<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 128, pages 21–31 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-25">2026-09-25</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5.5 (claude-opus-5-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-25">2026-09-25</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">128</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Descente non plate. Modules formels. Cf Notes Murre-Levelt : notes manuscrites (s.d.)</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 21 à 31 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 2 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>s.d. — le groupe « Descentes » (126 à 133) est daté [avant 1970]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-25" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-25" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="2">
<div type="section">
<head>Descente le long des voisinages infinitésimaux (suite)</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">titre de l'éditeur, qui ne figure pas sur les feuillets ; le lemme 1
et le corollaire 1 auxquels renvoient les pages 21 et 22 précèdent ce
lot et n'y figurent pas</note></p>
<pb n="21" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=22"/>
<p><hi rend="italic">Corollaire 2.</hi> Sous les conditions du lemme 1/, soit
<formula notation="TeX">n \geqslant 1</formula> un entier, <formula notation="TeX">\mathbb{M}_n</formula> le faisceau « matrices carrées de
degré <formula notation="TeX">n</formula> à coeff. dans <gap reason="illegible"/> », <formula notation="TeX">\mathrm{Gl}_n = \mathbb{M}_n^{*}</formula>, alors
on a une bijection <unclear>respectant</unclear> l'unité
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Ker}\bigl(H^1(A'/A, \mathrm{Gl}_n) \to H^1(A'_0/A_0, \mathrm{Gl}_n)\bigr)
  \to
  \mathrm{Ker}\bigl(H^1(A'/A, \mathbb{M}_n) \to H^1(A'_0/A_0, \mathbb{M}_n)\bigr) .</formula>
Par suite, si <del><formula notation="TeX">H^1(A'/A, \mathrm{Gl}_n) = e</formula>, alors</del>
<formula notation="TeX">H^1(A'_0/A_0, \mathrm{Gl}_n) = \{e\}</formula>,
<formula notation="TeX">H^1(A'_0/A_0, \mathbb{M}_n) = \{e\}</formula>, on a une bijection
<formula notation="TeX" rend="display">H^1(A'/A, \mathrm{Gl}_n) \xrightarrow{\ \sim\ } H^1(A'/A, \mathbb{M}_n)
  = \mathbb{M}_n\bigl(H^1(A'/A)\bigr)</formula>
donc pour que <formula notation="TeX">H^1(A'/A, \mathrm{Gl}_n) = \{e\}</formula>, il f. et s. que
<formula notation="TeX">H^1(A'/A, G_a) = \{e\}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">sous « <formula notation="TeX">H^1(A'_0/A_0, \mathbb{M}_n) = \{e\}</formula> » une accolade et une
double flèche verticale renvoient à « <formula notation="TeX">H^1(A'_0/A_0) = 0</formula> » ; devant
<formula notation="TeX">\mathbb{M}_n(H^1(A'/A))</formula> un symbole biffé, illisible</note></p>
<p><hi rend="italic">Démonstration.</hi> Les deux membres sont égaux respectivement à :
<formula notation="TeX" rend="display">H^1\bigl(Z C^{\cdot}(A'/A, \mathbb{M}_n)\bigr) / \mathrm{Gl}(n, C_0)</formula>
et à :
<formula notation="TeX" rend="display">H^1\bigl(Z C^{\cdot}(A'/A, \mathbb{M}_n)\bigr) / \mathbb{M}_n(C_0)</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le symbole lu <formula notation="TeX">Z</formula> devant <formula notation="TeX">C^{\cdot}</formula> est douteux dans les trois
occurrences. Dans la preuve du lemme 1 (pages 19–20, lot 1), le même complexe
s'écrit nettement <formula notation="TeX">I\,C^{\cdot}(A'/A)</formula>, l'idéal <formula notation="TeX">I</formula> fois le complexe de
cochaînes : la lecture <formula notation="TeX">I</formula> est donc probable ici aussi, à confronter aux pages</note>
et les opérations de <formula notation="TeX">\mathrm{Gl}(n, C_0)</formula> sur
<formula notation="TeX">H^1(Z C^{\cdot}(A'/A, \mathbb{M}_n))</formula> sont induites par celles de
<formula notation="TeX">\mathbb{M}_n(C_0)</formula>. De plus un élément de <formula notation="TeX">\mathbb{M}_n(C_0)</formula> provenant de
<formula notation="TeX">\mathbb{M}_n(B)</formula> opère trivialement. Donc il suffit <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<supplied resp="#pass">en</supplied> utilisant l'hypothèse <del><gap reason="illegible"/> que</del>
<note type="editorial" resp="#pass">« utilisant l'hypothèse » en interligne ; la phrase s'arrête sur le
trait qui sépare la note de bas de page</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">/ On suppose que
<formula notation="TeX">\mathbb{M}_n(C_0) = \mathbb{M}_n(C_0)^{*} + \mathrm{Im}\bigl(\mathbb{M}_n(B) \to \mathbb{M}_n(C_0)\bigr)</formula>
[ce qui est vérifié sous les conditions signalées en N.B. au lemme 1]</note>
<note type="editorial" resp="#pass">note de bas de page de sa main, sous un trait, appelée par la barre
oblique placée après « lemme 1 » dans l'énoncé ; devant « Im » un mot
noirci</note></p>
<pb n="22" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=23"/>
<p><hi rend="italic">Corollaire 3.</hi> Soit <formula notation="TeX">N</formula> un ens. d'indices, <del>et</del> supposons
<formula notation="TeX">E = A^{(N)}</formula>, et supposons que l'on ait
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{End}_{C_0}(E_{C_0}) = \mathrm{Aut}_{C_0}(E_{C_0})
  + \mathrm{Im}\bigl(\mathrm{End}_{B_0}(E_{B_0}) \to \mathrm{End}_{C_0}(E_{C_0})\bigr) .</formula>
Sous ces conditions, on a une bijection can., respectant les éléments
unités,
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Ker}\bigl(H^1(A'/A, \underline{\mathrm{Aut}}(E)) \to H^1(A'_0/A_0, \underline{\mathrm{Aut}}(E))\bigr)
  \to</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\mathrm{Ker}\bigl(H^1(A'/A, \underline{\mathrm{End}}(E)) \to H^1(A'_0/A_0, \underline{\mathrm{End}}(E))\bigr)</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\simeq \Bigl[\bigl(\mathrm{Ker}(H^1(A'/A) \to H^1(A'_0/A_0))\bigr)^{(N)}\Bigr]^{N}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">le <formula notation="TeX">\simeq</formula> est écrit verticalement sous le second noyau ; les
exposants <formula notation="TeX">(N)</formula> et <formula notation="TeX">N</formula> sont repassés à l'encre foncée</note></p>
<p>[Donc le noyau du premier nous est connu [i.e. les données de descente
sur <formula notation="TeX">E_{A'}</formula> qui sont <unclear>triviales</unclear> sur <formula notation="TeX">E_{A'_0}</formula>
<del><gap reason="illegible"/></del> <supplied resp="#pass">et</supplied> donnant un Module libre
<del><formula notation="TeX">\simeq E_{C_0}</formula></del> sur <formula notation="TeX">C_0</formula>], ses éléments sont effectives et
donnent un Module libre <formula notation="TeX">\simeq E_B</formula> sur <formula notation="TeX">B</formula>] <unclear>lesquels</unclear> <gap reason="illegible"/>
… <formula notation="TeX">\mathrm{Ker}(H^1(A'/A) \to H^1(A'_0/A_0)) = 0</formula>]
<note type="editorial" resp="#pass">« telles que sur <formula notation="TeX">E_{A'_0}</formula> » (lecture douteuse du premier mot) et
un mot au-dessus de « effectives », biffé, sont en interligne ; les
crochets ne se referment pas tous nettement</note></p>
<p>En particulier, si <formula notation="TeX">H^1(A'_0/A_0, \underline{\mathrm{Aut}}(E)) = \{e\}</formula> et
<formula notation="TeX">H^1(A'_0/A_0) = 0</formula>, on a une bijection
<formula notation="TeX" rend="display">H^1(A'/A, \underline{\mathrm{Aut}}(E)) \simeq H^1(A'/A, \underline{\mathrm{End}}(E))
  \simeq \Bigl[H^1(A'/A)^{(N)}\Bigr]^{N} .</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans <formula notation="TeX">H^1(A'/A, \underline{\mathrm{End}}(E))</formula> les indices <formula notation="TeX">0</formula> de
<formula notation="TeX">A'_0/A_0</formula> semblent effacés par des pâtés d'encre ; le second <formula notation="TeX">\simeq</formula> est
vertical</note></p>
<p><hi rend="italic">Démonstration.</hi> Même principe que précédemment, en utilisant les
suites exactes de groupes simpliciaux</p>
<p><figure type="diagram"><formula notation="tikz-cd">\begin{tikzcd}[column sep=small, row sep=small, nodes={font=\scriptsize}]
e \arrow[r] &amp; C^{\cdot}(A'/A, \underline{\mathrm{Hom}}(E, IE)) \arrow[r] \arrow[d] &amp; C^{\cdot}(A'/A, \underline{\mathrm{Aut}}(E)) \arrow[r] \arrow[d] &amp; C^{\cdot}(A'_0/A_0, \underline{\mathrm{Aut}}(E)) \arrow[r] &amp; e \\
0 \arrow[r] &amp; C^{\cdot}(A'/A, \underline{\mathrm{Hom}}(E, IE)) \arrow[r] &amp; C^{\cdot}(A'/A, \underline{\mathrm{End}}(E)) \arrow[r] &amp; C^{\cdot}(A'_0/A_0, \underline{\mathrm{End}}(E)) \arrow[r] &amp; 0
\end{tikzcd}</formula></figure></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">la flèche verticale de droite n'est pas dessinée sur la page ; les
deux autres le sont</note></p>
<pb n="23" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=24"/>
<p><hi rend="italic">Lemme 2.</hi> Soit <formula notation="TeX">B</formula> un anneau ½ local, <formula notation="TeX">C</formula> une algèbre finie sur <formula notation="TeX">B</formula>,
telle que <formula notation="TeX">C</formula> soit ½ local, et les idéaux maximaux <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX">\mathfrak{n}</formula> de <formula notation="TeX">C</formula> sont induits par les idéaux maximaux <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX">\mathfrak{m}</formula> de <formula notation="TeX">B</formula>. Supposons les conditions suivantes satisfaites :</p>
<list rend="itemize">
<label>(i)</label><item>Les corps <formula notation="TeX">k(\mathfrak{m})</formula> sont infinis.</item>
<label>(ii)</label><item>Deux idéaux maximaux <formula notation="TeX">\mathfrak{n}, \mathfrak{n}'</formula> distincts de
  <formula notation="TeX">C</formula> induisent des idéaux maximaux <formula notation="TeX">\mathfrak{m}, \mathfrak{m}'</formula> distincts de
  <formula notation="TeX">B</formula>, et pour tout <formula notation="TeX">\mathfrak{n}</formula>, l'extension résiduelle
  <formula notation="TeX">k(\mathfrak{n})/k(\mathfrak{m})</formula> est radicielle (p.ex. <formula notation="TeX">C</formula> fini et
  radiciel sur <formula notation="TeX">B</formula> ½ local).</item>
</list>
<p>Alors pour tout <formula notation="TeX">n \geqslant 1</formula>, et tout élément <formula notation="TeX">u \in \mathbb{M}_n(C)</formula>,
<formula notation="TeX">\exists\, v \in \mathbb{M}_n(B)</formula> tel que <formula notation="TeX">u + \varphi(v) \in \mathbb{M}_n(C)^{*}</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« <formula notation="TeX">\mathfrak{n}</formula> » et « <formula notation="TeX">\mathfrak{m}</formula> » sont écrits en interligne
au-dessus de deux mots biffés</note></p>
<p><hi rend="italic">Dém.</hi> Soient <formula notation="TeX">\mathfrak{m}_i</formula> <unclear>(resp. <formula notation="TeX">\mathfrak{n}_i</formula>)</unclear>
les idéaux maximaux de <formula notation="TeX">B</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">C</formula>. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\to</formula> fini ; <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> donc par th. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
d'éléments <formula notation="TeX">v_i \in \mathbb{M}_n(k(\mathfrak{m}_i))</formula>, il existe un
<formula notation="TeX">v \in \mathbb{M}_n(B)</formula> qui les donne. D'ailleurs pour <formula notation="TeX">u' \in
\mathbb{M}_n(C)</formula>, le fait que ce soit <unclear>inversible</unclear> ne dépend que
de l'inversibilité de ses images dans <formula notation="TeX">\mathbb{M}_n(C/\mathrm{rad}\,C)</formula> !
Cela nous ramène au cas où <formula notation="TeX">C</formula> est un <unclear>produit</unclear> de corps, et <formula notation="TeX">B</formula>
aussi. <unclear>On</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> au cas <formula notation="TeX">B</formula> un corps, <formula notation="TeX">B = k</formula>.</p>
<pb n="24" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=25"/>
<p><gap reason="illegible"/> — <formula notation="TeX">v \in \mathrm{End}_C(E_C)</formula></p>
<p>Il existe <formula notation="TeX">u \in \mathrm{End}_B(E)</formula> tel que <formula notation="TeX">v + \struck{\ill{}}\, u_C</formula>
soit <hi rend="italic">inversible</hi>.</p>
<p><hi rend="italic">Dém.</hi> Si <formula notation="TeX">E \simeq B^{(N)}</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">\mathrm{End}_B(E) \simeq E^{N}</formula>, donc la <unclear>remarque</unclear> <gap reason="illegible"/>
<unclear>l'élément</unclear> <formula notation="TeX">u \in \underline{\mathrm{End}}(E)(B)</formula> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">\underline{\mathrm{End}}(E)(k(\mathfrak{m}_i))</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
[ <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> : <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">\alpha_i \in E(k(\mathfrak{m}_i))</formula>, et <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> :
<formula notation="TeX">E \simeq B^{(I)}</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> dans
<formula notation="TeX">k(\mathfrak{m}_i)</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\Rightarrow</formula> ]. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> ?
<gap reason="illegible"/> l'hypothèse <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/><formula notation="TeX">(C)</formula> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/><formula notation="TeX">(C)</formula>. Car <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">C</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">B</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<del><gap reason="illegible"/></del>, <gap reason="illegible"/> : l'hypothèse <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">u = \mathrm{id}_E - v</formula>.
<del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">B \rightrightarrows C</formula>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">B</formula> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> ; <gap reason="illegible"/> (i), <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">u = \lambda\, \mathrm{id}_E</formula> <gap reason="illegible"/></del>
<note type="editorial" resp="#pass">page très rapide ; trois lignes à la fin de la démonstration sont
biffées d'un trait ; au-dessus de l'une d'elles un <formula notation="TeX">C</formula> en interligne</note></p>
<p>N.B. Il faudrait <unclear>dégager</unclear> la possibilité d'une extension
résiduelle transcendante <formula notation="TeX">k(t)</formula>, qui <unclear>fera</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> en (i) …</p>
<pb n="25" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=26"/>
<p><hi rend="italic">Théorème.</hi> <formula notation="TeX">A</formula> anneau <del>artinien</del> ½ local noethérien,
<del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\mathfrak{m}</formula> son radical, <formula notation="TeX">A'</formula> une algèbre finie sur <formula notation="TeX">A</formula>.
Pour tout entier <formula notation="TeX">n</formula>, on pose <formula notation="TeX">A_n = A/\mathfrak{m}^{n+1}</formula>,
<formula notation="TeX">A'_n = A'/\mathfrak{m}^{n+1}A' = A' \otimes_A A_n</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">« ½ local noethérien » est écrit au-dessus d'« artinien », biffé</note></p>
<p>[a) Soit <formula notation="TeX">m</formula> un entier <formula notation="TeX">\geqslant 1</formula>. Les conditions suivantes sont
équivalentes</p>
<list rend="itemize">
<label>(i)</label><item><formula notation="TeX">\forall n</formula>, on a <formula notation="TeX">H^1(A'_n/A_n) = 0</formula></item>
<label>(ii<formula notation="TeX">_1</formula>)</label><item><formula notation="TeX">\forall n</formula>, on a <formula notation="TeX">H^1(A'_n/A_n, \mathrm{Gl}_1) = 0</formula></item>
<label>(ii<formula notation="TeX">_m</formula>)</label><item><formula notation="TeX">\forall n</formula> on a <formula notation="TeX">H^1(A'_n/A_n, \mathrm{Gl}(m)) = \{e\}</formula></item>
<label>(iii)</label><item><formula notation="TeX">\forall n</formula>, désignant par <formula notation="TeX">B^{(n)}</formula> l'anneau
  <formula notation="TeX">H^0(A'_n/A_n)</formula>, le morphisme <formula notation="TeX">\operatorname{Spec} A'_n \to
  \operatorname{Spec} B^{(n)}</formula> est un morphisme de descente effective pour
  la catégorie fibrée des Modules <unclear>qu. cohér.</unclear> / plats.</item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">un crochet vertical embrasse les deux lignes « a) Soit <formula notation="TeX">m</formula>… » et
« <formula notation="TeX">A'\otimes_A A_n</formula> » ; « qu. cohér. » et « plats » sont écrits l'un
au-dessus de l'autre, séparés par un trait, comme une fraction</note></p>
<p>b) Ces conditions impliquent</p>
<list rend="itemize">
<label>(i)</label><item><formula notation="TeX">H^1(A'/A) = 0</formula></item>
<label>(ii)</label><item><formula notation="TeX">H^1(A'/A, \mathrm{Gl}_m) = 0</formula>, plus généralement pour tout
  entier <formula notation="TeX">m</formula> <formula notation="TeX">H^1(A'/A, \mathrm{Gl}(m)) = \{e\}</formula></item>
<label>(iii)</label><item>Désignant par <formula notation="TeX">B</formula> l'anneau <formula notation="TeX">H^0(A'/A)</formula>, le morphisme
  <formula notation="TeX">\operatorname{Spec}(A') \to \operatorname{Spec}(B)</formula> est un morphisme de
  descente effective pour la catégorie des modules plats <hi rend="italic">de type
  fini</hi>.</item>
</list>
<p><note type="editorial" resp="#pass">« de type fini » est souligné et entouré au crayon</note></p>
<p>c) Supposons <formula notation="TeX">A</formula> artinien, et les conditions de a) satisfaites. Alors pour
tout <formula notation="TeX">B</formula>-<unclear>préschéma</unclear> <formula notation="TeX">X</formula> plat sur <formula notation="TeX">B</formula>, posant
<formula notation="TeX">X' = X \otimes_B A'</formula>, le morphisme <formula notation="TeX">X' \to X</formula> est un morphisme de descente
effective pour la catégorie fibrée des Modules plats quasi-cohérents.
<note type="editorial" resp="#pass">« artinien » est entouré au crayon</note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">N.B. Dans a) les <unclear>hypothèses</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> [<formula notation="TeX">A</formula> anneau <del><gap reason="illegible"/></del>
<gap reason="illegible"/> <unclear>local noethérien</unclear> <unclear>quelconque</unclear>, <formula notation="TeX">A'</formula> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">A</formula> …]</note>
<note type="editorial" resp="#pass">écrit en diagonale dans la marge gauche, de bas en haut, face à
(ii)–(iii) de a) ; un mot souligné d'un double trait. Plus bas, dans la
même marge et en diagonale, un mot <gap reason="illegible"/> qui semble relié à la ligne
« morphisme de descente » de (iii)</note></p>
<pb n="26" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=27"/>
<p>(a) <hi rend="italic">Démonstration.</hi> Par les lemmes 1 et 2, l'équivalence
des conditions (i) <del>(ii)</del> (ii<formula notation="TeX">_m</formula>) <del>(iii)</del> est immédiate par
récurrence sur <formula notation="TeX">n</formula>, compte tenu que (i) elle est vraie pour <formula notation="TeX">n = 0</formula>
(<hi rend="italic">descente fid. plate</hi>) (ii) les conditions
<formula notation="TeX" rend="display">\mathbb{M}_m(B^{(n)}) = \mathbb{M}_m(B^{(n)})^{*} + \mathrm{Im}\,\mathbb{M}_m(B^{(n)})</formula>
<del>relatif à</del> sont satisfaites pour tout <formula notation="TeX">n</formula>, en vertu du lemme 2 (ii)
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> et de la théorie des anneaux artiniens …
<note type="editorial" resp="#pass">au-dessus de « et 2 », « cor. 2 » en interligne, relié par une
accolade ; la seconde égalité est écrite de façon très serrée et son
dernier terme est douteux</note></p>
<p>La condition (ii<formula notation="TeX">_m</formula>) signifie que <formula notation="TeX">\forall n</formula>,
<formula notation="TeX">\operatorname{Spec} A'_n \to \operatorname{Spec} B^{(n)}</formula> est un
morphisme de descente effective <del><gap reason="illegible"/></del> pour la catégorie des
Modules <unclear>qu. coh.</unclear> <hi rend="italic">libres</hi> de <del>type fini</del>
<unclear>rang fini</unclear>. Cela signifie aussi que tout <formula notation="TeX">A'_n</formula>-module
<unclear><formula notation="TeX">A'^{\,m}_n</formula></unclear> muni d'une donnée de descente relative à
<formula notation="TeX">A'_n/B^{(n)}</formula>, est effectif et donne un module <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">E_{B^{(n)}}</formula> sur
<formula notation="TeX">B^{(n)}</formula> (<unclear>qui</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> après changement de base
<formula notation="TeX">B^{(n)} \to A'_n</formula>). <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<note type="editorial" resp="#pass">« rang fini » en interligne au-dessus de « type fini », biffé ; la
parenthèse est en interligne, reliée par un trait</note></p>
<p>Je dis que les modules descendus <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>,
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\mathrm{Ker}(B^{(n)})</formula> l'est, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> corps, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> …
<note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> : <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">en marge gauche, séparés du texte par un trait vertical, deux mots
de sa main ; « de corps, puis » en interligne au-dessus d'un mot</note></p>
<p>Donc il est clair que (iii) <formula notation="TeX">\Longrightarrow</formula> (ii<formula notation="TeX">_m</formula>). Pour voir que</p>
<pb n="27" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=28"/>
<p><del>(iii)</del> (i) <formula notation="TeX">\Longrightarrow</formula> (iii) pour <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> donné ;
[ <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> que (i) est stable par changement de base, et (iii) est
<hi rend="italic">invariant</hi> par changement <del>plat</del> <hi rend="italic">fid.</hi> plat de la base.
Cela nous ramène au cas où les extensions résiduelles de <formula notation="TeX">A'/A</formula> sont
triviales. <del>Mais <gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX">A = A_n = \underline{B}^{(n)}</formula>, et
<unclear>on</unclear> peut supposer [<formula notation="TeX">A</formula> local [en le remplaçant par ses
localisés]. Alors on sait que <formula notation="TeX">E_{A'_n}</formula> <del>plat sur</del> <formula notation="TeX">A'_n</formula> est muni
d'une donnée de descente, <del><gap reason="illegible"/></del> relative à <formula notation="TeX">A'_n/A_n</formula> [i.e. :
<formula notation="TeX">A'_n/B^{(n)}</formula>]
<note type="editorial" resp="#pass">un crochet ouvert devant « <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> que (i) » ; « fid. » en
interligne au-dessus de « plat », biffé ; « <formula notation="TeX">A = A_n = B^{(n)}</formula>, et » en
interligne, relié par un trait</note></p>
<p><gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">A'_n</formula>-module <hi rend="italic">libre</hi> [car il est <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> sur un anneau local <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> défini par <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">\ill{}</formula>, on peut <gap reason="illegible"/> ramener au cas <gap reason="illegible"/> la <unclear>spectre</unclear>
d'un corps, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de
descente.]</p>
<p>Je dis que <unclear>ces</unclear> effectivités par <formula notation="TeX">A'_n/B^{(n)}</formula> ; donc
<unclear>celles</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> sur <formula notation="TeX">B^{(n)}</formula> :
cela résulte des lemme 1, cor. 3, compte tenu du lemme 2.</p>
<p><unclear>On</unclear> a ainsi prouvé a).</p>
<p>(b) Pour prouver (i), <unclear>prenons</unclear> la formation de
<formula notation="TeX">H^1(A'/A)</formula> commutant : l'extension plate de la base, on peut supposer <formula notation="TeX">A</formula>
<hi rend="italic">complet</hi>. Alors <del><gap reason="illegible"/></del></p>
<pb n="28" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=29"/>
<p><formula notation="TeX" rend="display">C^{\cdot}(A'/A) = \varprojlim_n C^{\cdot}(A'_n/A_n) ,</formula>
donc en vertu de M.L. on a
<formula notation="TeX" rend="display">H^1(A'/A) = H^1\bigl(C^{\cdot}(A'/A)\bigr)
  = \varprojlim H^1\bigl(C^{\cdot}(A'_n/A_n)\bigr)
  = \varprojlim_n H^1(A'_n/A_n) = 0 .</formula></p>
<p>On peut aussi <unclear>déduire</unclear> formellement (i) de (iii) sans difficulté
(en faisant <formula notation="TeX">m = 1</formula>, et <formula notation="TeX">m = 2</formula>).</p>
<p>(ii) <unclear>Vm</unclear> résulte de (iii), par le même argument que dans a).</p>
<p>(iii) <del><gap reason="illegible"/></del> On voit comme dans (i) que l'on peut supposer <formula notation="TeX">A</formula>
<del><hi rend="italic">local</hi></del> <hi rend="italic">complet</hi>, <del>et évidemment</del>
<del>Enfin, on</del> On peut aussi supposer <formula notation="TeX">A = B</formula>, et <formula notation="TeX">A</formula> <hi rend="italic">local</hi>. Soit
<formula notation="TeX">E' = E_{A'}</formula> plat de type fini sur <formula notation="TeX">A'</formula>, muni d'une donnée de descente, et
soit
<formula notation="TeX" rend="display">E = H^0_D(A'/A, E') .</formula>
Il faut prouver 1°) <formula notation="TeX">E</formula> plat sur <formula notation="TeX">A</formula> 2°) <formula notation="TeX">E \otimes_A A' \to E'</formula> est un
isomorphisme. Or on a
<formula notation="TeX" rend="display">C^{\cdot}_D(A'/A, E') \simeq \varprojlim_n C^{\cdot}_D(A'_n/A_n, E'_n)</formula>
d'où par M.L.
<formula notation="TeX" rend="display">E = H^0_D(A'/A, E') = \varprojlim_n H^0(A'_n/A_n, E'_n) .</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">dans « <formula notation="TeX">E' = E_{A'}</formula> », l'indice de <formula notation="TeX">E'</formula> est noirci</note></p>
<p>Posons
<formula notation="TeX" rend="display">E^{(n)} = H^0(A'_n/A_n, E'_n)</formula>
alors grâce à l'hypothèse a), sous la forme (iii), on sait que <formula notation="TeX">E^{(n)}</formula>
est un <formula notation="TeX">B^{(n)}</formula>-module plat de t.f., et
<formula notation="TeX">E^{(n)} \otimes_{B^{(n)}} A'_n \to E'_n</formula> est un isom.</p>
<pb n="29" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=30"/>
<p>Moyennant un lemme facile de passage à la limite, on en déduit que
<formula notation="TeX">E = \varprojlim E^{(n)}</formula> est plat sur <formula notation="TeX">A = \varprojlim_n B^{(n)}</formula>.
<unclear>Pour</unclear> voir enfin que <formula notation="TeX">E \otimes_A A' \to E'</formula> est un
isomorphisme, on note que les deux membres sont <unclear>respectivement</unclear>
les <formula notation="TeX">\varprojlim</formula> des <formula notation="TeX">E^{(n)} \otimes_{B^{(n)}} A'_n</formula> et des
<formula notation="TeX">E'_n = E' \otimes_A A'_n</formula>, et l'homomorphisme est la <formula notation="TeX">\varprojlim</formula> des
<unclear>isomorphismes</unclear> <formula notation="TeX">E^{(n)} \otimes_{B^{(n)}} A'_n \to E'_n</formula>, donc
est un <hi rend="italic">isomorphisme</hi>.</p>
<p>(c) <unclear>Montrons</unclear> que <formula notation="TeX">X' \to X</formula> est un morphisme de
descente pour la catégorie en question, <unclear>puis</unclear> que c'est un
morphisme de descente effective, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> [De plus, on peut supposer
évidemment <formula notation="TeX">A = B</formula> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> pour les
<formula notation="TeX">A_n</formula> …, <gap reason="illegible"/> l'hypothèse sous la forme a) (iii) … ]</p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">A \longrightarrow A' \rightrightarrows A''</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">ligne isolée au bas de la page, sans texte</note></p>
<pb n="31" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/128.pdf#page=32"/>
<p><note type="editorial" resp="#pass">feuillet d'une autre main, écrit proprement en anglais, sans
intervention de Grothendieck repérée ; vu le titre du dossier, il s'agit
vraisemblablement d'une page des notes Murre–Levelt, mais rien sur la
feuille n'en nomme l'auteur. Pour <formula notation="TeX">A' = k + V = k[X_1, \ldots, X_n]/(X_i)^2</formula>
et <formula notation="TeX">I</formula> un « equivalence ideal » de <formula notation="TeX">A' \otimes_k A'</formula>, engendré par des
<formula notation="TeX">F_\alpha(X, Y) = L'_\alpha(X) + L''_\alpha(Y) + Q_\alpha(X, Y)</formula> (parties
linéaires et bilinéaire), la condition <formula notation="TeX">p_{13}(I) \subset p_{12}(I) +
p_{23}(I)</formula> fournit des <formula notation="TeX">G_{\alpha\beta}</formula>, <formula notation="TeX">H_{\alpha\gamma}</formula> tels que
<formula notation="TeX">F_\alpha(X, Z) \equiv \sum_\beta F_\beta(X, Y) G_{\alpha\beta}(X, Y, Z) +
\sum_\gamma F_\gamma(Y, Z) H_{\alpha\gamma}(X, Y, Z)</formula> modulo les carrés ;
on en tire une expression de <formula notation="TeX">Q_\alpha(X, Z)</formula> par des formes linéaires
<formula notation="TeX">g_{\alpha\beta}</formula>, <formula notation="TeX">h_{\alpha\gamma}</formula>, on remplace les générateurs par
<formula notation="TeX">F'_\alpha = F_\alpha - \sum_\beta F_\beta\, g_{\alpha\beta} - \ldots</formula>,
qui engendrent encore <formula notation="TeX">I</formula>, et, si <formula notation="TeX">I \subset \Delta</formula>, on conclut que
<formula notation="TeX">F'_\alpha(X, Y) = L'_\alpha(X) - L'_\alpha(Y)</formula></note></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
