<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 15, pages 181–200 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-23">2026-09-23</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-25">2026-09-25</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">15</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Théorie arithmétique. Théorie de Galois des motifs (1965) : notes manuscites (s.d.), tapuscrit (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 181 à 200 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 10 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>1965-[vers 1977]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-23" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-25" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="10">
<div type="section">
<head>Généralités fonctorielles-catégoriques sur la distribution des
Frobenius dans les gpes de Galois motiviques</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">ces mots sont de sa main, seuls, en haut à droite du feuillet 181, qui
sert de couverture ; ils deviennent ici le titre de section</note></p>
<pb n="182" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=183"/><p>Soit <formula notation="TeX">M</formula> une catégorie de motifs géométriques, [de type fini,] sur le
préschéma <formula notation="TeX">S</formula> de type fini sur <formula notation="TeX">\mathbb{Z}</formula>. Pour simplifier, supposons que
les degrés de <formula notation="TeX">M</formula> soient pairs (sinon, il sera possible, pour
[<unclear>néanmoins</unclear>] <del><gap reason="illegible"/></del> [traiter] la question de la
distribution des Frobenius, de remplacer <formula notation="TeX">M</formula> par <formula notation="TeX">M^{(\mathrm{pair})}</formula>).
Tout <unclear>choix</unclear> d'un <gap reason="illegible"/> permet de définir des pts fermés
<formula notation="TeX">s \in S</formula> <gap reason="illegible"/> « <formula notation="TeX">\mathbb{R}</formula>-points motiviques » <del>de <formula notation="TeX">M</formula></del>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>. Pour fixer les idées, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> un pt
<formula notation="TeX">\mathbb{R}</formula>-<unclear>valué</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>algébrique</unclear>
<formula notation="TeX">G_{\mathbb{R}}</formula> sur <formula notation="TeX">\mathbb{R}</formula> de <formula notation="TeX">M</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>.</p>
<p>Il y a lieu de <del><gap reason="illegible"/></del> [<unclear>démultiplier</unclear>] les points
[fermés] de <formula notation="TeX">S</formula>, en considérant les couples <formula notation="TeX">s' = (s, \xi)</formula>, où
<formula notation="TeX">s \in S^{0}</formula>, et <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>géométrique</unclear> <gap reason="illegible"/>
est du type
<formula notation="TeX" rend="display">i : \mathbb{G}_{m,\mathbb{C}} \to G(s)_{\mathbb{C}}</formula>
<gap reason="illegible"/> Galois motivique associé à <formula notation="TeX">M_s</formula>, — <formula notation="TeX">\mathbb{C}(s)</formula> désigne la
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>complexe</unclear>. À tout <formula notation="TeX">s'</formula> <gap reason="illegible"/></p>
<p><note type="authorial" place="margin">l'existence d'un <gap reason="illegible"/> <unclear>désigne</unclear> <gap reason="illegible"/>
<unclear>généraux</unclear></note>
<note type="editorial" resp="#pass">note oblique dans la marge gauche, le dernier mot souligné</note></p>
<p><del>Alors</del> Soit <formula notation="TeX">S'</formula> l'ensemble des <formula notation="TeX">\mathbb{R}</formula>-points motiviques de
<formula notation="TeX">M</formula>, <del>et</del> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> déterminé à isom. près <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\xi(s') \in H^{1}(\mathbb{R}, G^{0u}_{\mathbb{R}})</formula>
où <formula notation="TeX">G^{0u}</formula> est le noyau de <formula notation="TeX">G^{0}_{\mathbb{R}}
\xrightarrow{\ \varepsilon\ } \mathbb{G}_m</formula>. De plus, si
<formula notation="TeX">G_{\mathbb{R}}^{\xi(s')}</formula> est le « <unclear>tordu</unclear> » <gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">G_{\mathbb{R}}</formula> par torsion par <formula notation="TeX">\xi(s')</formula>, on obtient <gap reason="illegible"/> un
homomorphisme <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">u(s') : G(s')_{\mathbb{R}} = G(s)_{\mathbb{R}} \longrightarrow
  G_{\mathbb{R}}^{\xi(s')}</formula>
compatible avec <formula notation="TeX">\varepsilon_{\mathbb{R}}</formula>, <formula notation="TeX">i_{\mathbb{R}}</formula>, et déterminé
en fait mod <del>automorphismes intérieurs</del> [<gap reason="illegible"/>] par un élément de
<formula notation="TeX">G^{0u}_{\mathbb{R}}(\mathbb{R})</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">l'exposant de <formula notation="TeX">G^{0u}</formula> se lit mal : un rond suivi d'une boucle, lu
« <formula notation="TeX">0u</formula> » ; on pourrait aussi y voir « <formula notation="TeX">0n</formula> ». Un premier <formula notation="TeX">G</formula> en tête de la
formule <formula notation="TeX">\xi(s')</formula> est surchargé</note></p>
<pb n="184" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=185"/><p>De plus, on a une structure [<formula notation="TeX">\pi</formula>] privilégiée sur <formula notation="TeX">G^{0}_{\mathbb{R}}</formula>,
qui peut <del>définir</del> s'exprimer définie par un hom
<del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">i : \mu_{2,\mathbb{C}} \longrightarrow G^{0}_{\mathbb{C}}</formula>
(comme on <gap reason="illegible"/> en envoyant un tore [<gap reason="illegible"/>] (<gap reason="illegible"/>)). D'autre part,
<formula notation="TeX">G(s')_{\mathbb{C}}</formula> est muni de <formula notation="TeX">i(s') : \mathbb{G}_{m,\mathbb{C}} \to
G(s')_{\mathbb{C}}</formula>, et par restriction [à <formula notation="TeX">\mu_2</formula>] on obtient
canoniquement
<formula notation="TeX" rend="display">\psi(s') = u(s')_{\mathbb{C}} \circ \bigl(i(s') \vert \mu_2\bigr) :
  \mu_{2,\mathbb{C}} \longrightarrow G_{\mathbb{C}}^{\xi(s')}</formula>
<del>D'autre part</del> Ceci posé, il faut que <formula notation="TeX">\pi^{\xi(s')}</formula> (<gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">G_{\mathbb{R}}^{\xi(s')}</formula> déduite de <formula notation="TeX">\pi</formula> sur <formula notation="TeX">G</formula> par transport) soit
celle définie par les <formula notation="TeX">\mu_{2,\mathbb{C}}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">la lettre du premier membre, <formula notation="TeX">\psi(s')</formula>, est douteuse : une sorte de
<formula notation="TeX">\mathrm{v}</formula> à queue</note></p>
<p>Par conséquent, puisqu'il s'agit [de <gap reason="illegible"/>] de <formula notation="TeX">G_{\mathbb{R}}^{\xi(s')}</formula>
[<gap reason="illegible"/>] que <formula notation="TeX">\xi(s')</formula> <gap reason="illegible"/> [<unclear>à conjugaison près</unclear>], les
<formula notation="TeX">\pi</formula>-structures en question doivent être identiques — <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">u(s')</formula>
doivent être une condition non tautologique [<gap reason="illegible"/>] ce qui donne une
[<unclear>restriction</unclear>] sur <formula notation="TeX">u(s')</formula>). [Notons cependant que la
distribution des <formula notation="TeX">\pi</formula>-structures d'un gpe réel <formula notation="TeX">H</formula>, définie en termes des
hom. <formula notation="TeX">\mu_{2,\mathbb{C}} \to H_{\mathbb{C}}</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<unclear>commutatif</unclear> en tous cas !]
<note type="editorial" resp="#pass">« identiques » et « tautologique » portent un trait au-dessus ; dans
la parenthèse finale, un mot est biffé avant « <formula notation="TeX">\pi</formula>-structures »</note></p>
<p>? d'<unclear>ailleurs</unclear> <gap reason="illegible"/> <unclear>finie</unclear>, [si <gap reason="illegible"/>] <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>dominance</unclear>. <gap reason="illegible"/> les <unclear>restrictions</unclear>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<note type="editorial" resp="#pass">deux lignes rapides, précédées d'un « ? » dans la marge gauche, dont
presque rien ne se lit</note></p>
<p>Enfin, conjecturalement <gap reason="illegible"/> [<unclear>avec les conjectures</unclear> de]
Tate vérifiées, la connaissance des <formula notation="TeX">u(s')</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> de la
structure d'effectivité dans la catégorie</p>
<pb n="186" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=187"/><p>des <formula notation="TeX">G_{\mathbb{R}}</formula>-modules de dim. finie sur <formula notation="TeX">\mathbb{R}</formula>. La
<unclear>condition</unclear> qui exprime cette effectivité est <del>singulière</del>
par les <del>réels</del> noyaux définis par les <formula notation="TeX">v(s')</formula> [sous forme
« <unclear>analytique</unclear> »]. C'est un fait qui exprime [le fait que les]
Frobenius
<formula notation="TeX" rend="display">f(s') \in G_{\mathbb{R}}^{\xi(s')}(\mathbb{R})</formula>
ont <gap reason="illegible"/> par leurs valeurs propres, dans <gap reason="illegible"/> représentation <gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">G_{\mathbb{R}}^{\xi(s')}</formula> <del><formula notation="TeX">(\mathbb{R})</formula></del> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">G_{\mathbb{C}}^{\xi(s')}</formula> — sont des <hi rend="italic">entiers</hi> algébriques, ce qui
est une condition arithmétique assez draconienne !
<note type="editorial" resp="#pass">« entiers » est souligné. Le premier mot de la deuxième ligne,
« singulière », est souligné puis biffé ; l'exposant de <formula notation="TeX">f</formula> se lit
<formula notation="TeX">(s')</formula>. Le texte s'arrête au tiers supérieur du feuillet, le reste est
blanc</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>Théorie de Galois des Motifs. Généralités</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">deux lignes de sa main, au crayon, soulignées, seules sur le feuillet
188, qui sert de couverture ; elles deviennent ici le titre de section</note></p>
<div type="subsection">
<head>Foncteurs fibres motiviques et gp fondamental motivique</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">titre de sa main, seul sur le feuillet 189, qui sert de couverture</note></p>
<pb n="190" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=191"/><p><formula notation="TeX">X</formula> préschéma connexe, <del>réduit, ce qui ne restreint pas</del></p>
<p>1°) <formula notation="TeX">X_{\mathrm{réd}}</formula> de car. <formula notation="TeX">p &gt; 0</formula>. Alors dans le pro-torseur
fondamental <formula notation="TeX">(T_\alpha)</formula>, il n'y a <unclear>pas</unclear> en général de sections
pour les <formula notation="TeX">T_\alpha</formula>.</p>
<p>On dispose uniquement, <del>de <unclear>façon</unclear> canonique</del>
<note type="authorial" place="margin">Coh. <formula notation="TeX">\ell</formula>-adique</note></p>
<list rend="enumerate">
<label>(i)</label><item>des <formula notation="TeX">\xi_\ell^{(\alpha)} \in T_\alpha(\mathbb{Z}_\ell)</formula>,
  <formula notation="TeX">\ell \neq p</formula>, provenant sans doute de <formula notation="TeX">\xi_\ell \in
  T_\alpha(\widetilde{\mathbb{Z}_{\ell\mathbb{Z}}})</formula>
  <note type="authorial" place="margin">hensélisé</note></item>
<label>(ii)</label><item>d'un <formula notation="TeX">\xi_p^{(\alpha)} \in T_\alpha(W_p(k))</formula> si
  <del><formula notation="TeX">X</formula> déf. <gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">k</formula> est un corps parfait sur <formula notation="TeX">X</formula>
  <del>le corps parfait <formula notation="TeX">k</formula></del>
  [<formula notation="TeX">\xi_p</formula> provenant sans doute d'un <formula notation="TeX">\xi_p \in
  T_p(\widetilde{\mathbb{Z}_{p\mathbb{Z}}})</formula>]
  <note type="authorial" place="margin">hensélisé strict.</note></item>
<label>(iii)</label><item><unclear>réduit</unclear> <formula notation="TeX">\xi_p^{(\alpha)\,0} \in T_\alpha(k)</formula>
  <note type="authorial" place="margin">« De Rham-Hodge »</note></item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">les items (ii) et (iii) sont réunis par une accolade, précédée d'un
« ? ». « hensélisé » et « hensélisé strict » sont écrits sous les deux
anneaux marqués d'un tilde, qu'ils glosent. « De Rham-Hodge » est écrit
au-dessus de (iii), avec une flèche vers le <formula notation="TeX">k</formula> de <formula notation="TeX">T_\alpha(k)</formula></note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">Coh. <formula notation="TeX">p</formula>-adique. Structure supplémentaire : opérations <formula notation="TeX">F</formula> et
<formula notation="TeX">V</formula>, ½ linéaires <unclear>relativement</unclear> au Frobenius <gap reason="illegible"/></note>
<note type="authorial" place="margin">Coh. Hodge-de Rham. Mais ici, il faut <del>sans doute</del>
travailler dans la catégorie <unclear>dérivée</unclear>. Tenir compte aussi de la
<unclear>filtration</unclear> Hodge-De Rham</note>
<note type="editorial" resp="#pass">ces notes marginales sont écrites en oblique dans la marge gauche, en
face de (i), (ii), (iii) respectivement : la deuxième est entourée d'un trait
qui la rattache à (ii) ; dans la deuxième, « ½ linéaires relativement au
Frobenius » est surchargé de plusieurs traits</note></p>
<p><unclear>N.B.</unclear> Si <formula notation="TeX">X = \operatorname{Spec} \mathbb{F}_q</formula>, il y a en
général des <del><gap reason="illegible"/></del> obstructions non triviales dans des
<formula notation="TeX">H^2(\mathbb{Q}, G)</formula> —
<note type="editorial" resp="#pass">le <formula notation="TeX">\mathbb{Q}</formula> de <formula notation="TeX">H^2(\mathbb{Q}, G)</formula> est douteux ; le signe
initial, en marge, est une sorte de monogramme, lu N.B.</note></p>
<p>On utilise des « foncteurs fibres » qui induisent sur les motifs effectifs
de poids <formula notation="TeX">0</formula> le foncteur canonique. Alors les <unclear>points</unclear> de
<formula notation="TeX">T_\alpha(\mathbb{Z}_\ell)</formula> sont sans doute uniques [à isom. près] (th. de
Lang), de même ceux de <formula notation="TeX">T_\alpha(W_p(k))</formula> si <formula notation="TeX">k</formula> fini (ii), [plus précis.]
pour un <formula notation="TeX">k</formula> parfait de dim. coh. <formula notation="TeX">1</formula> (?). En général, il faut s'attendre
que <formula notation="TeX">T_\alpha(k)</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> ait plus d'un élément à isom. près, mais
il est possible que <formula notation="TeX">T_\infty(k) = \varprojlim T_\alpha(k)</formula> n'ait qu'un
élément à isom. près, celui donné par la théorie de De Rham-Hodge.</p>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear>relation</unclear> <gap reason="illegible"/> <unclear>galoisienne</unclear> ?? Ce doit
être équivalent, cf. <hi rend="italic">Manin</hi></note>
<note type="editorial" resp="#pass">note écrite en oblique dans la marge gauche, en bas, reliée par un
long trait de crayon à la note sur la cohomologie <formula notation="TeX">p</formula>-adique ; « Manin » est
souligné</note></p>
<pb n="192" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=193"/><p>les <formula notation="TeX">\xi_\ell</formula> <gap reason="illegible"/> dépendant du choix d'un pt géom. de <formula notation="TeX">X</formula>, mais à
isom. unique près (dépendance du <formula notation="TeX">\pi_1(X)</formula>) [<formula notation="TeX">\pi_1(X)</formula> opère sur
<formula notation="TeX">\xi_\ell</formula>] <del>sont</del> indépendants de ce choix.
<note type="editorial" resp="#pass">« dépendance du <formula notation="TeX">\pi_1(X)</formula> » est souligné deux fois</note></p>
<p>Les <formula notation="TeX">\xi_p^{\alpha}</formula> dépendent du choix d'un <del>corps</del> pt géom. [de
<formula notation="TeX">X</formula>] à valeurs dans un corps parfait sans plus, si on veut les
<formula notation="TeX">k(x)^{\mathrm{pf}}</formula> (clôture parfaite de <formula notation="TeX">k(x)</formula>), et pour <formula notation="TeX">k</formula> donné, il ne
semble pas qu'il y ait de choix des isom. entre les <formula notation="TeX">\xi_{p,a}^{(\alpha)}</formula>
correspondant aux divers pts à valeurs dans <formula notation="TeX">k</formula> (c'est-à-dire « points
<gap reason="illegible"/> » du <gap reason="illegible"/> géom. qui <gap reason="illegible"/> des <unclear>maximaux</unclear>), s'ils sont
localisés en le même <formula notation="TeX">x \in X</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> <del><gap reason="illegible"/></del> si <formula notation="TeX">k</formula> est
alg. clos, ils sont conjugués par autom. de <formula notation="TeX">k</formula> [(éléments de
<formula notation="TeX">W_p(k)</formula>)] <gap reason="illegible"/> alg., mais sont <gap reason="illegible"/> conjugués <gap reason="illegible"/> autom. de <formula notation="TeX">k</formula>
… il est à <gap reason="illegible"/> général qu'il semble <gap reason="illegible"/> l'un <gap reason="illegible"/> de
l'autre… Le gpe <formula notation="TeX">\pi_1(X)</formula> n'opère plus sur <formula notation="TeX">\xi_p^{\alpha}</formula>,
<note type="authorial" place="margin">En revanche, on a comme structure supplémentaire les opérations
<formula notation="TeX">F</formula>, <formula notation="TeX">V</formula> avec <formula notation="TeX">FV = p</formula></note>
par contre le groupe des autom. de <formula notation="TeX">k</formula> sur <formula notation="TeX">k(x)</formula>
<del><gap reason="illegible"/></del> opère ½ linéairement sur <formula notation="TeX">\xi_p^{(\alpha)}</formula> —
<gap reason="illegible"/> fibre <formula notation="TeX">\ell</formula>-adique en <gap reason="illegible"/>
<note type="editorial" resp="#pass">« ½ linéairement » est ajouté dans l'interligne et souligné ; une
insertion biffée au-dessus de la ligne se termine par un signe de renvoi qui
mène à la note marginale ci-dessous</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> élégante. D'autre part, un autom. <formula notation="TeX">\sigma</formula> de <formula notation="TeX">k</formula> qui
induit sur <formula notation="TeX">k(x)</formula> l'identité transforme en général <formula notation="TeX">\xi_{x,p}</formula> en un
<formula notation="TeX">\xi_{x,p}^{\sigma}</formula> qui n'est plus isom. à <formula notation="TeX">\xi_{x,p}</formula> —</note>
<note type="editorial" resp="#pass">les deux notes marginales sont écrites verticalement dans la marge
gauche ; dans la seconde, les indices et exposants des deux premiers <formula notation="TeX">\xi</formula>
sont douteux</note></p>
<p>Notations,</p>
<list rend="enumerate">
<label>(i)</label><item><formula notation="TeX">\xi_{\bar{x},\ell}</formula> <gap reason="illegible"/> ; <formula notation="TeX">\xi_{x,\ell}</formula> <gap reason="illegible"/> pour
  <formula notation="TeX">x \in X</formula> ou un pt de <formula notation="TeX">x</formula> à val. dans un corps quelc. (<formula notation="TeX">\xi_{x,\ell}</formula>
  déf. à isom. non unique près)</item>
<label>(ii)</label><item><formula notation="TeX">\xi_{x,p}</formula>, <formula notation="TeX">\xi_{x,p}^{0}</formula> : <formula notation="TeX">x</formula> pt de <formula notation="TeX">X</formula> à val. dans un
  corps <unclear>parfait</unclear>.</item>
</list>
<p><note type="authorial" place="margin"><unclear>Gros</unclear> point <unclear>subtil</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">note de trois lignes soulignées, en bas de la marge gauche</note></p>
<pb n="194" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=195"/><p>2°) <formula notation="TeX">X</formula> <del>réd</del> dominant <formula notation="TeX">\operatorname{Spec} \mathbb{Z}</formula>, i.e. <formula notation="TeX">X</formula>
contient des pts de car. résiduelle nulle.</p>
<p>Alors <del>en plus <gap reason="illegible"/> [dessus] <gap reason="illegible"/> éventuellement <gap reason="illegible"/> (iii)
<gap reason="illegible"/> d'inégales car.) <gap reason="illegible"/></del>
<del>(iii bis)</del>
<note type="editorial" resp="#pass">deux lignes biffées d'un trait</note></p>
<list rend="enumerate">
<label>(i)</label><item><p><formula notation="TeX">\xi_\ell \in \mathbf{T}(\mathbb{Z}_\ell)</formula> <formula notation="TeX">\forall\, \ell \in
  \mathbb{P}</formula>, <formula notation="TeX">\xi_\ell</formula> provenant sans doute de
  <formula notation="TeX">T_\alpha(\widetilde{\mathbb{Z}_{\ell\mathbb{Z}}})</formula>.</p>
<p><formula notation="TeX">\xi_\ell</formula> dépend du choix d'un pt géom. quelconque de <formula notation="TeX">X</formula>, et est
  indép. de ce choix modulo opération de <formula notation="TeX">\pi_1</formula>, notation
  <formula notation="TeX">\xi_{\bar{x},\ell}</formula>, <formula notation="TeX">\xi_{x,\ell}</formula>.</p></item>
<label>(ii)</label><item><p>Si <formula notation="TeX">X</formula> a des points <formula notation="TeX">x</formula> de car. <formula notation="TeX">p &gt; 0</formula>, on a <gap reason="illegible"/>
  également des <formula notation="TeX">\xi_{x,p}</formula>, <formula notation="TeX">\xi_{x,p}^{0}</formula>.</p>
<p>Conjecture : relation, <del><gap reason="illegible"/></del> si <formula notation="TeX">y</formula> est un pt de car. <formula notation="TeX">p &gt; 0</formula>
  et <del><gap reason="illegible"/></del> un pt de car. <formula notation="TeX">0</formula>, entre <formula notation="TeX">\xi_{y,p}</formula> et
  <formula notation="TeX">\xi_{x,p} \otimes_{\mathbb{Z}_p} W(k)</formula> [<formula notation="TeX">y</formula> pt à val. dans un corps
  parfait <formula notation="TeX">k</formula>]</p>
<p>Ils ne sont en général pas isomorphes, sans doute.
  <del><gap reason="illegible"/> ils sont <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del>
  <note type="editorial" resp="#pass">« Ils ne sont en général pas isomorphes » est souligné ; suivent
  deux lignes surchargées et biffées, que la marge gauche désigne d'un mot
  lui-même biffé</note></p></item>
<label>(iii)</label><item>Si <formula notation="TeX">x</formula> est un pt à val. dans un corps [<formula notation="TeX">k</formula>] de car. <formula notation="TeX">0</formula>,
  on a <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty} \in T_\alpha(k)</formula> par Hodge-de Rham [avec ses
  <unclear>2</unclear> filtrations <del><gap reason="illegible"/></del>]. Il n'y a pas lieu de</item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">« car. 0 » est souligné ; l'insertion « avec ses 2 filtrations » se
rattache à « Hodge-de Rham », et le « 2 » est entouré</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">l'une est celle qui donne comme gradué associé un
<formula notation="TeX">H^{\bullet}(X, \Omega^{P})</formula>, l'autre (<unclear>authentique</unclear>) fait penser
à : la filtration canonique des motifs. (Celle-ci est définie pour les
motifs <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> filtration est <unclear>originaire</unclear> du foncteur
Hodge-De Rham, bien qu'on s'attende qu'elle ne provienne pas d'une
filtration sur <gap reason="illegible"/> motif, c'est une filtration en <gap reason="illegible"/>…</note>
<note type="editorial" resp="#pass">note écrite verticalement dans la marge gauche, en face de (iii),
rattachée par un trait aux « 2 filtrations »</note></p>
<pb n="196" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=197"/><p>penser que pour ces pts définis à val. dans le même <formula notation="TeX">k</formula>, les deux
foncteurs fibres, soient isom. (pas plus que dans le cas (ii)). Il n'y a
plus en général d'opération de <formula notation="TeX">\pi_1(X)</formula> sur <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty}</formula>, mais encore
comme dans (ii) les autom. de <formula notation="TeX">k</formula> sur <formula notation="TeX">k(x)</formula> opèrent sur <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty}</formula>
½ linéairement (donnée de descente). Un autom. de <formula notation="TeX">k</formula> qui <gap reason="illegible"/>
l'identité sur <formula notation="TeX">k</formula> définit <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty}^{\sigma}</formula> qui à priori n'est plus
isomorphe à <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« ½ linéairement » est souligné</note></p>
<p>Un cas intéressant est celui où <formula notation="TeX">k = \mathbb{Q}</formula>, on trouve alors un
<del>trivial</del> <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty} \in T_\alpha(\mathbb{Q})</formula>, i.e. une
trivialisation de <formula notation="TeX">T_{\mathbb{Q}}</formula>. Deux trivialisations <gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">T_{\mathbb{Q}}</formula> ne sont en général pas <unclear>isom.</unclear> à priori
<unclear>les mêmes</unclear>. De plus, il n'y a pas d'isom. canoniques
privilégiés entre <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty}</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\xi_{x,\infty}
\otimes_{\mathbb{Q}} \mathbb{Q}_\ell</formula> et <formula notation="TeX">\xi_{\bar{x},\ell}
\otimes_{\mathbb{Z}_\ell} \mathbb{Q}_\ell</formula> — <del>bien que pas</del> et
comme la première à priori ne provient pas d'un objet de
<formula notation="TeX">T_\alpha(\mathbb{Z}_\ell)</formula> mais seulement de <formula notation="TeX">T(\mathbb{Q}_\ell)</formula>, il n'y a
pas lieu de penser qu'il y ait un isom.
<note type="authorial" place="margin">en effet, ils <unclear>sont</unclear> <unclear>divisés</unclear> <gap reason="illegible"/> sur
les <unclear>motifs</unclear> de <unclear>poids et niveau</unclear> <formula notation="TeX">0</formula></note>
Ainsi, tt pt rat. <formula notation="TeX">/\mathbb{Q}</formula> définit une classe de coh. dans les
<formula notation="TeX">H^{1}(\mathbb{Q}_\ell, G_\ell^{(\alpha)})</formula>. Dès <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> en
général, il faut remplacer <formula notation="TeX">\mathbb{Q}_\ell</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« canoniques » est souligné. La note marginale, oblique, est
séparée du texte par un trait vertical en face de « ne provient pas d'un
objet de <formula notation="TeX">T_\alpha(\mathbb{Z}_\ell)</formula> ». L'exposant de <formula notation="TeX">H^{1}</formula> peut se lire
1 ou 2 (comparer le <formula notation="TeX">H^2</formula> du feuillet 190) ; le <formula notation="TeX">G</formula> porte un rond
au-dessus, peut-être un <formula notation="TeX">G^{0}</formula></note></p>
<pb n="198" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=199"/><p>par <formula notation="TeX">\mathbb{Q}_\ell(k)</formula> — c'est particulièrement intéressant dans le cas
<gap reason="illegible"/> un corps de nbs.</p>
<list rend="enumerate">
<label>(iv)</label><item>Si <formula notation="TeX">x</formula> est un pt à valeurs dans <formula notation="TeX">\mathbb{C}</formula>, il lui
  correspond
  <formula notation="TeX" rend="display">\xi_{x,\mathbb{Z}} \in \mathbf{T}_\alpha(\mathbb{Z}) \qquad
    \xi_\alpha(\mathbb{Z})(F) = \text{réseau entier dans } F_x ,</formula>
  <del>Quand</del> <del>De plus, le gpe <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula> et
  <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}</formula> opère <gap reason="illegible"/></del>
  <del><gap reason="illegible"/> complexe)</del>, et des isom. can.
  <formula notation="TeX" rend="display">\begin{cases}
      \xi_{x,\mathbb{Z}} \otimes_{\mathbb{Z}} \mathbb{Z}_\ell \simeq
      \xi_{x,\ell} \\
      \xi_{x,\mathbb{Z}} \otimes_{\mathbb{Z}} \mathbb{C} \simeq
      \xi_{x,\infty}
    \end{cases}</formula></item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">« dans <formula notation="TeX">\mathbb{C}</formula> » est souligné. Entre les deux formules, deux
lignes et un encadré sont biffés ; on y lit <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula>,
<formula notation="TeX">\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}</formula> et « complexe »</note></p>
<p>D'ailleurs <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula> est défini en termes d'un pt à val. dans
un corps [top.] <formula notation="TeX">K</formula> isom. à <formula notation="TeX">\mathbb{C}</formula> (i.e. isom. <gap reason="illegible"/>) en d'autres
termes il y a un isom. canonique « involutif »
<formula notation="TeX" rend="display">\xi_{x,\mathbb{Z}} \simeq \xi_{\tau x,\mathbb{Z}}</formula>
où <formula notation="TeX">\tau x</formula> est le pt complexe conjugué.</p>
<p><del>Donc</del> On peut dire aussi si <formula notation="TeX">x</formula> est localisé en <formula notation="TeX">a \in X</formula>, que [a)
si <formula notation="TeX">k(a)</formula> est dense dans <formula notation="TeX">\mathbb{C}</formula>, alors,] <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula> dépend
de la donnée d'une topologie [archimédienne] (ou valuation) sur <formula notation="TeX">k(a)</formula>, à
complété <formula notation="TeX">\mathbb{C}</formula>    b) Si <formula notation="TeX">k(a)</formula> <gap reason="illegible"/> dense dans</p>
<pb n="200" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/15.pdf#page=201"/><p><formula notation="TeX">\mathbb{C}</formula>, i.e. <formula notation="TeX">\overline{k(a)} \simeq \mathbb{R}</formula> [isom. unique
can.], alors <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula> est encore défini par la valuation
archimédienne sur <formula notation="TeX">k(a)</formula>, mais <del>suivant</del> [compte tenu] <del>des</del>
les choix possibles de la clôture algébrique de <formula notation="TeX">k(a)</formula>, le gpe de Galois de
<formula notation="TeX">\mathbb{C} = \overline{\mathbb{R}}</formula> sur <formula notation="TeX">\mathbb{R}</formula> opère dans
<formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula>, <gap reason="illegible"/> [les invts <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula> <gap reason="illegible"/>
de <formula notation="TeX">\xi_{x,\mathbb{Z}}</formula>, <gap reason="illegible"/>] [<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>] et cette opération, qui
est compatible avec <gap reason="illegible"/> l'action ½ linéaire sur <formula notation="TeX">\xi_{\bar{a},\infty}</formula>
correspondant à <formula notation="TeX">\tau</formula>, il n'y est pas question par contre d'un
<unclear>réseau stable</unclear>].
<note type="editorial" resp="#pass">« et cette opération » est souligné deux fois, « ½ linéaire »
une fois</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> a choisi <gap reason="illegible"/> <unclear>clôture algébrique</unclear> <gap reason="illegible"/> à
val. dans <formula notation="TeX">\mathbb{C}</formula></note></p>
<p>Dans ce cas, les invariants sont</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{l}
    \xi_{a,\infty} \in T_\alpha(\mathbb{R}) \\
    \xi_{\bar{a},\mathbb{Z}} \in T_\alpha(\mathbb{Z})
  \end{array}
  \qquad
  \xi_{\bar{a},\infty} \in T_\alpha(\mathbb{C})</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sur la page, les deux éléments de gauche sont reliés à celui de droite
par deux traits obliques ; au-dessus de <formula notation="TeX">\xi_{\bar{a},\mathbb{Z}}</formula>, une
première formule est biffée, <formula notation="TeX">\xi_{a,\infty} \otimes_{\mathbb{R}}
\mathbb{C} \simeq</formula></note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\xi_{\bar{a},\infty} \overset{\mathrm{can}}{\simeq} \xi_{a,\infty}
  \otimes_{\mathbb{R}} \mathbb{C} \simeq \xi_{\bar{a},\mathbb{Z}}
  \otimes_{\mathbb{Z}} \mathbb{C}</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\pi_1(X)</formula> n'opère plus à priori dans <formula notation="TeX">\xi_{a,\mathbb{Z}}</formula>, les seules
opérations sont celles de <formula notation="TeX">\tau</formula> si <formula notation="TeX">a</formula> est réel. Cependant, sur
<formula notation="TeX">\xi_{\bar{a},\infty}</formula>, il y a (en plus éventuellement de <formula notation="TeX">\tau</formula>, si <formula notation="TeX">a</formula> est
réel) les opérations de <unclear><formula notation="TeX">\mathrm{Aut}_{k(a)}(\mathbb{C})</formula></unclear>, qui
sont ½ linéaires.
<note type="editorial" resp="#pass">« réel » est souligné dans la première phrase</note></p>
</div>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
