<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 57, pages 201–220 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-10-03">2026-10-03</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-10-03">2026-10-03</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">57</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Picard : tapuscrit annoté (s.d.), lettres (s.d., 1962).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 201 à 220 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 11 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>1962-[vers 1968]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-10-03" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-10-03" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="11">
<div type="section">
<head>Composante neutre et sous-groupe de torsion d'un schéma en groupes</head>
<pb n="201" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=202"/><p><note type="editorial" resp="#pass">la page commence au milieu d'une démonstration commencée avant ce lot : il s'agit de montrer que la composante neutre <formula notation="TeX">G_0</formula> d'un schéma en groupes <formula notation="TeX">G</formula> localement de type fini sur un corps <formula notation="TeX">k</formula> est de type fini et irréductible</note>
<gap reason="illegible"/> quasi-compact de type fini sur <formula notation="TeX">k</formula>. Soit en effet <formula notation="TeX">x</formula> un pt de <formula notation="TeX">G_0</formula> rat. sur <formula notation="TeX">k</formula>, il suffit de prouver que <formula notation="TeX">x \in U^2</formula> [N.B. <formula notation="TeX">U^2</formula> est constructible <unclear>quasi-compact</unclear> dans <formula notation="TeX">G_0</formula>] i.e. <del><formula notation="TeX">xU \cap U</formula></del> l'existence de <formula notation="TeX">y</formula> et <formula notation="TeX">z \in U(k)</formula> tels que <formula notation="TeX">yz = x</formula>, i.e. <formula notation="TeX">y = xz^{-1}</formula> ; ce qui signifie que <formula notation="TeX">(U \cap xU^{-1})(k) \neq \emptyset</formula>, <unclear>or</unclear> <formula notation="TeX">U</formula> et <formula notation="TeX">xU</formula> sont des ouverts non vides dans <formula notation="TeX">G_0</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del>. Donc <formula notation="TeX">G_0</formula> est de type fini sur <formula notation="TeX">k</formula>. S'il n'était irréductible, tt point fermé de <formula notation="TeX">G_0</formula> <unclear>appartiendrait</unclear> à <del><gap reason="illegible"/></del> deux composantes irréductibles distinctes (par translation). Absurde. Le cas <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> 3° <unclear>pour</unclear> <gap reason="illegible"/> de <del>considérons les propriétés <formula notation="TeX">G_k</formula></del> structure [il suffit de considérer les composantes connexes des pts fermés].</p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del> Prenant <formula notation="TeX">U = G_0</formula>, <gap reason="illegible"/> d'où <gap reason="illegible"/> 1°. <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">G_0</formula> est un sous-schéma <unclear>en groupes</unclear>. Il est invariant <add><gap reason="illegible"/> <unclear>groupe</unclear></add> <del>Prenant</del> <unclear>Soit</unclear> le <unclear>quasi-longueur</unclear>. <del>Soit</del> Il suffit de déterminer les composantes connexes <formula notation="TeX">U</formula> des pts fermés <formula notation="TeX">x</formula>. <del><gap reason="illegible"/></del></p>
<p><del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del>
[<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">k'</formula>, donc les composantes connexes <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>]</p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">une courbe ondulée, à trois bosses, tracée en travers des dernières lignes encadrées ; elle figure sans doute les composantes connexes de <formula notation="TeX">G_{\bar k}</formula></note></p>
<pb n="202" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=203"/><p><formula notation="TeX">\mathcal{H}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> fini et plat <unclear>de</unclear></p>
<p><formula notation="TeX">G_{\bar k}</formula> <gap reason="illegible"/> dans <gap reason="illegible"/>, <del>soit <formula notation="TeX">U'</formula></del> la <unclear>réunion</unclear> des
<gap reason="illegible"/> leurs composantes <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">U_{\bar k}</formula> [<unclear>réf</unclear>]
<del>donc <formula notation="TeX">U</formula> <gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\bar k</formula>, donc <formula notation="TeX">U</formula> <unclear>défini</unclear> <gap reason="illegible"/> de type fini, sur <formula notation="TeX">k</formula>. Comme <formula notation="TeX">U_{\bar k}</formula> est
loc. irréductible, il <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">U</formula> [<unclear>réf</unclear>]. Comme <formula notation="TeX">e</formula> est rat./<formula notation="TeX">k</formula>, il s'ensuit <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <add><gap reason="illegible"/></add> <gap reason="illegible"/> défini <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
[<unclear>cf</unclear>] <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> ! irréductibilité ; <del><gap reason="illegible"/></del> <add>Comme</add> <formula notation="TeX">G_{\bar k}</formula> est irréductible, <formula notation="TeX">G_0</formula> est irréductible.</p>
<p>Pour <gap reason="illegible"/> l'existence du <unclear>quotient</unclear>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="bold">Corollaire</hi>    <formula notation="TeX">G</formula> <unclear>schéma en groupes</unclear> loc. de type fini sur <formula notation="TeX">k</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>schéma en groupes</unclear> <gap reason="illegible"/>, <del><formula notation="TeX">H</formula> un sous-groupe invariant, donc</del> <formula notation="TeX">G/H</formula> existe, et <formula notation="TeX">G \to G/H</formula> est fid. plat (<unclear>cas</unclear> où <formula notation="TeX">H</formula> est distingué) <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">H = G_0</formula> :</del> Dans le cas <formula notation="TeX">H = G_0</formula>, <gap reason="illegible"/> composante <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">G</formula>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">G_0</formula> [<gap reason="illegible"/> <unclear>signaler</unclear> …] et <formula notation="TeX">G/G_0</formula> existe <del><unclear>groupe</unclear></del>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>étale</unclear> <gap reason="illegible"/> fini sur <formula notation="TeX">k</formula>.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> <unclear>particulier</unclear> : <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">H</formula> <gap reason="illegible"/> <unclear>fid. plat</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">G</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></note></p>
<pb n="203" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=204"/><p>Le cas <formula notation="TeX">H</formula> <unclear>quelconque</unclear> s'en déduit.</p>
<p><del>Note</del> Autrement <unclear>dit</unclear> : <formula notation="TeX">G</formula> <unclear>simple</unclear> sur <formula notation="TeX">k</formula> <formula notation="TeX">\Longleftrightarrow</formula> <formula notation="TeX">G</formula> séparable sur <formula notation="TeX">k</formula> <formula notation="TeX">\Longleftrightarrow</formula> <formula notation="TeX">G</formula> séparable sur <formula notation="TeX">\bar k</formula> <gap reason="illegible"/></p>
<p>Supposons <formula notation="TeX">G</formula> <unclear>commutatif</unclear>, <del>soit</del> donc <add>(séparable sur <formula notation="TeX">k</formula>, commutatif)</add> <formula notation="TeX">\Gamma = G/G_0</formula> est un <del><gap reason="illegible"/></del> <add><hi rend="italic">discret</hi></add> <formula notation="TeX">k</formula>-groupe commutatif, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>. Soit <formula notation="TeX">\Gamma \xrightarrow{\ n\ } \Gamma</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> dans le <unclear>noyau</unclear> <formula notation="TeX">{}_n\Gamma</formula> est un sous-groupe <unclear>ouvert et fermé</unclear>. Soit <formula notation="TeX">\Gamma</formula> un <formula notation="TeX">k</formula>-groupe, loc. <unclear>fini</unclear> sur <formula notation="TeX">k</formula>. [La <unclear>suite</unclear> des <formula notation="TeX">{}_n\Gamma</formula> est <del><gap reason="illegible"/> et il existe un plus grand <gap reason="illegible"/></del> <add><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></add></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear>identité</unclear> cf plus bas</note></p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi>    <del>Il existe</del> <unclear>La réunion</unclear> des <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">{}_n\Gamma</formula>, est un <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula> de <formula notation="TeX">\Gamma</formula>. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">a \in</formula> l'élément <formula notation="TeX">a</formula> de <formula notation="TeX">\Gamma</formula> <unclear>soit</unclear> dans <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula>, il faut et il suffit qu'il existe <formula notation="TeX">n</formula> tel que <formula notation="TeX">na = e</formula>.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear>après</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> des <gap reason="illegible"/> <unclear>finis</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\Gamma</formula> <gap reason="illegible"/></note></p>
<p>Soit <formula notation="TeX">a \in \Gamma</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> si <formula notation="TeX">a \in {}_n\Gamma</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">na = 0</formula>. <unclear>Réciproquement</unclear>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">na = 0</formula>, comme il existe <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">n</formula> tel que <formula notation="TeX">n\Gamma_{\uncertain{a}} = 0</formula>, [<unclear>cf</unclear>] il s'ensuit que <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\{a\} \xrightarrow{\text{ind}} \Gamma \xrightarrow{\ n\ } \Gamma</formula></p>
<pb n="204" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=205"/><p>est nul, i.e. <del><gap reason="illegible"/></del> <add><formula notation="TeX">\{a\}</formula></add> est dans le <unclear>schéma noyau</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">a</formula>, donc <formula notation="TeX">\{a\}</formula> est <gap reason="illegible"/>. Cela <gap reason="illegible"/> bien que <formula notation="TeX">\Gamma</formula> est loc. <unclear>constant</unclear>, que <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula> qui est <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>. Cela est <gap reason="illegible"/> immédiat, et résulte <gap reason="illegible"/> <add>qu.-cpt</add> <gap reason="illegible"/>.</p>
<p><del>N.B.</del> <hi rend="bold">Corollaire</hi>    Pour <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">S</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> sur <formula notation="TeX">k</formula>, <add><gap reason="illegible"/></add></p>
<p><formula notation="TeX">\Gamma^\tau(S)</formula> = torsion de <formula notation="TeX">\Gamma(S)</formula>. <del>Et la <unclear>plus</unclear></del></p>
<p><del>Corollaire <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula> est le plus petit sous-groupe <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> tel que <formula notation="TeX">\Gamma/\Gamma^\tau</formula> soit séparable <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del></p>
<p>Si <formula notation="TeX">G</formula> est un <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">k</formula>-groupe <gap reason="illegible"/> de type fini, on <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">G^\tau</formula> l'image inverse de <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula> par <formula notation="TeX">G \to G/G_0 = \Gamma</formula> (resp. <formula notation="TeX">G^\tau_{\uncertain{\varepsilon}}</formula>)</p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi>    <formula notation="TeX">G^\tau</formula> <unclear>est</unclear> le plus petit sous-<gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">G</formula> tel que <formula notation="TeX">G/G_0</formula> soit
<hi rend="italic">discret</hi> <hi rend="italic">séparable</hi> [resp. discret <del>séparable</del> <add>sans</add> <del>torsion</del>]. (C'est <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> [<gap reason="illegible"/> ; <gap reason="illegible"/> : <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>] <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>)
<formula notation="TeX">(G/G_0)^\tau = \{e\}</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">G^\tau</formula> est dit le sous-groupe de torsion de <formula notation="TeX">G</formula>.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">à <unclear>préciser</unclear></note></p>
<pb n="205" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=206"/><p><formula notation="TeX">G</formula> <formula notation="TeX">k</formula>-groupe loc. de type fini sur <formula notation="TeX">k</formula>,</p>
<p><formula notation="TeX">G_0</formula> composante connexe,</p>
<p><formula notation="TeX">\Gamma = G/G_0</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">\Gamma \xrightarrow{\ \pi_n\ } \Gamma</formula>    <formula notation="TeX">{}_n\Gamma = \pi_n^{-1}(e)</formula>    c'est un sous-schéma <hi rend="italic">ouvert</hi> et <hi rend="italic">fermé</hi> [car <formula notation="TeX">\Gamma</formula> <unclear>discret</unclear> <unclear>séparable</unclear>] <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></p>
<p>(i) La suite des <formula notation="TeX">{}_n\Gamma</formula> est loc. stationnaire <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <del><gap reason="illegible"/></del> (<unclear>trivial</unclear> [car <formula notation="TeX">\Gamma</formula> est discret] <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>) sa réunion est un sous-schéma <hi rend="italic">ouvert</hi> <del><hi rend="italic">fermé</hi></del> <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula> de <formula notation="TeX">\Gamma</formula> [N.B. c'est <unclear>vrai</unclear> pour <unclear>tout</unclear> <formula notation="TeX">k</formula>-groupe loc. fini sur <formula notation="TeX">k</formula>, pas nécessairement séparable, mais c'est moins évident, le cas radiciel <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>spécial</unclear>]</p>
<p>(ii) Soit <formula notation="TeX">a \in \Gamma</formula>, alors <formula notation="TeX">a \in {}_n\Gamma^\tau</formula> ssi <del>il existe <gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\pi_n(a) = e</formula>.
<formula notation="TeX">a \in \Gamma^\tau \Leftrightarrow \exists n,\ \pi_n(a) = e \Leftrightarrow</formula> il existe un <gap reason="illegible"/> <del>tel que <gap reason="illegible"/></del>
<del>(iii) Soit</del> quelque <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> [<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> car <formula notation="TeX">\Gamma</formula> sép. sur <formula notation="TeX">k</formula>]
<formula notation="TeX">\Gamma'</formula> <unclear>fini</unclear> sur <formula notation="TeX">k</formula> tel que <formula notation="TeX">a \in \Gamma'</formula> <formula notation="TeX">\Longleftrightarrow</formula> l'un des <formula notation="TeX">a^{\uncertain{n}}</formula> est <hi rend="italic">fini</hi>.</p>
<p>(iii) Si <formula notation="TeX">\Gamma</formula> est <unclear>commutatif</unclear>, alors <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula> est le plus grand sous-groupe [<gap reason="illegible"/>] <hi rend="italic">fini</hi> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>. C'est <gap reason="illegible"/> le plus petit <gap reason="illegible"/> tel que <formula notation="TeX">\Gamma/\Gamma^\tau</formula> soit « sans torsion ».</p>
<p>(iiii) Soit <formula notation="TeX">G^\tau</formula> l'image inverse de <formula notation="TeX">\Gamma^\tau</formula>. <del><unclear>Alors</unclear></del> <add>C'est</add> un sous-schéma <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">G</formula>, et
<formula notation="TeX">x \in G^\tau \Longleftrightarrow \exists n,\ \pi_n(x) \in G_0 \Longleftrightarrow</formula> Il <unclear>existe</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">H</formula> de <formula notation="TeX">G</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">\Longleftrightarrow \exists</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <hi rend="italic">de type fini</hi> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">G</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></p>
</div>
<div type="section">
<head>Critère de type fini</head>
<pb n="207" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=208"/><p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">\mu(s) + 2\alpha(s)</formula> <gap reason="illegible"/> <unclear>continuité</unclear></note></p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi>    Soit <formula notation="TeX">f : X \to Y</formula> un morphisme loc. de <unclear>présentation finie</unclear>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>séparé</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> loc. <unclear>noethériens</unclear>. <unclear>On</unclear> <unclear>suppose</unclear> <gap reason="illegible"/> (ii) <formula notation="TeX">f</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> (iii) les fibres de <formula notation="TeX">f</formula> <add><unclear>propres</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></add> <del>de type fini</del> sont de type fini. Alors <formula notation="TeX">f</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>supposer</unclear> <formula notation="TeX">Y</formula> <unclear>affine</unclear>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">[<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\uncertain{X \times_Y}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">f : X \to</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>]</note></p>
<p>Il suffit de prouver que <formula notation="TeX">f</formula> <gap reason="illegible"/> <unclear>quasi-compact</unclear>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\alpha</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>Y</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> ceci : <del>il existe <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> <add>Il existe</add> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Y</formula> <unclear>tel que</unclear> <formula notation="TeX">X|U</formula> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> il <unclear>revient</unclear> au même de prouver <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></p>
<p><unclear>qu. cpt.</unclear> [Il existe <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>ouvert</unclear> <unclear>quasi-compact</unclear> <formula notation="TeX">V</formula> de <formula notation="TeX">X</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">X_\eta</formula>. Il existe <gap reason="illegible"/>
<del>de type fini <gap reason="illegible"/></del> <add><hi rend="italic">propre</hi></add> <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX">X'</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Y</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">X'_\eta \simeq X_\eta = V_\eta .</formula>
Si on <unclear>restreint</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Y</formula>, on peut supposer que le dernier iso provient
d'un isomorphisme <formula notation="TeX">X' \simeq V</formula>. Donc <del><formula notation="TeX">V_\eta</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>propre</unclear> sur <formula notation="TeX">Y</formula>, donc <unclear>fermé</unclear> dans <formula notation="TeX">X</formula> [<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">X</formula> <gap reason="illegible"/>]. <del>Alors <formula notation="TeX">X_\eta</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">X</formula></del>
<del><unclear>f</unclear></del> donc <formula notation="TeX">X - V</formula> est <unclear>ouvert</unclear>. <del><formula notation="TeX">X - V</formula> <gap reason="illegible"/></del>
<del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> Si on avait <formula notation="TeX">X - V \neq \emptyset</formula>, <formula notation="TeX">X - V</formula> dominerait <formula notation="TeX">Y</formula>,
<del><gap reason="illegible"/></del> ce qui est incompatible avec <formula notation="TeX">X_\eta = V_\eta</formula>.
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">(X - V)_\eta = \emptyset</formula>. Donc <formula notation="TeX">X = V</formula>, d'où la conclusion.</p>
<pb n="208" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=209"/><p><hi rend="bold">Corollaire</hi>    Soit <formula notation="TeX">Z</formula> une partie de <formula notation="TeX">X</formula>. <gap reason="illegible"/> <unclear>supposons</unclear> (i) <formula notation="TeX">Z</formula> loc. constructible dans <formula notation="TeX">X</formula> (ii) <formula notation="TeX">f : X \to S</formula> <unclear>séparé</unclear> <unclear>loc.</unclear> de type fini (iii) <del><formula notation="TeX">Z</formula> <gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x \in Z</formula>, et <gap reason="illegible"/> <unclear>générisation</unclear> de <formula notation="TeX">x</formula>, <formula notation="TeX">\exists</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x' \in Z</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x' \in X</formula></del> (iv) les fibres de <formula notation="TeX">Z</formula> sur <formula notation="TeX">S</formula> <gap reason="illegible"/> <hi rend="italic">propres</hi>. Alors <formula notation="TeX">Z \to S</formula> est
qu.-cpt.</p>
<p>On <unclear>peut</unclear> supposer <formula notation="TeX">S</formula> <unclear>noethérien</unclear>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <add>si <formula notation="TeX">S \neq \emptyset</formula></add> qu'il existe un <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">U \neq \emptyset</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z|U</formula> soit qu.-cpt. On <unclear>peut</unclear> supposer <formula notation="TeX">S</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> et <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z'</formula> de type fini sur <formula notation="TeX">S</formula> et <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<del>il existe un <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z'</formula> propre <gap reason="illegible"/></del>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z'_\eta \to Z_\eta</formula>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">X</formula> contenant <formula notation="TeX">Z_\eta</formula>. <unclear>Restreignant</unclear> <formula notation="TeX">S</formula>,
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z' \to V</formula>, [<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">Z \cap V = Z'</formula>]
<gap reason="illegible"/> <unclear>immersion</unclear>], <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z'</formula> <gap reason="illegible"/> <unclear>propre</unclear> sur <formula notation="TeX">S</formula>.
Alors <formula notation="TeX">Z'</formula> est <unclear>fermé</unclear> dans <formula notation="TeX">X</formula>, et <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">Z = (Z \cap V = Z') \cup (Z - Z'),</formula>
<add><unclear>constructibles</unclear></add> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>disjoints</unclear>. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z_\eta = \emptyset</formula>,
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Z = \emptyset</formula> …</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">le bas de la page est vide ; l'argument s'arrête sur « <formula notation="TeX">Z = \emptyset</formula> … »</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Partie constructible de <formula notation="TeX">\underline{\mathrm{Pic}}</formula></head>
<pb n="209" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=210"/><p><hi rend="bold">Proposition</hi>    <formula notation="TeX">X</formula> projectif sur <formula notation="TeX">S</formula> <add>noethérien</add>, <formula notation="TeX">f_*(\mathcal{O}_X) = \mathcal{O}_Y</formula> universellement, fibres primaires, <formula notation="TeX">P = \underline{\mathrm{Pic}}_{X/S}</formula>, soit <formula notation="TeX">P'</formula> la partie de <formula notation="TeX">P</formula> réunion des <formula notation="TeX">(P_s)'</formula>, où <formula notation="TeX">P'_s</formula> est l'ensemble des éléments de <formula notation="TeX">P_s^\tau</formula> image inverse des sous-groupes de <formula notation="TeX">P_s^\tau / P_s^0</formula> formés des éléments d'ordre premier à <del><gap reason="illegible"/></del> <add>car <formula notation="TeX">k(s)</formula></add>.
<add>Supposons que dans <formula notation="TeX">P^\tau</formula> l'adhérence de tt pt soit quasi-compacte</add> <add>(<unclear>ou</unclear> <unclear>que les</unclear> <formula notation="TeX">(P_s)^0</formula> soient propres sur <formula notation="TeX">k(s)</formula>).</add>
Alors <formula notation="TeX">P'_S</formula> est une partie <add><hi rend="italic">constructible</hi></add> <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">P</formula></del> <hi rend="italic">quasi-compacte</hi> de <formula notation="TeX">P</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del></p>
<p><hi rend="italic">Démonstration.</hi> Il suffit de prouver <add>(S <unclear>loc.</unclear> noeth.</add> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Y</formula>) qu'il existe un ouvert non vide <formula notation="TeX">U</formula> de <formula notation="TeX">Y</formula>, tel que la partie de <formula notation="TeX">P'_S</formula> au-dessus soit qu.-cpt. On peut supposer de <unclear>plus</unclear> <formula notation="TeX">Y</formula> affine intègre, soit <formula notation="TeX">\eta</formula> son pt générique. <del>Maintenant</del> <formula notation="TeX">P'_\eta</formula> est un <unclear>sous</unclear>-groupe <add><unclear>ouvert</unclear></add> de <formula notation="TeX">P_\eta</formula>, de type fini sur <formula notation="TeX">k(\eta)</formula>. Il provient d'un groupe <add><formula notation="TeX">H</formula></add> de type fini sur un <unclear>voisinage</unclear> de <formula notation="TeX">\eta</formula>, et on peut supposer <add>(<unclear>restreignant</unclear> <formula notation="TeX">Y</formula>)</add> que ce dernier est un ouvert dans <formula notation="TeX">P^\tau</formula>, et <unclear>est</unclear> un sous-<hi rend="italic">groupe</hi> <unclear>ouvert</unclear> de <formula notation="TeX">P^\tau</formula> [<unclear>prendre</unclear> un ouvert qu.-cpt <formula notation="TeX">V</formula> de <formula notation="TeX">P^\tau</formula> contenant <formula notation="TeX">P'_\eta</formula>].</p>
<pb n="210" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=211"/><p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">H</formula> est <unclear>propre</unclear> sur <formula notation="TeX">S</formula>.</note>
<add>Comme <formula notation="TeX">\overline{V}</formula> est quasi-compact, on voit que <unclear>à condition de</unclear> <unclear>remplacer</unclear> <formula notation="TeX">Y</formula> <unclear>par</unclear> <unclear>une partie</unclear>, <formula notation="TeX">H'</formula> est fermé dans <formula notation="TeX">P^\tau</formula>. Mêmes <unclear>conclusions</unclear> <gap reason="illegible"/></add> <del>Il</del> suffit de prouver que <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> <add><unclear>sous ces</unclear></add> <add>conditions</add> <del><unclear>restreignant</unclear> <formula notation="TeX">Y</formula></del>, on a <formula notation="TeX">H = P'</formula>. En effet, il <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">P_s^0</formula>. Il suffit donc, compte tenu que <formula notation="TeX">P_s^0</formula> est divisible par les entiers premiers à la car. de <formula notation="TeX">k(s)</formula>, de prouver que <del>les éléments de <formula notation="TeX">P_s</formula></del> pour tout entier <formula notation="TeX">n</formula> premier à la car. de <formula notation="TeX">k(s)</formula>, <formula notation="TeX">{}_n(P_s) \subset H</formula>. Or <formula notation="TeX">{}_nP_s = \underline{H}^1(X_s, {}_n\mu)</formula>, d'autre part on sait (<unclear>cf</unclear>) que sur l'ouvert <formula notation="TeX">S_n</formula> où <formula notation="TeX">n</formula> est inversible, <formula notation="TeX">\underline{H}^1(X_n/S_n, {}_n\mu)</formula> est un <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> schéma <unclear>étale</unclear> sur <formula notation="TeX">S</formula>, donc tout pt de sa fibre en <formula notation="TeX">s</formula> est spécialisation d'un point de la fibre générique, i.e. d'un pt de <formula notation="TeX">{}_n(P_\eta) \subset P'_\eta \subset H</formula>. Comme <formula notation="TeX">H</formula> est fermé, on a donc <formula notation="TeX">{}_n(P_s) \subset H</formula>, cqfd.</p>
<p><hi rend="bold">Corollaire</hi>    Supposons que (i) <add>les <formula notation="TeX">(P_s)^0</formula> soient propres sur</add> <gap reason="illegible"/> dans <formula notation="TeX">P^\tau</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> l'adhérence d'un pt soit quasi-compacte (ii) les <formula notation="TeX">P_s^\tau / P_s^0</formula> <add>soient d'ordre premier à la car. <formula notation="TeX">k(s)</formula></add>, <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> propres sur <formula notation="TeX">k(s)</formula></del>. Alors <formula notation="TeX">P^\tau</formula> est de type fini sur <formula notation="TeX">S</formula>.</p>
<pb n="211" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=212"/><p><hi rend="bold">Corollaire</hi>    Soit <formula notation="TeX">P^0 = \bigcup_{s \in S} P_s^0</formula>, supposons <formula notation="TeX">P^0</formula> <hi rend="italic">fermé</hi>. Alors <formula notation="TeX">P^\tau</formula> est fermé, <del>et de type fini sur <formula notation="TeX">S</formula></del> <add>si</add> <del><gap reason="illegible"/></del> pour tout <formula notation="TeX">s \in S</formula>, <formula notation="TeX">P_s^\tau / P_s^0</formula> est d'ordre premier à la car. de <formula notation="TeX">k(s)</formula>, <del><unclear>Prenons</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">P'</formula> est fermé</del></p>
</div>
<div type="section">
<head>Un exemple</head>
<pb n="213" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=214"/><p><formula notation="TeX" rend="display">S = \operatorname{Spec} k[t], \qquad X = \operatorname{Proj} k[t, x, y, z]/(xy - tz^2)</formula>
   graduée en <formula notation="TeX">x, y, z</formula> degré 1, <formula notation="TeX">t</formula> degré 0.</p>
<p><hi rend="bold">Lemme a)</hi>    <formula notation="TeX">(xy - tz^2)</formula> est un idéal premier dans <formula notation="TeX">k[t, x, y, z]</formula>, et l'anneau <formula notation="TeX">B = k[t, x, y, z]/(xy - tz^2)</formula> est <unclear>absolument</unclear> <unclear>simple</unclear> sur <formula notation="TeX">k</formula> [donc <unclear>régulier</unclear>] <unclear>sauf</unclear> <del><gap reason="illegible"/></del> en l'idéal <unclear>d'irrégularité</unclear> <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="bold">Cor</hi>    <formula notation="TeX">X</formula> est <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>régulier</unclear>, et <formula notation="TeX">f : X \to S</formula> est plat.</p>
<p><hi rend="bold">Lemme b)</hi>    Soit <formula notation="TeX">a</formula> le pt <formula notation="TeX">t = 0</formula> de <formula notation="TeX">S</formula>, <formula notation="TeX">b</formula> <add><formula notation="TeX">\in U = S - \{a\}</formula></add> <add><unclear>autre</unclear> point.</add> <del>le pt générique</del>. Alors (i) <formula notation="TeX">f^{-1}(b)</formula> est isomorphe à <formula notation="TeX">\mathbf{P}^1_{k(b)}</formula> [de <unclear>façon</unclear> plus précise, <formula notation="TeX">X|U \simeq \mathbf{P}^1_U</formula> <del><gap reason="illegible"/> fibré</del> <del>projectif <gap reason="illegible"/> à <gap reason="illegible"/> fibré vectoriel</del>]
(ii) <formula notation="TeX">f^{-1}(a)</formula> est isomorphe <del><gap reason="illegible"/></del> à <formula notation="TeX">\mathbf{P}^1_k \vee \mathbf{P}^1_k</formula></p>
<p><hi rend="bold">Corollaire 1</hi>    <add><unclear>suite</unclear> exacte</add> <formula notation="TeX">\left[0 \to \mathcal{O}_{X_a} \to \mathcal{O}_{\widetilde{X}_a} \to k \to 0\right]</formula></p>
<p><hi rend="bold">Corollaire 2</hi>    <formula notation="TeX">H^i(X_\xi, \mathcal{O}_{X_\xi}) = 0</formula> pour <formula notation="TeX">i &gt; 0</formula>, <formula notation="TeX">\xi \in S</formula>, d'où <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="bold">Corollaire 3</hi>    <del>Deux</del> <add>Soit</add> <del><unclear>faisceaux</unclear> inversibles <gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">S' = \operatorname{Spec}(A')</formula>, <formula notation="TeX">A'</formula> <gap reason="illegible"/> local <unclear>épointé</unclear> sur <formula notation="TeX">k[t]</formula>, <formula notation="TeX">X' = X \times_S S'</formula>. Alors
<formula notation="TeX" rend="display">(*) \qquad H^1(X', \mathcal{O}^*_{X'}) \to H^1(X'_0, \mathcal{O}_{X'_0})</formula>
est injectif (<formula notation="TeX">X'_0</formula> étant la fibre <add><unclear>spéciale</unclear></add> de <formula notation="TeX">X'</formula>) <del><unclear>bijectif</unclear></del> <add><unclear>bijectif</unclear></add> <del>et bijectif si <formula notation="TeX">A'</formula> est complet.</del></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">dans <formula notation="TeX">(*)</formula> on lit bien <formula notation="TeX">\mathcal{O}_{X'_0}</formula> au but, non <formula notation="TeX">\mathcal{O}^*_{X'_0}</formula></note></p>
<p><hi rend="bold">Corollaire 4</hi>    Le deuxième membre de <formula notation="TeX">(*)</formula>, est <del><gap reason="illegible"/></del> isomorphe à <formula notation="TeX">\mathbb{Z}</formula> si <del><gap reason="illegible"/></del> l'image du point fermé de <formula notation="TeX">S'</formula> par <formula notation="TeX">S' \to S</formula> est <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\neq a</formula>, et à <formula notation="TeX">\mathbb{Z} \times \mathbb{Z}</formula> dans le cas contraire.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear>Précisions</unclear></note></p>
<pb n="214" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=215"/><p><hi rend="bold">Lemme c)</hi>    Soient <formula notation="TeX">Y_i</formula> <formula notation="TeX">(i = 1, 2)</formula> les deux composantes de <formula notation="TeX">f^{-1}(a)</formula>, et <formula notation="TeX">L_i</formula> les faisceaux inversibles associés <del><gap reason="illegible"/></del> aux diviseurs loc. principaux associés (cf <gap reason="illegible"/>). Alors <formula notation="TeX">L_i | Y_i</formula> est de degré <formula notation="TeX">-1</formula>, <formula notation="TeX">L_i | Y_j</formula> de degré <formula notation="TeX">1</formula> si <formula notation="TeX">i \neq j</formula>.</p>
<p>En <unclear>effet</unclear>, on a <formula notation="TeX">D_1 + D_2 = \struck{\ill{}}\operatorname{div}(t) \simeq 0</formula>, d'où <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">L_{D_1 + D_2} | Y_1 \simeq 0</formula> i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">L_{D_1} | Y_1 \simeq - L_{D_2} | Y_1 .</formula>
Or <formula notation="TeX">L_{D_2} | Y_1 = 1</formula> par un calcul immédiat [qu'il faudrait <unclear>savoir</unclear> faire] d'où <formula notation="TeX">L_{D_1} | D_1 = 1</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la dernière égalité porte <formula notation="TeX">L_{D_1}|D_1 = 1</formula> ; avec ce qui précède on attendrait <formula notation="TeX">-1</formula></note></p>
<p><hi rend="bold">Lemme e</hi>    Il existe deux sections <formula notation="TeX">s_1, s_2</formula> de <formula notation="TeX">X/S</formula>, telles que <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">D'_i</formula> <unclear>dans</unclear> les diviseurs <unclear>associés</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">L_i = L_{D'_i}</formula> <gap reason="illegible"/> <add><unclear>deg</unclear> <formula notation="TeX">L_i | Y_i = 1</formula>, <formula notation="TeX">\deg L_i | Y_j = 0</formula> si <formula notation="TeX">i \neq j</formula></add>.</p>
<p><hi rend="bold">Corollaire</hi> <add><unclear>(préliminaire)</unclear></add> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">0 \to \mathbb{Z} \xrightarrow{\ \alpha\ } H^1(X, \mathcal{O}^*_X) \xrightarrow{\ \beta\ } \mathbb{Z} \to 0</formula>
où <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\beta</formula> est <del><gap reason="illegible"/></del> <add><unclear>degré</unclear></add> <gap reason="illegible"/> la restriction à la fibre générique [ou <gap reason="illegible"/> fibre spéciale <add><formula notation="TeX">f^{-1}(\xi)</formula>, <formula notation="TeX">\xi \neq a</formula></add> <gap reason="illegible"/> …], et où <formula notation="TeX">\operatorname{Ker} \beta</formula> est engendré par <del><gap reason="illegible"/></del> la classe <formula notation="TeX">D_1</formula> [ou <unclear>la</unclear> classe <formula notation="TeX">D_2 = -</formula> classe <formula notation="TeX">D_1</formula>].</p>
<p><hi rend="bold">Corollaire 2</hi>    L'homomorphisme <add><unclear>de restriction</unclear></add>
<formula notation="TeX" rend="display">H^1(X, \mathcal{O}^*_X) \to H^1(X_a, \mathcal{O}^*_{X_a}) \simeq \mathbb{Z} \times \mathbb{Z}</formula>
est <hi rend="italic">bijectif</hi>.
<note type="editorial" resp="#pass">une longue flèche, dans la marge gauche, relie ce dernier corollaire au « Lemme e »</note></p>
<pb n="215" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=216"/><p><del>Démonstration du lemme d. Une section de <formula notation="TeX">X</formula> sur <formula notation="TeX">S</formula> <gap reason="illegible"/> définie par un <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">k[t]</formula>-algèbre <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\varphi : B \to A[z]</formula> ; <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\varphi(z) = z</formula>, <formula notation="TeX">\varphi(x) = \xi</formula>, <gap reason="illegible"/> avec <formula notation="TeX">\xi, \eta \in A</formula>, <formula notation="TeX">\xi\eta</formula> … soumis à <formula notation="TeX">\xi\eta = t</formula></del>
<add>D'ailleurs on a</add> un ouvert <add><unclear>affine</unclear></add> <formula notation="TeX">V</formula> de <formula notation="TeX">X</formula> isomorphe à <formula notation="TeX">\operatorname{Spec} k[x, y, t]/(xy - t)</formula>, et une section de <formula notation="TeX">V</formula> sur <formula notation="TeX">S</formula> est un <formula notation="TeX">k[t]</formula>-homomorphisme <formula notation="TeX">k[x, y, t]/(xy - t) \to k[t]</formula>, i.e. donnée par deux éléments <formula notation="TeX">\xi, \eta</formula> de <formula notation="TeX">k[t]</formula> tels que <formula notation="TeX">\xi\eta - t = 0</formula>.
1) <formula notation="TeX">\xi = 1</formula>, <formula notation="TeX">\eta = t</formula> définit la section <formula notation="TeX">s_1</formula>. On regarde par la spécialisation <formula notation="TeX">t = 0</formula> <gap reason="illegible"/>
2) <formula notation="TeX">\xi = t</formula>, <formula notation="TeX">\eta = 1</formula> …</p>
<p><del>Proposition</del> Démonstration du corollaire. <del>Soit</del> <del>Lemme e Sous les conditions, <unclear>dans</unclear> <gap reason="illegible"/> un diviseur sur <formula notation="TeX">X</formula>. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> à <formula notation="TeX">X|U</formula> est <gap reason="illegible"/> à un diviseur <formula notation="TeX">D'_1</formula></del> [<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>] <del><gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">H^1(U, \ldots)</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">H^1(X|U, \mathcal{O}^*_{X|U}) = H^1(\mathbf{P}^1_U, \mathcal{O}^*_{\mathbf{P}^1_U})
  = H^1(U, \mathcal{O}^*_U) \times \mathbb{Z} \simeq \mathbb{Z}</formula>
compte tenu que <formula notation="TeX">H^1(U, \mathcal{O}^*_U) = 0</formula> puisque <formula notation="TeX">k[t][t^{-1}]</formula> est principal.
[N.B. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">H^1(S, P^1_S)</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> qui ici se simplifie beaucoup grâce au fait que <formula notation="TeX">S</formula> est <gap reason="illegible"/>]</p>
<pb n="216" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=217"/><p><del>Donc <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\beta(\text{classe } D) = 0</formula>, donc</del>
Donc le noyau de <formula notation="TeX">\beta</formula> [<unclear>ou</unclear> <unclear>s'identifie</unclear> à <formula notation="TeX">H^1(X, \mathcal{O}^*_X) \to H^1(U, \mathcal{O}^*_U)</formula>] est le sous-groupe de <formula notation="TeX">H^1(X, \mathcal{O}^*_X)</formula> engendré par les classes de <formula notation="TeX">D_1</formula> et <formula notation="TeX">D_2</formula>, donc par celle de <formula notation="TeX">D_1</formula>, puisque <formula notation="TeX">D_1 + D_2 \sim 0</formula>. <del>Donc</del> Or <formula notation="TeX">\operatorname{cl}(D_1)</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> un <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">H^1(X, \mathcal{O}^*_X)</formula>, grâce à lemme c). Le reste du corollaire 1 <add>et du lemme</add> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> résulte <gap reason="illegible"/> <unclear>cor. 2</unclear>.</p>
<p><hi rend="bold">Lemme e</hi>    Sous les conditions du lemme b, corollaire 3, l'homom. <formula notation="TeX">(*)</formula> est <hi rend="italic">bijectif</hi>.</p>
<p><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> surjectif <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> corollaire précédent.</p>
<p>On a <unclear>ainsi</unclear> complété la <unclear>structure</unclear> du Picard <unclear>associé</unclear> : <formula notation="TeX">f : X \to S</formula>.</p>
<p><hi rend="bold">Lemme f</hi>    Le foncteur <add><formula notation="TeX">\mathcal{F}</formula></add> de Picard <del><gap reason="illegible"/></del> <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>n'est pas</unclear> représentable par un préschéma sur <formula notation="TeX">S</formula>, loc. de type fini.
<add>Considérons en effet la fibre <formula notation="TeX">f^{-1}(a)</formula>, et l'élément de degré <formula notation="TeX">(1, 1)</formula> [<unclear>correspondant</unclear> : <formula notation="TeX">L_2</formula>] de <formula notation="TeX">H^1(f^{-1}(a), \mathcal{O}^*_{f^{-1}(a)}) = \mathcal{F}(\operatorname{Spec} k(a))</formula>.</add>
<note type="editorial" resp="#pass">la fin de la page est barrée d'un trait courbe ; les pages 216 (bas) et 217 (haut) sont cancellées par des diagonales</note></p>
<pb n="217" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=218"/><p><del>Il lui correspondrait un point <formula notation="TeX">\alpha</formula> de <formula notation="TeX">\underline{\mathrm{Pic}}(X/S)</formula>, rat./<formula notation="TeX">k(a)</formula>, et un anneau local <formula notation="TeX">\mathcal{O}_\alpha</formula>, tel que <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> un homom. <formula notation="TeX">\mathcal{O}_a \to \mathcal{O}_\alpha</formula>, tel que pour <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathcal{O}_a</formula>-algèbre <add>locale</add> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">A'</formula>, <gap reason="illegible"/> [<formula notation="TeX">\mathcal{O}_a \to A'</formula> homom. local], on a <formula notation="TeX">\mathcal{F}(A')_0 \simeq \operatorname{Hom}_{\mathcal{O}_a\text{-alg}}(\mathcal{O}_\alpha, A')</formula>, où le <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathcal{F}(A')</formula> désigne les <gap reason="illegible"/> éléments de <formula notation="TeX">\mathcal{F}(A')</formula> qui induisent l'élément de degré <formula notation="TeX">(-1, 1)</formula> sur <formula notation="TeX">\mathcal{F}(A'/\mathfrak{m}(A'))</formula>. Comme il y en a exactement un, il faudrait donc que <formula notation="TeX">\mathcal{O}_a = \mathcal{O}_\alpha</formula> <gap reason="illegible"/></del></p>
<p><del>Considérons l'ensemble <formula notation="TeX">\mathbb{Z} \times \mathbb{Z} \amalg \mathbb{Z} \times U</formula></del>
<unclear>En</unclear> effet le préschéma <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">S^{\natural}_I</formula> <unclear>suivant</unclear> [où <formula notation="TeX">I</formula> est un ensemble d'indices arbitraire] : comme ensemble, il est identique à <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">U \times \{I\} \amalg I</formula> ; pour tout <formula notation="TeX">i \in I</formula>, soit <formula notation="TeX">S_i = U \times \{I\} \cup \{i\}</formula>, <unclear>donc</unclear> on a
<formula notation="TeX" rend="display">S_I = \bigcup_{i \in I} S_i , \qquad S_i \cap S_j = U \times \{I\}</formula>
<gap reason="illegible"/> <unclear>correspondant</unclear> <unclear>biunivoquement</unclear> avec <formula notation="TeX">U</formula>. On <unclear>munit</unclear> chaque <formula notation="TeX">S_i</formula> de la structure <add>de préschéma</add> <unclear>définie</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de structure <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">S</formula>, et <gap reason="illegible"/> <unclear>recolle</unclear>.
<note type="editorial" resp="#pass"><formula notation="TeX">S_I</formula> est la droite <formula notation="TeX">S</formula> dont l'origine est dédoublée en autant de points qu'il y a d'indices dans <formula notation="TeX">I</formula></note></p>
<pb n="218" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=219"/><p>Pour tout <formula notation="TeX">n \in \mathbb{Z}</formula>, soit <formula notation="TeX">I_n \subset \mathbb{Z} \times \mathbb{Z}</formula> formé des couples <formula notation="TeX">(p, q)</formula> <unclear>tels que</unclear> <formula notation="TeX">p + q = n</formula>. Soit
<formula notation="TeX" rend="display">\mathfrak{P} = \coprod_{n \in \mathbb{Z}} S_{I_n} .</formula>
On a donc
<formula notation="TeX" rend="display">\mathfrak{P} = \bigcup_{(p, q) \in \mathbb{Z} \times \mathbb{Z}} S_{(p,q)}
  \quad \text{où chaque } S_{(p,q)} \simeq S</formula>
(réunion non disjointe). La fibre de <formula notation="TeX">\mathfrak{P}</formula> en <formula notation="TeX">a</formula> est <formula notation="TeX">\simeq \mathbb{Z} \times \mathbb{Z}</formula>, sa fibre en un <formula notation="TeX">b \in U</formula> est <formula notation="TeX">\simeq \mathbb{Z}</formula>. On <unclear>voit</unclear> que <formula notation="TeX">\mathfrak{P}</formula> représente le foncteur Picard.
<note type="editorial" resp="#pass">l'argument s'arrête là ; le bas de la page est vide</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Autre exemple</head>
<pb n="219" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=220"/><p><note type="editorial" resp="#pass">titre de sa main en haut à droite : « Autre exemple »</note>
<formula notation="TeX">X</formula> projectif sur <formula notation="TeX">S</formula> loc. noeth., <formula notation="TeX">f_*(\mathcal{O}_X) = \mathcal{O}_S</formula>.</p>
<p>Considérons <formula notation="TeX">g : \hat{C}_X \to \hat{C}</formula> [<gap reason="illegible"/> <unclear>supposons</unclear> <formula notation="TeX">X</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\operatorname{Spec}(\underline{S})</formula>, <formula notation="TeX">\underline{S}</formula> engendré par <formula notation="TeX">\underline{S}_1</formula>.]</p>
<p>Alors <formula notation="TeX">g_*(\mathcal{O}_{\hat{C}_X}) = \mathcal{O}_{\hat{C}}</formula> [<unclear>vérif</unclear>]</p>
<p>d'où le fait que
<formula notation="TeX" rend="display">H^1(\hat{C}, \mathcal{O}^*_{\hat{C}}) \to H^1(\hat{C}_X, \mathcal{O}^*_{\hat{C}_X})</formula>
est <hi rend="italic">injectif</hi> [<unclear>vérif</unclear> ; <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> loc. <unclear>libres</unclear> quelconques]</p>
<p>Si <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\xi</formula> est dans l'image, <gap reason="illegible"/> [désignant par <formula notation="TeX">\varepsilon : X \to \hat{C}_X</formula> la section nulle] <gap reason="illegible"/> on a <formula notation="TeX">\varepsilon^*(\xi) = 0</formula>. Or [<unclear>vérif</unclear>] <formula notation="TeX">\xi = \varphi^*(\eta)(n)</formula> où
<del><formula notation="TeX">\mathcal{O}_{\hat{C}_X}</formula> est le <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del>
<gap reason="illegible"/> est le <unclear>faisceau</unclear> canonique sur <formula notation="TeX">\hat{C}_X</formula> considéré comme fibré projectif sur <formula notation="TeX">X</formula>, d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\varepsilon^*(\xi) = (\varphi g)^*(\eta) \, \varepsilon^*(\mathcal{O}_{\hat{C}_X}(n)) = \eta ,</formula>
<unclear>donc</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\eta = 0</formula>, <unclear>donc</unclear> <formula notation="TeX">\xi = \mathcal{O}_{\hat{C}_X}(n)</formula>, donc <formula notation="TeX">\xi</formula> provient de <formula notation="TeX">\mathcal{O}_{\hat{C}}(n)</formula>. D'où
<formula notation="TeX" rend="display">\boxed{H^1(\hat{C}, \mathcal{O}^*_{\hat{C}}) \simeq \mathbb{Z}, \quad \text{engendré par } \operatorname{cl}(\mathcal{O}_{\hat{C}}(1))}</formula></p>
<pb n="220" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/57.pdf#page=221"/><p>Soit <formula notation="TeX">X</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> projectif sur <formula notation="TeX">S</formula> <unclear>de</unclear> valuation discrète, <unclear>définissons</unclear> une famille de <unclear>quadriques</unclear> non singulières <unclear>dégénérant</unclear> en un cône quadratique
<formula notation="TeX" rend="display">X = \operatorname{Proj}\bigl(k[x, y, z, t]/(x^2 + y^2 + z^2 - \lambda t^2)\bigr)
  \quad \text{sur} \quad S = \operatorname{Spec}(\struck{k}\,\ill{})</formula>
<del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> un corps [<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <unclear>on</unclear> <unclear>pourrait</unclear> <unclear>prendre</unclear> <formula notation="TeX">k = \mathbb{Z}</formula>]. <formula notation="TeX">X</formula> est <unclear>normal</unclear> et <unclear>irréductible</unclear> <del><gap reason="illegible"/> sur <formula notation="TeX">S</formula></del>. <del><gap reason="illegible"/> fibres <gap reason="illegible"/> irréductibles</del> Pour calculer <formula notation="TeX">\underline{\mathrm{Pic}}_{X/S}</formula>, il faut calculer <formula notation="TeX">\operatorname{Pic}(X'/S')</formula> pour tout <formula notation="TeX">S'</formula> <hi rend="italic">local</hi> sur <formula notation="TeX">S</formula>, i.e. <formula notation="TeX">S' = \operatorname{Spec}(A)</formula>, <formula notation="TeX">A</formula> anneau local noethérien muni d'un <formula notation="TeX">\lambda \in A</formula>. <del><gap reason="illegible"/></del> 1) <formula notation="TeX">\lambda \in \mathfrak{m}(A)</formula>. Si <formula notation="TeX">A</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, on trouve <formula notation="TeX">\mathbb{Z}</formula> (<add>engendré par <formula notation="TeX">\mathcal{O}_X(1)</formula></add>, on démontre que cela reste vrai pour <formula notation="TeX">A</formula> quelconque, grâce à <formula notation="TeX">\boxed{H^1(X'_0, \mathcal{O}_{X'_0}) = 0}</formula>. Si on <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\xi \notin \mathfrak{m}(A)</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> donne <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\mathbb{Z}^2</formula>, de générateurs <formula notation="TeX">\alpha, \beta</formula>. D'où <del><gap reason="illegible"/></del> <add><unclear>le</unclear> <unclear>schéma</unclear> de Picard</add> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>partie</unclear> <gap reason="illegible"/> de type fini sur <formula notation="TeX">S</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">S</formula>.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>fibré</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathbf{P}^3_S</formula> <gap reason="illegible"/> fibres <gap reason="illegible"/></note>
<note type="authorial" place="margin"><unclear>à</unclear> <unclear>mettre</unclear> <unclear>ailleurs</unclear> : le schéma de Picard <unclear>d'une</unclear> <gap reason="illegible"/> est <formula notation="TeX">\mathbb{Z}</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>additif</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">l'argument continue au-delà de ce lot</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
