<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="fr">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Fonds Grothendieck, cote n° 10, pages 181–197 — transcription</title>
        <author>Alexandre Grothendieck</author>
        <respStmt>
          <resp>transcription automatique — première passe, non vérifiée contre les pages par une personne (<date when="2026-09-12">2026-09-12</date>)</resp>
          <name xml:id="pass" type="model">Opus 5 (claude-opus-5)</name>
        </respStmt>
        <respStmt>
          <resp>procédure, outillage, export TEI</resp>
          <orgName xml:id="ed">grothendieck.commutator.io (Commutator, Paris)</orgName>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition>Édition de démonstration</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <publisher>Commutator</publisher>
        <pubPlace>Paris</pubPlace>
        <date when="2026-09-25">2026-09-25</date>
        <availability status="restricted">
          <p>Le fonds Alexandre Grothendieck est sous droits. Cette transcription
          est une édition de démonstration, non autorisée, produite par une
          machine et non vérifiée ; aucune image du fonds n'est reproduite. La
          source LaTeX dont ce fichier dérive est publiée sous https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project.</p>
        </availability>
        <ref target="https://grothendieck.commutator.io/">https://grothendieck.commutator.io</ref>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <country>France</country>
            <settlement>Montpellier</settlement>
            <repository>Université de Montpellier</repository>
            <collection>Fonds Alexandre Grothendieck (archives mathématiques, 1949–1991)</collection>
            <idno type="cote">10</idno>
          </msIdentifier>
          <head>Catégories tensorielles : notes manuscrites (s.d.), tapuscrits (s.d.)</head>
          <msContents>
            <summary>Pages 181 à 197 de la cote, dans la
            numérotation des archivistes (crayon, en bas à gauche de chaque
            page) ; lot 10 de vingt pages.
            Les pages absentes de la transcription ne portent pas de
            mathématiques et sont omises ; le saut dans la numérotation en est
            le seul enregistrement.</summary>
          </msContents>
          <history><origin><origDate>[à partir de 1958]</origDate><note>Datation de l'inventaire de l'Université de Montpellier, reproduite telle quelle ; les crochets sont ceux des archivistes.</note></origin></history>
          <additional>
            <surrogates>
              <bibl>
                <ref target="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf">https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf</ref>
                <note>Fac-similé numérique de l'Université de Montpellier. Sa
                première page est une feuille de garde générée par
                l'université : la page <hi rend="italic">n</hi> des archivistes
                est la page <hi rend="italic">n</hi>+1 du PDF, et l'attribut
                <hi rend="monospace">facs</hi> de chaque
                <hi rend="monospace">pb</hi> tient compte de ce décalage.</note>
              </bibl>
            </surrogates>
          </additional>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Transcription mathématique du fonds, une passe de vingt pages par
        conversation avec un grand modèle multimodal, sous la procédure
        <hi rend="monospace">transcribe-grothendieck</hi> du dépôt. Le fichier
        LaTeX est la source de référence ; ce TEI en est dérivé mécaniquement
        par <hi rend="monospace">scripts/tei.mjs</hi> et n'a pas été relu.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDecl>
        <p>L'édition n'est pas diplomatique : elle encode les mathématiques et
        l'apparat, rien du support. Correspondance avec l'apparat de la source :
        <hi rend="monospace">\ill</hi> devient <hi rend="monospace">gap[@reason='illegible']</hi>
        (jamais deviné) ; <hi rend="monospace">\uncertain</hi> devient
        <hi rend="monospace">unclear</hi> ; <hi rend="monospace">\add</hi> devient
        <hi rend="monospace">supplied</hi> ; <hi rend="monospace">\struck</hi> devient
        <hi rend="monospace">del</hi> (biffé par l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\note</hi> devient <hi rend="monospace">note[@type='editorial']</hi>
        (du transcripteur) ; <hi rend="monospace">\marginal</hi> devient
        <hi rend="monospace">note[@type='authorial'][@place='margin']</hi> (de l'auteur) ;
        <hi rend="monospace">\page</hi> devient <hi rend="monospace">pb</hi>.</p>
        <p>Les mathématiques sont transportées en TeX dans
        <hi rend="monospace">formula[@notation='TeX']</hi>, les diagrammes
        commutatifs en <hi rend="monospace">formula[@notation='tikz-cd']</hi>,
        sans conversion. Une marque d'apparat située à l'intérieur d'une
        formule (un exposant illisible, un symbole biffé) reste dans le TeX de
        la formule, sous les mêmes macros.</p>
        <p>Orthographe, ponctuation et lapsus de l'auteur sont conservés ; une
        faute évidente est signalée par une note, jamais corrigée.</p>
      </editorialDecl>
      <appInfo>
        <application ident="grothendieck-tei" version="1">
          <label>scripts/tei.mjs</label>
          <ref target="https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project">https://github.com/Commutator-IO/grothendieck-project</ref>
        </application>
      </appInfo>
    </encodingDesc>
    <profileDesc>
      <langUsage>
        <language ident="fr">français, avec la notation mathématique de l'auteur</language>
      </langUsage>
    </profileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2026-09-12" who="#pass">Première passe de transcription.</change>
      <change when="2026-09-25" who="#ed">Export TEI depuis la source LaTeX.</change>
    </revisionDesc>
  </teiHeader>
  <text>
    <body>
      <div type="batch" n="10">
<div type="section">
<head>L'hypergroupe discret des classes indécomposables (suite)</head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Les pages 181 et 182 continuent sans coupure la rédaction commencée page
180. Elles sont écrites d'un trait rapide : les formules et les énoncés
soulignés portent, une grande partie de la prose de liaison ne porte pas.</note></p>
<pb n="181" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=182"/>
<p>sur <formula notation="TeX">\Gamma^{+}</formula>, i.e. la fonction « dimension d'un module ».</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Le symbole est tracé d'une plume chargée, un <formula notation="TeX">\Gamma</formula> à pied empatté ; il
désigne le groupe libre <formula notation="TeX">\mathbf{Z}(I)</formula> de la page 180, dont <formula notation="TeX">\Gamma^{+}</formula> est le
cône positif. La même lettre revient page 182 et, page 180, y avait été laissée
<gap reason="illegible"/> sous une tache d'encre.</note></p>
<p>Dans le cas où <gap reason="illegible"/> un <formula notation="TeX">e</formula>, on a <formula notation="TeX">n(e) = 1</formula>, et si <gap reason="illegible"/> un <formula notation="TeX">\vee</formula>, on a
<formula notation="TeX" rend="display">n(\check{\imath}) = n(i) .</formula></p>
<p><formula notation="TeX">\mathcal{R}</formula> est bien définie si, <gap reason="illegible"/> donne de <formula notation="TeX">I</formula> et de la fonction <formula notation="TeX">n(i)</formula>,
<gap reason="illegible"/> se donne des représentants <formula notation="TeX">M_{i}</formula> <gap reason="illegible"/> de degré <formula notation="TeX">i</formula> avec <gap reason="illegible"/>
<unclear>module</unclear> <gap reason="illegible"/> par <formula notation="TeX">k^{n(i)}</formula> et pour <formula notation="TeX">i, j</formula> donnés, un <gap reason="illegible"/>
<unclear>groupe</unclear> <formula notation="TeX">\operatorname{Hom}_{j,i}\bigl(k^{n(i)}, k^{n(j)}\bigr)</formula>, de
façon que <formula notation="TeX">\operatorname{Hom}_{kj} \times \operatorname{Hom}_{ji}</formula> soit <gap reason="illegible"/>
par composition dans <formula notation="TeX">\operatorname{Hom}_{ki}</formula>, etc.…</p>
<p>Supposons que dans <formula notation="TeX">\mathcal{R}</formula> on ait une <unclear>notion</unclear> de produit
tensoriel, alors <formula notation="TeX">A(K)</formula> est muni d'une loi d'anneau <supplied resp="#pass"><gap reason="illegible"/></supplied>
<note type="editorial" resp="#pass">Un mot inséré au-dessus de « anneau » ne se lit pas ; il se termine en
« -if ».</note>
et commutatif, qui sur <formula notation="TeX">\Gamma^{+}(K)</formula> y correspond à la loi de produit
tensoriel. <formula notation="TeX">n</formula> est une fonction <unclear>multiplicative</unclear> sur <formula notation="TeX">\Gamma^{+}</formula>, et
la compatibilité avec <formula notation="TeX">e</formula> <del>signifie</del> <supplied resp="#pass">indique</supplied> que <formula notation="TeX">e</formula> est une unité
pour <gap reason="illegible"/> la loi d'algèbre.
<note type="editorial" resp="#pass">Le mot que <formula notation="TeX">\ill{}</formula> remplace est souligné sur la page.</note>
La compatibilité avec <formula notation="TeX">\vee</formula> <del>signifie</del> <supplied resp="#pass">indique</supplied> que <formula notation="TeX">\vee</formula> est un
automorphisme de l'algèbre <formula notation="TeX">A</formula>. Enfin la compatibilité simultanée de <formula notation="TeX">e</formula>,
<formula notation="TeX">\vee</formula>, <formula notation="TeX">\otimes</formula> indique que <formula notation="TeX">i * \check{\imath}</formula> a toujours pour composante
une unité suivant <formula notation="TeX">e</formula>. <formula notation="TeX">I</formula> est alors une <hi rend="italic">« hypergroupe discret »</hi>.
<note type="editorial" resp="#pass">L'accord est celui de la page.</note></p>
<pb n="182" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=183"/>
<p>Si tous <formula notation="TeX">M \in \mathcal{C}</formula> est complètement réductible, et <formula notation="TeX">\mathcal{C}</formula> est
engendré par un <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">G</formula> avec une <unclear>algèbre</unclear> <formula notation="TeX">A</formula> sur <formula notation="TeX">G</formula>,
alors <formula notation="TeX">\Gamma</formula> s'identifie : l'algèbre des <del><gap reason="illegible"/></del>
<del>combinaisons</del> linéaires des <gap reason="illegible"/> ( fonctions ) sur</p>
<list rend="itemize">
<label>a)</label><item>ses représentations, dimensions de <formula notation="TeX">G</formula>,</item>
</list>
<p><formula notation="TeX">\Gamma^{+}</formula> : <supplied resp="#pass">l'ensemble des</supplied> <del><gap reason="illegible"/></del> ( fonctions des
représentations linéaires de <formula notation="TeX">G</formula> ( avec conservation de toutes les structures :
<formula notation="TeX">n(f)</formula> devient <formula notation="TeX">f(e)</formula> <formula notation="TeX">(e \in G)</formula>, <formula notation="TeX">\vee</formula> devient <formula notation="TeX">\vee</formula>, <formula notation="TeX">e</formula> devient la
fonction <formula notation="TeX">1</formula> sur <formula notation="TeX">G</formula>, <gap reason="illegible"/> précédemment ; noter d'ailleurs qu'il s'agit de
fonctions centrales ). Si <unclear>p. ex.</unclear> <formula notation="TeX">G</formula> est un groupe algébrique
semi-simple <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, on obtient une <gap reason="illegible"/> structure concrète de <formula notation="TeX">\Gamma</formula>,
qui est l'algèbre des fonctions <gap reason="illegible"/> sur <formula notation="TeX">T/W</formula>, <formula notation="TeX">T</formula> un « tore » maximal, <formula notation="TeX">W</formula>
le groupe de Weyl ( il faudrait essayer de trouver une <gap reason="illegible"/> intrinsèque sinon
des <gap reason="illegible"/> irréductibles, i.e. des <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\in I</formula> ; pour <gap reason="illegible"/> il faut mettre
sur <formula notation="TeX">T/W</formula> une <gap reason="illegible"/> de hypergroupe, dont on <gap reason="illegible"/> <unclear>construire</unclear> les
<gap reason="illegible"/> irréductibles ).
<note type="authorial" place="margin">?</note>
<note type="editorial" resp="#pass">Le point d'interrogation est porté dans la marge de gauche, en regard de
cette parenthèse.</note></p>
<p>Cas de <formula notation="TeX">G = k^{*}</formula> ( <formula notation="TeX">k</formula> alg. clos pour simplicité ). Alors <formula notation="TeX">\Gamma(G) \simeq</formula>
algèbre du groupe <formula notation="TeX">\mathbf{Z}</formula> ( <formula notation="TeX">\mathbf{I}(G) \simeq \mathbf{Z}</formula>, avec <gap reason="illegible"/>,
les <gap reason="illegible"/> ).</p>
</div>
<div type="section">
<head>Le groupe additif : <formula notation="TeX">A(k)</formula></head>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Les pages 183 à 188 traitent le cas du groupe additif ; elles ne portent
pas de numéro de partie sur les feuilles, au contraire des deux suivantes, qu'il
numérote lui-même II (page 189) et III (page 191).</note></p>
<pb n="183" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=184"/>
<p><note type="authorial" place="margin">Caractéristique <formula notation="TeX">0</formula> ?</note></p>
<p>Cas de <formula notation="TeX">G = k</formula> ( <formula notation="TeX">k</formula> alg. clos pour simplifier ). Toutes les représentations
rationnelles de <formula notation="TeX">k</formula> <unclear>sont</unclear> unipotentes, leur classification est donc
identique à celle des opérateurs unipotents, ou encore des opérateurs
nilpotents, i.e. des modules sur <formula notation="TeX">k[X]</formula> qui sont annulés par une puissance
convenable de <formula notation="TeX">X</formula>. Donc les <unclear>termes</unclear> élémentaires sont de type <formula notation="TeX">X^{k}</formula>,
donc <formula notation="TeX">I \simeq \mathbf{N}^{+}</formula> ( le <gap reason="illegible"/> à <formula notation="TeX">i</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\in \mathbf{N}^{+}</formula>
étant <formula notation="TeX">k[X]/X^{i}</formula> ). L'élément neutre est <formula notation="TeX">1 \in \mathbf{N}^{+}</formula>, l'involution
l'identité. Quelle est la multiplication ?</p>
<pb n="184" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=185"/>
<p><note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> ???</note></p>
<p>Soit <formula notation="TeX">k</formula> un corps. <formula notation="TeX">k</formula> est un <unclear>groupe algébrique</unclear> dont <gap reason="illegible"/> nous
cherchons les représentations linéaires, i.e. les <hi rend="italic">applications
polynomiales</hi> <formula notation="TeX">P(x)</formula> à valeurs dans un <gap reason="illegible"/>, telles que
<formula notation="TeX" rend="display">P(x+y) = P(x)\,P(y) .</formula></p>
<p>Les <hi rend="italic">représentations indécomposables</hi>. Alors le commutant de l'ens. des
<formula notation="TeX">P(x)</formula> est un corps, <del><gap reason="illegible"/></del> soit <formula notation="TeX">D</formula> et les <formula notation="TeX">P(x)</formula> prennent <gap reason="illegible"/>
valeurs dans le <unclear>centre</unclear> <formula notation="TeX">Z</formula> de <formula notation="TeX">D</formula>.
<supplied resp="#pass">( comme précédemment, on <unclear>voit</unclear> <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">D = Z</formula> )</supplied></p>
<p><formula notation="TeX">Z</formula> est un corps <supplied resp="#pass"><unclear>commutatif</unclear></supplied> <gap reason="illegible"/> sur <formula notation="TeX">k</formula>, donc <gap reason="illegible"/> une
application <formula notation="TeX">k</formula>-polynomiale de <formula notation="TeX">k</formula> dans une <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> commutative
<formula notation="TeX">Z</formula> <unclear>de</unclear> <formula notation="TeX">k</formula>, telle que <formula notation="TeX">P(x+y) = P(x)P(y)</formula>. <del>Soit <gap reason="illegible"/></del>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">P(x) = 1</formula> pour tout <formula notation="TeX">x</formula> ; <del><gap reason="illegible"/> le corps des</del></p>
<p><del><gap reason="illegible"/> relatives à la clôture <unclear>algébrique</unclear> <formula notation="TeX">\hat{k}</formula> de <formula notation="TeX">k</formula>,
on <gap reason="illegible"/> obtient <formula notation="TeX">x \mapsto \hat{P}(x)</formula> hom. ( <gap reason="illegible"/> ) de <formula notation="TeX">\hat{k}</formula> dans le
groupe multiplicatif des <gap reason="illegible"/> inversibles de <formula notation="TeX">Z</formula>, <formula notation="TeX">\hat{k}</formula>-algèbre de
dim. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> </del>    <formula notation="TeX">A = \hat{k} \otimes_{k} Z</formula></p>
<p><del><formula notation="TeX">P(x) = a_{n} x^{n} + a_{n-1} x^{n-1} + \ldots + a_{1} x + 1</formula></del>,
<del><formula notation="TeX">(a_{i} \in Z)</formula></del>, <del>avec <formula notation="TeX">a_{n} \neq 0</formula></del> ;</p>
<p><del><formula notation="TeX">P(x+y) = a_{n} x^{n} + a_{n} y^{n} + \ldots</formula></del></p>
<p><del><formula notation="TeX">P(x)P(y) = a_{n}^{2} x^{n} y^{n} + \ldots</formula></del></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Ce bloc est enfermé dans un cadre tracé à la main et barré de deux longues
diagonales ; il rend ses formules et presque rien de la prose entre elles.</note></p>
<p><gap reason="illegible"/> un polynôme de degré <formula notation="TeX">n &gt; 0</formula>, <formula notation="TeX">P(x+y)</formula> <gap reason="illegible"/> de degré <formula notation="TeX">n</formula> et
<formula notation="TeX">P(x)P(y)</formula> de degré <formula notation="TeX">2n</formula>, absurde.</p>
<pb n="185" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=186"/>
<p>Ainsi <formula notation="TeX">P(x) = 1</formula>, ce qui <gap reason="illegible"/> que <formula notation="TeX">Z = k</formula>, donc</p>
<p><hi rend="italic">Prop.</hi> <del>Toute</del> <supplied resp="#pass">tt les</supplied> représentations <supplied resp="#pass">lin.</supplied>
rationnelles indécomposables <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">k</formula> <gap reason="illegible"/> de dim <formula notation="TeX">1</formula>.</p>
<p><hi rend="italic">Corollaire</hi> : Toute représentation linéaire <unclear>rationnelle</unclear> de <formula notation="TeX">k</formula>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> mettre sous forme <del>diagonale</del> triangulaire, avec des
<formula notation="TeX">1</formula> sur la diagonale.</p>
<p>Si <gap reason="illegible"/> en caractéristique <formula notation="TeX">p \neq 0</formula> <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> rationnelles de
<formula notation="TeX">k</formula> <unclear>type</unclear> <formula notation="TeX">F</formula>, <formula notation="TeX">\lambda \mapsto x^{p}</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> d'où une
<gap reason="illegible"/> sur les classes de représentations linéaires, en comparant avec <formula notation="TeX">F</formula> et
ses itérés ; la <unclear>situation</unclear> est tout à fait distincte de ce qui se
passe en car. <formula notation="TeX">0</formula>, <gap reason="illegible"/> les repr. de dim <formula notation="TeX">2</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del>
<gap reason="illegible"/> des <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">f(\lambda,\mu)(x) = \lambda x^{p^{h}} + \mu \qquad
   ( h \text{ fixé, } x \text{ l'indéterminée} ) :</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
\tau_{y} f(\lambda,\mu)(x)
 &amp;= \lambda (x+y)^{p^{h}} + \mu \\
 &amp;= \lambda x^{p^{h}} + \mu + \lambda y^{p^{h}}
  = f\bigl(\lambda,\ \mu + \lambda y^{p^{h}}\bigr) , \quad\text{i.e.}
\end{align*}</formula>
<formula notation="TeX" rend="display">E_{h}(y) = \begin{pmatrix} 1 &amp; y^{p^{h}} \\ 0 &amp; 1 \end{pmatrix} ;</formula>
ces représentations <gap reason="illegible"/> sont <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> distinctes, <gap reason="illegible"/>
<unclear>inéquivalentes</unclear> deux à deux, d'où une <gap reason="illegible"/> de classes <gap reason="illegible"/> bien
<gap reason="illegible"/> distinctes. En car. <formula notation="TeX">0</formula>, il n'y en a que <unclear>deux</unclear>, <gap reason="illegible"/></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Une coulure d'encre traverse les trois dernières lignes de la page.</note></p>
<pb n="186" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=187"/>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">k</formula> de car<formula notation="TeX">^{0}</formula></note></p>
<p><note type="authorial" place="margin">La classification <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> classes de <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> d'invariants
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> dépend <hi rend="italic">aussi</hi> de la caractéristique. <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Cette note court en biais dans la marge inférieure gauche ; deux de ses
groupes de mots sont soulignés.</note></p>
<p>Supposons maintenant la caractéristique nulle. Alors les représentations
<gap reason="illegible"/> rationnelles des <del><gap reason="illegible"/></del> <hi rend="italic">groupes</hi> <hi rend="italic">abéliens</hi> <gap reason="illegible"/>
correspondent à <del>certaines</del> représentations lin. de l'algèbre de Lie
<hi rend="italic">abélienne</hi> <formula notation="TeX">k</formula> ; il résulte de <gap reason="illegible"/> qu'il s'agit exactement des
représentations <hi rend="italic">nilpotentes</hi> de l'algèbre <formula notation="TeX">k</formula>, dont la classification est
celle des <formula notation="TeX">k[X]</formula>-modules de type fini <formula notation="TeX">X</formula>-primaires. Ainsi</p>
<p><hi rend="bold">Prop. 2</hi> La classification des repr. linéaires des <gap reason="illegible"/>
alg. <hi rend="italic">abéliens</hi> <gap reason="illegible"/>, via les <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, équivalente : la
classification des <formula notation="TeX">k[X]</formula>-modules de type fini <formula notation="TeX">(X)</formula>-primaires.</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Un trait vertical porté dans la marge accompagne cet énoncé, en regard
duquel se lit « <formula notation="TeX">k</formula> de car<formula notation="TeX">^{0}</formula> ».</note></p>
<p>Les <formula notation="TeX">k[X]</formula>-modules <formula notation="TeX">(X)</formula>-primaires <hi rend="italic">indécomposables</hi> sont ceux qui sont de
type <formula notation="TeX">k[X]/X^{n}</formula> <formula notation="TeX">(1 \leq n &lt; +\infty)</formula>. <gap reason="illegible"/> voit <unclear>aussitôt</unclear> que
la <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">k[X]</formula>-modules <formula notation="TeX">E_{n}</formula> <gap reason="illegible"/>
<unclear>isomorphe</unclear> à <formula notation="TeX">E</formula> <gap reason="illegible"/> Ainsi</p>
<p><hi rend="bold">Corollaire</hi> L'anneau <supplied resp="#pass"><formula notation="TeX">A(k)</formula></supplied> des classes de représent<gap reason="illegible"/> des
<gap reason="illegible"/> alg. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> bien <gap reason="illegible"/></p>
<pb n="187" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=188"/>
<p>les classes <formula notation="TeX">E_{n}</formula> des modules <formula notation="TeX">k[X]/X^{n}</formula>, <formula notation="TeX">n = 1, 2, \ldots</formula> . L'involution
<formula notation="TeX">\vee</formula> dans <formula notation="TeX">A</formula> <gap reason="illegible"/> à l'identité. On a
<formula notation="TeX" rend="display">d(E_{n}) = n , \qquad E_{1} \text{ est l'unité} .</formula></p>
<p>Structure multiplicative. Posons <formula notation="TeX">\xi = E_{2}</formula>, classe de <formula notation="TeX">k[X]/(X^{2})</formula>. Alors
<formula notation="TeX">\xi^{n}</formula> est la classe de
<formula notation="TeX" rend="display">F_{n} = k[X_{1}, \ldots, X_{n}]\,/\,(X_{1}^{2}, \ldots, X_{n}^{2}) ,</formula>
muni de l'opérateur nilpotent <formula notation="TeX">T</formula> de multiplication par la classe <formula notation="TeX">\dot{S}</formula> de
<formula notation="TeX">S = X_{1} + \ldots + X_{n}</formula>. Les <gap reason="illegible"/> itérés <formula notation="TeX">T^{k}</formula> de <formula notation="TeX">T</formula> <gap reason="illegible"/> la
multiplication par
<formula notation="TeX" rend="display">\dot{S}^{k} = k! \sum_{1 \leq i_{1} &lt; \ldots &lt; i_{k} \leq n}
      \dot{X}_{i_{1}} \ldots \dot{X}_{i_{k}} .</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Une première leçon de cette formule la précède sur la même ligne, barrée :
<formula notation="TeX">\dot{S}^{k} = k!\,\sum</formula> avec « <formula notation="TeX">H \subset [1,n]</formula> » et « <formula notation="TeX">\# H</formula> » portés sous le
signe de sommation, la sommation sur les parties de <formula notation="TeX">[1,n]</formula> remplacée par la
sommation sur les suites croissantes d'indices.</note></p>
<p>En particulier <formula notation="TeX">T^{n}</formula> est la multiplication par
<formula notation="TeX">\dot{S}^{n} = n!\, \dot{X}_{1} \ldots \dot{X}_{n}</formula>, et <formula notation="TeX">T^{n+1}</formula> est nul.</p>
<p>On en conclut aussitôt que <formula notation="TeX">T^{n} F_{n}</formula> est de dim <formula notation="TeX">1</formula> ( base formée de
<formula notation="TeX">\dot{X}_{1} \dot{X}_{2} \ldots \dot{X}_{n}</formula> ) et <formula notation="TeX">T^{n+1}(F_{n}) = 0</formula> ; d'où
<gap reason="illegible"/>, tout <unclear>d'abord</unclear>, que <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\xi^{n}</formula> est <gap reason="illegible"/>
combinaison linéaire des <formula notation="TeX">E_{1}, \ldots, E_{n}</formula> à coefficients
<formula notation="TeX">\in \mathbf{Z}^{+}</formula>, celui de <formula notation="TeX">E_{n}</formula> étant <formula notation="TeX">1</formula> :</p>
<pb n="188" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=189"/>
<p><formula notation="TeX" rend="display">\xi^{n} = L_{n}(E_{1}, \ldots, E_{n}) = \sum_{i=1}^{n} c_{ni} E_{i}
   \qquad \underline{c_{nn} = 1}</formula></p>
<p>On en conclut la</p>
<p><hi rend="bold">Proposition 3</hi> <formula notation="TeX">A(k)</formula> est l'anneau de polynômes <formula notation="TeX">\mathbf{Z}[\xi]</formula> sur
<formula notation="TeX">\mathbf{Z}</formula> engendré par <formula notation="TeX">\xi = E_{2}</formula> <formula notation="TeX">\bigl( d(\xi) = 2 \bigr)</formula></p>
<p>N.B. Le calcul explicite donne
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{align*}
\xi^{0} &amp;= E_{1}                    &amp;  E_{1} &amp;= 1 \\
\xi^{1} &amp;= E_{2}                    &amp;  E_{2} &amp;= \xi \\
\xi^{2} &amp;= E_{1} + E_{3}            &amp;  E_{3} &amp;= \xi^{2} - 1 \\
\xi^{3} &amp;= 2 E_{2} + E_{4}          &amp;  E_{4} &amp;= \xi^{3} - 2\xi \\
\xi^{4} &amp;= 2 E_{1} + 3 E_{3} + E_{5} &amp; E_{5} &amp;= \xi^{4} - 3\xi^{2} + 5 \\
        &amp;\qquad \ldots               &amp;        &amp;\qquad \ldots
\end{align*}</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">La dernière ligne de la colonne de droite est bien « <formula notation="TeX">+\,5</formula> » sur la
page ; la relation <formula notation="TeX">\xi^{4} = 2E_{1} + 3E_{3} + E_{5}</formula> de la colonne de gauche,
avec <formula notation="TeX">E_{1} = 1</formula> et <formula notation="TeX">E_{3} = \xi^{2} - 1</formula>, donnerait <formula notation="TeX">+\,1</formula>. La leçon est donnée
telle quelle.</note></p>
<p>( Toutes les structures de <gap reason="illegible"/> sont bien <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> dans un <gap reason="illegible"/> de
<unclear>structures</unclear>, <hi rend="italic">2</hi> <gap reason="illegible"/> la structure d'anneau, qui est un peu
cachée ! )
<note type="editorial" resp="#pass">Le premier mot illisible de cette parenthèse commence par une capitale
<formula notation="TeX">A</formula> ; il ne se lit pas.</note></p>
</div>
<div type="section">
<head>II.    <formula notation="TeX">A(k^{*})</formula></head>
<pb n="189" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=190"/>
<p><note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">k</formula> <gap reason="illegible"/> : <formula notation="TeX">(p)</formula></note></p>
<p>II    <formula notation="TeX">A(k^{*})</formula>. <del><gap reason="illegible"/></del>    <formula notation="TeX">^{\circ}</formula>) Représentations
irréductibles.</p>
<p>Se font via une représentation rationnelle de <formula notation="TeX">k^{*}</formula> dans <formula notation="TeX">L^{*}</formula>, où <formula notation="TeX">L</formula> est
un corps extension finie de <formula notation="TeX">k</formula>.
<formula notation="TeX" rend="display">P(\lambda) = \sum_{-n}^{n} \lambda^{i} c_{i} \qquad ( c_{i} \in L )</formula>
on a <formula notation="TeX">P(\lambda\lambda') = P(\lambda) P(\lambda')</formula>, i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">\sum_{i} \lambda^{i} \lambda'^{i} c_{i}
 = \sum_{i,j} \lambda^{i} \lambda'^{j} c_{i} c_{j} \ ,</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Un symbole suit <formula notation="TeX">c_{i} c_{j}</formula> sur la ligne et ne se lit pas.</note>
et comme c'est une identité en <formula notation="TeX">\lambda, \lambda'</formula> on doit avoir
<formula notation="TeX" rend="display">c_{i} = c_{i}^{2} , \qquad c_{i} c_{j} = 0 \ \text{ si } i \neq j ,</formula>
donc il ne peut y avoir qu'<del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> des <formula notation="TeX">c_{i}</formula> qui soit
<formula notation="TeX">\neq 0</formula>, soit <formula notation="TeX">c_{n}</formula>, et le <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">c^{2}</formula> <gap reason="illegible"/> exige <formula notation="TeX">c_{n} = 1</formula>. Donc
<formula notation="TeX">P(\lambda) = \lambda^{n}</formula> ; l'irréductibilité <gap reason="illegible"/> exige <formula notation="TeX">L = k</formula>. Ainsi</p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi> Les seules repr. <del>irréd.</del> irréductibles de <formula notation="TeX">k^{*}</formula>
( <formula notation="TeX">k</formula> corps <unclear>quelconque</unclear> ) sont les repr. de dim <formula notation="TeX">1</formula>,
<unclear>définies</unclear> <gap reason="illegible"/> aux repr. <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{n}(\lambda)\, t = \lambda^{n} t .</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le symbole opéré, au premier membre, est tracé d'une plume bouclée et ne
se laisse pas identifier avec certitude au <formula notation="TeX">t</formula> du second membre.</note></p>
<p><hi rend="bold">Corollaire</hi>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{n} \sigma_{m} = \sigma_{n+m} , \qquad
   \check{\sigma}_{n} = \sigma_{-n}</formula></p>
<p>Plus généralement, considérons une repr. linéaire <supplied resp="#pass">rationnelle</supplied>
<del>quelconque</del> de <formula notation="TeX">k^{*}</formula> dans un espace <gap reason="illegible"/>. On <gap reason="illegible"/> la <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
sous la forme</p>
<pb n="190" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=191"/>
<p><formula notation="TeX" rend="display">P(\lambda) = \sum_{0}^{n} c_{i} \lambda^{i} \qquad ( c_{i} \in L(V) )</formula>
on voit comme ci-dessus que
<formula notation="TeX" rend="display">c_{i} c_{j} = 0 \ \text{ si } i \neq j , \qquad c_{i}^{2} = c_{i}</formula>
De plus <formula notation="TeX">\sum c_{i} = P(1) = 1</formula>, donc les <formula notation="TeX">c_{i}</formula> sont des projecteurs deux à
deux orthogonaux, <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi> Toute représentation <supplied resp="#pass">lin. rat.</supplied> de
<unclear><formula notation="TeX">C^{*}</formula></unclear> est complètement réductible ( <formula notation="TeX">k</formula> corps <gap reason="illegible"/>
quelconque ).
<note type="editorial" resp="#pass">La lettre porte clairement une capitale <formula notation="TeX">C</formula> ; le contexte, et le
« <formula notation="TeX">A(k^{*})</formula> » du corollaire qui suit, appelleraient <formula notation="TeX">k^{*}</formula>. La leçon est
donnée telle quelle.</note></p>
<p><hi rend="bold">Corollaire</hi> <formula notation="TeX">A(k^{*}) \simeq \mathbf{Z}(\mathbf{Z})</formula>, <formula notation="TeX">\mathbf{Z}</formula>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> rationnels, dans <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <formula notation="TeX">\sigma_{n}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
de <formula notation="TeX">\mathbf{Z}(\mathbf{Z})</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> cf.
<note type="editorial" resp="#pass">Le symbole entre les parenthèses de <formula notation="TeX">\mathbf{Z}(\ )</formula> est repassé à la
plume jusqu'à la tache ; il revient trois fois dans la même phrase.</note></p>
<p>L'involution <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> compatible avec l'augmentation, <gap reason="illegible"/>
<hi rend="italic">d'anneau</hi> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\vee</formula>.</p>
<p><supplied resp="#pass">le <unclear>rang</unclear></supplied> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\lambda^{n}</formula> : <gap reason="illegible"/></p>
<p><hi rend="italic">Généralisation aux « tores » <unclear>isomorphes</unclear> <gap reason="illegible"/></hi></p>
<p>Si <formula notation="TeX">\Gamma</formula> <gap reason="illegible"/> le <unclear>groupe</unclear> des <gap reason="illegible"/> r.t. de <formula notation="TeX">G</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">k^{*}</formula>,
<formula notation="TeX">\Gamma</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\simeq \mathbf{Z}^{n}</formula>, et <formula notation="TeX">A(G) \simeq \mathbf{Z}(\Gamma)</formula>.</p>
</div>
<div type="section">
<head>III.    <formula notation="TeX">G = k \cdot k^{*}</formula>, produit semi-direct</head>
<pb n="191" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=192"/>
<p>III    <formula notation="TeX">G = k \cdot k^{*}</formula> produit semi-direct, <formula notation="TeX">k^{*}</formula> opérant dans <formula notation="TeX">k</formula>
par
<note type="editorial" resp="#pass">Les deux facteurs portent chacun, écrit dessous entre guillemets, le nom
qui les désigne dans la suite : « <formula notation="TeX">F</formula> » sous <formula notation="TeX">k</formula>, « <formula notation="TeX">H</formula> » sous <formula notation="TeX">k^{*}</formula>.</note>
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{p}(\lambda) t = \lambda^{p} t ,</formula>
( <unclear>notation</unclear> <gap reason="illegible"/> <hi rend="italic"><gap reason="illegible"/></hi> ). <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
car. <formula notation="TeX">0</formula> et l'algèbre de Lie de <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> est extension de <formula notation="TeX">F = k</formula> par
<formula notation="TeX">H = k</formula>, <formula notation="TeX">H</formula> opérant sur <formula notation="TeX">F</formula> par <gap reason="illegible"/> ( <formula notation="TeX">X</formula> et <formula notation="TeX">Y</formula> <gap reason="illegible"/> les <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<unclear>canoniques</unclear> de <formula notation="TeX">F</formula> et <formula notation="TeX">H</formula> ) :
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{equation*}
(1) \qquad [\,Y, X\,] = p X
\end{equation*}</formula></p>
<p>Considérons une représentation linéaire indécomposable rationnelle <formula notation="TeX">\varphi</formula> de
<del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">G</formula>, soit <formula notation="TeX">\varphi'</formula> <gap reason="illegible"/> <unclear>différentielle</unclear>. <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> propres <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> : <formula notation="TeX">H \subset G</formula> )
<formula notation="TeX" rend="display">V = \sum V_{n}</formula>
( <formula notation="TeX">Y . a = n\, a</formula>   si  <formula notation="TeX">a \in V_{n}</formula> )
<note type="editorial" resp="#pass">Un <formula notation="TeX">p</formula> barré précède le <formula notation="TeX">n</formula>.</note>. La condition <formula notation="TeX">(1)</formula>
<gap reason="illegible"/> que les <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">X_{ji} \in L(V_{i}, V_{j})</formula> de <formula notation="TeX">X</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Le second indice de <formula notation="TeX">X_{ji}</formula> est écrit deux fois, la première barrée.</note>
<unclear>vérifient</unclear> :
<formula notation="TeX" rend="display">(j - i)\, X_{ji} = p\, X_{ji}</formula>
d'où <formula notation="TeX">X_{ji} = 0</formula> <unclear>sauf</unclear> si <formula notation="TeX">j - i = p</formula>.</p>
<pb n="192" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=193"/>
<p>Si donc les <formula notation="TeX">X_{ji}</formula> sont nuls, alors ( <formula notation="TeX">V</formula> étant indécomposable ) il <gap reason="illegible"/>
qu'un seul <formula notation="TeX">V_{n}</formula> non nul, qui est de dimension un. La <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">V</formula> est ainsi
obtenue ( <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> repr. <formula notation="TeX">\sigma_{n}</formula> de <formula notation="TeX">H = C^{*}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">G \to H</formula> ) par <formula notation="TeX">\sigma_{n}</formula>. S'il existe un <formula notation="TeX">X_{ji}</formula> non nul, alors
<supplied resp="#pass"><formula notation="TeX">p - a = p</formula>, <gap reason="illegible"/></supplied> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">V = V' + V'' ,</formula>
i.e.
<formula notation="TeX" rend="display">V' = \sum_{\substack{n \equiv \alpha \\ (p)}} V_{n} , \qquad
   V'' = \sum_{\substack{n \not\equiv \alpha \\ (p)}} V_{n}</formula>
<gap reason="illegible"/> stables <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, et <formula notation="TeX">V' \neq 0</formula>, donc <formula notation="TeX">V' = V</formula>.</p>
<p><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> donc, si <del><gap reason="illegible"/></del>
<supplied resp="#pass"><formula notation="TeX">V_{n}, V_{n'} \neq 0 \,:\, n' - n \equiv 0 \ (p)</formula></supplied>
<supplied resp="#pass">Soit <formula notation="TeX">n</formula> le plus</supplied> <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> des</del> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">V_{n} \neq 0</formula>, donc
les <formula notation="TeX">V_{m}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de la forme
<formula notation="TeX" rend="display">V_{n+pk} \qquad k = 0, 1, \ldots \ .</formula>
Soit <formula notation="TeX">k</formula> le plus grand <gap reason="illegible"/> tel que <formula notation="TeX">V_{n+pk} \neq 0</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">k \geq 1</formula>. Soit
<formula notation="TeX" rend="display">u_{i} = X_{n+p(i+1),\, n+pi} , \qquad E_{i} = V_{n+pi} ,</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Une ligne barrée s'interpose entre les deux, dont seul un <formula notation="TeX">V</formula> se lit.</note>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> d'applications
<formula notation="TeX" rend="display">E_{0} \xrightarrow{\ u_{0}\ } E_{1} \xrightarrow{\ u_{1}\ } E_{2}
   \ \ldots \ \xrightarrow{\ u_{k-1}\ } E_{k} .</formula></p>
<p><hi rend="bold">Lemme 1.</hi> Les <formula notation="TeX">u_{i}</formula> sont <hi rend="italic"><unclear>injectifs</unclear></hi>.
<supplied resp="#pass"><formula notation="TeX">(0 \leq i \leq k-1)</formula></supplied>
( <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> le <unclear>prouver</unclear> par <unclear>récurrence</unclear> sur <formula notation="TeX">i</formula>,
<gap reason="illegible"/> trivial pour <formula notation="TeX">u_{-1} : 0 = E_{-1} \to E_{0}</formula>. Supposons</p>
<pb n="193" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=194"/>
<p><supplied resp="#pass"><formula notation="TeX">(0 \leq \ell \leq k-1)</formula></supplied>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> pour <formula notation="TeX">u_{\ell-1}</formula> <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> le <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">u_{\ell}</formula>.</p>
<p><del><gap reason="illegible"/></del> Soit <formula notation="TeX">x</formula> un élément du <formula notation="TeX">\operatorname{Ker} u_{\ell}</formula>,
<del><gap reason="illegible"/></del>, <del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> <supplied resp="#pass"><gap reason="illegible"/></supplied>
<formula notation="TeX">E_{\ell'}</formula> <formula notation="TeX">(\ell' \leq \ell)</formula></p>
<p><del><gap reason="illegible"/> : <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">E_{\ell}</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">+\, 0</formula></del>
<formula notation="TeX">(-1 \leq \ell' &lt; \ell)</formula></p>
<p><del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></del> <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">\ell'</formula>
<del><formula notation="TeX">(\ill{} \leq \ell)</formula></del></p>
<p><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> il <unclear>existe</unclear> un <unclear>premier</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">x \notin E_{\ell'}</formula> <formula notation="TeX">-\, E_{\ell'}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de
<formula notation="TeX">E_{\ell}</formula>.</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Le haut de la page — six lignes — est raturé de part en part, par une
quinzaine de traits et deux longues barres horizontales ; il rend quelques
symboles et rien de la prose entre eux.</note></p>
<p>Soit <formula notation="TeX">D</formula> le <gap reason="illegible"/> <unclear>engendré</unclear> par <formula notation="TeX">x</formula>, <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX">(D \subset E_{\ell+1})</formula> et soit
<note type="authorial" place="margin"><formula notation="TeX">E_{\ell'}\ E_{\ell'+1} \ldots E_{\ell}</formula></note>
<del><formula notation="TeX">E_{j}</formula></del> <formula notation="TeX">F</formula> un <unclear>supplémentaire</unclear> de <formula notation="TeX">E_{\ell}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">E_{\ell'}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">D</formula> ; soit pour <formula notation="TeX">0 \leq j \leq k</formula>,</p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Une première leçon barrée précède celle qui suit, portée en accolade :
<formula notation="TeX">E'_{j} = E_{j}</formula> si <formula notation="TeX">j \leq \ell'</formula>, <formula notation="TeX">E'_{j} = D</formula> si <formula notation="TeX">j &gt; \ell</formula>.</note></p>
<p><formula notation="TeX" rend="display">E'_{j} = E_{j} \ \text{ si } \ j \leq \ell' , \qquad
   E'_{j} = E_{j} \cap F \ \text{ si } \ \ell' \leq j \leq \ell</formula></p>
<p><note type="editorial" resp="#pass">Entre les deux, une troisième leçon barrée, « <formula notation="TeX">E'_{j} = \ill{}</formula> si
<formula notation="TeX">j &gt; \ell</formula> ».</note>
<formula notation="TeX" rend="display">E''_{j} = 0 \ \text{ si } \ j \leq \ell' \ \text{ ou } \ j &gt; \ell ,
   \qquad E''_{j} = D \ \text{ si } \ \ell' \leq j \leq \ell</formula></p>
<p><gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">E_{j} = E'_{j} \oplus E''_{j}</formula> pour <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">j</formula>, <gap reason="illegible"/>
<del><gap reason="illegible"/></del> <supplied resp="#pass">et <formula notation="TeX">\sum E'_{j}</formula> <gap reason="illegible"/></supplied> <formula notation="TeX">\sum E''_{j}</formula> <gap reason="illegible"/> stables
<gap reason="illegible"/> <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\neq 0</formula>, donc <formula notation="TeX">\sum E_{i}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<unclear>indécomposable</unclear>.</p>
<p><hi rend="bold">Lemme 2</hi> Les <formula notation="TeX">u_{i}</formula> <formula notation="TeX">(0 \leq i \leq k-1)</formula> sont <hi rend="italic">bijectifs</hi>.</p>
<p><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/></p>
<pb n="194" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=195"/>
<p><note type="authorial" place="margin"><gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">V'</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">F</formula> <gap reason="illegible"/> vect. <gap reason="illegible"/>
<unclear>indécomposable</unclear> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">e_{k+1}</formula> <gap reason="illegible"/></note>
<note type="editorial" resp="#pass">Cette note, de quatre lignes rassemblées par une accolade, court en biais
dans la marge de gauche ; elle ne se lit pas au delà.</note></p>
<p>Conclusion : les <formula notation="TeX">u_{i}</formula> <supplied resp="#pass"><formula notation="TeX">(0 \leq i \leq k-1)</formula></supplied> <del><gap reason="illegible"/></del> sont des
bijections, les <formula notation="TeX">E_{i}</formula> sont de dim. <formula notation="TeX">1</formula>.</p>
<p>La représentation de <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">G</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <gap reason="illegible"/> est notée
<formula notation="TeX">e_{n,k+1}</formula> <formula notation="TeX">(k+1 \geq 2)</formula> ( <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">k = 0</formula>, <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> naturel de poser <formula notation="TeX">e_{n,1} = \sigma_{n}</formula>.</p>
<p><del>Ainsi</del></p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi> Les représentations indécomposables de <formula notation="TeX">G</formula> <gap reason="illegible"/>
<del><gap reason="illegible"/></del> <supplied resp="#pass">( à équivalence près )</supplied> représentations
<formula notation="TeX">e_{n,k}</formula> <del><gap reason="illegible"/></del>
<formula notation="TeX" rend="display">( n \in \mathbf{Z} , \ k \in \mathbf{Z} , \ k \geq 1 )</formula>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <unclear>construire</unclear> : <del><gap reason="illegible"/></del> <formula notation="TeX">e_{n,1}</formula> est la
représentation <formula notation="TeX">\sigma_{n}</formula> de dim <formula notation="TeX">1</formula> <unclear>induite</unclear> par la
représentation de <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">H = C^{*}</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">e_{n,k} = \sigma_{n} \otimes e_{0,k} ,</formula>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">e_{0,k}</formula> <gap reason="illegible"/> la représentation <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">k[Z]/Z^{k}</formula>
<unclear>définie</unclear> <gap reason="illegible"/> : <formula notation="TeX">X</formula> <gap reason="illegible"/> l'<unclear>opérateur</unclear> de
multiplication par <formula notation="TeX">Z</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">(Z^{k})</formula>, et
<formula notation="TeX" rend="display">Y . Z^{\alpha} = \alpha p\, Z^{\alpha} \qquad (Z^{k})</formula>
<supplied resp="#pass"><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">e_{n,k}</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">n</formula> et <formula notation="TeX">n + p(k-1)</formula>,
<gap reason="illegible"/></supplied>
( Les représentations <formula notation="TeX">e_{n,k} = \sigma_{n} \otimes e_{0,k}</formula> sont deux à deux
inéquivalentes. <formula notation="TeX">e_{0,k}</formula> est de <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">k</formula> ;
<formula notation="TeX" rend="display">\check{e}_{n,k} = e_{-n-p(k-1),\, k} .</formula></p>
<pb n="195" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=196"/>
<p>Nous <gap reason="illegible"/> déterminer la structure multiplicative de <formula notation="TeX">A(G)</formula>. Les <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">F \xrightarrow{\ i\ } G \xrightarrow{\ j\ } H</formula> <gap reason="illegible"/> des <unclear>homomorphismes</unclear>
<formula notation="TeX" rend="display">A(H) \xrightarrow{\ j^{*}\ } A(G) \xrightarrow{\ i^{*}\ } A(F)</formula>
<formula notation="TeX">A(H)</formula> est l'algèbre <del><gap reason="illegible"/></del> <unclear>engendrée</unclear> <gap reason="illegible"/> les
<formula notation="TeX">\sigma_{n}</formula> <formula notation="TeX">(n \in \mathbf{Z})</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> multiplication,
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{n} \sigma_{m} = \sigma_{n+m} , \qquad \sigma_{0} = 1 .</formula>
il est <unclear>plongé</unclear> dans <formula notation="TeX">A(G)</formula> par <formula notation="TeX">j^{*}</formula>, <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">j^{*}(\sigma_{n}) = e_{n,1}</formula>
<formula notation="TeX">A(F)</formula> est l'algèbre <del><gap reason="illegible"/></del> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> une base formée <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">e_{n}</formula> <formula notation="TeX">(n \geq 1)</formula> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">e_{1} = 1</formula>. D'ailleurs
<formula notation="TeX">A(F) = \mathbf{Z}[e_{2}]</formula>. <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">i^{*}(e_{n,k}) = e_{k}</formula></p>
<p><unclear>Identifions</unclear> <formula notation="TeX">\Lambda = A(H)</formula> <gap reason="illegible"/> une <gap reason="illegible"/> de <formula notation="TeX">A(G)</formula>. Posons
<formula notation="TeX">\xi = e_{02}</formula>. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> de <unclear>prouver</unclear> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">A(G) = \Lambda[\xi]</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Une parenthèse de deux lignes accompagne la formule à droite ; elle
s'achève sur « de <formula notation="TeX">\Lambda</formula> » et ne se lit pas au delà.</note>
i.e. <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">\xi^{n}</formula> <formula notation="TeX">( n = 0, 1, \ldots )</formula> forment une <hi rend="italic">base</hi> de
<formula notation="TeX">A(G)</formula> sur <formula notation="TeX">\Lambda</formula>. <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">e_{01}, e_{02}, e_{03} \ldots</formula> forment une
telle base, <gap reason="illegible"/> il <unclear>suffit</unclear> d'établir <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> formules
<formula notation="TeX" rend="display">\begin{equation*}
(1) \qquad \xi^{n} = \sum_{i=1}^{n+1} c_{ni}\, e_{0i} \qquad
   ( c_{ni} \in \Lambda , \ c_{n,n+1} = 1 )
\end{equation*}</formula></p>
<pb n="196" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=197"/>
<p>On a <unclear>a priori</unclear> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\xi^{n} = \sum_{i} c_{ni}\, e_{0i}</formula>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">c_{ni} \in \Lambda^{+}</formula>, d'où <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> par <formula notation="TeX">i^{*}</formula> :
<formula notation="TeX" rend="display">e_{2}^{\,n} = \sum_{i} i^{*}(c_{ni})\, e_{i}</formula></p>
<p><del><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">i^{*}(c_{p}</formula></del></p>
<p>Or <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">i^{*}(\lambda) = d(\lambda) \qquad \lambda \in \Lambda</formula>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> l'augmentation de <formula notation="TeX">\Lambda</formula>, d'où
<formula notation="TeX" rend="display">e_{2}^{\,n} = \sum_{i} d(c_{ni})\, e_{i}</formula>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>sait</unclear> d'ailleurs <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">e_{2}^{\,n} = \sum_{1}^{n+1} a_{ni}\, e_{i}</formula>, <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">a_{ni}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">\geq 0</formula> et <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">a_{n,n+1} = 1</formula>. <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">\varepsilon(c_{ni}) = 0 \ \text{ si } \ i &gt; n+1 , \qquad
   \varepsilon(c_{n,n+1}) = 1</formula>
d'où, <gap reason="illegible"/> les <formula notation="TeX">c_{ni} \in \Lambda^{+}</formula>,
<formula notation="TeX" rend="display">c_{ni} = 0 \ \text{ si } \ i &gt; n+1 , \qquad
   c_{n,n+1} \ \text{est de la forme} \ \sigma_{\alpha}</formula>
( <formula notation="TeX">\alpha</formula> <unclear>dépendant</unclear> de <gap reason="illegible"/> ). D'où la <gap reason="illegible"/> <formula notation="TeX">(1)</formula>, mais <gap reason="illegible"/>
doit <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX" rend="display">c_{p,p+1} = \sigma_{\alpha}</formula>
<note type="editorial" resp="#pass">Deux leçons de la même formule précèdent celle-ci sur la ligne, toutes
deux barrées, la première « <formula notation="TeX">c_{p,p+1} = \sigma</formula> » avec un indice illisible.</note>
On <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> plus <unclear>haut</unclear> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> le <unclear>cas</unclear>.
<formula notation="TeX" rend="display">\sigma_{\alpha}\, e_{0,p+1} = e_{\alpha,p+1} \qquad \alpha + pn ,</formula>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> plus</p>
<pb n="197" facs="https://grothendieck.umontpellier.fr/10.pdf#page=198"/>
<p><gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <unclear>figurer</unclear> dans <formula notation="TeX">\xi^{n}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/>
fois le plus <gap reason="illegible"/> <unclear>poids</unclear> <unclear>figurant</unclear> dans <formula notation="TeX">\xi</formula>, <gap reason="illegible"/>
<gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> donc
<formula notation="TeX" rend="display">p\alpha \leq pn , \qquad \text{d'où} \quad \alpha \leq 0 .</formula>
D'autre part, les <unclear>poids</unclear> <unclear>intervenant</unclear> dans <formula notation="TeX">\xi</formula> <gap reason="illegible"/>
<formula notation="TeX">0</formula> et <formula notation="TeX">p</formula>, donc <gap reason="illegible"/>, donc <gap reason="illegible"/> dans <formula notation="TeX">\xi^{n}</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> ; il faut
donc <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> soit <formula notation="TeX">\alpha =</formula> le <unclear>poids</unclear>
<unclear>intervenant</unclear> dans <formula notation="TeX">\sigma_{\alpha} e_{0,p+1}</formula>, d'où
<formula notation="TeX">\alpha \geq 0</formula>. D'où <formula notation="TeX">\alpha = 0</formula>, i.e. <formula notation="TeX">\sigma_{\alpha} = 1</formula>, c.q.f.d.</p>
<p>Ainsi :</p>
<p><hi rend="bold">Proposition</hi> <formula notation="TeX">A(G)</formula> est l'algèbre de polynômes sur
<formula notation="TeX">\Lambda = \mathbf{Z}(\Gamma)</formula> <formula notation="TeX">(\Gamma = \mathbf{Z})</formula> engendrée par
<formula notation="TeX">\xi = e_{02}</formula> ; l'augmentation de <formula notation="TeX">\Lambda</formula> <gap reason="illegible"/> <gap reason="illegible"/> augmentation
usuelle, et <formula notation="TeX">d(\xi) = 2</formula>.
<note type="editorial" resp="#pass">Un <formula notation="TeX">p</formula> barré précède le <formula notation="TeX">2</formula>.</note> Sur <formula notation="TeX">\Lambda</formula>, l'involution <formula notation="TeX">\vee</formula> <gap reason="illegible"/>
l'involution usuelle, et <gap reason="illegible"/> .
<formula notation="TeX" rend="display">\check{\xi} = e_{-p,2} = \sigma_{-p} \cdot \xi .</formula></p>
</div>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
