<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.rng" type="application/xml" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 138, pages 41–60 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-30">2026-09-30</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-30">2026-09-30</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">138</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Cartes. Etude arithmétique (1976, 77 ?) : bon de commande (s.d.), notes manuscrites (s.d.).</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 41 à 60 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 3 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[vers 1976-1978]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\supplied</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> (restitué par le transcripteur) ;
        <hi rend="monospace">\add</hi> devient <hi rend="monospace">add</hi>
        (ajout de l'auteur, en interligne ou sur un mot biffé) ;
        <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\drawing</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='drawing']</hi> (dessin de l'auteur, décrit par le
        transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Restitution et ajout de l'auteur n'ont longtemps fait qu'une macro. Ils
        ont été séparés le 26 septembre 2026 par une règle vérifiable dans le
        fichier, non par une relecture : un ajout accolé au mot qu'il complète
        est une restitution (<hi rend="monospace">supplied</hi>), un ajout
        isolé est de l'auteur (<hi rend="monospace">add</hi>). Certains
        <hi rend="monospace">add</hi> sont donc encore des restitutions du
        transcripteur, que seuls les fac-similés départageront.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="2">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
      <schemaRef type="ODD" url="https://grothendieck.commutator.io/tei/grothendieck.odd"/>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-30" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
      <change when="2026-09-30" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="3">
<pb n="41" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=42"/><p><note type="editorial" resp="#pass">la page s'ouvre sur des formules sans phrase d'introduction ; ce qui les précède se trouve avant ce lot.</note></p>
<p><formula notation="TeX">I \in \mathrm{Ob}\,\mathrm{Ens}_3</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\pi(I) = \hat{\mathbb{Z}}^{I} / \hat{\mathbb{Z}},
  \qquad
  \pi_n(I) = (\mathbb{Z}/n)^{I} / (\mathbb{Z}/n)</formula></p>
<p><note type="authorial" place="margin">à droite, séparé par un trait vertical : <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_I \times \hat{\mathbb{Z}}^{\times}</formula>, avec deux flèches vers « <unclear>structurel</unclear> » (sur <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_I</formula>) et « <unclear>hom.</unclear> » (sur <formula notation="TeX">\hat{\mathbb{Z}}^{\times}</formula>), et « y opère »</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\mathcal{E}''_{1}(I) \simeq \bigl(\mathfrak{S}_I \times \hat{\mathbb{Z}}^{\times}\bigr) \cdot_{1/2} \pi(I)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">l'indice <formula notation="TeX">\tfrac12</formula> sous le point est celui qu'il met aussi p. 46 (<formula notation="TeX">\mathbb{D}_\infty = (\mathbb{Z}/2)\cdot_{1/2}\mu_\infty</formula>) ; il semble noter un produit semi-direct (« <formula notation="TeX">\tfrac12</formula> direct », p. 43).</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">E(I, i) \simeq \hat{\mathbb{Z}}^{(\pm 1)}_{\wedge}\bigl(I \setminus \{i\}\bigr)
  \qquad (i \in I)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">E(I; I) \simeq \coprod_{i \in I} E(I, i)</formula></p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del>   
<formula notation="TeX">\omega \simeq \mathrm{Or}(I) \wedge \{1, \bar{\jmath}\} \simeq \mathrm{Or}(I) \subset \pi_3 = (\mathbb{Z}/3)^{I}/(\mathbb{Z}/3) = \mathbb{F}_3^{I}/\mathbb{F}_3</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le second élément de l'accolade, lu <formula notation="TeX">\bar{\jmath}</formula>, est douteux.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">E(I, \omega) = p_3^{-1}(\omega) \subset \pi_\infty(I)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">0 \to \pi_\infty(I) \to \pi_\infty(I) \to \pi_3(I) \to 0,
  \qquad \omega \in \pi_3(I)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le premier terme de la suite, lu <formula notation="TeX">\pi_\infty(I)</formula>, est surchargé et peut-être biffé : lecture <unclear>douteuse</unclear>.</note></p>
<p>Une flèche descend de <del><gap reason="illegible"/></del> vers <formula notation="TeX">E(I, i)</formula>.</p>
<pb n="43" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=44"/><p>Genre de la courbe de Fermat <formula notation="TeX">C_n</formula> (qui est une courbe <del><gap reason="illegible"/></del> <add><gap reason="illegible"/></add> lisse de degré <formula notation="TeX">n</formula>)
<formula notation="TeX" rend="display">g_n = \frac{(n-1)(n-2)}{2}.</formula>
Le genre est <formula notation="TeX">0</formula> ssi <formula notation="TeX">n = 1, 2</formula>, il est <formula notation="TeX">1</formula> ssi <formula notation="TeX">n = 3</formula>. Pour <formula notation="TeX">n = 4</formula> il est <formula notation="TeX">3</formula>, pour <formula notation="TeX">n = 6</formula> il est <formula notation="TeX">10</formula>, pour <formula notation="TeX">n = 12</formula> il est <formula notation="TeX">55</formula> …</p>
<p>Considérons le cas <formula notation="TeX">n = 2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">C_2 : x^2 + y^2 + z^2 = 0</formula>
comme une triangulation <unclear>pondérée</unclear>. Elle est formée des <formula notation="TeX">4 \cdot 2 = 8</formula> triangles, chaque type <gap reason="illegible"/> <unclear>intervenant</unclear> <formula notation="TeX">2</formula> fois, avec degré <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">4</formula> <unclear>(p. 2.2)</unclear> <gap reason="illegible"/> pour les <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>. Sauf erreur, c'est l'<hi rend="italic">octaèdre</hi> <add>sphérique</add>, dont le groupe des automorphismes orientés est bien <formula notation="TeX">\simeq \mathfrak{S}_4</formula> d'ordre <formula notation="TeX">24</formula>, et peut s'écrire comme produit <formula notation="TeX">\tfrac12</formula> direct de <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_3</formula> par <formula notation="TeX">(\mathbb{Z}_2)^2</formula> !</p>
<p><hi rend="italic">Divisant</hi> par les trois s-groupes <formula notation="TeX">\mathbb{F}_2</formula> de <formula notation="TeX">\pi_2 \simeq \mu_2^3/\mu_2</formula>, on trouve les <formula notation="TeX">3</formula> revêtements d'ordre <formula notation="TeX">2</formula> de <formula notation="TeX">C_1 \simeq \mathbb{P}^1_{\mathbb{Q}}</formula> qui correspondent au <del>dièdre</del> <add><unclear>monoèdre</unclear></add> <del><gap reason="illegible"/></del> (<unclear>cardinal</unclear>) et <unclear>à ses</unclear> transformés par <formula notation="TeX">\mathfrak{S}_3</formula>.</p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">à gauche, une sphère parcourue de trois grands cercles, les points d'intersection marqués <formula notation="TeX">0</formula>, <formula notation="TeX">1</formula>, <formula notation="TeX">\infty</formula> (chacun deux fois) ; au-dessous, une seconde figure : une courbe fermée contenant un ovale, avec les points <formula notation="TeX">\infty</formula>, <formula notation="TeX">0</formula>, <formula notation="TeX">1</formula>, <formula notation="TeX">0</formula>, <formula notation="TeX">\infty</formula> et deux traits marqués <formula notation="TeX">1</formula>.</note></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">la note suivante est encadrée, en bas à gauche de la page, à côté de la seconde figure ; sa prose se lit mal.</note>
<hi rend="italic">NB</hi> L'octaèdre ou subdivision <unclear>barycentrique</unclear> du <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>biédre</unclear> (qui est <unclear>autodual</unclear>) <del><gap reason="illegible"/></del> et a le type de ramification
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{matrix} 2 &amp; 2 &amp; 2 \\ 2 &amp; 2 &amp; 2 \end{matrix}</formula>
<unclear>en particulier</unclear> de celle du <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>dièdre</unclear>
<formula notation="TeX" rend="display">\left(\begin{matrix} 2 &amp; 2 &amp; n \\ 2 &amp; 2 &amp; n \end{matrix} \;\text{pour } n = 2\right),</formula>
ce qui <hi rend="italic">confirme</hi>, via la <unclear>unicité</unclear> de la <gap reason="illegible"/> <unclear>rev.-théorie</unclear> <gap reason="illegible"/> <unclear>à conjugaison</unclear> <unclear>près</unclear> par <formula notation="TeX">2</formula> …</p>
<pb n="45" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=46"/><p>Posons pour abréger <formula notation="TeX">X = C_2</formula>, soit <formula notation="TeX">D</formula> le diviseur de ramification sur <formula notation="TeX">X</formula> (de degré <formula notation="TeX">6</formula>) — <unclear>son corps</unclear> de <unclear>définition</unclear> est <formula notation="TeX">\mathbb{Q}(i)</formula> ; <add>posons <formula notation="TeX">X^{*} = X \setminus D</formula></add> <del>posons <formula notation="TeX">X^{*} = X \setminus D</formula></del>,
<del>et soit <formula notation="TeX">\widetilde{X^{*}}</formula> le rev. universel abélien de <formula notation="TeX">X^{*}</formula></del></p>
<p>Soit <formula notation="TeX">X_\infty</formula> le <add>pro-</add>revêtement <del>abélien</del> <add>principal</add> de <formula notation="TeX">X</formula> défini par la famille des <formula notation="TeX">X_n</formula> (<formula notation="TeX">n</formula> pair), il a comme groupe <formula notation="TeX">(\pi_\infty)_{\struck{X}\,2}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">l'indice de <formula notation="TeX">(\pi_\infty)</formula> est surchargé : un <formula notation="TeX">X</formula> barré, puis un chiffre, peut-être <formula notation="TeX">2</formula>. La phrase s'arrête là ; le reste de la page est blanc.</note></p>
<pb n="46" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=47"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{array}{ll}
    X_n = \widehat{\mathrm{Spec}}\, k[x_n] &amp; x_n^{\,n} = x_1 \\
    \downarrow &amp; \\
    X_1 = \widehat{\mathrm{Spec}}\, k[x_1 = z] &amp; \\
    \downarrow &amp; \\
    X_0 = \widehat{\mathrm{Spec}}\, k[x_0] &amp;
      x_0 = \frac12 - \frac14\bigl(z + z^{-1}\bigr)
  \end{array}</formula>
<note type="drawing" resp="#pass">en marge gauche de la première flèche, une étoile à branches (le revêtement <formula notation="TeX">x_n^n = x_1</formula>) ; en marge de la seconde, un cercle marqué <formula notation="TeX">-1</formula> et <formula notation="TeX">1</formula>.</note></p>
<p>Pour <formula notation="TeX">X_n \to X_1</formula> (encadré : <formula notation="TeX">n \{ \vdots\; n</formula>) : ramifications en dessus des pts <formula notation="TeX">0, \infty</formula> (où la ramification est <formula notation="TeX">n</formula>) ;
<note type="editorial" resp="#pass">ligne ajoutée au-dessous :</note> <add>pts de ramification en haut : <formula notation="TeX">0, \infty</formula></add></p>
<p>Pour <formula notation="TeX">X_1 \to X_0</formula> (encadré : <formula notation="TeX">2\;2 \mid 1\;1</formula>) : ramification au dessus de</p>
<list rend="itemize">
<item><formula notation="TeX">0</formula> <add>(<formula notation="TeX">z = 1</formula>, ramifié <formula notation="TeX">2</formula>)</add> <del><formula notation="TeX">\infty</formula> <gap reason="illegible"/> (pts <gap reason="illegible"/> dessus)</del> ;</item>
<item><formula notation="TeX">1</formula> (<formula notation="TeX">z = -1</formula>, ramifié <formula notation="TeX">2</formula>) <del><unclear>idem</unclear></del> ;</item>
<item><formula notation="TeX">\infty</formula> (<formula notation="TeX">0</formula> et <formula notation="TeX">\infty</formula>, ramification <formula notation="TeX">1</formula>).</item>
</list>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\mathbb{D}_\infty = (\mathbb{Z}/2) \cdot_{1/2} \mu_\infty</formula></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">au milieu de la page, un schéma des fibres : au-dessus de <formula notation="TeX">0</formula> et de <formula notation="TeX">\infty</formula> en bas, deux flèches venant de « <formula notation="TeX">0\,(1)</formula> » et « <formula notation="TeX">\infty\,(1)</formula> », elles-mêmes images de « <formula notation="TeX">0\,(n)</formula> » et « <formula notation="TeX">\infty\,(n)</formula> » ; à côté, « <formula notation="TeX">1\,(1)</formula> » (entouré : « <formula notation="TeX">n</formula> fois ») <formula notation="TeX">\to</formula> « <formula notation="TeX">1\,(2)</formula> » <formula notation="TeX">\to 0</formula>, et, en partie biffé, « <formula notation="TeX">-1\,(2)</formula> » <formula notation="TeX">\to 1</formula> ; à droite, « <formula notation="TeX">n</formula> pair ». À gauche, deux lignes de points : <formula notation="TeX">0\,(2)</formula>, <formula notation="TeX">1\,(2)</formula>, <formula notation="TeX">\infty_1\,(1)</formula>, <formula notation="TeX">\infty_2\,(1)</formula>, puis <formula notation="TeX">0</formula>, <formula notation="TeX">1</formula>, <formula notation="TeX">\infty</formula>.</note></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">en bas, un ovale portant alternativement des traits marqués <formula notation="TeX">0</formula> et des points marqués <formula notation="TeX">1</formula> (quatre de chaque), avec <formula notation="TeX">\infty</formula> au-dessus et au-dessous de l'ovale.</note></p>
<pb n="48" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=49"/><p><formula notation="TeX" rend="display">z' = z^3, \qquad
  y' = y\,(y^2 - 3x^2), \qquad
  x' = -x\,(x^2 - 3y^2)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
  &amp; z^6 + y^2\,(y^4 + 9x^4 - 6x^2y^2) + x^2\,(x^4 + 9y^4 - 6x^2y^2) \\
  &amp;\quad = x^6 + y^6 + z^6 + 3\,x^2y^2\,(x^2 + y^2) = \text{\struck{$(x^2 + y^2 + z^2)^3$}} \\
  &amp;\quad = x^6 + y^6 + z^6 - 3\,x^2y^2z^2
\end{align*}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">à côté de la dernière ligne, un début non achevé : <formula notation="TeX">x^6 + y^6 + z^6 + \cdots</formula>. Les signes de la seconde ligne sont écrits vite ; le premier <formula notation="TeX">+</formula> entre <formula notation="TeX">x^6</formula> et <formula notation="TeX">y^6</formula> pourrait être un <formula notation="TeX">-</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\Bigl(\frac{y}{z}\Bigr)^2 + \Bigl(\frac{x}{z}\Bigr)^2 = -1
  \qquad a + ib \qquad \text{\struck{$a^2 + b^2 = -1$}}</formula>
<del><formula notation="TeX">x^2 + y^2 + z^2</formula></del></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">deux copies de la droite, <formula notation="TeX">X</formula> et <formula notation="TeX">X'</formula>, avec les points <formula notation="TeX">0</formula>, <formula notation="TeX">1</formula>, <formula notation="TeX">-1</formula>, <formula notation="TeX">2</formula>, <formula notation="TeX">\infty</formula> sur <formula notation="TeX">X</formula> et <formula notation="TeX">0</formula>, <formula notation="TeX">1</formula>, <formula notation="TeX">\infty</formula> sur <formula notation="TeX">X'</formula> ; des flèches courbes envoient <formula notation="TeX">0 \mapsto 0</formula>, <formula notation="TeX">1</formula> et <formula notation="TeX">-1 \mapsto 1</formula>, <formula notation="TeX">\infty \mapsto \infty</formula> ; deux traits verticaux, le second marqué <formula notation="TeX">n</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\begin{gather*}
  \frac{p(x)}{q(x)} = \lambda, \qquad p(x) - \lambda\, q(x) = 0, \qquad p'(x) - \lambda\, q'(x) = 0 \\
  \lambda = \frac{p'}{q'}, \qquad p - \frac{p'}{q'}\, q = 0, \qquad \text{\struck{$q'p -$}}\; p'q - q'p = 0
\end{gather*}</formula>
<formula notation="TeX">(x^2)^2 = (\pm x \cdots)^2</formula> <gap reason="illegible"/>   
<formula notation="TeX">\dfrac{az^2 + bz + c}{z^2}</formula>   
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">2z\,(az^2 + bz + c) - \cdots</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans cette dernière ligne, le <formula notation="TeX">\pm x</formula> et le coefficient <formula notation="TeX">a</formula> (surchargé) sont des lectures <unclear>douteuses</unclear>.</note></p>
<pb n="50" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=51"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\cos 2u = \frac{1 - \mathrm{tg}^2 u}{1 + \mathrm{tg}^2 u},
  \qquad
  \sin 2u = \frac{2\,\mathrm{tg}\, u}{1 + \mathrm{tg}^2 u}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">2 \sin u \cos u = 2 \cos^2 u \;\mathrm{tg}\, u =</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\left\{
  \begin{aligned}
    x &amp;= \frac{1 - t^2}{1 + t^2} \\
    y &amp;= \frac{2t}{1 + t^2}
  \end{aligned}
  \right.
  \qquad t = y/x \quad \text{quand } z = 1</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">« quand » est une lecture <unclear>douteuse</unclear>.</note>
<note type="editorial" resp="#pass">sous <formula notation="TeX">t = y/x</formula>, une expression biffée et surchargée, commençant par <formula notation="TeX">1 + t + \cdots</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">x = 1 - t^2, \qquad y = 2t, \qquad z = 1 + t^2</formula>
<del><formula notation="TeX">y \quad t = \pm i</formula></del>    <formula notation="TeX">t = 0</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">z = 0 \text{ i.e. } t = \mp i \;\Longrightarrow\; x = 2,\ y = \mp 2i \;\sim\; x = 1,\ y = \mp i</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sim\; x = \pm i,\ y = 1</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">y = 0 \text{ i.e. } t = 0 \qquad (1, 0, 1)</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">x^2 + y^2 + z^2 = 0 \qquad C_2 = X \longrightarrow \mathbb{P}^1 = \widehat{\mathrm{Spec}}\,(k[t])</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le « <formula notation="TeX">\widehat{\mathrm{Spec}}</formula> » est <unclear>douteux</unclear> : le mot sous le chapeau est à peine formé.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">(\pm i, 1, 0) \longrightarrow t = \mp i, \qquad
  (\pm i, 0, 1) \longmapsto t = 0, \qquad
  t = \frac{y}{x}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">x' = 1 - t^2 = 1 - \frac{y^2}{x^2} = \frac{x^2 - y^2}{x^2}, \qquad
  y' = 2t = \frac{2y}{x}, \qquad
  z' = 1 + t^2 = \frac{x^2 + y^2}{x^2}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\sim\; (x', y', z') = (x^2 - y^2,\ 2xy,\ x^2 + y^2)</formula></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\left\{
  \begin{aligned}
    x' &amp;= x^2 - y^2 \\
    y' &amp;= 2xy \\
    z' &amp;= x^2 + y^2
  \end{aligned}
  \right.
  \qquad
  \begin{aligned}
    x'^2 + y'^2 - z'^2 &amp;= x^4 + y^4 - 2x^2y^2 + 4x^2y^2 \\
    &amp;\quad - (x^2 + y^2)^2 = 0
  \end{aligned}</formula></p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}
  X \arrow[r, "2"] \arrow[dr, bend right=20, "f_n"'] &amp; X' \arrow[r, "?"] &amp; X' \\
  &amp; X \arrow[ur, "2"'] &amp;
\end{tikzcd}</formula></figure>
<note type="editorial" resp="#pass">le label de la flèche <formula notation="TeX">X' \to X'</formula>, noté « ? », est <gap reason="illegible"/> : il se lit « <formula notation="TeX">n</formula>-<gap reason="illegible"/> », peut-être « <formula notation="TeX">n</formula>-ifian » ; la flèche courbe est marquée <formula notation="TeX">f_n</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">s = -\frac{t + i}{t - i} = -\frac{(t + i)^2}{t^2 + 1}
  = -\frac{t^2 - 1}{t^2 + 1} - \frac{2it}{t^2 + 1}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Bigl(\frac{t + i}{t - 1}\Bigr)^{n} =</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">au dénominateur de la dernière formule il écrit <formula notation="TeX">t - 1</formula>, là où la ligne précédente a <formula notation="TeX">t - i</formula>. Un signe <gap reason="illegible"/> précède <formula notation="TeX">s</formula> dans la marge.</note></p>
<pb n="52" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=53"/><p><formula notation="TeX" rend="display">\pi_n = \mu_n^{3} / \mu_n</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\widetilde{X}_2(p, q, r) = X_2(2p, q, 2r)</formula>
<note type="authorial" place="margin">en haut à droite : <formula notation="TeX">0' \mapsto{}</formula> <unclear><formula notation="TeX">\infty''</formula></unclear>, <formula notation="TeX">1' \mapsto 1''</formula>, <formula notation="TeX">\infty' \mapsto{}</formula> <unclear><formula notation="TeX">0''</formula></unclear> ; au-dessous, soulignés deux à deux : <formula notation="TeX">0' \mapsto 1'</formula>, <formula notation="TeX">1' \mapsto \infty'</formula> ?</note></p>
<p><note type="drawing" resp="#pass">un diagramme de revêtements, trop surchargé pour être mis en <hi rend="monospace">tikz-cd</hi> sans choisir entre des flèches biffées. On y lit :
<formula notation="TeX">X_2(p,q,r) \to X_2</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\mu_p \times \mu_q \times \mu_r</formula>) ;
<formula notation="TeX">\widetilde{X}_2(p,q,r) \to \widetilde{X}_2</formula> (étiquette biffée, puis <formula notation="TeX">\mu_{2p} \times \mu_{2q} \times \mu_{2r} \times \pi_n</formula> ?) ;
<formula notation="TeX">X_2(2,2,2) = \widetilde{X}_2 \to X_2</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\mu_2^{3}</formula>) et <formula notation="TeX">\widetilde{X}_2 \to X_4</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\mu_2</formula>) ;
<formula notation="TeX">\widetilde{X}_2(n) \to \widetilde{X}_2</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\pi_n</formula>) et <formula notation="TeX">\widetilde{X}_2(n) \to X_{4n}</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\mu_{2n}</formula> ?) ;
<formula notation="TeX">X_{4n} \to X_4</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\pi_4</formula>) ;
<formula notation="TeX">X_4 \to X_2</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\pi_2</formula>), <formula notation="TeX">X_4 \to X_1</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\pi_4</formula>) ;
<formula notation="TeX">X_2 \to X_1</formula> (étiquette <formula notation="TeX">\pi_2</formula>) ;
une longue flèche de la droite vers <formula notation="TeX">X_2</formula> sous une étiquette très biffée (<formula notation="TeX">\mu_2^{3}</formula> ?), et une flèche courbe de <formula notation="TeX">X_1</formula> vers la droite, étiquetée <formula notation="TeX">\pi_{2n}</formula> ;
un grand arc part du bas et remonte vers <formula notation="TeX">\widetilde{X}_2(p,q,r)</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\mu_{2p} \times \mu_{2q} \times \mu_{2r} \times \pi_n</formula>
si <formula notation="TeX">p = q = r = 1</formula>, <formula notation="TeX">n = 2</formula>, on trouve
<formula notation="TeX" rend="display">\mu_2 \times \mu_2 \times \mu_2 \times \pi_2 \twoheadrightarrow \mu_2^{3}/\mu_2</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">la flèche finale est un trait souligné sous <formula notation="TeX">\pi_2</formula> ; le sens « <formula notation="TeX">\twoheadrightarrow</formula> » est une lecture.</note></p>
<p>TSVP</p>
<pb n="53" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=54"/><p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}
  \widetilde{X}_2 \arrow[d] &amp; \cdot \arrow[l] \\
  X_4 &amp; X_8 \arrow[l]
\end{tikzcd}</formula></figure>
<note type="editorial" resp="#pass">c'est le seul contenu de la page ; il reprend le diagramme de la p. 52. La source de la flèche horizontale du haut n'est pas écrite. Le <formula notation="TeX">X</formula> de <formula notation="TeX">X_8</formula> est écrit sur une première lettre <del><gap reason="illegible"/></del>.</note></p>
<pb n="54" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=55"/><p><formula notation="TeX" rend="display">X = \frac{y^2 - x^2}{z^2}, \qquad Y = -\frac{2xy}{z^2}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">X + iY = \frac{1}{z^2}\bigl(y^2 - x^2 - 2ixy\bigr) = \frac{1}{z^2}\,(y - ix)^2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">(X + iY)^{n} = \frac{1}{z^{2n}}\,(y - ix)^{2n}
  = \frac{1}{z^{2n}}\bigl(P_n(x, y) + i\,Q_n(x, y)\bigr)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\overset{?}{=}\; \frac{y'^2 - x'^2}{z'^2} \mp 2i\,\frac{x'y'}{z'^2}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">il écrit <formula notation="TeX">(y + ix)^2</formula> à la fin de la deuxième ligne, où le calcul donne <formula notation="TeX">(y - ix)^2</formula> ; le signe est surchargé.</note></p>
<p><formula notation="TeX">x', y', z'</formula> fonctions rat. des <formula notation="TeX">x, y, z</formula> ?! P.ex. <formula notation="TeX">z' = z^n</formula>
<del><formula notation="TeX">P_n(x, y) =</formula></del>    <formula notation="TeX">\dfrac{B_n(x, y, z)}{Z^{n}}</formula>    et    <formula notation="TeX">B_n</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le <formula notation="TeX">Z</formula> du dénominateur est lui-même <del>biffé</del>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
  B_n(x, y)^2 - A_n(x, y)^2 &amp;= P_n(x, y) \\
  -2\, A_n(x, y)\, B_n(x, y) &amp;= Q_n(x, y)
\end{align*}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">X + iY = \Bigl(\frac{y - ix}{z}\Bigr)^2 = \Bigl(\frac{y}{z} - i\,\frac{x}{z}\Bigr)^2</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Bigl(\frac{y}{z} - i\,\frac{x}{z}\Bigr)
  \qquad
  \Bigl(\frac{y}{z} - i\,\frac{x}{z}\Bigr)^{2n+1}
  \qquad
  (-i)^3 = -i\,(i^2) = i</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\Bigl(\frac{y}{z} - i\,\frac{x}{z}\Bigr)^3
  = \frac{1}{z^3}\,\bigl[\,y^3 - 3iy^2x - 3yx^2 + ix^3\,\bigr]</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= y^3 - 3yx^2 + i\,(x^3 - 3y^2x)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">= y\,(y^2 - 3x^2) + i\,x\,(x^2 - 3y^2)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">les deux dernières lignes, sous une accolade, omettent le facteur <formula notation="TeX">1/z^3</formula>. Elles redonnent les <formula notation="TeX">y'</formula> et <formula notation="TeX">x'</formula> de la p. 48.</note></p>
<div type="section">
<head>Automorphismes de groupoïdes</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">la p. 56, feuille rose, ne porte que les mots « autom. des groupoïdes », de sa main, en haut à droite : c'est une chemise pour les pp. 57–60.</note></p>
<pb n="57" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=58"/><p><hi rend="italic">Automorphismes de groupoïdes.</hi></p>
<p>1) Soient <formula notation="TeX">C</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> un groupoïde, <formula notation="TeX">C'</formula> une catégorie, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> :
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Hom}(C, C') = \mathrm{Ob}\, \underline{\mathrm{Hom}}(C, C').</formula>
On a
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Hom}(C, C') \longrightarrow \mathrm{Hom}\bigl(\underbrace{\mathrm{Ob}\,C}_{C_0},\, \underbrace{\mathrm{Ob}\,C'}_{C'_0}\bigr)</formula>
Soit
<formula notation="TeX" rend="display">f_0 : C_0 \to C'_0 ,</formula>
on <unclear>cherche</unclear> les <formula notation="TeX">f : C \to C'</formula> qui lui donnent naissance. On trouve :</p>
<p><hi rend="italic">Proposition</hi> a) Pour qu'il existe un <formula notation="TeX">f</formula> au-dessus de <formula notation="TeX">f_0</formula>, il faut et il suffit que pour <formula notation="TeX">x, y \in C_0</formula> <unclear>isomorphes</unclear> : c'est-à-dire <unclear>dans la même</unclear> comp. connexe de <formula notation="TeX">C</formula> (i.e. tels que <formula notation="TeX">\mathrm{Hom}_C(x, y) \neq \emptyset</formula>) on ait <formula notation="TeX">f_0(x) \simeq f_0(y)</formula>.
<del>b) <gap reason="illegible"/>, cette condition <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del>
b) Pour toute composante connexe <formula notation="TeX">C(i)</formula> de <formula notation="TeX">C</formula>, soit <formula notation="TeX">a_i \in C(i)_0</formula>, et pour tout <formula notation="TeX">x \in C(i)_0</formula>, soit
<formula notation="TeX">u_x : a_i \xrightarrow{\ \sim\ } x</formula>. Alors
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Hom}_{f_0}(C, C') \xrightarrow{\ \sim\ }
  \prod_{x \in C_0} \mathrm{Isom}\bigl(f_0(a_{i(x)}), f_0(x)\bigr)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\times \prod_{i} \mathrm{Hom}\bigl(\mathrm{Aut}(a_i), \mathrm{Aut}(f_0(a_i))\bigr)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">sous le premier produit, un indice surchargé : <formula notation="TeX">\struck{x \in C_0}</formula> puis <gap reason="illegible"/>.</note></p>
<pb n="58" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=59"/><p><formula notation="TeX" rend="display">f \longmapsto \Bigl(\bigl(\underbrace{f(u_x)}_{\ell_x}\bigr)_{x \in C_0},\
  \bigl(\underbrace{f_{a_i, a_i} : \mathrm{Aut}(a_i) \to \mathrm{Aut}(f_0(a_i))}_{\varphi_i}\bigr)\Bigr).</formula></p>
<p>c) Pour que <formula notation="TeX">f</formula> soit fidèle, il faut et il suffit que <formula notation="TeX">\forall i \in I</formula>, <formula notation="TeX">\varphi_i</formula> soit injectif.</p>
<p>Pour que <formula notation="TeX">f</formula> soit pleinement fidèle, il faut et il suffit que
1°) pour <unclear><formula notation="TeX">i \neq j</formula></unclear>, on ait <formula notation="TeX">\mathrm{Hom}\bigl(f_0(a_i), f_0(a_j)\bigr) = \emptyset</formula> ;
2°) pour <formula notation="TeX">\forall x, y \in C(i)_0</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Isom}\bigl(f_0(x), f_0(y)\bigr) \xrightarrow{\ \sim\ } \mathrm{Hom}\bigl(f_0(x), f_0(y)\bigr) ;</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le premier « Isom » est <unclear>douteux</unclear>, surchargé sur une première écriture.</note>
3°) <formula notation="TeX">\forall i \in I</formula>, <formula notation="TeX">\varphi_i</formula> est un iso.</p>
<p><del><unclear>détermine</unclear> <formula notation="TeX">C</formula></del>
Pour que <formula notation="TeX">f</formula> soit une équivalence, il faut et il suffit qu'il soit pl. fidèle et qu'on ait de plus
4°) Tout <formula notation="TeX">x' \in C'_0</formula> est isomorphe à un des <formula notation="TeX">f_0(a_i)</formula>.</p>
<p>Pour que <formula notation="TeX">f</formula> soit un iso, il faut et il suffit qu'on ait 1°, 2°, 3°) et de plus
4'°) <formula notation="TeX">f_0</formula> bijective.</p>
<pb n="59" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=60"/><p><note type="editorial" resp="#pass">le haut de la page, jusqu'à « <formula notation="TeX">C_0 \xrightarrow{u_0} C'_0</formula> », est barré de quatre longs traits obliques ; il se lit néanmoins.</note>
<del><formula notation="TeX">C = (C_0, C_1)</formula> groupoïde connexe</del></p>
<p><del><formula notation="TeX">G = \mathrm{Aut}(C)</formula> groupe des automorphismes</del></p>
<p><del><formula notation="TeX">G^0</formula> s-groupe des <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">G</formula> induisant l'identité sur <formula notation="TeX">C_0</formula></del>
<del><formula notation="TeX">1 \to G^0 \to G \to \mathfrak{S}_{C_0} \to 1</formula> (sous <formula notation="TeX">G</formula> : <unclear>surj</unclear>)</del></p>
<p><del>[Pour qu'une autoéquivalence <add><formula notation="TeX">u</formula></add> soit un iso, il faut et il suffit qu'elle soit bijective sur l'ensemble des objets de <formula notation="TeX">C</formula>, et induise un iso.</del>
<del><del>sur les</del> <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(a) \to \mathrm{Aut}(u(a))</formula> pour <del>un</del> <formula notation="TeX">x \in C_0</formula> ; d'autre part, <unclear>toute</unclear> application <formula notation="TeX">C_0 \xrightarrow{u_0} C'_0</formula></del></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">1 \to \mathrm{Aut}^0(C) \to \mathrm{Aut}\,C \to \mathfrak{S}_{C} \to 1</formula>
<del><formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^0(C) \simeq</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">1 \to \mathrm{Aut}^0(C, a) \to \mathrm{Aut}^0(C) \to \mathrm{Aut}(\pi_a) \to 1,
  \qquad \pi_a = \mathrm{Aut}_C(a)</formula>
<del>A</del> Par définition <del><formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^0(C, a) =</formula></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Aut}^0(C, a) = \bigl\{ f \in \mathrm{Aut}(C) \bigm| \mathrm{Ob} f = \mathrm{id},\
  \bigl(f_a : \mathrm{Aut}(a) \to \mathrm{Aut}(\underbrace{f(a)}_{=a})\bigr) = \mathrm{id} \bigr\}</formula>
On considère, pour tout <formula notation="TeX">x \in C_0</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">T_x = \mathrm{Isom}(a, x), \quad \pi_a\text{-torseur à droite}</formula>
et son commutant <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(x)</formula></p>
<pb n="60" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/138.pdf#page=61"/><p><hi rend="italic">Corollaire.</hi> Pour que <formula notation="TeX">f</formula> soit un iso, il faut et il suffit que</p>
<list rend="itemize">
<item>a) <formula notation="TeX">f</formula> induise <formula notation="TeX">\pi_0(f) : \pi_0(C) \xrightarrow{\ \sim\ } \pi_0(C')</formula></item>
<item>b) <formula notation="TeX">f</formula> induise <formula notation="TeX">\mathrm{Ob} f = f_0 : \mathrm{Ob}(C) \xrightarrow{\ \sim\ } \mathrm{Ob}(C')</formula></item>
<item>c) <formula notation="TeX">\forall i \in I</formula>, <formula notation="TeX">f_{a_i, a_i} : \mathrm{Aut}(a_i) \xrightarrow{\ \sim\ } \mathrm{Aut}(f(a_i))</formula></item>
</list>
<p><hi rend="italic">NB</hi> <formula notation="TeX">f</formula> équivalence <formula notation="TeX">\Longleftrightarrow</formula> a) et c) sont vrais.</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire</hi> Pour qu'une application <formula notation="TeX">f_0 : C_0 \to C'_0</formula> provienne d'un iso <formula notation="TeX">f : C \simeq C'</formula>, il faut et il suffit que</p>
<list rend="itemize">
<item>a) <formula notation="TeX">f_0</formula> <del>est</del> bijective</item>
<item>b) <formula notation="TeX">f_0</formula> transforme la relation d'équivalence de <formula notation="TeX">C_0</formula> (par comp. connexes) en celle de <formula notation="TeX">C'_0</formula> (condition vide si <formula notation="TeX">C, C'</formula> connexes).</item>
<item>c) <formula notation="TeX">\forall i \in I</formula>, <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}\, f_0(a_i)</formula> est isomorphe à <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}(a_i)</formula>.</item>
</list>
<p><del><gap reason="illegible"/></del> Supposons <formula notation="TeX">C = C'</formula>. Alors on trouve
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Aut}(C) \longrightarrow \mathfrak{S}_{C_0} \quad \text{\textit{surjective}}</formula>
si <formula notation="TeX">\mathrm{Aut}^0(C)</formula> est le noyau, on trouve dans
<note type="editorial" resp="#pass">la phrase se poursuit au-delà de ce lot.</note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
