<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 2, pages 21–40 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-19">2026-09-19</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5 (claude-opus-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-25">2026-09-25</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">2</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Théorème de Riemann-Roch / RR [Riemann-Roch] Notes Antiques (antérieur[es à] 1958) : notes manuscrites (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 21 à 40 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 2 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[1957]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-19" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-25" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="2">
<div type="section">
<head>Comparaison de <formula notation="TeX">CK</formula> et de <formula notation="TeX">GK</formula></head>
<pb n="21" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=22"/>
<p><hi rend="italic">Démonstration.</hi> Comme <unclear><formula notation="TeX">CB</formula></unclear> <formula notation="TeX">\to CK</formula> et <formula notation="TeX">GB \to GK</formula> sont
surjectifs, on est ramené au cas de <formula notation="TeX">B</formula>.</p>
<p>Soit <formula notation="TeX">\xi^{i} \in C^{i}(B)</formula> provenant de <formula notation="TeX">P \in B^{(i)}</formula>, on a
<formula notation="TeX" rend="display">c_{B}^{i}(\xi^{i}) \;=\; C^{i}_{B}(P) ,</formula>
<gap reason="illegible"/> d'où
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_{B}\psi_{B}(\xi^{i}) \;=\; \varphi_{B}\bigl(C^{i}_{B}(P)\bigr)
  \;=\; c^{i}_{B}(P) \;\equiv\; \struck{c^{i}_{B}}\ \struck{dans}\
  \gamma^{i}\bigl(P - \varepsilon(P)\bigr) \pmod{B^{(i+1)}} ,</formula>
et
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma^{i}\bigl(P - \varepsilon(P)\bigr) \;-\; (-1)^{i-1}(i-1)!\,P
  \;\in\; B^{(i+1)} ,</formula>
soit <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_{B}\psi_{B} \;=\; (-1)^{i-1}(i-1)! ,</formula>
cqfd.</p>
<p><unclear>Proposition 3.</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\varphi_{B}</formula> <gap reason="illegible"/> bijectif.</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire.</hi> <formula notation="TeX">\varphi_{K}</formula> <gap reason="illegible"/> toujours surjectif <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="italic">Question.</hi> Est-ce que <formula notation="TeX">\varphi_{K}</formula> est toujours bijectif ??? Non
<note type="editorial" resp="#pass">la réponse est encadrée sur le feuillet, avec le renvoi à l'exemple qui suit</note></p>
<p><hi rend="italic">Exemple.</hi> Soit <formula notation="TeX">K = \mathbb{Z}[L]/(L-1)^{n}</formula>, avec
<formula notation="TeX">\lambda_{t}(L) = 1 + Lt</formula> <gap reason="illegible"/> , donc
<formula notation="TeX" rend="display">CK \;=\; \mathbb{Z}[\xi] \big/ \bigl(\text{idéal engendré par } \ill{}\bigr),
  \qquad
  (1+\xi)^{\ill{}} \;=\; 1 + (-1)^{n-1}(n-1)!\,\xi^{n} + \cdots</formula>
<note type="authorial" place="margin">c'est-à-dire <formula notation="TeX">K = K(P^{\,n-1})</formula></note>
Cependant, <gap reason="illegible"/> la filtration sur <formula notation="TeX">K</formula> est la filtration <gap reason="illegible"/> par les
puissances de <formula notation="TeX">(L-1)</formula>, donc <gap reason="illegible"/> sans torsion, tandis que <formula notation="TeX">CK</formula> a de la
torsion. <gap reason="illegible"/></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Mais si <gap reason="illegible"/> l'idéal était <gap reason="illegible"/> : <formula notation="TeX">P(\ill{})</formula> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">CK = \mathbb{Z}[\xi]/\xi^{n}</formula> <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">la note court en diagonale le long du bord gauche du feuillet ; seuls
l'idéal et l'anneau <formula notation="TeX">\mathbb{Z}[\xi]/\xi^{n}</formula> s'en laissent lire</note></p>
<p><hi rend="italic">Proposition</hi> <supplied resp="#pass">(</supplied>à prouver directement<supplied resp="#pass">?)</supplied>. Soit <formula notation="TeX">K</formula> un
<formula notation="TeX">\lambda</formula>-anneau, <formula notation="TeX">(X_{s})_{s \in S}</formula> une famille d'éléments <gap reason="illegible"/> ;
conditions équivalentes :</p>
<list rend="enumerate">
<item><gap reason="illegible"/> engendré par les <formula notation="TeX">X_{s}</formula>, <gap reason="illegible"/> un déterminant <gap reason="illegible"/> ;</item>
<item><formula notation="TeX">c^{i}(X_{s}) = 0</formula> si <formula notation="TeX">i &gt; \varepsilon(X_{s})</formula> <gap reason="illegible"/></item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">tout le bloc est barré d'une grande croix ; il est repris, sous une autre
forme, à la page 27</note></p>
<pb n="22" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=23"/>
<p><formula notation="TeX" rend="display">B \;=\; \mathbb{Z}\bigl[\,(\lambda^{i}(X_{s}))_{s \in S,\; 1 \leqslant i \leqslant \varepsilon(s)},\;
  (\lambda^{d}(Y_{t}))_{t \in T,\; d \geqslant 1}\,\bigr] ,</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">CB \;=\; \mathbb{Z}\bigl[\,(\xi^{i}_{s})_{s \in S,\; 1 \leqslant i \leqslant \varepsilon(s)},\;
  (\eta^{d}_{t})_{t \in T,\; d \geqslant 1}\,\bigr] .</formula></p>
<p>Filtration sur <formula notation="TeX">B</formula> : <del>pour</del> <formula notation="TeX">B^{(k)} =</formula> sous-anneau <gap reason="illegible"/> engendré par
les <unclear>monômes</unclear> <formula notation="TeX">P</formula> <gap reason="illegible"/> de <unclear>poids</unclear> <formula notation="TeX">\geqslant k</formula> en les
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma^{i}\bigl(X_{s} - \varepsilon(X_{s})\bigr), \qquad
  \gamma^{d}\bigl(Y_{t} - \varepsilon(Y_{t})\bigr) ,</formula>
<gap reason="illegible"/> convention : <gap reason="illegible"/> définis par les <formula notation="TeX">\varepsilon(s)</formula>, <formula notation="TeX">\varepsilon(t)</formula>.</p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del></p>
<p><hi rend="italic">Lemme.</hi> Posons <formula notation="TeX">c^{i}(x) = \gamma^{i}\bigl(x - \varepsilon(x)\bigr)
\bmod B^{(i+1)}</formula>. Alors
<formula notation="TeX" rend="display">x \;\longmapsto\; \widetilde{c}(x) \;=\;
  \bigl[\,\varepsilon(x),\; 1 + c^{1}(x)\,t + \cdots \,\bigr]</formula>
<gap reason="illegible"/> On a
<formula notation="TeX" rend="display">\widetilde{c}(x+y) \;=\; \widetilde{c}(x)\,\widetilde{c}(y)</formula>
<gap reason="illegible"/> dans le <formula notation="TeX">\lambda</formula>-anneau <unclear><formula notation="TeX">\widetilde{GB}</formula></unclear> <gap reason="illegible"/> : posant
<formula notation="TeX">x' = x - \varepsilon(x)</formula>, <formula notation="TeX">y' = y - \varepsilon(y)</formula>, on a
<formula notation="TeX">\gamma_{t}(x' + y') = \gamma_{t}(x')\,\gamma_{t}(y')</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\widetilde{c}(xy) \;=\; \widetilde{c}(x) \ast \widetilde{c}(y)</formula>
<gap reason="illegible"/> : a) <formula notation="TeX">x = 1</formula> ou <formula notation="TeX">y = 1</formula>, trivial ; b) <formula notation="TeX">x</formula> et <formula notation="TeX">y</formula> <gap reason="illegible"/> Alors <gap reason="illegible"/></p>
<p><del><formula notation="TeX">c^{i}(xy) = Q_{i}(\ill{})</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\widetilde{c}(xy) \;=\; Q_{i}\bigl(c^{1}(x), \ldots, c^{i}(x);\;
  c^{1}(y), \ldots, c^{i}(y)\bigr) \qquad \text{soit} \ \ill{}</formula>
car <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma^{i}(xy) \;=\; Q_{i}\bigl(\gamma^{1}(x), \ldots, \gamma^{i}(x);\;
  \gamma^{1}(y), \ldots, \gamma^{i}(y)\bigr) .</formula>
Mais <formula notation="TeX">\gamma^{i}(xy) =</formula> polynôme universel en <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">\gamma^{k}(x)</formula>,
<formula notation="TeX">\gamma^{h}(y)</formula>, <gap reason="illegible"/> et <gap reason="illegible"/> soit <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\geqslant i</formula>, et
<del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">Q_{i}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la page s'arrête ici : le polynôme universel est annoncé et sa forme
n'est pas écrite</note></p>
<pb n="24" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=25"/>
<p><hi rend="italic">Proposition.</hi> Soit <formula notation="TeX">x \in \widetilde{A}</formula> tel que <formula notation="TeX">\lambda_{t}(x)</formula> soit un
polynôme de degré <formula notation="TeX">\leqslant n</formula>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\varepsilon(x) = n</formula>. Alors
<formula notation="TeX">\gamma^{i}(x) = 0</formula> pour <formula notation="TeX">i &gt; n</formula>, i.e. <gap reason="illegible"/></p>
<p>En effet, <formula notation="TeX">\lambda^{n}(x)</formula> <gap reason="illegible"/> et le fait que <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">x</formula> <gap reason="illegible"/> nilpotent
<gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma^{i}\bigl(x - \varepsilon(x)\bigr) \;=\; 0 \qquad \text{pour } i &gt; n ,</formula>
alors <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">(i-1)!\;x^{i} \;=\; 0 \qquad \text{pour } i &gt; n ,</formula>
pour <formula notation="TeX">[\,1,\; 1 + x^{1}\,\ill{}\,]</formula> dans <gap reason="illegible"/> arithmétique <gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">\widetilde{A}</formula>, donc <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">&gt; n</formula>. <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="italic">Remarque.</hi> Posons, pour
<formula notation="TeX">x = [\,n,\; 1 + \ill{} + x^{n} + x^{n+1}\,]</formula>, <gap reason="illegible"/> soit
<formula notation="TeX">n!\;x^{n+1} = 0</formula> <gap reason="illegible"/> ; il faut et il suffit que <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">n!</formula> <gap reason="illegible"/> Posant
<formula notation="TeX">Y = [\,n+1,\; 1 + X^{n+1}\,]</formula>, d'où <formula notation="TeX">x = X + Y - (n+1)</formula>, qui <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">D^{i}_{t}\bigl(\lambda_{t}(X)\,\lambda_{t}(Y)\bigr)\big|_{t=1} \;=\; 0
  \qquad \text{pour } 0 \leqslant i \leqslant m .</formula></p>
<p><hi rend="italic">Corollaire.</hi> Soit <formula notation="TeX">x</formula> un élément <gap reason="illegible"/> Soit <formula notation="TeX">n = \varepsilon(x)</formula>, et
<formula notation="TeX">m \geqslant \ill{}</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\gamma^{i}(x)</formula> <gap reason="illegible"/> Alors
<formula notation="TeX">\gamma^{m}(x - \ill{})</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\lambda^{m}(X)</formula> (<formula notation="TeX">i &gt; \ill{}</formula>) <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">m+1</formula> <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">\gamma^{i}(X - n)</formula>.</p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del></p>
<p>On peut supposer <formula notation="TeX">A = \mathbb{Z}\bigl[(\lambda^{i}(X))_{i \geqslant \ill{}}\bigr]</formula>,
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\varepsilon(X) = m</formula>.</p>
<p><hi rend="italic">Démonstration.</hi> Soit <formula notation="TeX">I</formula> l'idéal <gap reason="illegible"/> par les <formula notation="TeX">\lambda^{i}(X)</formula>
(<formula notation="TeX">i &gt; n</formula>), <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">\gamma^{m}(X - m)</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">I</formula> <gap reason="illegible"/> les
<formula notation="TeX">P\bigl(\gamma^{i}(X - m)\bigr)</formula>, <formula notation="TeX">P</formula> <gap reason="illegible"/> de poids <formula notation="TeX">m+1</formula>. Sur
<formula notation="TeX">B = \mathbb{Z}\bigl[(\lambda^{i}(X))_{1 \leqslant i \leqslant m}\bigr]</formula> :
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\gamma^{m}(X - m)</formula> <gap reason="illegible"/> de « filtration » <formula notation="TeX">\geqslant m+1</formula> (pour
<formula notation="TeX">m \geqslant n</formula>).</p>
</div>
<div type="section">
<head>Les axiomes : <formula notation="TeX">K</formula> augmenté, les <formula notation="TeX">E_{s}</formula>, le déterminant et les classes de Chern</head>
<pb n="27" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=28"/>
<p><formula notation="TeX">K</formula> un <formula notation="TeX">\lambda</formula>-anneau <formula notation="TeX">\mathbb{Z}</formula>-augmenté,
<formula notation="TeX" rend="display">\varepsilon : K \longrightarrow \mathbb{Z} ,</formula>
muni d'une famille d'éléments <formula notation="TeX">(E_{s})_{s \in S}</formula> satisfaisant
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
    \varepsilon(E_{s}) = n_{s} \geqslant 0, \\[2pt]
    \lambda^{i} E_{s} = 0 &amp; \text{si } i &gt; n_{s}, \\[2pt]
    \lambda^{n_{s}} E_{s} \text{ inversible},
  \end{cases}</formula>
<gap reason="illegible"/> pour les <formula notation="TeX">\lambda^{i}</formula> et (avec <formula notation="TeX">\varepsilon = 1</formula>) pour <formula notation="TeX">\sigma</formula> :
<formula notation="TeX">\lambda^{i}</formula> <gap reason="illegible"/></p>
<p><formula notation="TeX">[\,</formula><gap reason="illegible"/> engendré <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">K\,]</formula>, <gap reason="illegible"/> et <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">K \;\xrightarrow{\ \text{dét}\ }\; K^{*}</formula>
tel que
<formula notation="TeX" rend="display">\text{dét}(E_{s}) \;=\; \lambda^{n_{s}}(E_{s}) .</formula>
<formula notation="TeX">[\,</formula>ce qui <gap reason="illegible"/> détermine <gap reason="illegible"/><formula notation="TeX">\,]</formula></p>
<p>Une deuxième <del>donnée</del> <unclear>explicite</unclear> <gap reason="illegible"/> des structures
précédentes <gap reason="illegible"/> « dans » un <formula notation="TeX">\widetilde{A}</formula> <gap reason="illegible"/> , <gap reason="illegible"/>
<del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">\lambda</formula>-<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">c : K \longrightarrow \widetilde{A}</formula>
<formula notation="TeX">[\,</formula><gap reason="illegible"/> défini par <formula notation="TeX">\lambda</formula>, <gap reason="illegible"/> commutatifs <gap reason="illegible"/> sur les
<formula notation="TeX">E_{s}\,]</formula> tel que
<formula notation="TeX" rend="display">c^{i}(E_{s}) \;=\; 0 \quad \text{pour } i &gt; n_{s} ,
  \qquad
  c^{1}(E) \;=\; c^{1}(\text{dét } E) .</formula>
<gap reason="illegible"/> comparaison ?? <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\lambda^{n_{s}}(E_{s})^{-1}</formula> <gap reason="illegible"/> les
<formula notation="TeX">\lambda^{i}</formula> de <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">E_{s}</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">A</formula> universel,</p>
<p><note type="authorial" place="margin">En particulier, ceci <unclear>définit</unclear> pour <formula notation="TeX">n_{s} = 1</formula> :
<formula notation="TeX">\widetilde{E}_{s}</formula>, <formula notation="TeX">\widetilde{c}(E_{s}) = [\,1,\; 1 + c^{1}(E_{s})\,]</formula> et
<formula notation="TeX">c^{1}(E_{s})</formula> additive : <formula notation="TeX">c_{1}(E_{s}E_{t}) = c_{1}(E_{s}) + c_{1}(E_{t})</formula></note></p>
<pb n="28" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=29"/>
<p><gap reason="illegible"/> noté <formula notation="TeX">C^{*}K</formula>, défini par les générateurs
<formula notation="TeX" rend="display">c^{i}(x) \qquad i \geqslant 1</formula>
et les relations
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
    c^{i}(1) = 0 &amp; i \geqslant 1, \\[3pt]
    c^{n}(x+y) = \displaystyle\sum_{i+j=n} c^{i}(x)\,c^{j}(y)
      &amp; x, y \in K,\ n \geqslant 1, \\[8pt]
    c^{n}(x \ast y) = Q_{n}\bigl(c^{1}(x), \ldots, c^{n}(x);\;
      c^{1}(y), \ldots, c^{n}(y)\bigr)
      &amp; x, y \in I(K),\ n \geqslant 1, \\[5pt]
    c^{n}(E_{s}) = 0 &amp; n &gt; n_{s},
  \end{cases}</formula>
<gap reason="illegible"/> pour tous les <formula notation="TeX">E_{s}</formula>.</p>
<p>Notons que l'on a
<formula notation="TeX" rend="display">\gamma^{n}(E_{s} - n_{s}) \;=\; 0 \qquad \text{pour } n &gt; n_{s} ,</formula>
<formula notation="TeX">[\,</formula><gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">\lambda^{i}(E_{s}) = 0</formula> pour <formula notation="TeX">i &gt; n_{s}\,]</formula>, donc <gap reason="illegible"/>
les <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> satisfont aux conditions de <gap reason="illegible"/> admissibles
<gap reason="illegible"/> pour les <formula notation="TeX">E_{s}</formula>, <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_{K} : CK \longrightarrow GK, \qquad
  c^{i}(x) \;\rightsquigarrow\; \gamma^{i}\bigl(x - \varepsilon(x)\bigr)
  \bmod K^{(i+1)} ,</formula>
évidemment surjectif.</p>
<p><formula notation="TeX">[\,</formula>N.B. plus la famille <formula notation="TeX">(E_{s})</formula> <gap reason="illegible"/> , plus <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">CK</formula> devient plus
petit, <gap reason="illegible"/> plus <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">\varphi_{K}</formula> soit un isomorphisme <gap reason="illegible"/><formula notation="TeX">\,]</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">À voir : le <formula notation="TeX">\ast</formula> de l'itération <gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">P\bigl(\gamma^{i}(x - \varepsilon(x))\bigr)</formula> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">P\bigl(\gamma^{i}(E_{s} - \varepsilon(E_{s}))\bigr)</formula> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">\varepsilon(E_{s})</formula> <gap reason="illegible"/> ??</note></p>
<p>N.B. <gap reason="illegible"/>
<note type="editorial" resp="#pass">la longue note du bas du feuillet, d'une plume plus fine, ne se laisse
lire qu'au premier mot</note></p>
<pb n="29" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=30"/>
<p>D'ailleurs, <gap reason="illegible"/> fois que tout homomorphisme <gap reason="illegible"/> de Chern
<formula notation="TeX" rend="display">\chi : K \longrightarrow \widetilde{A}</formula>
<formula notation="TeX">[\,</formula>qui « respecte » les <formula notation="TeX">E_{s}</formula> <gap reason="illegible"/><formula notation="TeX">\,]</formula> transforme les éléments de
<formula notation="TeX">K^{(i)}</formula> en éléments de <formula notation="TeX">A^{(i)}</formula>, d'où <del>(additif)</del> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\psi : \mathrm{Gr}\,K \longrightarrow \struck{A}\ G(\widetilde{A}) \simeq A\,!</formula>
<formula notation="TeX">\bigl[\simeq A</formula> additivement <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\neq 0\bigr]</formula></p>
<p>En particulier <gap reason="illegible"/> on a <gap reason="illegible"/> les
<formula notation="TeX" rend="display">\psi : \mathrm{Gr}\,K \longrightarrow \ill{} ,
  \qquad
  K \longrightarrow CK\,!</formula>
d'ailleurs <gap reason="illegible"/>
<note type="editorial" resp="#pass">le feuillet s'arrête ici ; les deux tiers inférieurs sont vierges</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Construction des Chern covariants, et <formula notation="TeX">K^{\bullet}</formula> et <formula notation="TeX">A^{\bullet}</formula> à supports</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">titre pris du feuillet 31, qui ne porte que ces mots, de sa main :
« Construction des Chern covariants, et <formula notation="TeX">K^{\bullet}</formula> et <formula notation="TeX">A^{\bullet}</formula> à
<unclear>supports</unclear> »</note></p>
<pb n="32" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=33"/>
<p>Soit <formula notation="TeX">f : X \to Y</formula> localement de type fini. On définit <formula notation="TeX">D_{\mathrm{parf}}(f)</formula>
comme la catégorie <del>des</del> <unclear>hégélienne</unclear> <gap reason="illegible"/> complexes de
<formula notation="TeX">\mathcal{O}_{X}</formula>-Modules <del>parfaits</del> parfaits relativement à <formula notation="TeX">f</formula>, et
<formula notation="TeX">K_{\mathrm{parf}}(f)</formula> en conséquence.</p>
<p>Soit <formula notation="TeX">Z \subset X</formula> un fermé <gap reason="illegible"/> On définit <formula notation="TeX">D_{\mathrm{parf},Z}(X)</formula> comme la
catégorie de <gap reason="illegible"/> complexes de <formula notation="TeX">\mathcal{O}_{X}</formula>-Modules parfaits <gap reason="illegible"/>
<unclear>conjoint</unclear> <gap reason="illegible"/> d'où <formula notation="TeX">K_{Z}(X)</formula>.</p>
<p>On définit de même, <formula notation="TeX">\Phi</formula> <gap reason="illegible"/> famille :
<formula notation="TeX" rend="display">D_{\mathrm{parf},\Phi}(X), \quad K_{\Phi}(X), \qquad
  D_{\mathrm{parf},\Phi}(X) = \varinjlim_{Z \in \Phi} D_{\mathrm{parf},Z}(X),
  \quad
  K_{\Phi}(X) = \varinjlim_{Z \in \Phi} K_{Z}(X) .</formula></p>
<p>Soit <formula notation="TeX">i : Z \to X</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">f</formula> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">R\,i_{*} : D_{\mathrm{parf}}(\ill{}) \longrightarrow D_{Z}(X),
  \qquad
  i_{!} : K_{\ill{}}(\ill{}) \longrightarrow K'_{Z}(X) .</formula></p>
<p>Soit <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">i_{n} : Z_{n} \to X</formula> <gap reason="illegible"/> <unclear>voisinages</unclear>
<gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">Z</formula> dans <formula notation="TeX">X</formula>, <gap reason="illegible"/> alors
<formula notation="TeX" rend="display">\varinjlim_{n} D_{\mathrm{parf}}(i_{n}) \longrightarrow D_{Z}(X) ,</formula>
le foncteur <gap reason="illegible"/> pleinement fidèle <gap reason="illegible"/></p>
<pb n="34" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=35"/>
<p>Définir <formula notation="TeX">K_{\Phi}(X)</formula> (<formula notation="TeX">X</formula> préschéma), définir <supplied resp="#pass">en</supplied> substituant
<del>et</del> l'anneau de Chow
<formula notation="TeX" rend="display">\struck{A}\ A_{\Phi}(X)</formula>
(qui <gap reason="illegible"/> être les <supplied resp="#pass">(</supplied>pseudo-<supplied resp="#pass">)</supplied>anneaux <gap reason="illegible"/> par voie d'éliminer
<formula notation="TeX">1</formula>) et les classes de Chern <gap reason="illegible"/> « l'anneau de Chow <hi rend="italic">ordinaire</hi>
whatever that means »
<note type="editorial" resp="#pass">les trois derniers mots sont en anglais sur le feuillet</note>
<formula notation="TeX" rend="display">c^{i}_{\Phi} : K_{\Phi}(X) \longrightarrow A_{\Phi}(X) \qquad [\,i &gt; 0\,]</formula>
qui <gap reason="illegible"/> Les conditions de multiplicativité <gap reason="illegible"/> ordinaire <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">c^{n}_{\Phi}(x+y) \;=\; c^{n}_{\Phi}(x) + c^{n}_{\Phi}(y)
  \;+\; \sum_{\substack{p+q=n \\ p,\,q &gt; 0}} c^{p}_{\Phi}(x)\,c^{q}_{\Phi}(y)
  \qquad \bigl(x, y \in K_{\Phi}(X)\bigr)</formula>
et <del><gap reason="illegible"/></del> être compatibles avec les homomorphismes canoniques</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=large, row sep=small]
K_{\Phi}(X) \arrow[r] \arrow[d, "c_{\Phi}"'] &amp; K(X) \arrow[d, "c"] \\
A_{\Phi}(X) \arrow[r] &amp; A(X)
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><gap reason="illegible"/> la démonstration est <gap reason="illegible"/> les multiplicités <gap reason="illegible"/>
<del>Intégrer</del> étudier <gap reason="illegible"/> canoniques<supplied resp="#pass">)</supplied>. Cas :</p>
<list rend="enumerate">
<item><formula notation="TeX">X</formula> <del>est</del> lisse <gap reason="illegible"/> définition <gap reason="illegible"/> de <gap reason="illegible"/> , mais en
    prenant <gap reason="illegible"/> les cycles sur <formula notation="TeX">X</formula> à support <formula notation="TeX">\subset \Phi</formula> ;</item>
<item><formula notation="TeX">X</formula> général : on <gap reason="illegible"/> manière de définir <formula notation="TeX">A_{\Phi}(X)</formula> <gap reason="illegible"/> par
    la <formula notation="TeX">\lambda</formula>-procédure <gap reason="illegible"/> si une filtration sur <gap reason="illegible"/>
    <formula notation="TeX">K_{\Phi}(X)</formula> ?? ;</item>
<item>Classes de Chern <unclear>cohomologiques</unclear> ??</item>
</list>
<pb n="36" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=37"/>
<p>On voit les voisinages <gap reason="illegible"/> les plus favorables <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">K_{\Phi}(X)</formula>,
<formula notation="TeX">A_{\Phi}(X)</formula> <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> (multiplications parfaites)
<gap reason="illegible"/> , <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\to B</formula>. <gap reason="illegible"/> Utile<supplied resp="#pass">)</supplied> <gap reason="illegible"/> alors, les
classifications, définies dans <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">K^{\Phi}_{\ill{}}(X/S) \;=\; K^{\Phi}_{\ill{}}(f),
  \qquad
  A^{\Phi}_{\ill{}}(X/S) \;=\; A^{\Phi}_{\ill{}}(f),</formula>
<gap reason="illegible"/> « covariants » <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> « covariants » <gap reason="illegible"/>
classes de Chern
<formula notation="TeX" rend="display">\operatorname{ch}^{X,\Phi}_{\ill{}} : K_{\ill{}}(X/S) \longrightarrow
  A_{\ill{}}(X,S),
  \qquad
  K^{\Phi}_{\ill{}}(X/S), \quad A^{\Phi}_{\ill{}}(X/S) \ \text{covariants} ,</formula>
<gap reason="illegible"/> les types de propriétés <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\operatorname{ch}^{Y/S}_{\ill{}}\bigl(g_{\ill{}}(x)\bigr)
  \;=\; g_{*}\bigl(\operatorname{ch}^{X/S}_{\ill{}}(x)\bigr) ,</formula>
<del><formula notation="TeX">g_{\ill{}}\bigl(\operatorname{ch}^{X}_{\ill{}}(x)\bigr)
= \operatorname{ch}^{\ill{}}_{\ill{}}(\ill{})</formula></del>
<gap reason="illegible"/> plus avec l'image directe. C'est-à-dire compatible dans <gap reason="illegible"/></p>
<p>Mais « R.R. » s'interprète comme <gap reason="illegible"/> donnant <gap reason="illegible"/> dans certains cas
<gap reason="illegible"/> fait calculé <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\bigl[\,X/S \ \text{parfait} \ \ill{}\,\bigr]</formula>
<del>d'image</del> <formula notation="TeX">\operatorname{ch}^{X/S}_{\ill{}}</formula> <gap reason="illegible"/> comme <gap reason="illegible"/>
à <gap reason="illegible"/> <supplied resp="#pass">(</supplied>comme que<supplied resp="#pass">)</supplied> explicitables <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">K^{\bullet}(X) \longrightarrow K_{\ill{}}(X/\Sigma) ,</formula>
<gap reason="illegible"/> utilisant <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">K^{\bullet}(X)</formula> <gap reason="illegible"/></p>
<pb n="37" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=38"/>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small, row sep=small, nodes={font=\scriptsize}]
K^{\bullet}(i_{n}) \arrow[r, "u"] \arrow[d, "\alpha"'] &amp; \varinjlim_{n} K^{\bullet}(i_{n}) \arrow[r] \arrow[d, "\beta"] &amp; K^{\bullet}_{X}(X') \arrow[r] \arrow[d, "\gamma"] &amp; K^{\bullet}(X') \arrow[d, "\delta"] \\
K_{\bullet}(X_{n}) \arrow[r, "u'"'] &amp; \varinjlim_{n} K_{\bullet}(X_{n}) \arrow[r] &amp; K^{X}_{\bullet}(X') \arrow[r, "w'"'] &amp; K_{\bullet}(X')
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">les quatre flèches verticales portent chacune la même glose, lue
« isom. si <formula notation="TeX">X'/X</formula> rig. » ; la flèche <formula notation="TeX">u</formula> est annotée « surj. si <formula notation="TeX">X'</formula> <gap reason="illegible"/> »,
et la flèche <formula notation="TeX">u'</formula> « surj. si <formula notation="TeX">X'</formula> <gap reason="illegible"/> ». Le membre médian de la ligne
supérieure porte en outre, d'une autre encre, la mention
<unclear>« algèbre »</unclear> et une parenthèse <gap reason="illegible"/></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\varinjlim_{n} \struck{D^{\bullet}(i_{n})} \ill{}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">un bloc de trois lignes, au milieu du feuillet, est entièrement
raturé ; deux relations subsistent en marge : <formula notation="TeX">w'v' = \mathrm{id}</formula> et
<formula notation="TeX">v'w' = \mathrm{id}</formula></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\operatorname{ch}\bigl(i_{!}\,x\bigr)\,\operatorname{Todd}(X'/S)
  \qquad X'/S</formula></p>
<p><hi rend="italic">Filtration sur <formula notation="TeX">K^{\bullet}_{X}(X')</formula>.</hi>
<note type="editorial" resp="#pass">le feuillet s'arrête sur ce titre : rien ne suit</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>R.R. des surfaces, et autres cas particuliers divers</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">titre pris du feuillet 39, qui ne porte que ces mots, de sa main : « R.R.
des <unclear>surfaces</unclear>, et autres cas particuliers divers »</note></p>
<pb n="40" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/2.pdf#page=41"/>
<p><formula notation="TeX">f : X \longrightarrow Y</formula> morphisme propre.</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=large, row sep=small]
K(X) \arrow[r, "f_{!}"] \arrow[d, "\widetilde{c}_{X}"'] &amp; K(Y) \arrow[d, "\widetilde{c}_{Y}"] \\
\widetilde{A}(X) \arrow[d, "h_{X}"'] &amp; \widetilde{A}(Y) \arrow[d, "h_{Y}"] \\
A(X) \otimes \mathbb{Q} \arrow[d, "\tau_{h}(X)"'] &amp; A(Y) \otimes \mathbb{Q} \arrow[d, "\tau_{h}(Y)"] \\
A(X) \otimes \mathbb{Q} \arrow[r, "f_{*}"] &amp; A(Y) \otimes \mathbb{Q}
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\tau_{h}(Y)\,\varphi_{Y}\bigl(f_{!}(\xi)\bigr)
  \;=\; f_{*}\bigl(\tau_{h}(X)\,\varphi_{X}(\xi)\bigr)
  \tag{1}</formula></p>
<p><hi rend="italic">Exemples.</hi></p>
<p>1) <formula notation="TeX">f</formula> une injection. <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">Y</formula> <gap reason="illegible"/> alors <gap reason="illegible"/> donnant
<formula notation="TeX" rend="display">c^{d}_{Y}\bigl(f_{!}(\xi)\bigr) \;=\; f_{*}\bigl[\,c^{\ill{}}(\ill{})\,\bigr]</formula>
<gap reason="illegible"/> et (1) pour le <gap reason="illegible"/> alors une formule meilleure,
<formula notation="TeX" rend="display">\ill{}
  \;=\; f_{*}\left[\,
  \frac{c^{q+d}\bigl(\struck{\ill{}}\ \widetilde{C}(\xi)
    \ast \lambda_{-1}\bigl(\widetilde{C}(T_{Y/X})\bigr)\bigr)}
  {(-1)^{q}\,c^{q}_{Y}(T_{Y/X})}\,\right]
  \tag{2}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_{Y}\bigl(f_{!}(\xi)\bigr)
  \;=\; f_{*}\Bigl(\varphi_{X}(\xi)\,\tau_{h}(T_{Y/X})^{-1}\Bigr)
  \tag{1 bis}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans (2), la ligne inférieure est d'une encre bleue, écrite sous une
barre : elle est lue ici comme le dénominateur d'une fraction, mais elle peut
aussi bien être une variante portée après coup</note></p>
<p><supplied resp="#pass">(</supplied>5.13<supplied resp="#pass">)</supplied> <gap reason="illegible"/> <supplied resp="#pass">(</supplied><formula notation="TeX">\leqslant</formula> Notes <unclear>précises</unclear><supplied resp="#pass">)</supplied>
<formula notation="TeX" rend="display">f_{!}\bigl(\tau_{X}(F)\bigr) \;=\; \tau_{Y}(F) .</formula></p>
<p>2) <formula notation="TeX">f</formula> <gap reason="illegible"/> une <unclear>surjection</unclear> fibrée. <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">X</formula> <gap reason="illegible"/> alors
<gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">f_{!}\bigl(\tau_{X}(E)\bigr) \;=\; \sum_{i} (-1)^{i}\,\tau_{Y}\bigl(E^{(i)}\bigr) ,</formula>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">E^{(i)}</formula> est le fibré vectoriel sur <formula notation="TeX">Y</formula> dont <gap reason="illegible"/> le <formula notation="TeX">i</formula>-ème
<gap reason="illegible"/> de <gap reason="illegible"/> du foncteur de <formula notation="TeX">X \to Y</formula>. On a donc
<formula notation="TeX" rend="display">\varphi_{Y}\bigl(f_{!}(\tau_{X}(E))\bigr)
  \;=\; \sum_{i} (-1)^{i}\,\varphi_{Y}\bigl(E^{(i)}\bigr) .</formula>
Dans le cas où <formula notation="TeX">E^{(i)} = 0</formula> pour <formula notation="TeX">i &gt; 0</formula>, <gap reason="illegible"/> plat. <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">E(u)</formula> <gap reason="illegible"/>
provenant d'un <gap reason="illegible"/> si <gap reason="illegible"/> remplace <formula notation="TeX">E</formula> <gap reason="illegible"/> coh. fermé dans une
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">X</formula> <gap reason="illegible"/> obtient ainsi <formula notation="TeX">\varphi_{Y}\bigl(E^{(i)}\bigr)</formula>
dans <formula notation="TeX">\widetilde{C}_{Y}\bigl(E^{(i)}\bigr)</formula> <gap reason="illegible"/> projectif<supplied resp="#pass">)</supplied> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> 2 fortiori <gap reason="illegible"/>
<note type="editorial" resp="#pass">les cinq dernières lignes sont traversées par l'encre du verso et ne se
laissent lire que par fragments</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
