula> par
<formula notation="TeX">\varepsilon</formula>, image inverse de l'ext. <formula notation="TeX">E_0</formula> (de <formula notation="TeX">G</formula> par <formula notation="TeX">\varepsilon</formula>) par les
<formula notation="TeX">p_i</formula>). Comme
<formula notation="TeX" rend="display">p_j \alpha_i = \left\lbrace
\begin{array}{ll}
0 &amp; \text{si } i = j \\
\mathrm{id}_G &amp; \text{si } i \neq j
\end{array}
\right. ,</formula>
on trouve que <formula notation="TeX">\alpha_i^{*}(\tilde{E})</formula> est splitté canoniquement.<note type="editorial" resp="#pass">« produit
de Baer » : lecture incertaine du mot qui suit « produit »</note>
d'où</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}
1 \arrow[r] &amp; \varepsilon \arrow[r] &amp; \tilde{E} \arrow[r] &amp; \Gamma \arrow[r] &amp; 1 \\
 &amp; &amp; &amp; G \arrow[ul, "\rho_i"] \arrow[u, "\alpha_i"'] &amp;
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p>Ceci posé, soit
<formula notation="TeX" rend="display">q : \dot{V} \to \varepsilon</formula>
<unclear>est</unclear> l'application quadratique qui définit la classe de l'extension
<formula notation="TeX">E_0</formula>, on a pour <formula notation="TeX">g \in G</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\rho_1(g)\, \rho_2(g)\, \rho_3(g) = q(\dot{g})</formula>
où <formula notation="TeX">\dot{g} \in V</formula> est la classe de <formula notation="TeX">g \in G</formula> dans <formula notation="TeX">V = G/2G</formula>.<note type="editorial" resp="#pass">dans cette formule, un <formula notation="TeX">\alpha_1</formula>, <formula notation="TeX">\alpha_2</formula>,
<formula notation="TeX">\alpha_3</formula> biffé suit chaque <formula notation="TeX">\rho_i</formula> ; le point au-dessus de <formula notation="TeX">V</formula> dans la
ligne de <formula notation="TeX">q</formula> est net sur la page</note></p>
<p>b) Toute <add>syst. <formula notation="TeX">(\tilde{E}, \rho_1, \rho_2, \rho_3)</formula> d'une</add> extension
<add>centrale</add> <formula notation="TeX">\tilde{E}</formula> de <formula notation="TeX">\Gamma</formula> par <formula notation="TeX">\varepsilon</formula> et de relèvements
<formula notation="TeX">\rho_1, \rho_2, \rho_3</formula> de <formula notation="TeX">\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3</formula> provient d'une
extension <formula notation="TeX">E_0</formula> de <formula notation="TeX">G</formula> par <formula notation="TeX">\varepsilon</formula>, déterminée : isom. (<unclear>à un</unclear>
unique) près — sa classe <formula notation="TeX">q \in \operatorname{Quad}_{\mathbb{Z}}(G, \varepsilon)
\simeq \operatorname{Quad}_{\mathbb{F}_2}(V, \varepsilon)</formula> est donnée par la
formule précédente. La catégorie <add>(pour les iso)</add> des <del>triples</del>
syst. <formula notation="TeX">(\tilde{E}, \rho_1, \rho_2, \rho_3)</formula> est <hi rend="italic">rigide</hi> i.e. tout
automorphisme est l'identité (donc <unclear>tout automorphisme</unclear> de l'ext. <formula notation="TeX">E_0</formula> induit
l'identité dans <add>l'ext</add> <formula notation="TeX">\psi(E_0) \ldots</formula>)</p>
<pb n="15" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=16"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 13 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>c) Conditions équivalentes <add><formula notation="TeX">2G = 0</formula> i.e. <formula notation="TeX">G \simeq V</formula>, et</add> <del><gap reason="illegible"/></del></p>
<p>(i) <add><formula notation="TeX">q(x) \neq 0</formula> pour</add> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">x \in V^{*} = V - \lbrace 0
\rbrace</formula></p>
<p>(ii) Posant <formula notation="TeX">\tilde{P}_i = \tilde{E}/\rho_i(G)</formula>, <del>la fam Posons</del> et
<formula notation="TeX">\tilde{p}_i : \tilde{E} \to \tilde{P}_i</formula>, si <formula notation="TeX">x_1, x_2, x_3 \in \tilde{\Gamma}</formula>
sont tels que
<formula notation="TeX" rend="display">p_1(\tilde{x}_2) = p_1(\tilde{x}_3), \quad p_2(\tilde{x}_3) =
p_2(\tilde{x}_1), \quad p_3(\tilde{x}_1) = p_3(\tilde{x}_2),</formula>
alors <formula notation="TeX">\tilde{x}_1 = \tilde{x}_2 = \tilde{x}_3</formula>.<note type="editorial" resp="#pass">les indices de ces
égalités sont d'une lecture incertaine, surtout ceux de la dernière ligne</note></p>
<p>(iii) Si <formula notation="TeX">\tilde{z}_1 \in \rho_1(G)</formula>, <formula notation="TeX">\tilde{z}_2 \in \rho_2(G)</formula>, <formula notation="TeX">\tilde{z}_3
\in \rho_3(G)</formula> sont tels que <formula notation="TeX">\tilde{z}_1 \tilde{z}_2 \tilde{z}_3 = 0</formula>, alors
<formula notation="TeX">\tilde{z}_1 = \tilde{z}_2 = \tilde{z}_3 = 1</formula></p>
<p>(iv) Si <formula notation="TeX">g \in G</formula> est tel que <formula notation="TeX">\rho_1(g) \rho_2(g) \rho_3(g) = 1</formula>, alors <formula notation="TeX">g =
1</formula><note type="editorial" resp="#pass">le signe <formula notation="TeX">=</formula> est repassé</note></p>
<p>De plus, pour <formula notation="TeX">G</formula>, <formula notation="TeX">\varepsilon</formula> fixés avec <formula notation="TeX">\varepsilon</formula> <unclear><formula notation="TeX">\neq</formula></unclear>
<formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula>, <formula notation="TeX">\exists</formula> une <formula notation="TeX">\tilde{\Gamma}</formula> <del>est</del> avec ces propriétés
ssi <formula notation="TeX">2G = 0</formula> i.e. <formula notation="TeX">G \simeq V</formula>, <formula notation="TeX">\operatorname{rg}_{\mathbb{F}_2} V \leqslant
2</formula> (et cette extension est unique à isom. unique près).</p>
<pb n="16" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=17"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 13 bis », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p><formula notation="TeX">S</formula> graphe <add><formula notation="TeX">\neq \emptyset</formula></add> tel que <del>l'ens. des <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">\neq \emptyset</formula> et</del></p>
<p>a) <formula notation="TeX">\forall x, y \in S</formula> liés, <formula notation="TeX">\exists!\, z \in S</formula> tel que <formula notation="TeX">z</formula> soit lié à <formula notation="TeX">x</formula> et
<formula notation="TeX">y</formula></p>
<p>b) <formula notation="TeX">\exists\, \nu \in \mathbb{N}^{*}</formula> tel que <formula notation="TeX">\forall s \in S</formula>,
<formula notation="TeX">\operatorname{card} E(s) = \nu</formula>    (<formula notation="TeX">E(s) = \lbrace t \in S \mid t \text{
lié à } s \rbrace</formula>)</p>
<p><del>c)</del> <hi rend="italic">Lemme 1</hi> <add><formula notation="TeX">\nu</formula> est pair, et</add> On a <formula notation="TeX">\operatorname{card} S
\geqslant 3(\nu - 1)</formula>. On a égalité ssi <formula notation="TeX">\forall</formula> <add>triangle (<unclear>il
en</unclear> <formula notation="TeX">\exists</formula>)</add> <formula notation="TeX">T = \lbrace x, y, z \rbrace</formula> de <formula notation="TeX">S</formula>, <del>a</del> tt élément de
<formula notation="TeX">S^{*} = S - T</formula> est lié à un (et un seul) élément de <formula notation="TeX">T</formula>.<note type="editorial" resp="#pass">l'inégalité
porte <formula notation="TeX">3(\nu - 1)</formula> sur la page, récrit sur un autre chiffre ; le théorème de
la page 2 (<formula notation="TeX">\nu = 10</formula>, <formula notation="TeX">\operatorname{card} S = 27</formula>) correspond à
<formula notation="TeX">3(\nu - 1)</formula></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\nu = 2(\mu + 1), \qquad \operatorname{card} S = 3(2\mu + 1)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\operatorname{card} S - E(s) - \lbrace s \rbrace \ \ldots \
\operatorname{card} (S - E(s) - \lbrace s \rbrace) = 4\mu</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">4\mu \leqslant 2^{\mu + 1}, \qquad \mu \leqslant 2^{\mu - 1}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">calculs griffonnés, avec des surcharges ; un « 2 » isolé au-dessus de
la deuxième ligne et un mot raturé au-dessous</note>
<note type="drawing" resp="#pass">un petit triangle ; à côté, un graphe à quelques sommets entouré de
deux ovales qui se croisent ; plus bas, une étoile à trois branches dont
chaque bout porte un petit triangle (deux sommets reliés au bout de la
branche)</note></p>
<pb n="17" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=18"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 14 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p><hi rend="italic">Graphes cubiques <add><formula notation="TeX">C</formula></add> : sommet marqué <formula notation="TeX">u</formula></hi></p>
<p>Revient à la donnée d'un ens. <formula notation="TeX">Q_u</formula> de cardinal 5 (l'ens. des triangles de
sommet <formula notation="TeX">u</formula>), i.e. ens. des 5 couples de pts mutuellement liés de <formula notation="TeX">E(u)</formula>), et
d'un torseur <formula notation="TeX">P</formula> sous <formula notation="TeX">\Psi = \Psi(Q_u, \mathbb{F}_2) = \operatorname{Ker}
(\mathbb{F}_2^{Q_u} \to \mathbb{F}_2)</formula>, <formula notation="TeX">(x_i)_{i \in I} \mapsto \sum x_i</formula>.
<del>On reconstitue</del> <del>le torseur</del><note type="editorial" resp="#pass">la lettre de l'ensemble à cinq
éléments, repassée à l'encre plus foncée, tient du <formula notation="TeX">P</formula> et du <formula notation="TeX">Q</formula> cursifs ; la
page suivante l'écrit nettement <formula notation="TeX">Q_u</formula>, et elle est rendue ainsi</note>
<formula notation="TeX">E(u)</formula> comme l'ens. somme des <formula notation="TeX">P \wedge_{\Psi} (\mathbb{F}_2, p_i)</formula>, où les
<formula notation="TeX">p_i : \Psi \to \mathbb{F}_2</formula> <add>(<formula notation="TeX">i \in E</formula>)</add> sont induits par les projections
<formula notation="TeX">\mathbb{F}_2^{Q_u} \xrightarrow{\mathrm{pr}_i} \mathbb{F}_2</formula> (<formula notation="TeX">i \in Q_u</formula>), et
<formula notation="TeX">C - E(u)</formula> comme <formula notation="TeX">P</formula>, donc
<formula notation="TeX" rend="display">C \simeq \Bigl( \coprod_{i \in E} P \wedge_{\Psi} (\mathbb{F}_2, p_i) \Bigr)
\amalg P \amalg \lbrace u \rbrace .</formula>
La recette pour ce dictionnaire est la suivante : <formula notation="TeX">E(u)</formula> est un ens. de
cardinal 10 muni d'un automorphisme involutif <unclear>d'ordre</unclear> sans pt fixe
(car tt él. de <formula notation="TeX">E(u)</formula> est lié à un et un seul él. de <formula notation="TeX">E(u)</formula>, grâce à
l'axiome des triangles), or une telle structure est déterminée par un <formula notation="TeX">Q_u</formula> de
cardinal 5 (<formula notation="TeX">Q_u = E(u)/\sigma</formula>) et une famille d'ens. à 2 él. i.e. de
<formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula>-torseurs, paramétrisés par <formula notation="TeX">Q_u</formula> — i.e. un torseur <formula notation="TeX">Q</formula> sous
<formula notation="TeX">(\mathbb{F}_2)^{Q_u}</formula>. D'autre part, tt <formula notation="TeX">x \in C - E(u)</formula> définit une partie de
<formula notation="TeX">E(u)</formula> — savoir <formula notation="TeX">E(x) \cap E(u)</formula> — telle que sa représentation avec les
classes sous <formula notation="TeX">\lbrace e, \sigma \rbrace</formula> i.e. les fibres de <formula notation="TeX">E(u) \to Q_u</formula>
<add><formula notation="TeX">= \tilde{Q}_u</formula></add> i.e. les orbites <formula notation="TeX">\subset E(u)</formula>, soit de cardinal 1. Or
l'ens. de ces parties n'est autre que <formula notation="TeX">Q</formula> (qui est de cardinal <formula notation="TeX">2^5 = 32</formula>)
alors que <formula notation="TeX">C - E(u)</formula> est de card <formula notation="TeX">16 = 32/2</formula>. On trouve que <formula notation="TeX">C - E(u) \to Q</formula> est
<hi rend="italic">injectif</hi>, et son image <add><formula notation="TeX">P</formula></add> est une torseur sous <formula notation="TeX">\Psi \subset
\mathbb{F}_2^{Q_u}</formula> (<formula notation="TeX">\Psi = \operatorname{Ker}(\mathbb{F}_2^{Q_u} \to
\mathbb{F}_2)</formula>) — donc on a sur <formula notation="TeX">Q</formula> une restriction du groupe<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">C -
E(u)</formula> » s'entend ici, semble-t-il, privé de <formula notation="TeX">u</formula> : <formula notation="TeX">1 + 10 + 16 = 27</formula></note></p>
<pb n="18" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=19"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 15 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>structural : <formula notation="TeX">\Psi</formula>. Donc la donnée de <add><formula notation="TeX">Q_u</formula>,</add> <formula notation="TeX">Q</formula> avec cette restriction
équivaut à celle de <formula notation="TeX">Q_u</formula>, <formula notation="TeX">P</formula>. Pour reconstituer le graphe <formula notation="TeX">C</formula>, il faut
reconstituer la notion de « sommets liés » sur
<formula notation="TeX" rend="display">\lbrace u \rbrace \cup \underbrace{\Bigl( \coprod_i P \wedge_{\Psi}
(\mathbb{F}_2, p_i) \Bigr)}_{E_p^{*}} \amalg P .</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous l'accolade, après <formula notation="TeX">E_p^{*}</formula>, un signe raturé</note>
On déclare :</p>
<p>a) <formula notation="TeX">u</formula> est lié aux pts de <formula notation="TeX">E_p^{*}</formula>, et non à ceux de <formula notation="TeX">P</formula></p>
<p>b) <del>un</del> <add>a</add> pt <formula notation="TeX">a</formula> de <formula notation="TeX">E_p^{*}</formula> est lié à <formula notation="TeX">\sigma a</formula> [i.e. si <formula notation="TeX">a
\in P \wedge_{\Psi} (\mathbb{F}_2, p_i)</formula>, il est lié à l'autre pt <formula notation="TeX">a'</formula> de cet
ens.] et à aucun autre pt de <formula notation="TeX">E_p^{*}</formula></p>
<p>c) un pt <formula notation="TeX">a</formula> de <formula notation="TeX">E_p^{*}</formula> est lié à un pt <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">x</formula> de <formula notation="TeX">P</formula> ssi,
prenant <formula notation="TeX">a \in P \wedge_{\Psi} (\mathbb{F}_2, p_i)</formula>, <formula notation="TeX">a</formula> est dans l'image de
<formula notation="TeX">x</formula> par l'application canonique <formula notation="TeX">P \to P \wedge_{\Psi} (\mathbb{F}_2, p_i)</formula>.</p>
<p>d) Deux pts <formula notation="TeX">x, y</formula> de <formula notation="TeX">P</formula> sont liés ssi l'élément <formula notation="TeX">y - x = \alpha \in
\Psi(Q_u) = \operatorname{Ker}(\mathbb{F}_2^{Q_u} \to \mathbb{F}_2)</formula> est
<del><gap reason="illegible"/></del> de la forme <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">e'_i</formula> (<formula notation="TeX">i \in Q_u</formula>), où
<formula notation="TeX" rend="display">e'_i = \sum_{j \in Q_u - \lbrace i \rbrace} e_j \in \Psi</formula>
(<formula notation="TeX">(e_j)_{j \in Q_u}</formula> étant la base canonique de <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2^{Q_u}</formula>). Ceci
se fonde sur le<note type="editorial" resp="#pass">dans (d), « <formula notation="TeX">\sum</formula> » est surmonté d'un trait ; la
lecture « se fonde sur le » est incertaine</note></p>
<p><hi rend="italic">Lemme</hi> Soient <formula notation="TeX">u \in C</formula>, <formula notation="TeX">x, y \in C - E(u) - \lbrace u \rbrace</formula>. Pour que
<formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> soient liés, il faut et il suffit que <add>l'on</add> <del>puisse
<gap reason="illegible"/> de l'ens.</del> <add>existe</add> <del>un triangle</del> <add>(un et) un seul</add>
triangle <del>des 5 triangles</del> <formula notation="TeX">t</formula> de sommet <formula notation="TeX">u</formula> tel que
<formula notation="TeX" rend="display">t - E(x) = t - E(y)</formula>
(NB les deux membres sont <add>de la forme</add> <del>réduits</del> <add>réduit à un
él. <formula notation="TeX">\neq u</formula></add>) <del>réduits</del> de cardinal 1) OPS <formula notation="TeX">x \neq y</formula>.<note type="editorial" resp="#pass">les
reprises de cet énoncé s'enchevêtrent ; l'ordre des insertions est celui
qu'on a pu suivre</note></p>
<p><hi rend="italic">Dém.</hi> S'il n'existait aucun tel triangle, on aurait <formula notation="TeX">x - y = \sum_{i \in
Q_u} e_i</formula>, or <formula notation="TeX">\sum e_i \notin \Psi</formula>, <add>car <formula notation="TeX">5 \neq 0</formula> dans <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula></add>,
absurde. Soit <formula notation="TeX">\lbrace u, v, w \rbrace</formula> un tel triangle, donc <formula notation="TeX">x, y</formula> sont liés
tous deux à <formula notation="TeX">v</formula> ou <formula notation="TeX">w</formula> — disons <formula notation="TeX">v</formula>. Si <formula notation="TeX">y</formula> et <formula notation="TeX">x</formula> sont liés, <unclear>la
loi</unclear> (ou la condition <unclear>habituelle</unclear>) <formula notation="TeX">y = \sigma x</formula>, on sait que pour
tt <formula notation="TeX">a \in E(u)^{*}</formula> <add><formula notation="TeX">= E(u) - \lbrace v, w \rbrace</formula></add>, si <formula notation="TeX">x</formula> lié à <formula notation="TeX">a</formula>,
<formula notation="TeX">\sigma x</formula> non lié à <formula notation="TeX">a</formula> et inversement.</p>
<pb n="19" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=20"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 16 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p>donc <formula notation="TeX">t = \lbrace u, v, w \rbrace</formula> est unique de son espèce. Si <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula>
sont non liés, on sait qu'il existe un <add>(et <formula notation="TeX">=</formula> deux)</add> <formula notation="TeX">a \in E(u)^{*}</formula>
tel que <formula notation="TeX">a</formula> lié à la fois à <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula>, donc <formula notation="TeX">t</formula> <unclear>n'est</unclear> unique de
son espèce, cqfd.</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire</hi> Le groupe <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">W_u</formula> <add><formula notation="TeX">\subset W</formula></add> des
automorphismes de <formula notation="TeX">C</formula> qui fixent <formula notation="TeX">u</formula> est <del><gap reason="illegible"/></del> isomorphe au groupe
des couples <formula notation="TeX">(\varphi, \bar{\varphi})</formula> d'un automorphisme <formula notation="TeX">\varphi \in
\mathfrak{S}_{Q_u}</formula> de <formula notation="TeX">Q_u</formula>, et d'un <formula notation="TeX">\bar{\varphi}</formula> automorphisme du
<del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\Psi_{Q_u}</formula>-torseur <formula notation="TeX">P</formula>, où <formula notation="TeX">\bar{\varphi}</formula> est l'automorphisme
de <formula notation="TeX">\Psi_{Q_u}</formula> induit par <formula notation="TeX">\varphi</formula>. Donc on a une suite exacte
(splittée)</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}
1 \arrow[r] &amp; \Psi_{Q_u} \arrow[r] \arrow[d, no head, "\wr"'] &amp; W_u \arrow[r] &amp; \mathfrak{S}_{Q_u} \arrow[r] \arrow[d, no head, "\wr"] &amp; 1 \\
 &amp; \mathbb{F}_2^4 &amp; &amp; \mathfrak{S}_5 &amp;
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">au-dessus de <formula notation="TeX">(\Psi_{Q_u})</formula>, un mot biffé ; les deux isomorphismes
verticaux sont écrits <formula notation="TeX">\wr</formula></note></p>
<p>donc <formula notation="TeX">W_u \simeq</formula> groupe de Weyl <formula notation="TeX">W_{D_5}</formula> de <formula notation="TeX">D_5</formula> (<formula notation="TeX">\simeq SO(10)</formula>) qui
<unclear>apparaît</unclear> donc comme sous-groupe d'indice 27 dans <formula notation="TeX">W</formula> (<formula notation="TeX">\simeq
W_{E_6}</formula>).</p>
<p><hi rend="italic">NB</hi> Il faudrait expliciter comment la donnée de <formula notation="TeX">(C, u)</formula> permet de
définir un syst. de racines <formula notation="TeX">D_5</formula> (plongé dans le syst. de racines <formula notation="TeX">E_6</formula>
associé à <formula notation="TeX">C</formula>) — donc définir un ens. de <add>40</add> « bases » (<unclear>=
racines</unclear>) de <formula notation="TeX">C</formula>, stable par <formula notation="TeX">W</formula> : bien précises. Or on trouve qu'il y a <formula notation="TeX">40 =
(10 \cdot 8) : 2</formula> <add><formula notation="TeX">= \binom{10}{2} - 5</formula></add> <del>couples</del> paires
d'éléments de <formula notation="TeX">E(u)</formula> non liés. Or <gap reason="illegible"/> le</p>
<p><hi rend="italic">Lemme</hi> Pour tt paire <add><formula notation="TeX">\lbrace \xi_1, \xi_2 \rbrace</formula></add> d'éléments non
liés de</p>
<pb n="20" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/69.pdf#page=21"/><p><note type="editorial" resp="#pass">« 17 », cerclé, en haut au centre</note></p>
<p><formula notation="TeX">E(u)</formula>, <formula notation="TeX">\exists!</formula> base <formula notation="TeX">b \subset C</formula> telle que <formula notation="TeX">b \cap E(u) = \lbrace \xi_1,
\xi_2 \rbrace</formula> et (si <formula notation="TeX">b'</formula> est la base opposée) on a <formula notation="TeX">b' \cap E(u) = \lbrace
\sigma\xi_1, \sigma\xi_2 \rbrace</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> où <formula notation="TeX">\sigma</formula> est
l'automorphisme can. d'ordre 2 de <formula notation="TeX">E(u)</formula>.</p>
<p><add>NB On aura donc <formula notation="TeX">\sigma\xi_1 = \xi'_2</formula>, <formula notation="TeX">\sigma\xi_2 = \xi'_1</formula>. Alors <formula notation="TeX">b
\cap E(u) = \lbrace \xi_1, \xi_2 \rbrace</formula>, <formula notation="TeX">b' \cap E(u) = \lbrace \sigma\xi_1,
\sigma\xi_2 \rbrace</formula>.</add><note type="editorial" resp="#pass">ligne ajoutée entre les lignes et rattachée par un
trait ; les accents des <formula notation="TeX">\xi'</formula> sont d'une lecture incertaine</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">en oblique dans la marge gauche : « <unclear>rappeler</unclear> <unclear>plus
simple</unclear> <unclear>plus bas</unclear> »</note>
<hi rend="italic">Dém.</hi> Soit une base <formula notation="TeX">\lbrace \xi_1, \xi_2, \ldots, \xi_6 \rbrace</formula>
satisfaisant <unclear>à la <gap reason="illegible"/></unclear> … On aura alors <del><gap reason="illegible"/></del> que
<formula notation="TeX">u</formula> est lié à <formula notation="TeX">\xi_1, \xi_2, \xi'_1, \xi'_2</formula>, donc <formula notation="TeX">u = \bar{\xi}_{12}</formula>, et <formula notation="TeX">b
\cap E(u) = \lbrace \xi_1, \xi_2 \rbrace</formula>, <formula notation="TeX">b' \cap E(u) = \lbrace \xi'_1,
\xi'_2 \rbrace</formula>. Pour l'existence <add>d'une base <formula notation="TeX">b</formula> satisfaisant les
conditions envisagées</add>, on voit que <unclear>comme</unclear> le groupe <formula notation="TeX">W_u</formula> est
transitif sur l'ens. des <del>couples</del> <add>paires</add> <formula notation="TeX">\lbrace \xi_1, \xi_2
\rbrace</formula> non liés de <formula notation="TeX">E(u)</formula> et <formula notation="TeX">W = W_{E_6}</formula> transitif sur l'ens. des <formula notation="TeX">v \in
C</formula>) on peut supposer, p.ex. : une base <formula notation="TeX">(\xi_1, \ldots, \xi_6)</formula> déjà donnée,
que <formula notation="TeX">u = \bar{\xi}_{12}</formula>, <formula notation="TeX">\xi_1 = \bar{\xi}_1</formula>, <formula notation="TeX">\xi_2 = \bar{\xi}_2</formula>.<note type="editorial" resp="#pass">la
lettre de <formula notation="TeX">W_{E_6}</formula> est récrite sur une autre</note></p>
<p>Pour l'unicité, on voit que <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">(3 \leqslant i
\leqslant 6)</formula> <gap reason="illegible"/> lié à <formula notation="TeX">\xi_1</formula>, <formula notation="TeX">\sigma\xi_1 = \xi'_2</formula>, et <formula notation="TeX">\sigma\xi_2 =
\xi'_1</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> distinct de <formula notation="TeX">\xi_1</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">E(u)</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
d'après ce qui <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">\bar{\xi}_i</formula>, <formula notation="TeX">\bar{\xi}'_i</formula> <formula notation="TeX">(3 \leqslant i
\leqslant 6)</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\in E(u)</formula>, donc que <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> par des
<formula notation="TeX">\xi_j</formula>, <formula notation="TeX">\xi'_j</formula></del>, disons que <formula notation="TeX">\bar{\xi}_3</formula> devrait <gap reason="illegible"/> : <formula notation="TeX">\xi_1, \xi_2</formula> et
lié à <formula notation="TeX">\xi'_1, \xi'_2</formula> donc <formula notation="TeX">u</formula> n'est pas un <formula notation="TeX">\xi'_j</formula>, ni un <formula notation="TeX">\xi_j</formula> (car ce
serait un <formula notation="TeX">\xi_j</formula> — <formula notation="TeX">\xi_j</formula> par <gap reason="illegible"/> lié à <formula notation="TeX">\xi'_1, \xi'_2</formula>, mais il le
serait aussi à <formula notation="TeX">\xi_1, \xi_2</formula>, absurde), de <formula notation="TeX">=</formula> pour les <formula notation="TeX">\bar{\xi}'_i</formula> <formula notation="TeX">(3
\leqslant i \leqslant 6)</formula> cqfd.<note type="editorial" resp="#pass">le milieu de ce paragraphe est un bloc de
lignes biffées, encadré et barré de deux grands traits en croix ; seuls
quelques signes s'y lisent</note>
<note type="drawing" resp="#pass">à gauche du bloc biffé, deux segments issus d'un même point, aux
extrémités marquées <formula notation="TeX">\xi_1 \to \sigma\xi_1</formula> et <formula notation="TeX">\xi_2</formula>, <formula notation="TeX">\sigma\xi_2</formula>, joints
par de petits traits</note></p>
<p><hi rend="italic">NB</hi> Positions relatives <add>(i.e. <unclear>à conjugaison près</unclear>)</add>
d'un <formula notation="TeX">u \in C</formula> et d'une base <formula notation="TeX">b \subset C</formula>.</p>
<p>(i) <formula notation="TeX">u \in b</formula>. Pour <formula notation="TeX">u</formula> <add><formula notation="TeX">= \xi_1</formula></add> fixé, il y a 16 telles bases,
correspondant au choix d'un <formula notation="TeX">\xi_1 \in C - E(u)</formula></p>
<p>(ii) <formula notation="TeX">u \in b'</formula> (base opposée). Pour <formula notation="TeX">u</formula> <add><formula notation="TeX">= \xi_1</formula></add> fixé, 16 telles bases,
correspondant au choix d'un <formula notation="TeX">\xi_1 \in C - E(u)</formula></p>
<p>(iii) <formula notation="TeX">u \notin b \cup b'</formula>. Pour <formula notation="TeX">u</formula> fixé, il y a 40 telles bases
(<hi rend="italic">orthogonal</hi> à <formula notation="TeX">u</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">16 + 16 + 40 = 72</formula>
<note type="authorial" place="margin">à gauche de (i)-(iii), reliées à eux par des traits :
<formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} r_b(u) = 1 \\ E(u) \cap b = \emptyset \\
\operatorname{card} E(u) \cap b' = 5 \end{array}\right\rbrace</formula>,
<formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} r_b \cdot u = -1 \\ \operatorname{card} E(u) \cap b =
5 \\ E(u) \cap b' = \emptyset \end{array}\right\rbrace</formula>,
<formula notation="TeX">\left.\begin{array}{l} r_b \cdot u = 0 \\ \operatorname{card} E(u) \cap b = 2
\\ \operatorname{card} E(u) \cap b' = 2 \end{array}\right\rbrace</formula></note>
<note type="editorial" resp="#pass">les <formula notation="TeX">\emptyset</formula> de la marge sont récrits sur d'autres signes ; la
deuxième accolade porte <formula notation="TeX">E(u) \cap b^{*}</formula> ou <formula notation="TeX">b</formula> : lecture incertaine. Le
total « 72 » est souligné deux fois</note></p>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
