<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 153, pages 1–10 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-12">2026-09-12</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5 (claude-opus-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-25">2026-09-25</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">153</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Analyseurs : notes manuscrites (s.d.)</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 1 à 10 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 1 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1982]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-12" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-25" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="1">
<p><note type="editorial" resp="#pass">les cinq feuillets de mathématiques portent sa pagination propre, un
chiffre cerclé en haut du feuillet, 1 à 5, sur les pages 1, 3, 5, 7 et 9 des
archivistes. La page 2 est le verso de la page 1 : il a écrit dans le tiers
droit resté libre un bloc du même sujet, transcrit ici à son rang</note></p>
<pb n="1" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf#page=2"/>
<p><formula notation="TeX">k_0</formula> anneau de base (cas important : <formula notation="TeX">k_0 = \mathbb{Z}</formula>)</p>
<p><del><formula notation="TeX">k_0\langle T\rangle</formula></del> <formula notation="TeX">k_0</formula>-algèbre, contient <formula notation="TeX">T</formula> élément <formula notation="TeX">T</formula>, d'où</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">sic : le <formula notation="TeX">T</formula> est écrit deux fois. La notation <formula notation="TeX">k_0\langle T\rangle</formula>,
biffée ici et aux deux lignes suivantes, est celle que <formula notation="TeX">\Omega_0</formula> remplace</note></p>
<p><formula notation="TeX">k_0[T] \overset{\varphi}{\longrightarrow}</formula> <del><formula notation="TeX">k_0\langle T\rangle</formula></del>
<formula notation="TeX">\Omega_0</formula></p>
<p>Opérations    <del><formula notation="TeX">k_0\langle T\rangle \times k_0\langle T\rangle</formula></del>
<formula notation="TeX">\longrightarrow</formula> <del><formula notation="TeX">k_0\langle T\rangle</formula></del> <formula notation="TeX">\Omega_0</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">au-dessus du produit biffé, en interligne : <formula notation="TeX">\Omega_0 \times \Omega_0</formula></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">(F,G) \longmapsto F \circ G</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">plutôt <formula notation="TeX">W(\Omega_0) \times W(\Omega_0) \to W(\Omega_0)</formula></note></p>
<list rend="enumerate">
<label>a)</label><item><formula notation="TeX">(F \circ G) \circ H = F \circ (G \circ H)</formula></item>
<label>b)</label><item><formula notation="TeX">T \circ F = F \circ T = F</formula>    ainsi q<supplied resp="#pass">ue</supplied> <formula notation="TeX">\varphi</formula> est
défini en termes de l'opération <formula notation="TeX">F \circ G</formula> sur <formula notation="TeX">\Omega</formula>.</item>
<label>c)</label><item><formula notation="TeX">\varphi(F \circ G) = \varphi(F) \circ \varphi(G)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous le <formula notation="TeX">F \circ G</formula> du membre de gauche, accoladé : « composition
habituelle »</note></item>
<label>d)</label><item><formula notation="TeX">F \longmapsto F \circ G : k_0\langle T\rangle \to k_0\langle T\rangle</formula>
est <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">k_0</formula>-alg.
<note type="editorial" resp="#pass">au-dessus de la ligne, en interligne et d'une plume qui n'appuie pas, un
mot lu <unclear>bilatérales</unclear></note></item>
<label>e)</label><item><formula notation="TeX">F \circ (G + G') =</formula></item>
<label>f)</label><item><formula notation="TeX">F \circ (GG') =</formula></item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">e) et f) sont accolées ensemble et laissées sans second membre</note></p>
<p><formula notation="TeX">\Omega_0</formula> <formula notation="TeX">k_0</formula>-algèbre (év. sans unité)</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">sous le <formula notation="TeX">\Omega_0</formula>, un petit signe d'appartenance couché, sans suite</note></p>
<list rend="enumerate">
<label>g)</label><item><formula notation="TeX">F \circ \lambda 1 = F(\lambda)\cdot 1</formula>   
<formula notation="TeX">\bigl[</formula> où <formula notation="TeX">\Omega_0</formula> opère sur <formula notation="TeX">k_0</formula> par <formula notation="TeX">(F,\lambda) \mapsto F(\lambda)</formula>
<formula notation="TeX">\bigr]</formula></item>
</list>
<p><formula notation="TeX" rend="display">W(\Omega_0) \times W(\Omega_0) \longrightarrow W(\Omega_0)</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">la moitié inférieure du feuillet est un champ d'essais, écrit plus vite
et sans phrases suivies ; il est donné tel quel</note></p>
<p><del><formula notation="TeX">F</formula></del>    <formula notation="TeX">k_0</formula>    <formula notation="TeX">A</formula> <formula notation="TeX">k_0</formula>-algèbre commut. « sans unité »</p>
<p><formula notation="TeX">E^1</formula>    <del><formula notation="TeX">S</formula></del>    <del><formula notation="TeX">\operatorname{End}(M)</formula></del>   
<formula notation="TeX">W(A)</formula>    <formula notation="TeX">\otimes_{k_0}</formula>-algèbre</p>
<p><formula notation="TeX">\operatorname{End} W(A)</formula> . <del><gap reason="illegible"/></del> structures d'algèbre
<formula notation="TeX">\otimes_{k_0}</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">(\lambda F)(x) = \lambda F(x)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(F+G)(x) = F(x) + G(x)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(FG)(x) = F(x)G(x)</formula></p>
<p>structure <del><gap reason="illegible"/></del> d'anneau</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">W(\Omega_0) \longrightarrow \operatorname{End} W(A)</formula></p>
<p>et une structure <del>additive</del> <gap reason="illegible"/>, et <gap reason="illegible"/> à la multiplication</p>
<p><formula notation="TeX">\Omega_0</formula> opère sur <formula notation="TeX">A</formula>    <formula notation="TeX">(F \circ G)(x) = F(G(x))</formula></p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}
W(\Omega_0) \arrow[r, no head] &amp; W(A)
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">F(x+y) = \Delta F(x,y)
\qquad \Omega_0 \otimes \Omega_0
\qquad A \otimes A
\qquad
\begin{matrix} k_0 \\ | \\ \mathbb{Z} \end{matrix}</formula></p>
<pb n="2" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf#page=3"/>
<p><formula notation="TeX">n \in \mathbb{N}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">F_n(T) = \frac{T(T-1)\cdots(T-n+1)}{n!} \in \mathbb{Q}[T]</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">(*) \qquad F_m(T)F_n(T) = \sum_{0 \leq p \leq m+n} c^{p}_{m,n} F_p(T)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous les <formula notation="TeX">c^{p}_{m,n}</formula>, accoladé : <formula notation="TeX">\in \mathbb{Z}</formula></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">F_m(F_n(T)) = \sum_{0 \leq p \leq mn} d^{p}_{m,n} F_p(T)</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\bigoplus_n \mathbb{Z}\cdot F_n \subset \mathbb{Q}[T]</formula></p>
<p>est la <formula notation="TeX">\mathbb{Z}</formula>-algèbre <supplied resp="#pass">comm. unit.</supplied> engendrée par les <formula notation="TeX">F_n</formula>
(<formula notation="TeX">n \in \mathbb{N}</formula>) soumis aux relations : <formula notation="TeX">F_0 = 1</formula> et <unclear>ces</unclear>
(on pose alors <formula notation="TeX">F_1 = T</formula>),</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">« comm. unit. » est en interligne au-dessus de « <formula notation="TeX">\mathbb{Z}</formula>-algèbre » ;
la phrase reste en suspens sur le mot souligné</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">F_m(P(T) + Q(T)) = \sum \gamma^{m}_{ij} F_i(P(T)) F_j(Q(T))</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\delta : \Omega \longrightarrow \Omega \otimes_{\mathbb{Z}} \Omega</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">F_m(P(T)Q(T)) = \sum \delta^{m}_{ij} (P(T))</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la formule s'arrête là, la parenthèse ouverte sur <formula notation="TeX">F_m</formula> n'étant pas
refermée</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">F_m(x+y) \qquad F_m(xy)</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\sum a_i T^i \qquad a_i \in \mathbb{Q}</formula></p>
<pb n="3" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf#page=4"/>
<p>Soit <del><formula notation="TeX">k_0</formula> anneau intègre, <formula notation="TeX">K_0</formula> son corps des fractions</del> Soit
<formula notation="TeX">k_0 \subset K_0</formula> inclusion, <unclear>d'anneaux commutatifs</unclear>.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\Omega \subset K_0[T], \qquad
\Omega = \{\, F \in K_0[T] \mid F(\lambda) \in k_0 \ \ \forall \lambda \in k_0 \,\}</formula></p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small, row sep=small, nodes={font=\scriptsize}]
K_0[T] \arrow[r] &amp; \operatorname{Appl}(K_0,K_0) \\
\Omega \arrow[u, hook] \arrow[r, dashed] &amp; \operatorname{Appl}\bigl((K_0,k_0),(K_0,k_0)\bigr) \arrow[u, hook]
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">le feuillet écrit les deux relations verticales comme des signes
d'inclusion, non comme des flèches</note></p>
<p>Alors <formula notation="TeX">\Omega</formula> est une sous-<formula notation="TeX">k_0</formula>-algèbre de <formula notation="TeX">K_0[T]</formula>, stable par
<formula notation="TeX">F \circ G</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">\Omega</formula> opère sur <formula notation="TeX">k_0</formula>, de façon que
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
(F+G)(x) = F(x) + G(x) \\
(\lambda F)(x) = \lambda(F(x)) \\
(FG)(x) = F(x)G(x) \\
(F \circ G)(x) = F(G(x))
\end{cases}</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">la deuxième ligne est d'abord écrite <formula notation="TeX">(\lambda F)(x) = \lambda F(x)</formula>,
puis reprise avec les parenthèses</note></p>
<p><unclear>Lemme</unclear> : si <formula notation="TeX">M</formula> est un <formula notation="TeX">k_0</formula>-module libre, le sous-ens. <formula notation="TeX">\Omega_M
\subset K_0[T] \otimes_{k_0} M</formula> formé des <formula notation="TeX">F</formula> tels que <formula notation="TeX">F(x) \in M</formula>
<formula notation="TeX">\forall x \in k_0</formula>, s'identifie à <formula notation="TeX">\Omega \otimes_{k_0} M</formula>.</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">le mot souligné qui ouvre cet énoncé est formé d'un <formula notation="TeX">L</formula> suivi de quatre
jambages ; il est lu « Lemme » et n'est pas assuré</note></p>
<p>De plus, on a<supplied resp="#pass">ura</supplied>
<formula notation="TeX" rend="display">F(x+y) \overset{?}{=} \sum_i G_i(x) H_i(y)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">F(xy) \overset{?}{=} \sum_\alpha J_\alpha(x) K_\alpha(y)</formula></p>
<p>où <formula notation="TeX">\sum_i G_i \otimes H_i</formula> est un élém. bien déterminé de
<formula notation="TeX">\Omega \otimes_{k_0} \Omega</formula>, et <formula notation="TeX">\sum_\alpha J_\alpha \otimes K_\alpha</formula> est
un él. bien déterminé de <formula notation="TeX">\Omega \otimes_{k_0} \Omega</formula>.</p>
<p><note type="authorial" place="margin">OK si <formula notation="TeX">\Omega</formula> est un <formula notation="TeX">k_0</formula>-module <hi rend="italic">libre</hi></note></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">cette remarque est écrite en biais, à environ 45°, le long du bord gauche
du feuillet</note></p>
<p>En effet, dans <formula notation="TeX">K_0[X,Y] = K_0[X] \otimes_{k_0} K_0[Y]</formula>, on a<supplied resp="#pass">ura</supplied>
<formula notation="TeX" rend="display">F(X+Y) \overset{\text{déf}}{=} \Delta_a F(X,Y)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">F(XY) \overset{\text{déf}}{=} \Delta^{\times}_{m} F(X,Y)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les deux opérateurs sont soulignés sur le feuillet ; le signe porté en
exposant sur le second est peu net et se lit <formula notation="TeX">\times</formula> ou <formula notation="TeX">+</formula>, le premier n'en
portant aucun</note></p>
<p>polynômes en <formula notation="TeX">X</formula>, <formula notation="TeX">Y</formula>, à coeff. <formula notation="TeX">\in K_0</formula>, qui pour des val. <formula notation="TeX">x,y \in k_0</formula>
<unclear>ont</unclear> des valeurs dans <formula notation="TeX">k_0</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">F \circ (P+Q) = \sum_i (G_i \circ P)(H_i \circ Q)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">F \circ (PQ) = \sum_\alpha (J_\alpha \circ P)(K_\alpha \circ Q)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">F \circ \lambda T = \sum_\alpha J_\alpha(\lambda) K_\alpha
\qquad \Bigl( = \sum_\alpha K_\alpha(\lambda) J_\alpha \Bigr)</formula></p>
<div type="section">
<head>Analyseur</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">le mot est de lui, souligné, en tête de la page 5</note></p>
<pb n="5" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf#page=6"/>
<p><hi rend="bold">Analyseur</hi> <formula notation="TeX">\Omega</formula> : c'est un pseudo-anneau non unitaire (i.e. un
groupe additif avec multiplication associative commutative, pas néc. 
unitaire)</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">x+y, \qquad xy</formula></p>
<p>avec une loi d<del>e composition arbitraire</del> <supplied resp="#pass">de monoïde</supplied>
<del>(pas néc. <gap reason="illegible"/>)</del></p>
<p><del>loi additive</del>
<formula notation="TeX" rend="display">(F,G) \longmapsto F \circ G</formula></p>
<p>(unité notée <del><formula notation="TeX">E</formula></del> <formula notation="TeX">I</formula> ou <formula notation="TeX">T</formula>) pas néc. commutative</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">« de monoïde » est écrit en interligne au-dessus du passage biffé</note></p>
<list rend="enumerate">
<label>1)</label><item><hi rend="bold">Pour mémoire</hi> :
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
+ \ \text{ass., commutative, avec } 0 \\
xy \ \text{associative, commutative, biadditive} \\
x \circ y \ \text{associative, unitaire}
\end{cases}</formula></item>
<label>2)</label><item><formula notation="TeX">\forall G \in \Omega</formula>, <formula notation="TeX">F \longmapsto F \circ G</formula> est un hom. de
pseudo-anneaux, i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
(F+F') \circ G = F \circ G + F' \circ G \\
(FF') \circ G = (F \circ G)(F' \circ G)
\end{cases}</formula></item>
<label>3)</label><item>(Fonctorialité)</item>
<label>a)</label><item><formula notation="TeX">\forall F \in \Omega</formula>, <formula notation="TeX">\exists</formula> famille finie
<formula notation="TeX">(F'_i, F''_i)</formula>, <formula notation="TeX">F'_i, F''_i \in \Omega</formula>, telle que
<formula notation="TeX" rend="display">F \circ (G' + G'') = \sum_i (F'_i \circ G')(F''_i \circ G'')</formula></item>
<label>b)</label><item><formula notation="TeX">\forall F \in \Omega</formula>, <formula notation="TeX">\exists</formula> famille finie
<formula notation="TeX">(P'_\alpha, Q''_\alpha)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">F \circ (G'G'') = \sum_i (P'_\alpha \circ G')(Q''_\alpha \circ G'')</formula></item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">a) et b) sont les deux moitiés de la condition 3) et lui sont
subordonnées sur le feuillet</note></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">en b), l'indice porté sous le signe somme est un <formula notation="TeX">i</formula> alors que la famille
est indexée par <formula notation="TeX">\alpha</formula></note></p>
<p><hi rend="bold">NB</hi>    Que dire de <formula notation="TeX">F \circ 0</formula> ? On a
<formula notation="TeX" rend="display">(F \circ 0) \circ G = F \circ \bigl(\underbrace{0 \circ G}_{0}\bigr) = F \circ 0 ,</formula>
donc <formula notation="TeX">F \circ 0</formula> est « une constante » au sens suivant <formula notation="TeX">\vee</formula></p>
<p><hi rend="bold">Déf</hi>    Un <formula notation="TeX">\lambda \in \Omega</formula> est dit « constante » si
<formula notation="TeX">\lambda \circ F = \lambda</formula> <formula notation="TeX">\forall F \in \Omega</formula>.
<formula notation="TeX">\bigl[</formula> Ne dépend que de la structure <formula notation="TeX">F \circ G</formula> <formula notation="TeX">\bigr]</formula></p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi>    L'ens. <formula notation="TeX">\Omega_0</formula> des constantes de <formula notation="TeX">\Omega</formula> est un
sous-<gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">\Omega</formula> <gap reason="illegible"/>, car <formula notation="TeX">\lambda \circ \mu = \lambda</formula> pour
<formula notation="TeX">\lambda, \mu \in \Omega</formula>. Pour <formula notation="TeX">F \in \Omega</formula>, <formula notation="TeX">\lambda \in \Omega_0</formula>, on a
<formula notation="TeX">F \circ \lambda \in \Omega_0</formula> (car
<formula notation="TeX">(F \circ \lambda) \circ G = F \circ (\lambda \circ G) = F \circ \lambda</formula>, le
<formula notation="TeX">\lambda \circ G</formula> étant accoladé <formula notation="TeX">\lambda</formula>).</p>
<p>Ainsi, <formula notation="TeX">\Omega</formula> « opère » sur <formula notation="TeX">\Omega_0</formula> par
<formula notation="TeX" rend="display">(F,\lambda) \longmapsto F(\lambda) \overset{\text{déf}}{=} F \circ \lambda</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Omega^{0} = \{\, F \in \Omega \mid F \circ 0 \overset{\text{déf}}{=} F(0) = 0 \,\}
\qquad \text{On a} \quad \Omega = \Omega_0 \oplus \Omega^{0}</formula></p>
<p><hi rend="bold">Déf</hi>    Analyseur <hi rend="bold">unitaire</hi> : la multiplication <formula notation="TeX">xy</formula> admet
une unité <formula notation="TeX">1</formula>, et celle-ci est une constante, i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">1 \circ F = 1 \qquad \forall F \in \Omega .</formula></p>
<p>Dans <formula notation="TeX">\Omega_0</formula> on a <gap reason="illegible"/> unitaire, <gap reason="illegible"/></p>
<pb n="7" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf#page=8"/>
<p><hi rend="bold">Ex 1</hi>    Soit <del><formula notation="TeX">k</formula> <gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">A</formula> un
<del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/>,
<formula notation="TeX" rend="display">\Omega_A = \operatorname{Appl}(A,A) .</formula>
Alors on <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">\operatorname{Appl}(E,A)</formula>, <formula notation="TeX">A</formula> <gap reason="illegible"/> (<gap reason="illegible"/> si <formula notation="TeX">A</formula>
est unitaire), et on <gap reason="illegible"/> que <del><formula notation="TeX">\operatorname{Appl}</formula></del><formula notation="TeX">(A,A)</formula>, <formula notation="TeX">A</formula>
<gap reason="illegible"/></p>
<p><formula notation="TeX">\Omega</formula> a une structure de <gap reason="illegible"/> ses <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">A</formula> est unitaire),
il y a une structure de composition, <del>monoïdal</del> <gap reason="illegible"/> unité. Les
conditions 1°) et 2°) <gap reason="illegible"/> vérifiées. Les <del><gap reason="illegible"/></del> « cts » de
<formula notation="TeX">\Omega</formula> sont les applications constantes, qui <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\Omega_0</formula> <gap reason="illegible"/> :
<formula notation="TeX">A</formula>. (<gap reason="illegible"/> unit.)</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">« cts » est son abréviation pour « constantes ». Cette page est écrite
très vite : les formules portent, la prose qui les relie ne porte pas, et elle
est marquée plutôt que comblée</note></p>
<p><formula notation="TeX">\Omega_A</formula> est <gap reason="illegible"/> dans les <formula notation="TeX">A</formula> l'<gap reason="illegible"/>.</p>
<p><hi rend="bold">Variante</hi> : si <formula notation="TeX">A</formula> est une <formula notation="TeX">k</formula>-algèbre, on peut prendre
(<formula notation="TeX">\Omega_0 \simeq A</formula>),
<formula notation="TeX" rend="display">\underline{\Omega}_{A/k} = \operatorname{End}(W_k(A))</formula>
<gap reason="illegible"/> plus général, si <formula notation="TeX">A</formula> est une <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> types, on dispose <gap reason="illegible"/>
Anneau commutatif <unclear>unitaire</unclear> <gap reason="illegible"/></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\Omega(\struck{\ill{}}) = \operatorname{End}_{\text{faisceaux d'ens.}}(A) ,</formula>
<gap reason="illegible"/> deux structures <formula notation="TeX">xy</formula> et <formula notation="TeX">\lambda \circ y</formula> <gap reason="illegible"/> (Unitaire si <formula notation="TeX">A</formula>
l'est)</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\boxed{(\Omega_A)_0 \simeq \Gamma A \, ?}</formula></p>
<p>Dans le cas où <formula notation="TeX">A = k</formula>, on trouve <formula notation="TeX">\Omega \simeq k[T]</formula>, et <gap reason="illegible"/> la
<supplied resp="#pass">addition,</supplied> multiplication <gap reason="illegible"/> la bilat. des <gap reason="illegible"/></p>
<p><gap reason="illegible"/> analyseurs <del>de tous les « standards »</del> des polynômes. Dans ce
cas, les conditions 3°) <gap reason="illegible"/> vérifiées. Anneau des constantes est <formula notation="TeX">k</formula>.</p>
<p>On peut <gap reason="illegible"/> prendre <formula notation="TeX">k[[T]]^{+}</formula>, <gap reason="illegible"/> produit et <formula notation="TeX">\lambda \circ y</formula>,
<gap reason="illegible"/> réduit à zéro (ou les <formula notation="TeX">a_0 + a_1T + \cdots</formula> avec <formula notation="TeX">a_0</formula>
<unclear>nilpotent</unclear>)</p>
<p>Soit <formula notation="TeX">\Omega</formula> un analyseur, <del>arbitraire</del> <gap reason="illegible"/>, <formula notation="TeX">\Omega_0</formula> l'ens. 
des cts, alors
<formula notation="TeX" rend="display">F \longmapsto (\lambda \mapsto F \circ \lambda) : \Omega \longrightarrow
\operatorname{Appl}(\Omega_0,\Omega_0) = \Omega_{\Omega_0}</formula>
est un « hom. d'analyseurs », induisant <gap reason="illegible"/> sur les <del><gap reason="illegible"/></del>
constantes. On est content <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">\Omega \to</formula>
<del><formula notation="TeX">\operatorname{App}</formula></del> <formula notation="TeX">\Omega_{\Omega_0}</formula> soit injectif !</p>
<pb n="9" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/153.pdf#page=10"/>
<p><hi rend="bold">Ex 2</hi>    Relatif : un couple <formula notation="TeX">k_0 \subset K_0</formula> d'anneaux
commutatifs,
<formula notation="TeX" rend="display">\Omega \subset K_0[T], \qquad
\Omega = \{\, P \in K_0[T] \mid P(\lambda) \in k_0 \ \ \forall \lambda \in k_0 \,\}</formula>
structures <formula notation="TeX">+</formula>, <formula notation="TeX">\cdot</formula>, <formula notation="TeX">\circ</formula> induites par celles de <formula notation="TeX">K_0[T]</formula>. Le cas le
plus intéressant <formula notation="TeX">\to</formula> <gap reason="illegible"/> celui des corps
(<formula notation="TeX">\mathbb{Z} \subset \mathbb{Q}</formula> :</p>
<p><hi rend="bold">L'analyseur binomial</hi>    (unitaire)</p>
<p><hi rend="bold">Ex 4</hi>    Analyseur des puissances divisées    (pas unitaire)</p>
<p><hi rend="bold">Ex 3</hi>    Analyseur des <formula notation="TeX">\lambda</formula>-anneaux    (unitaire).</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">un trait sépare l'Ex 2 des deux derniers ; ceux-ci sont écrits dans
l'ordre 4 puis 3, le premier chiffre tracé par-dessus un autre, et une flèche
partant de leur hauteur remonte vers ce trait</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
